Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia ito chlodzenia obrotowych sprezarek powietrznych i ma za zadanie zwiekszenie wydatku tloczenia tego rodzaju sprezarek dzieki odprowadzaniu stosunkowo wiekszej czesci ciepla, wytwarzanego podczas spre¬ zania powietrza lub innego czynnika gazo¬ wego. Urzadzenie to posiada odmienne wy¬ konanie, niz to rna miejsce w znanych tego rodzaju sprezarkach, w których chlodzo¬ na jest nie tylko oslona oraz jej pokrywy, ale równiez i wal sprezarki.Obrotowe sprezarki powietrzne, zaopa¬ trzone w urzadzenie wedlug wynalazku, wyposazone sa w wirnik, osadzony na wale lub kilku walach, równoleglych do geome¬ trycznej osi oslony sprezarki, z pozosta¬ wieniem wolnej przestrzeni o ksztalcie pólksiezyca miedzy wirnikiem a powierzch¬ nia wewnetrzna oslony, przy czym wirnik jest wyposazony w lopatki wzglednie plyt¬ ki tloczne, osadzone przesuwnie w promie¬ niowych wycieciach wirnika. Sprezarki te chlodzone sa nie tylko z zewnatrz za pomo¬ ca powietrza lub wody, krazacej dookola oslony i pokryw oslony sprezarki, ale rów¬ niez i wewnatrz, dzieki wydrazeniu walu sprezarki.W sprezarkach tego rodzaju wystepu¬ je znane zjawisko, polegajace na tym, zecieplo, wytwarzajace sie podczas sprezania powietrza lub innego czynnika gazowego, powoduje stosunkowo znaczne nagrzewa¬ nie sie wirnika sprezarki. Powietrze lub inny czynnik gazowy, podlegajacy spreza¬ niu, wplywa do otworu wlotowego sprezar¬ ki, posiadajac temperature, zblizona do temperatury powietrza otaczajacego, 1 na¬ trafia, wplywajac do roboczej przestrzeni sprezarki, na goracy wirnik. Wskutek tego czynnik gazowy odbiera cieplo od wirnika stosunkowo gwaltownie, przy czym czyn¬ nik ten powieksza swa objetosc, tak iz sprezarka jest zasilana ^wietrzeni lub in¬ nym czynnikem gazowyin o g^tosci mniej¬ szej niz gestosc powietrza otaczajacego, a tym samym zmniejsza sie wydatek tlocze¬ nia sprezarki/ W urzadzeniu wedlug wynalazku, o- prócz chlodzenia z zewnatrz oslony i po¬ kryw oslony sprezarki, zastosowano rów¬ niez chlodzenie wnetrza wirnika dzieki przetlaczaniu poprzez to wnetrze wirnika czynnika chlodzacego za pomoca dmucha¬ wy lub innej pompy powietrznej.Jezeli jako czynnik chlodzacy zastoso¬ wane zostaje powietrze, to powietrze to jest przetlaczane poprzez wnetrze wirnika za pomoca odpowiedniej dmuchawy. Jesli zas ma byc chlodzona ponadto i oslona sprezarki, to na wale sprezarki moze byc osadzona podwójna lub dwustopniowa dmuchawa w celu przetlaczania powietrza zarówno' poprzez wnetrze wirnika sprezar¬ ki, jak i poprzez wnetrze oslony sprezarki.Jezeli jako czynnik chlodzacy zastoso¬ wana zostaje woda, to moze byc ona do¬ prowadzana w odpowiedni sposób do wne¬ trza wirnika z dowolnego' zródla lub tez moze byc przetlaczana poprzez wnetrze wirnika za pomoca obrotowej pompy wod¬ nej. U wylotu z wnetrza wirnika do konca walu tego ostatniego lub tarczy sprzegla moze byc przymocowany odpowiedni na¬ rzad tloczny, otoczony oslona, której wy¬ lot moze byc polaczony za pomoca przewo¬ dów rurowych ze zbiornikiem chlodniczym.Ponadto jezeli do chlodzenia wirnika za¬ stosowane zostaje powietrze, przy czym na wylotowym koncu wirnika umieszczona zo¬ staje dmuchawa, moze byc zastosowany smoczek lub kilka smoczków do zasysania powietrza atmosferycznego, które jest prze¬ tlaczane poprzez wirnik i wytlaczane zen za pomoca dmuchawy na koncu wyloto¬ wyni wirnika.Na rysunku przedstawiono dwa przy- ... klady wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku. Fig. 1 przedstawia podluzny prze¬ krój sprezarki obrotowej wzdluz linii A — A na fig. 2, przy czym sprezarka jest wy¬ posazona w dmuchawe podwójna lub dwu¬ stopniowa w celu przetlaczania powietrza chlodzacego poprzez wnetrze wirnika oraz dookola zewnetrznej powierzchni oslony sprezarki, fig. 2 — widok z tylu sprezarki po zdjeciu pokrywy, fig. 3 — przekrój po¬ przeczny dmuchawy podwójnej wzdluz linii B — B na fig. 1, a fig. 4 — przekrój podluzny odmiany wykonania urzadzenia wedlug wynalazku do zastosowania wody jako czynnika chlodzacego, w której wylo¬ towy koniec walu sprezarki wraz z umie¬ szczonym na nim wirnikiem tlocznym za¬ mkniety jest w odpowiedniej oslonie.W sprezarce wedlug fig. 1 i 2 litera a oznacza otwór wlotowy sprezarki, b — jej otwór wylotowy, c — oslone, a d — wirnik.Oslona c jest otoczona plaszczem ze¬ wnetrznym e, który moze byc wykonany jako jedna calosc z oslona c lub moze byc przymocowany do tej oslony w dowolny sposób. Oslona c moze byc wyposazona w zeberka /, sluzace do przymocowania plaszcza e do oslony oraz jako prowadni¬ ce, kierujace powietrze chlodzace, plynace dookola oslony sprezarki. Miedzy zeberka¬ mi f moga byc równiez umieszczone dodat¬ kowe plytki g w celu zwiekszenia po¬ wierzchni chlodzonej.Wirnik d moze byc wykonany w do¬ wolny sposób, np. moze byc wykonany w — 2 —jednej calosci ze swym jednym walem lub kilkoma walami. Na rysunku uwidoczniony jest wirnik d, posiadajacy podluzne kana¬ ly, przy czym wirnik ten jest przymocowa¬ ny do jednego lub w razie potrzeby do dwóch walów h.Wal h jest wydrazony i wykonany stoz- kowo na swym koncu wlotowym k do wplywu powietrza chlodzacego do wnetrza wirnika. Drugi koniec / walu h jest rów¬ niez wydrazony w podobny sposób, tak iz tworzy kanal wylotowy do wyplywu powie¬ trza z wnetrza wirnika, przy czym srodko¬ wa czesc walu jest pozostawiona w celu utworzenia przegrody /, oddzielajacej ka¬ nal wlotowy od kanalu wylotowego. Miedzy kazda para lopatek wirnika wykonane sa w wirniku d odpowiednie otwory o, r i ka¬ naly p. Oslona c jest zamknieta z obu stron pokrywami, zawierajacymi lozyska, przy czym najlepiej jest, gdy do osadzania wa¬ lu h zastosowane sa lozyska kulkowe lub walkowe.Do konca wylotowego / walu h moze byc przymocowana zwykla tarcza sprze¬ glowa s, polaczona srubami z takaz tarcza sprzeglowa /, przymocowana do walu na¬ pedzajacego. Miedzy tarczami s i t umoco¬ wana jest za pomoca tych samych srub po¬ dwójna dmuchawa w postaci wirnika lopat¬ kowego v, utworzona przez zespolenie ze soba dwóch dmuchaw o zespolach lopatek w i x, które moga byc oddzielone od siebie scianka przegrodowa u. Zespól lopatek w dmuchawy zasysa powietrze chlodzace po¬ przez wirnik d z kanalu wlotowego walu h sprezarki poprzez otwory i kanaly o, r i p, umieszczone miedzy kazda para lopatek, oraz poprzez kanal wylotowy na drugim koncu / walu h do otworu wlotowego dmu¬ chawy, umieszczonego miedzy tarczami sprzeglowymi s i /, po czym wytlacza to powietrze poprzez otwory e' plaszcza e na zewnatrz. Zespól lopatek x dmuchawy za¬ sysa powietrze chlodzace poprzez przej¬ scia, utworzone miedzy powierzchnia ze¬ wnetrzna oslony c, plaszczem e i zebrami /, oraz wytlacza je równiez poprzez otwory e' plaszcza e na zewnatrz. Plaszcz e moze byc zaopatrzony na swym obwodzie w od¬ powiednie otwory e lub szczeliny na odcin¬ ku, odpowiadajacym calkowitej szerokosci dmuchawy podwójnej, w celu umozliwie¬ nia odprowadzania powietrza chlodzonego na zewnatrz.Jezeli okazuje sie bardziej pozadanym chlodzenie oslony z zewnatrz woda w zna¬ ny sposób za pomoca plaszcza wodnego i obiegu kolowego wody, a wirnika— za po¬ moca powietrza, wówczas stosuje sie tylko jedna dmuchawe, np. dmuchawe o zespole lopatek w do przetlaczania powietrza.Na fig. 4 przedstawiona jest odmienna postac wykonania wylotu wirnika w przy¬ padku uzycia wody jako czynnika chlo¬ dzacego. Woda chlodzaca jest doprowa¬ dzana do wlotowego otworu walu h z do¬ wolnego zródla, przy czym moze byc zasto¬ sowany np. pomocniczy zbiornik, umiesz¬ czony na pewnej wysokosci. Wirnik tlocz¬ ny y, np. w rodzaju wirnika, stosowanego w pompach odsrodkowych, jest stosunko¬ wo mocno osadzony miedzy tarczami sprzeglowymi s i t i utrzymywany za po¬ moca srub sprzegla. Wirnik y jest otoczony oslona z, w której gromadzi sie woda chlo¬ dzaca po przeplynieciu poprzez wirnik d sprezarki. Otwór wylotowy z1 oslony z moze byc polaczony w razie potrzeby przewodem ze zbiornikiem, umieszczonym na pewnej wysokosci. W tym przypadku wirnik y powinien posiadac odpowiednio dobrana srednice tak, aby mógl wytworzyc cisnienie wody, niezbedne do wtloczenia jej z powrotem do tego zbiornika. Pomoc¬ nicza dmuchawa lub kilka pomocniczych dmuchaw oraz wirnik tloczny y moga byc przymocowane do konca walu h wirnika d sprezarki w dowolny sposób.Urzadzenie do chlodzenia powietrza za pomoca dmuchawy lub dmuchaw moze byc zastosowane w dowolnego rodzaju obroto- — 3 —wej sprezarce powietrznej lub pompie po¬ wietrznej, jezeli moze byc wytworzone w wirniku przejscie do przeplywu powietrza chlodzacego'. PL