Jest rzecza znana, ze w obiegowych pa¬ rowych urzadzeniach grzejnych narzad, regulujacy ilosc swiezej pary, dodawanej do krazacej mieszaniny pary i powietrza, powinien byc rozrzadzany w zaleznosci od temperatury powracajacej mieszaniny pa¬ ry i powietrza oraz temperatury zewnetrz¬ nego powietrza tak, iz im nizsza jest tempe¬ ratura zewnetrzna, tym wiekszy jest doda¬ tek swiezej pary, a tym samym i wyzsza temperatura powracajacej mieszaniny pary i powietrza. W znanych urzadzeniach tego rodzaju do rozrzadzania narzadem, regulu¬ jacym dodawanie swiezej pary i uksztalto¬ wanym jako zawór, sa dwie wydluzajace sie rury, wykonane z materialu o duzym wspólczynniku rozszerzalnosci, przy czym jedna z tych rur jest wystawiona na dzia¬ lanie temperatury powracajacej mieszaniny pary i powietrza, druga zas na dzialanie temperatury zewnetrznej. Warunki, w ja¬ kich dzialaja te regulatory przy stosowa¬ nych dotychczas sposobach regulowania, przy czym przy najmniejszych juz zmia¬ nach temperatury zewnetrznej musi byc znacznie zmieniona temperatura powraca¬ jacej mieszaniny pary i powietrza, wyma¬ gaja aby narzad wydluzajacy sie, wystawio¬ ny nai dzialanie zewnetrznej temperatury, oddzialywal w wiekszej mierze na ustawie¬ nie zaworu, anizeli wydluzajaca sie rura, wystawiona na dzialanie mieszaniny paryi pfrwietrm Przy umieszczeniu obu wydlu¬ zajacych sie narzadów bezposrednio jeden za drugim, wydluzajacy sie narzad, wysta¬ wiony na dzialanie temperatury zewnetrz¬ nej, winien byc w tym celu znacznie dluz¬ szy niz wydluzajaca sie rura, wystawiona na dzialanie mieszaniny pary i powietrza.Dlugosc rury, wystawionej na dzialanie mieszaniny pary i powietrza, nie moze byc dowolnie zmniejszona, jesli chce sie jeszcze osiagnac dosc duze skoki zaworu przy zmia¬ nie temperatury mieszaniny pary i powie¬ trza, wobec czego przy omówionym ukla¬ dzie otrzymaloby sie tak duze wymiary ca¬ lego urzadzenia, ze nie mogloby ono zna¬ lezc zastosowania w kolejnictwie* Z tego wlasnie wzgledu proponowano rury jedna¬ kowej dlugosci umieszczac jedna obok dru¬ giej i wlaczyc dzwignie przekladniowa w urzadzeniu do przestawiania stalego punk¬ tu rury, przez która przeplywa mieszanina pary i powietrza, przy czym to wlaczanie jest uskuteczniane za pomoca wydluzaja¬ cego sie narzadu, wystawionego na dziala¬ nie temperatury zewnetrznej. Przy takim ukladzie tej przekladni urzadzenie staje sie nie tylko bardzo skomplikowane, lecz wskutek elastycznosci drazków dzwignio- wych i podatnosci podstawy, na której opie¬ ra sie punkt obrotu dzwigni, równiez i dzia¬ lanie wydluzajacego sie narzadu zostaje zmniejszone, wskutek czego dzialanie ca¬ lego urzadzenia staje sie niepewne/ Wynalazek niniejszy jest oparty na za¬ stosowaniu zasady dwustopniowego regulo¬ wania. Przy takiej zasadzie w pierwszym stopniu regulacji mieszanina pary i powie¬ trza, doprowadzana do poszczególnych przedzialów wagonu kolejowego, zostaje naregulowana za pomoca regulatora wpu¬ stowego na temperature nieco wyzsza niz to jest potrzebne do utrzymania pozadanej temperatury w przedzialach wagonu. W drugim stopniu regulacji, regulujac dla¬ wienie mieszaniny pary i powietrza, przy jej wlocie do grzejników w poszczególnych przedzialach wagonu, za pomoca zaworu grzejnika, rozrzadzanego samoczynnie we¬ dlug temperatury pomieszczenia lub tez recznie, osiaga sie wlasciwa temperature w przedzialach wagonu. Jak wykazaly do¬ swiadczenia, przy tym sposobie regulowa¬ nia okazalo sie, ze cale urzadzenie regula¬ cyjne pracuje najlepiej wtedy, gdy tempe¬ ratura mieszaniny pary i powietrza, maja¬ ca samoczynnie sie regulowac w pierwszym stopniu regulacji, jest tak nastawiona w miejscu powrotnego zasysania, ze powstaje prosta' liniowa zaleznosc tej temperatury od temperatury zewnetrznej, wskutek czego suma obu tych temperatur pozostaje w przyblizeniu stala. Temperatura mieszani¬ ny pary i powietrza zwieksza sie lub tez zmniejsza o tylez stopni o ile zmniejsza sie lub tez zwieksza temperatura zewnetrzna.Na przyklad przy temperaturze zewnetrz¬ nej —25° temperatura powracajacej mie¬ szaniny pary i powietrza wynosi +95°, na¬ tomiast przy temperaturze zewnetrznej +15° temperatura powracajacej mieszani¬ ny pary i powietrza wynosi tylko +55°.Zmiany obu temperatur sa zatem równe lecz przeciwne* Otrzymuje sie dzieki temu szczególnie latwO' moznosc regulowania w pierwszym stopniu za pomoca dwóch jednakowej dlu¬ gosci narzadów wydluzajacych, wystawio¬ nych na dzialanie temperatury zewnetrz¬ nej wzglednie temperatury powracajacej mieszaniny pary! i powietrza, które to na¬ rzady sa badz umieszczone bezposrednio jeden za drugim, czyli sa zespolone w je¬ den narzad, badz tez sa polaczone w jeden sztywny uklad za pomoca ogniwa laczni¬ kowego, wskutek czego suma zmian dlugo¬ sci wydluzajacego sie narzadu oddzialywa na zawór dodatkowy do swiezej pary.Na rysunku sa przedstawione cztery przyklady Wykonania wynalazku. Zawór regulatora wpustowego, jednakowy we wszystkich przykladach wykonania, uwi¬ docznionych na rysunku, jest wykonany w — 2 - )postaci oslony 2, zaopatrzonej w gniazdo zaworowe w postaci dyszy. Narzad za¬ mykajacy 1 zaworu pasiada ksztalt stoz¬ kowy i siega do gniazda zaworowego Tak wykonamy zawór daje nalezyte dzialanie ssawcze takze i przy malym otworze i od¬ powiednio malej ilosci swiezej pary, wsku¬ tek czego mieszanina pary i powietrza obie¬ ga instalacje grzejna ze stosunkowo duza szybkoscia. Osiaga sie dzieki temu równo¬ mierny rozdzial temperatury mieszaniny pary i powietrza wzdluz calego urzadzenia grzejnego, a tym samym i równomierne o- grzewanie calego wagonu. Ponadto uzysku¬ je sie, ze temperatura mieszaniny pary i powietrza w wydluzajacym sie narzadzie, wystawionym nai dzialatnie tej mieszaniny, znacznie sie rózni od temperatury miesza¬ niny pary i powietrza w narzadach grzej¬ nych. Do oslony 2 swieza para jest dopro¬ wadzana przez króciec 3. Oslona 2 jest o- toczona zewnetrzna oslona 4, która zweza sie, otrzymujac ksztalt dyszy, a nastepnie znowu sie rozszerza. Wrzeciono 5 zaworu jest przeprowadzone przez tylna scianke 6 oslony 2. Przepust wrzeciona 5 zaworu jest zamkniety za pomoca narzadu sprezynuja¬ cego 7, polaczonego na stale jednym kon¬ cem z tylna scianka 6, drugim zas koncem na stale z wrzecionem 5. Sprezyna nacisko¬ wa 8 stara sie utrzymywac zawór wlotowy w polozeniu zamkniecia. Narzad sprezy¬ nujacy 7 posiada srednice mniej wiecej równa srednicy otworu zaworu w oslonie 2.Na polaczone z wrzecionem 5 dno narzadu sprezynujacego' dziala wówczas taka sama sila, jak i na stozek zaworu, lecz w kierun¬ ku przeciwnym. Osiaga sie dzieki temu to, ze cisnienie pary, panujace wewnatrz oslo¬ ny 2, nie wywiera zadnego wplywu na polo¬ zenie stozka 1 zaworu. Stozek zaworowy 1 zostaje zatem odciazony. Azeby wyrówny¬ wac takze M^plyw zmiennej temperatury swiezej pary na temperature regulowanej mieszaniny pary i powietrza, wrzeciono 5 zaworu mozna wykonac z materialu o du¬ zym wspólczynniku rozszerzalnosci, np. z aluminium, i wystawic je na dzialanie swie¬ zej pary. Przy wysokiej temperaturze swie¬ zej pary wrzeciono 5 zaworu wydluza sie wówczas i dlawi zawór /, 2 silniej anizeli przy nizszej temperaturze swiezej pary.Zawór / w przykladzie wykonania' we¬ dlug fig. 1 jest uruchomiany rura aluminio¬ wa 12, przymocowana do konca rury 11* wykonanej ze stali invar, tj. zawierajacej okolo 36% niklu, za posrednictwem dwu- ramiennej dzwigni 10, osadzonej przegubo¬ wo w punkcie 9. W rurze // znajduje sie w przyblizeniu posrodku scianka poprzeczna 13, przez która jest przeprowadzona rura aluminiowa 12. W zewnetrznej polowie ru¬ ra 11 jest zaopatrzona w otwory 14, zapew¬ niajace doplyw powietrza zewnetrznego do rury aluminiowej 12. W drugiej polowie ru¬ ry 11 rura aluminiowa 12 jest omywana przez mieszanine pary i powietrza, powra¬ cajaca z urzadzenia grzejnego i wchodzaca przez króciec 15, przy czym mieszanina ta jest zasysana przez strumien swiezej pary, wyplywajacej z pierscieniowej dyszy, utwo¬ rzonej z gniazda zaworowego i stozka zawo¬ ru, i doprowadzanej do narzadów grzejnych rura 16, przylegajaca do oslony 4. Przez szczeline miedzy poprzeczna scianka 13 i narzadem wydluzajacym sie 12 wskutek podcisnienia mieszaniny pary i powietrza zasysa sie nieco powietrza, dzieki czemu osiaga sie równiez omywanie narzadu 12 przez, powietrze zewnetrzne.W przykladzie wykonania, przedstawio¬ nym na fig. 2, w wewnetrznej czesci rury 11 umieszczona jest przegroda 18, przebie¬ gajaca wzdluz tej rury lecz nie dochodza¬ ca jednak do scianki poprzecznej 13. Mie¬ szanina pary i powietrza, wchodzaca przez króciec 19, jest zmuszona wskutek tego ply¬ nac w prawo przez jedha z dwóch polówek rury 11, utworzonych przez te przegrode 18, przez druga zas polówke w lewo, doplywa¬ jac nastepnie do zaworu wpustowego. Za¬ leta tego urzadzenia polega na tym, ze w — 3 —rurze U nie powstaje jakiekolwiek napre¬ zenie uginajace, powodowane przez prze¬ wód1 rurowy, przylaczony do krócca 15 i sluzacy do doprowadzania powracajacej mieszaniny pary i powietrza, na skutek zmian temperatury, wywolujacych zmiany dlugosci tego przewodu rurowego i moga¬ cych wplywac ujemnie na dzialanie urza¬ dzenia.W postaciach wykonania wynalazku, przedstawionych na fig, 1 — 3, czesc rury aluminiowej 12, wystawiona na dzialanie mieszaniny pary i powietrza, która teore¬ tycznie winnia; byc równa czesci, wystawio¬ nej na dzialanie zewnetrznej temperatury, moze byc dobrana nieco krótsza, poniewaz wskutek przewodzenia ciepla w wydluzaja¬ cym sie narzadzie do jego zimniejszej cze¬ sci srednia temperatura tej czesci, wysta¬ wionej na dzialanie zewnetrznej tempera¬ tury, jest cokolwiek wyzsza od temperatury zewnetrznej.Fig. 3 przedstawia przyklad wykona¬ nia, w którym wydluzajacy sie narzad jest uksztaltowany w postaci rury aluminiowej 22, otaczajacej drazek ze stali inwarowej.Polowa rury 22, lezaca w poblizu zaworu wlotowego, jest umieszczona w rurze zew¬ netrznej 23, wykonanej równiez z alumi¬ nium. Mieszanina pary, i powietrza wchodzi przez króciec 24 do przestrzeni miedzy ru¬ rami 22 i 23 i plynie przez otwory 25 do wnetrza rury 22 i do zaworu wpustowego'.Poniewaz w tej postaci wykonania koniec wewnetrzny drazka 21 ze stali inwarowej wskutek rozgrzewania sie porusza sie w prawo, dzwignia 10 wykonana zostalaJ tu¬ taj jako dzwignia jedhoramienna.W przykladzie wykonania, przedstawio<- nym naJ fig. 4, czesc wydluzajacego sie na¬ rzadu 28, wystawiona na dzialanie tempera¬ tury mieszaniny pary i powietrza i posiada¬ jaca mniejsza dlugosc, jest umieszczona wewnatrz czesci 34, wystawionej na dziala¬ nie temperatury zewnetrznej. Rura alumi¬ niowa 28, przez która przeplywa powraca¬ jaca mieszanina pary i powietrza, jest osa¬ dzona za pomoca dlawnic 29 i 30 przesuw¬ nie w kierunku podluznym. Rura ta jest o- toczona rura 31 ze stali inwarowej, z która jest dna sztywno polaczona za pomoca tar¬ czy 32, przymocowanej do obu rur 28 i 31.Rura 31 jest zaopatrzona na drugim koncu w tarcze 33, umieszczona przesuwnie na ru¬ rze aluminiowej 28. Tarcza133 jest sztywno polaczona z oslona 4 zaworu drazków alu¬ miniowych 34, wystawionych na dzialanie zewnetrznej temperatury. Prawy koniec drazka 35 ze stali inwarowej jest polaczo¬ ny ze swobodnym koncem rury aluminiowej 28 za pomoca plytki 36, zaopatrzonej W otwory do przeplywu pary. Przesuniecie, jakiego doznaje prawy koniec rury alumi¬ niowej 28 zarówno wskutek zmiany dlugo¬ sci samej rury 28 jak i drazków 35 ze stali inwarowej, oddzialywa na stozek zaworo¬ wy 1 za pomoca drazka 35 ze siali inwaro¬ wej i dzwigni 10. Zamiast drazków 34 moz¬ na takze zastosowac rure, otaczajaca wy¬ dluzajaca sie rure 28 lacznie z rura 31 ze stali inwarowej. PL