Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do kierowania ogniem przy ostrzeliwa¬ niu samolotów, sluzacego do okreslania wartosci poprawek, które nalezy wprowa¬ dzic, w celu uwzglednienia wiatru, do ka¬ ta polozenia punktu, w którym cel zostanie trafiony (punktu trafienia), do jego kie¬ runku oraz do odleglosci ET do tego punk¬ tu* W celu uproszczenia budowy urzadze¬ nie wedlug wynalazku posiada dwa zespo¬ ly mimosrodów, dajace sie obracac i prze¬ suwac, które steruja jego ruchomymi cze¬ sciami* Mimosrody jednego zespolu sa przy tym tak wykonane, ze po ich usta¬ wieniu odpowiednio do szybkosci w i kie¬ runku wiatru odpowiednie narzady rucho¬ me zostaja ustawione odpowiednio do skla¬ dowych w . sin a1 i w . cos o± tej szybkosci w, odniesionych do polozonego na pla¬ szczyznie poziomej ukladu wspólrzednych prostokatnych, którego poczatek pokrywa sie ze stanowiskiem urzadzenia, a jedna z jego osi pokrywa sie z rzutem na te pla¬ szczyzne pozioma linii, laczacej stanowisko tego urzadzenia; z punktem, w którym cel zostanie trafiony (nizej punkt ten bedzie nazywany „punktem trafienia"), natomiast mimosrody drugiego zespolu sa tak wyko¬ nane, ze po ustawieniu ich proporcjonalniedo jednego z trzech boków trójkata prosto¬ katnego, utworzonego z linii okreslajacej odleglosc ET do punktu trafienia, linii o- kreslajacej wysokosc HT punktu trafienia oraz linii okreslajacej odleglosc topogra¬ ficzna Ekr do punktu trafienia i odpo¬ wiednio do kata polozenia y T punktu tra¬ fienia, odpowiednie narzady ruchome zo¬ staja nastawione proporcjonalnie do war¬ tosci, przez które przy uwzglednianiu wia¬ tru nalezy pomnozyc skladowe w-,sin.a1 oraz w. cos alf aby otrzymac dla pewnego rodzaju pocisków o okreslonych wlasno¬ sciach balistycznych szukane poprawki/ Mnozenie odbywa sie w urzadzeniach mno¬ zacych, w których tworza sie iloczyny przez nastawianie odpowiadajacych sobie ruchomych narzadów.Jezeli chodzi o urzadzenie, przeznaczo¬ ne do uzytku na statkach, to w celu u- wzglednienia ruchu statku nalezy je zaopa¬ trzyc jeszcze w trzeci zespól mimosro- dów, dajacych sie obracac i przesuwac i sterujacych ruchomymi narzadami. Mimo- srody te powinny byc wykonane w ten spo¬ sób, zeby po nastawieniu ich proporcjonal¬ nie do wielkosci i kierunku wlasnej szyb¬ kosci ve statku odpowiednie narzady ru¬ chome byly nastawione proporcjonalnie do skladowych ve . sin a2 i ve . cos a2 tej szyb¬ kosci ve statku, odniesionych do wspo¬ mnianego prostokatnego ukladu wspól¬ rzednych. Dobrze jest przy tym te rucho¬ me narzady, które nastawiane sa proporcjo¬ nalnie do skladowych szybkosci w . sin o1 i Ve, sin a2 lub w . cos o1 i vg. cos a2 sprzegnac ze wspomnianymi urzadzenia¬ mi mnozacymi, by zostaly one nastawione proporcjonalnie dta algebraicznej sumy w . sin a1 + ve. sin o2 lub w . cos o1 + + ve.có$o2 odpowiadajacych sobie skla¬ dowych szybkosci.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 schematycz¬ nie wyjasnia dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku w przypadku ostrzeliwania sa¬ molotu ze statku, bedacego w ruchu, fig. 2 przedstawia rzut poziomy odpowiadajace¬ go takiemu przypadkowi urzadzenia do wy¬ znaczania tych wartosci Aar i AET, o które nalezy dla pocisków o okreslonych wlasnosciach balistycznych poprawic kie¬ runek dziala i nastawienie zapalnika w ce¬ lu uwzglednienia wplywu wiatru i ruchu statku, fig. 3 przedstawia urzadzenia do wyznaczania tej wartosci Ay r, o która nalezy poprawic kat polozenia yT punktu trafienia, w celu uwzglednienia tych sa¬ mych wplywów.Na fig. 1 litera O oznaczono stanowisko urzadzenia wedlug wynalazku, a litera A — punkt, w którym pocisk, wystrzelony ze statku, plynacego z szybkoscia v,e, tra¬ filby samolot, gdyby wiatr (lacznie ze zboczeniem pocisku, spowodowanym ru¬ chem statku) nie mial wplywu na pocisk.Linia O A lezy w plaszczyznie rysunku. Li¬ tera B oznaczono punkt przeciecia sie pro¬ stopadlej, opuszczonej z punktu A na plaszczyzne pozioma, przechodzaca przez punkt O. W trójkacie O AB, znajdujacym sie w plaszczyznie rysunku, linia OA przedstawia w takim razie odleglosc ET do punktu trafienia, a linia AB — wysokosc HT, na której ten punkt sie znajduje. Li¬ nia OB przedstawia odleglosc topograficz¬ na EkT punktu trafienia, a kat BOA = = yT — kat polozenia punktu trafienia.Plaszczyzna trójkata O AB jest odchylona od kierunku pólnoc-poludnie ON o kat aT- Linie OU i 0V oznaczaja osie prostokatne¬ go ukladu wspólrzednych, przy czym po* czatek 0 tego ukladu lezy w plaszczyznie poziomej, przechodzacej przez ten punkt O. Os OU stanowi dalszy ciag prostej, powstalej od przeciecia sie plaszczyzny trójkata OAB z ta plaszczyzna pozioma.Linia OC = w jest wektorem szybkosci wiatru, a linia CD = ve — wektorem wla¬ snej szybkosci statku. Obydwa wektory leza w plaszczyznie poziomej, przechodza-* cej przez poczatek O wspólrzednych. Wck- — 2 —tor 0£x)«!«fc^ tooiTift *$*<&& m^#iv}i^&^nQ sinf* przedstawiaja skladów* t#ck traktorów wzgledem wybra- ilfeg(fciH^dtt wspólrzednych prostokatnych.Lftera £ ofcnaczono punkt, którego odchy- lepiu od punktu A musi odpowiadac takie ustawienie lufy dziala i zapalnika, by sta¬ tek powietrzny byl trafiony w punkcie A.Punkt L lezy na zewnatrz pionowej plasz¬ czyzny, przechodzacej przez linie 0A< Plaszczyzna pionowa, przeprowadzona przez Unie OL, przecina plaszczyzne po¬ zioma, przechodzaca przez punkt O, wzdluz linii OP, przy czym punkt P sta¬ nowi przeciecie sie z ta plaszczyzna pionu spuszczonego z punktu L. Plaszczyzna pio¬ nowa OLP twortfy z pionowa plaszczyzna BOA kat Aa T , o który nalezy poprawic kat nia lufy dziala. Róznica katów AOB i LOP daje kat ky T, o który nalezy poprawic kat polozenia yT punktu trafienia, a tym samym i polozenie lufy dziala, natomiast róznica odcinków O A i OL daje róznice odleglosci A ET do punktu trafienia, o która nalezy poprawic odleglosc ET, a tym samym i nastawienie zapalnika.Na fig. 2 cyfra 1 oznaczono podstawe, na której sa umocowane lozyska dla osmiu walów 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 i 9, z których trzy pierwsze sa rowkowane, a trzy ostatnie nagwintowane Osie wszystkich walów sa do siebie równolegle. Na rowkowanym wale 2 daje sie przesuwac i razem z nim obracac suwak 10, zaopatrzony w dwa mi¬ mosrody 11 i 12. Za pomoca drazka pro- wadniczego 13, którego jeden koniec jest rozwidlony "i zaczepiony o sulwak 10, a dru¬ gi daje sie przesuwac wzdluz nagwintowa¬ nego walu 7 niózna przesuwac suwak 10 wzdluz walu 2* Wal 7 i wal 2 otrzymuja naped z nieoznaczonych na rysunku miejsc przyrzadu do kierowania ogniem propor¬ cjonalnie do azybkosci W lub do kierunku (?! wiattu w odniesieniu, ddb pohlzoriego w pHszczyime poziomej uklada wspólrzed¬ nych prostokatnych, którego poczatek zbiega sie ze stanowiskiem O urzadzenia na statku, a z posród dwóch osi OU i OVn—\ jedna (OU) pokrywa sie z rzuterti G/Minii O A, laczacej stanowisko O urzadzenia z rzutem punktu trafienia A tla te plaszczyz¬ ne pozioma (patrz fig. 1). Naped ten spra¬ wia, ze mimosrody 11 i 12 sa przesuwane proporcjonalnie do szybkosci W i obracane proporcjonalnie do kata av Na rowkowa¬ nym wale 3 jest osadzony suwak 13', za¬ wierajacy dwa mimosrody 14 i 15. Za po¬ moca drazka ptrowadaiczego 16, którego jeden koniec jest rozwidlony i zaczepiony na suwaku 13', a drugi koniec tworzy na¬ kretke i jest osadzony na nagwintowanym wale 8, mozna przesuwac suwak 13' wzdluz walu 3. Wal 8 i wal 3 otrzymuja naped z nie oznaczonych na rysunku miejsc przy¬ rzadu do kierowania ogniem proporcjonal¬ nie do wielkosci v e lub do kierunku o2 szybkosci wlasnej statku, zaopatrzonego w urzadzenie, odniesionych do wspomniane¬ go ukladu wspólrzednych. Naped teii sprawia, ze mimosrody 14 i 15 sa przesu¬ wane proporcjonalnie do szybkosci ve i obracane proporcjonalnie do kata a2. Na rowkowanym wale 4 jest osadzony suwak 17, obracajacy sie wraz z tym walem i za¬ opatrzony w dwa mimosrody 18 i 19. Za pomoca drazka prowadniczego 20, którego jeden koniec jest rozwidlony i zaczepiony na suwaku 17, a drugi tworzy nakretke i jest osadzony na wale 9, mozna przesuwac suwak 17 wzdluz walu 4. Wal 9 i wal 4 otrzymuja naped z nie oznaczonych na ry¬ sunku miejsc przyrzadu do kierowania ogniem proporcjonalnie do odleglosci E T od punktu trafienia lub proporcjonalnie do kata polozenia yT punktu trafienia. Na¬ ped ten sprawia, ze mimosrody 18 i 19 sa przesuwane proporcjonalnie do odleglosci E T i obracane proporcjonalnie do kata yTt Z mimosrodami U, 12, 14, 15, 18 i 19 — 3 —wspóldzialaja dajace sie przesuwac drazki 21% 22, 23, 24, 25, 26, umieszczone na ply-* cie 1 prostopadle do osi walów tych mimo¬ srodów, przy czym przy ustawianiu tych mimosrodów drazki te przesuwaja sie. Mi- mosrody 11, 12, 14, 15, 18 i 19 sa tak wy¬ konane, iz przy ustawieniu mimosrodów 11 i 12 proporcjonalnie do w i ot drazki 21 i 22 przesuwaja sie proporcjonalnie do 2. w. sin g1 lub do 2 . w. cos erlf a przy usta¬ wieniu mimosrodów 14 i 15 proporcjonalnie do ve i o2 drazki 23 i 24 przesuwaja sie proporcjonalnie do 2ve sin o2 lub do 2 i^cos02'W celu odtwarzania algebraicz¬ nych sum wyrazów: w . sin o1 i vg. sin a2 oraz w . cos o1 i ve. cos o21 drazki 21 i 22 sa polaczone przegubowo z dzwigniami 27 i 28, dajacymi sie obracac naokolo osi X — X i Y—Y. Z dzwignia 27 wspóldziala dra¬ zek 23 za posrednictwem kuli 29 o srodku Mi oraz drazek 30 za posrednictwem kuli 31 o srodku Nr Sprezyna 32 przyciska drazek 30 do dzwigni 27, dzieki czemu dzwignia 27 jest przyciskana do kuli 29 drazka 23, przy czym drazki 21 i 23 styka¬ ja sie z mimosrodami 11 i 14. Przy równo¬ sci skladowych 2 . w. sin a, i 2 ve sin a2 srod¬ ki Mt i Nx leza wraz z osia obrotu X — X w plaszczyznie równoleglej do walu 2.Opisane urzadzenie powoduje ustawienie drazka 30 proporcjonalnie do wyrazenia w . sin ox + ve sin a2. Z dzwignia 28 styka sie drazek 24 za posrednictwem kuli 33 o srodku Af2 i drazek 34 za posrednictwem kuli 35 o srodku #2. Sprezyna 36 przyciska drazek 34 do dzwigni 28, dzieki czemu dzwignia 28 fest przyciskana do kuli 33 drazka 24, a drazki 22 i 24 stykaja sie z mimosrodaimi 12 i 15. Przy równosci skla¬ dowych 2 . w . cos a1 i 2 ^ cos a2 srodki M2 i #2 leza wraz z osia obrotu Y — Y w plaszczyznie równoleglej do walu 2. Opi¬ sane urzadzenie powoduje ustawienie draz¬ ka 34 proporcjonalnie do wyrazenia w.coso1 + u, .cosa2. Drazek 30 podtrzy¬ muje zebatke 37, z która zazebia sie kolo zebate 38; obroty tego ostatniego przenosza sie na urzadzenie mnozace, którego oslona 39 jest oznaczona na rysunku. Kolo zebafce 38 obraca sie proporcjonalnie do tej saanej waintotsci [w sin o1 + ve sin o2)r ck której tez proporcjonalne jest przesuwanie sie preta 30; wartosc ta stanowi jeden z czyn¬ ników iloczynu Aa^ (i^sin^ + tf#suie9)f który ma byc utworzony przez wspom¬ niane urzadzenie mnozace, i który jest równy katowi Aoc^, o który nalezy popra¬ wic kat &T, wyznaczajacy kierttnek punk¬ tu trafienia dla pocisków o pewnych okre¬ slonych wlasciwosciach balistycznych. Pro¬ porcjonalnie do tego kata Aotr obraca sie wal 42 urzadzenia mnozacego. Drazek 25, utrzymywany za pomoca sprezyny 251 w stalym zetknieciu z mkno^rodem 18, pod¬ trzymuje zebatke 40, z która zazebia sie kolo zebate 41. To kolo jest osadzone na wale 5, którego obroty sa przenoszone równiez na urzadzenie mnozace. Mimosród 18 jest wykonany w ten sposób; ze dla jego nastawien proporcjonalnych do ET i VT pret 25 przesuwa sie proporcjonalnie do czynnika Aa T iloczynu Aa' T (w sin a1 + t;^sina2). Drazek 34 podtrzymuje ze¬ batke 43, z która zaczepia sie kolo ze¬ bate 44; obroty tego ostatniego przenoszo¬ ne sa na urzadzenie mnozace, umieszczone w oslonie 45. Kolo zebate 44 obraca si^ proporcjonalnie do tej samej wartosci {wcoso1 + vgcosa2), do której tez pro¬ porcjonalne jest przesuwanie sie preta 34; wartosc ta stanowi jeden z czynników ilo¬ czynu AFr (ofcosaj + t,cosa2), który musi byc odtworzony przez to drugie urza¬ dzenie mnozace i który jest równy róznicy odleglosci kET, o która nalezy poprawic odleglosc punktu trafienia ET dla pocisków o pewnych okreslonych wlasciwosciach ba¬ listycznych. Proporcjonalnie do tej róznicy odleglosci obraca sie tez wal 48 drugiego urzadzenia mnozacego. Drazek 26, utrzy¬ mywany za pomoca sprezyny 26* w stalym zetknieciu z mimósrodem 19, podtrzymuje - 4 —zebatke 46, z która zazebia sie kolo zebate #7. Kolo to jest osadzone na wale 6, któ¬ rego obroty sa przenoszone na to urzadze¬ nie mnozace. Mimosród 19 jest wykonany W ten sposób, ze dla jego nastawien pro¬ porcjonalnych do ET i VT pret 26 prze¬ suwa sie proporcjonalnie do czynnika &E%Tiloczynu £E*r (wcos ox + ve cosa2).Azeby jeszcze otrzymac kat &yT, o który w razie istnienia wiatru lub w przy¬ padku ruchu statku nalezy poprawic kat polozenia yT punktu trafienia, nalezy urza¬ dzenie wedlug fig. 2 uzupelnic urzadze¬ niem przedstawionym na fig. 3. Czesci urzadzenia na fig. 3 maja te same oznacze¬ nia, co i na fig. 2.Suwak 17, dajacy sie przesuwac wzdluz zlobkowanego! walu 4, posiada jeszcze trzeci mimosród 49, z którym za pomoca sprezyny 51 jest utrzymywany w stalym zetknieciu drazek 50. Mimosród 49 jest w ten sposób wykonany, ze drazek 50 przy ustawianiu mimosrodu proporcjonalnie do E T i yT1 które to ustawienie jest wspólne dla wszystkich trzech mimosrodów 18, 19 i 49 suwaka 17, zostaje nastawiony propor¬ cjonalnie do tej wartosci y T% -przez która nalezy pomnozyc wartosc [w cos ox + V t cos o2), aby otrzymac kat A yT=Ay'T (a;oosa1 + i^cosaj, o który przy po¬ cisku o okreslonych wlasnosciach balistycz¬ nych nalezalo by poprawic kat polozenia yT punktu trafienia. Drazek 50 podtrzy¬ muje zebatke 52, z która zazebia sie kolo zebate 53. Obroty tego kola 53 przenosza sie za posrednictwem pary kól stozkowych 54 i walu 55 na urzadzenie mnozace, któ¬ rego oslona 56 jest przedstawiona na ry¬ sunku. Wal 57, sprzezony za pomoca dwóch par kól stozkowych 58 i 59 oraz dwóch walów 60 i 61 z kolem zebatym 44, uruchomianym proporcjonalnie do wyraze¬ nia (u;, cos ax + ve cos a2), równiez jest polaczony z tym urzadzeniem mnoza¬ cym. Urzadzenie to odtwarza iloczyn z obu wspólczynników A y'T i [w . cos ox + ve. cos o2).Urzadzenie wedlug fig. 2 i 3 wyznacza za pomoca walów 42, 48 i 62 poszukiwane wartosci Aar, AET i &yT, jezeli waly 2, 3 i 4 oraz nagwintowane waly 7,8 19 otrzymuja naped z innych (nie oznaczo¬ nych na rysunku) miejsc przyrzadu do kierowania ogniem odpowiednio do qv o21 yT, w, Vt i ET.Zamiast wyznaczania skladowych 2 w sin o1 i 2 w cos ax za pomoca dwóch mi¬ mosrodów 11 i 12 i skladowych 2 vg sin o2 i 2 vg. cos o2 za pomoca mimosrodów 14, 15, jak to ma miejsce w przyrzadzie we¬ dlug fig. 2, mozna by równiez kazda pare skladowych wyznaczyc za pomoca jednego tylko mimosrodu. W tym przypadku mu¬ sialyby drazki 21 i 22 lub 23 i 24 byc ste¬ rowane przez ten jedyny mimosród i mu¬ sialyby byc tak osadzone, aby kierunki przesuniec dwóch drazków, sterowanych przez jeden i ten, sam mimosród, byly do siebie prostopadle. PL