Do tlumienia drgan czesci maszyn i bu¬ dowli stosuje sie rózne typy urzadzen. Za pomoca wiekszosci typów drgania czesci konstrukcyjnych sa w ten sposób tlumione, ze energia drgan w znacznej czesci prze¬ mienia sie na zewnetrzna prace tarcia przez dwa przesuwajace sie wzgledem siebie pod¬ czas drgania narzady cierne, z których jeden polaczony jest z drgajaca czescia. W niektórych przypadkach sluzy do tlumienia drgan równiez tarcie cieczy, np. gdy ciecz ta przetlaczana jest przez waskie kanaly przejsciowe. Tego rodzaju urzadzenia sa czesto bardzo skuteczne, posiadaja one jednak po wiekszej czesci stosunkowo zlo¬ zona i ciezka budowe. Dalej, znane sa urzadzenia, za pomoca których tlumienie drgan uskutecznia sie wskutek pochlania¬ nia energii drgan przez tlumik, wprawiony w drgania rezonansowe. Tegorodzaju urza¬ dzenia tlumiace posiadaja te wade, ze za¬ czynaja dzialac tylko przy okreslonej cze¬ stotliwosci drgan, na jaka tlumik jest na¬ strojony.Urzadzenie do tlumienia drgan wedlug niniejszego wynalazku posiada nadzwy¬ czaj lekka i prosta budowe, wyrózniajaca sie tym, ze mozna je w wielu przypadkach bardzo latwo przymocowac do czesci kon¬ strukcyjnych, zagrozonych przez drfatria.Urzadzenie wedlug wynalazku jest zbu¬ dowane na tej zasadzie, ze na czesci kon¬ strukcyjnej w pioblizu*najwiekszego nate¬ zenia jej dfjgan jiniieszczl sie przynajmniej w pewnych granicach swobodnie porusza¬ jacy sie podatny tlumik z tworzywa, które¬ go czastki podczas ruchu wytwarzaja znaczne wewnetrzne tarcie. Wolny ruch te¬ go tlumika jest przy tym ograniczony przez oporki, oslony, sprezyny lub prowadnice o- raiz przez umieszczenie na czesci drgajacej.Przy wystepujacych drganiach otrzymuje tlumik stale w przeciwnych kierunkach dzialajace pchniecia i nawet podlega wstrzasom. Tlumik podlega przy tym zmiennym elastycznym odksztalceniom, które czesciowo przeistaczaja sie w cieplo.Przez oddawanie energii w tej postaci zmniejsza sie amplituda drgan czesci kon¬ strukcyjnej, zabezpieczajac te czesc od nadmiernych drgan, grozacych niebezpie¬ czenstwem.Tlumik moze byc przy tym podzielony na kilka czesci, a jego poszczególne, podat¬ nie zestawione czesci moga sie wzgledem siebie ocierac. Moze byc on wykonany np. równiez jako oslona o podatnych scian¬ kach, napelniona ziarnkami lub ciecza cia- gliwa (piaskiem lub podobnym srodkiem, wzglednie masa syropowa). Zwlaszcza do¬ brze jest wykonac tlumik w calosci z po¬ datnego tworzywa, odznaczajacego sie du¬ zym wewnetrznym tarciem, jak np. z kau¬ czuku, skóry lub innego odpowiedniego materialu. Szczególniej korzystna budowa, zwlaszcza do tlumienia drgan poprzecz¬ nych wydluzonych czesci konstrukcyjnych o nieznacznej grubosci, polega na wykona¬ niu tlumika w postaci pierscienia z tworzy¬ wa o duzym wewnetrznym tarciu. Przy tym pierscien, którego srednica przeswitu jest nieco wieksza od wymiarów przekroju drgajacej czesci zostaje na czesc te nasu¬ niety, tak iz ja obejmuje.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania przedmiotu wynalazku. Na fig. 1 uwidoczniono Urzadzenie do tlumienia drgan wedlug wynalazku, w którym tlumik sklada sie z kilku pojedynczych czesci; fig. 2' przedstawia urzadzenie, którego tlu* mik wykonano z tworzywa o znacznym wewnetrznym tarciu; fig. 3 — urzadzenie, w którym tlumik wykonany jest z tworzy¬ wa o znacznym tarciu wewnetrznym i pro¬ wadzony za pomoca wodzika; fig. 4 —• tlu¬ mik o podobnej budowie jak na fig. 3 dla czesci konstrukcyjnych, ustawionych pio¬ nowo; fig. 5—- urzadzenie^ yr którym ruch zwrotny tlumika odbywa sie za pomoca sprezyny; fig. 6 — tlumik, wykonany z ma¬ sy o znacznym tarciu wewnetrznym, w ksztalcie pierscienia.Na fig. 1 na drgajacej czesci konstruk¬ cyjnej 1 jest przymocowana do niej oslona 2, we wnetrzu której umieszczony jest tlumik 3. Ten tlumik 3 sklada- sie z dwóch przesuwnych wzgledem siebie kapturów 4 i 5, sciagnietych ze soba silnie napieta sprezyna 6. Kaptur 4 posiada cylindryczna powierzchnie cierna 7, objeta przez ela¬ styczny pierscien 8, umieszczony w czesci 5. Przy przejmowaniu wstrzasów, pocho¬ dzacych od drgania czesci konstrukcyjnej 1, przez urzadzenie tlumiace, oddala sie kaptur 5 od czesci 1, przy czym równoczes¬ nie sprezyna 6 jest sciskana, wskutek czego bezposrednio stara sie ona ponownie od¬ prezyc i dazy do oddania pobranej energii na kaptur 4. Znaczna czesc tej energii za¬ mienia sie przy tym na cieplo, ^wskutek tarcia powierzchni 7 o pierscien elastyczny 8. Ta ilosc energii oslabia energie drgan czesci 1, przez co zmniejsza sie amplituda drgan. W polaczeniu z tym otrzymuje tlu¬ mik 3 szarpniecie od góry i opisany prze¬ bieg powtarza sie ponownie.Na fig. 2 znajduje sie na drgajacej cze¬ sci 1 oslona 2, wewnatrz której znajduje sie swobodnie poruszajacy sie tlumik 3, wykonany z tworzywa o znacznym tarciu wewnetrznym, np. z kauczuku. — 2 —Na fig., 3 na plycie podstawowej 9, umieszczonej na drgajacej czesci konstruk¬ cyjnej /, osadzone jest na przegubie 10 ciegno 11, na którego wolnym koncu znaj¬ duje sie tlumik 3, wykonany z tworzywa o znacznym wewnetrznym tarciu, Oporek 12 sluzy do ograniczenia wychylenia.Na fig. 4 plyta podstawowa 9 jest przy¬ mocowana wraz z umieszczonym na cieg¬ nie 11 tlumikiem 3 do pionowo stojacej czesci 1. Wychylenie ograniczone jest przez oporek 12.Fig. 5 przedstawia urzadzenie, które z jakichkolwiek powodów musi byc umiesz¬ czone pod drgajaca czescia konstrukcyjna /, Ruch zwrotny tlumika 3 odbywa sie przy tym przez dzialanie sprezyny 13, chwytajacej ciegno 11, pod której wply¬ wem tlumik podskakuje, wobec czego po- wstaje przeciwuderzenie.Na fig. 6 przedstawiono rure /, jako drgajaca czesc konstrukcyjna, które/ drga¬ nia poprzeczne maja byc tlumione. Umoco¬ wana1 na tym kawalku rury oslona 2 sklada sie z dwóch czesci, polaczonych ze soba za pomoca pierscieni zaciskowych 14. we¬ wnatrz oslony 2 znajduje sie tlumik 3. Tlu¬ mik ten wykonany jest z tworzywa o znacz¬ nej wewnetrznej wlasnosci tarcia i! posiaida ksztalt pierscieniowy. Wewnetrzna sredni¬ ca tego pierscienia jest o tyle wieksza od srednicy zewnetrznej rury, azeby pier¬ scien mógl sie swobodnie wzgledem rury poruszac. PL