Znane jest zastosowanie lamp elektro¬ nowych, wytwarzajacych drgania o czesto¬ tliwosciach slyszalnych, do bardziej lub mniej wiernego odtwarzania- gry na orga¬ nach piszczalkowych. W normalnych orga¬ nach piszczalkowych dzwiek zjawia sie i znika z pewnym opóznieniem, powodowa¬ nym przez bezwladnosc powietrza, wpra¬ wianego w drgania; daje to znany efekt artystyczny, którego brak w organach elektroakustycznych z lampami elektrono¬ wymi, w których dzwieki zjawiaja sie i znikaja nagle z chwila nacisniecia lub zwolnienia klawisza.Celem wynalazku jest zbudowanie ta¬ kich organów z lampami elektronowymi, któreby jak najdokladniej nasladowaly gre organów piszczalkowych. Lampy oscyla¬ cyjne organów wedlug wynalazku, rozrza¬ dzajace lampami sprzegajacymi, urucho¬ mianymi przez nacisniecie odpowiednich klawiszy, sa podczas gry stale wzbudzo¬ ne. Dzieki zas temu, ze kazda z lamp oscy¬ lacyjnych zasila kilka lamp sprzegajacych, mozna zbudowac organy o kilku klawiatu¬ rach i o grach wielorakich, bez znaczniej¬ szego zwiekszania liczby, lamp oscylacyj¬ nych.Natomiast opóznienie zjawiania sie lub zanikania tonów osiagniete zostalo przez wlaczenie równolegle do lamp sprzegaja¬ cych opornika i kondensatora o odpowied¬ nio dobranej stalej czasu.Rysunek przedstawia uklad polaczentrzech lamp organowych i lamp sprzegaja¬ cych dla dwóch klawiatur.Pierwsza klawiatura / rozrzadza lam- papii sprzegajacymi'gry osmiostopowej i lampami sprzegajacymi gry czterostopo¬ wej. Klawiatura II rozrzadza, lampami sprzegajacymi gry osmiostopowej. Lampy oscylacyjne sa oznaczone literami V, V, V" itd. Na fig. 1 lampy oscylacyjne sa przedstawione kazda w oktawie lampy po¬ przedniej. Np. V jest ut^ V jest ut3, V" jest ut4 itd. Oczywiscie organy posiadaja takze lampy oscylacyjne posrednie nie przedstawione na rysunku, wytwarzajace tony posrednie miedzy wszystkimi wyzej wymienionymi oktawami.Lampy oscylacyjne sa wzbudzone stale i kazda z nich zasila siatki lamp sprzega¬ jacych, nalezacych do róznych klawiatur.W opisywanym przykladzie sa tylko dwie klawiatury, ale moze ich byc wiecej.Lampa V rozrzadza lampa sprzegajaca V1 pierwszej klawiatury i lampa V2 dru- gej klawiatury; sa to lampy gry osmiosto¬ powej. Tak samo lampa V dziala na V*! i V2 — równiez lampy gry osmiostopowej, lecz lampa ta rozrzadza poza tym lampa sprzegajaca gry czterostopowej V\ pierw¬ szej klawiatury. Owa lampa sprzegajaca daje tez oktawe drgan lampy V i jest uru¬ chomiana przez ten sam klawisz Tlf co lampa sprzegajaca V1 lampy V.Wszystkie lampy sprzegajace gry czte¬ rostopowej V4, V'\, V"\ itd. zaczynaja dzialac po nacisnieciu klawisza pierwszej klawiatury np. 7\.Lampa V1 gry osmiostopowej i lampa V\ ZrY czterostopowej pierwszej klawia¬ tury dzialaja jednoczesnie, lecz V1 jest zasilana czestotliwoscia f oscylatora, V, a V\ — czestotliwoscia 2f oscylatora V".Anody lampa V19 V\, V'\ i anody lampa V\, V'\, V'"4 sa polaczone z siatkami lamp wejsciowych Llt L\ amplifikatorów gry osmio- i czterostopowej. Kiedy wy¬ laczniki J± i J2 sa otwarte, anody lamp wejsciowych amplifikatorów sa odlaczone od baterii napiecia anodowego. Dla gry osmiostopowej nalezy zamknac wylacznik Jt. Anoda lampy wejsciowej Lx amplifi- katora otrzymuje wówczas wysoki poten¬ cjal, dzieki czemu zaczyna przewodzic prad modulowany drganiami z; lamp V19 V\, V'\ itd. zaleznie od tego, które kla¬ wisze sa nacisniete; wzmocnione drgania zostaja skierowane do glosnika.Dla gry czterostopowej na pierwszej klawiaturze, nalezy zamknaó wylacznik J\ w celu wlaczenia odpowiedniego amplifi- katora. Do drugiej klawiatury, zawieraja¬ cej lampy V2, V2, V"2 itd; gry osmiostopo¬ wej, nalezy wylacznik J2.Jak widac z rysunku lampy Vlf V\, V\i lampy V2, V'2, V"2, jak równiez lam¬ py V4, V\9 V"\ pracuja w ukladzie am- plifikatora oporowego, w którym oporniki R2 sa opornikami anodowymi. Obwód za¬ wiera równiez opornik uplywowy Rv przez który wyladowuje sie kondensator Cr Dla A\ i CL nalezy dobrac takie wartosci, aby wzbudzenie sie drgan w lampie lub ich zanik byly opóznione o okres czasu, równy opóznieniu zjawiania sie lub zanikania dzwieku w organach piszczalkowych.Opornik Rx jest polaczony ze zródlem wysokiego napiecia Bx poprzez klawisz T1 i zmienny dzielnik napiecia, Kiedy klawisz jest podniesiony, kondensator nie wylado¬ wuje sie poprzez wlókno i anode, co wy¬ magaloby jednej lub kilku sekund, lecz poprzez opornik i?4, polaczony z ujemnym biegunem zródla pradu zarzenia B. Wlók¬ no zarowe z powodu obecnosci opornika R± jest pod napieciem o kilka woltów wyz¬ szym od napiecia zródla, W ten sposób, kiedy klawisz 7\ jest podniesiony, anoda lampy Vt posiada potencjal o kilka wol¬ tów nizszy od potencjalu jakiegokolwiek punktu wlókna, co zapobiega calkowicie wszelkim szmerom, powodowanym prze¬ plywem malych pradów elektronowych.Regulowanie ekspresji odbywa sie przez — 2 —zmiane napiecia anodowego za pomoca dzielnika napiecia Pv które daje ekspresje np. solowa, podczas gdy dzielnik napiecia P2 na baterii B2, odpowiadajacy lampom V2, V2, V"2 drugiej klawiatury, daje np. ekspresje wielkich organów.Przez nacisniecie klawisza pierwszej klawiatury organista moze uzyskac albo niezaleznie gre osmiostopowa, lub tez po zamknieciu odpowiedniego wylacznika — gre czterostopowa; mozna w analogiczny sposób uzyskac wielka rozmaitosc kombi- nacyj tego rodzaju. PL