Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zamek plytkowy, którego otwieranie nastepuje wskutek przesuwania za pomo¬ ca odpowiedniego klucza pewnej liczby plytek w kierunku ich dlugosci, t. j. w kie¬ runku podluznej? osi zamka. Plytki te usta¬ wione sa tak, aby ich poprzeczne wykroje znajdowaly sie w plaszczyznie tarczy przy¬ trzymujacej, wskutek czego zostaje umozli¬ wiony obrót oslony zamka.Wedlug wynalazku te przesuwane plyt¬ ki zamka sa tak ulozone wzgledem siebie, aby zamek mógl byc otwierany wskutek jednoczesnego obrotu wszystkich plytek na przemian za pomoca kazdego z kilku kluczy, np. czterech kluczy. Mianowicie zamek moze byc wykonany tak, aby mógl byc otwierany na przemian za pomoca jed¬ nego z tych czterech kluczy az do zadanej zmiany lub kolejno kazdym z tychze czte¬ rech kluczy przy jednoczesnym przesuwie zamykajacego rygla zamka za kazdym ra¬ zem o jedna czwarta drogi calkowitego przesuwu tego rygla. Glówna cecha zna¬ mienna wynalazku jest katowy ksztalt przesuwnych plytek zamka.Na rysunku uwidoczniono schematycz¬ nie dwa przyklady wykonania zamka plyt-kowego wedlug wynalazku. Fig. i przed¬ stawia podluzny przekrój zamka wedlug ^ \ wynalazkij, fig. 2 j— widok z boku czolo¬ wej zewnetrznej plytki zamka, fig. 3 — wi¬ dok z boku szczególu zamka, fig. 4 — prze¬ krój poprzeczny obsady wraz z przesuwny¬ mi plytkami zamka wzdluz linii IV — IV na fig. 1 w wiekszej podzialce, fig. 4a — perspektywiczny widok przesuwnej plytki zamka wraz z przynalezna listwa z wre¬ bami, fig. 5 — cztery widoki z boku czo¬ lowych bródek poszczególnych kluczy, fig. 5a — schematyczny widok z przodu plytek zamka z oznaczeniem za pomoca liter od a do p polozen poszczególnych czolowych krawedzi bródek kluczy wedlug fig. 5, fig. 6 — widok z boku jednego z konców obsa¬ dy przesuwnych plytek oraz konca jednego z sprzegajacych cylindrów zamka, fig. 7 — widok z boku dalszego szczególu zamka, fig. 8 — ogólny widok z boku zamka, fig. 9 — czesciowy przekrój poprzeczny wzdluz linii IX — IX na fig. 10 oraz czesciowy wi¬ dok z przodu odmiany zamka wedlug wy¬ nalazku, fig. 10 — przekrój podluzny tej odmiany zamka wzdluz linii X — X na fig. 9, fig. 11 — widok z przodu sprzegajacego cylindra odmiany zamka wedlug fig. 9, fig. 12 — przekrój podluzny sprzegajacego cy¬ lindra tej odmiany zamka, fig. 13 — prze¬ krój podluzny szczególu dalszej odmiany wykonania zamka wedlug wynalazku, fig. 13a — widok z przodu innego szczególu tej dalszej odmiany zamka wedlug wynalazku.Zamek wedlug wynalazku (fig. 1 — 8), zamykany i otwierany za pomoca czterech rózniacych sie od siebie kluczy, sklada sie z czterech osadzonych przesuwnie wzgle¬ dem siebie plytek 1, 2, 3, 4 o katowym pro¬ filu poprzecznym. Dzieki katowemu ksztal¬ towi przesuwne plytki zamka po wstawie¬ niu ich do cylindrycznej obsady 5 obejmu¬ ja sie nawzajem. Cylindryczna obsada 5 plytek zaopatrzona jest w cztery podluzne wykroje 6 (fig. 1, 4 i 6), przez które prze¬ suniete sa na wylot listwy 7, z których kaz¬ da osadzona jest za pómóca podluznego wystepu w ksztalcie jaskólczego ogona w cylindrycznej czesci przynaleznej plytki katowej 1 wzglednie 2, wzglednie 3, wzglednie 4. Kazda z tych listw jest wy¬ posazona w dwojakiego rodzaju wreby, a mianowicie we wreby 8, wykonane na wy¬ lot, i w boczne wreby slepe 9 (fig. 4 i 4a).W uwidocznionym na fig. 1 polozeniu po¬ szczególnych listw 7 ich wreby 8 sa prze¬ suniete wzgledem plaszczyzny znanej skad¬ inad tarczy przytrzymujacej 10 tak, aby wyciecia wewnetrzne tej tarczy znajdowa¬ ly sie w wechwycie z listwami 7 poza ich wrebami i wskutek tego zabezpieczaly te listwy, a tym samym i plytki 1, 2, 3, 4 przed przekrecaniem. Jednak, gdy za pomoca odpowiedniego klucza 11 zostana przesunie¬ te wzglednie ustawione w znany sposób li¬ stwy 7 w swe polozenie, odpowiadajace o- twarciu zamka, to wreby 8 tych listw znaj¬ da sie dokladnie w plaszczyznie wyciec tarczy przytrzymujacej 10, tak iz urzadze¬ nie wewnetrzne zamka, zlozone z plytek 1, 2, 3, 4 oraz obsady 5, uzyskuje moznosc obrotu. Aby uniemozliwic przesuwanie listw 7 za pomoca niewlasciwego klucza, zastosowane sa dodatkowe slepe wreby 9, wykonane z obu stron listw 7. Wreby 8 wy¬ konane sa na wylot w poszczególnych li¬ stwach oraz w róznych miejscach, jednak symetrycznie wzgledem srodka M listwy (fig. 4a). Podczas wysuwania klucza z zam¬ ka odpowiednie sprezyny plaskie 12 naci¬ skaja kazda na jedna z listw 7 i umozliwia¬ ja przesuwanie tych listw w ich polozenie, zamykajace zamek. Sprezyny te umocowa¬ ne sa promieniowo na koncach listw 7 io- pieraja sie w swym polozeniu napietym o wystepy 12' wzglednie 12", osadzone we¬ wnatrz oslony zamka (fig. 1).Obsada 5 wraz z plytkami 1, 2, 3, 4 o- sadzona jest ruchomo w dwóch srodkowych otworach bocznych scianek oslony 13 zam¬ ka (fig. 1), z której wystaja obydwa kon¬ ce tej obsady. Kazdy z tych konców obsa- — 2 —dy 5 plytek 1, 2, 3, 4 zaopatrzony jest w cztery symetrycznie rozmieszczone podluz¬ ne rowki 16 (fig. 1 i 6), nasuniete na odpo¬ wiednie podluzne wystepy 15 na we¬ wnetrznym koncu kazdego z dwóch cylin¬ drów 17 z otworem 18 do klucza (fig. 1, 2 i 6). Sprzegane ze soba konce obsady 5 o- raz wystepy 15 cylindrów 17 zaopatrzone sa poza tym w rowek obwodowy 19' wzglednie rowek 19 (fig. 6). Wedlug wy¬ nalazku w kazdy z obwodowych rowków 19* moze byc wsuwane pólokragle ramie ryglujace 20 (fig. 1, 3). Kazde z tych ra¬ mion jest obracane na nieruchomym czopie 21 i moze byc wskutek obrotu wychylane w polozenie, zaznaczone kreskami na fig. 3, w którym jest wysuniete z przynalezne¬ go obwodowego rowka 19' wzglednie row¬ ka 19. Kazde z ramion 20 zaopatrzone jest w tym celu w plaski uchwyt 22 (fig. 3 i 8), który tylko czesciowo wsuniety jest w wy¬ krój 23 plytki 24, przymocowanej do oslo¬ ny zamka (fig. 8).Obsada 5 plytek 1, 2, 3, 4 wyposazona jest w zebata tarcze 25 o czterech zebach 27 (fig. 1 i 7), zaopatrzona w profilowany wykrój 26, którym nasadzona jest na stale na koncu obsady 5. Do wykroju tego przy¬ naleza cztery wyciecia 26', przez które u- mozliwiony jest podluzny przesuw listw 7.Zeby 27 tarczy 25 wspólpracuja z zebatka 28, wykonana na wlasciwym ryglu 28 zam¬ ka.Obsada 5 ustawiona jest wraz z plytka¬ mi 1, 2, 3, 4 wzgledem obydwóch konco¬ wych cylindrów sprzegajacych 17, a tym samym wzgledem otworu 18 do klucza (fig. 2) wzglednie tarczy przytrzymujacej 10 (fig. 1) tak, aby zamek mozna bylo otwo¬ rzyc jednym tylko z miedzy czterech klu¬ czy, np. kluczem 11 (fig. 5). Wówczas za pomoca pozostalych kluczy niemozliwe jest nastawienie cylindrów 17 w poloze¬ nie, umozliwiajace obrót obsady 5 wraz z listwami 7 wzgledem tarczy przytrzymu¬ jacej 10, a tym samym otwarcie zamka* Je¬ zeli chodzi o otwarcie zamka zamiast klu¬ czem 11 jednym z pozostalych trzech klu¬ czy, np. kluczem U", to nalezy nasamprzód uwolnic obydwa cylindry sprzegajace 17 ze sprzegniecia z koncami obsady 5 przez wychylenie w góre ramion ryglujacych 20.Po wychyleniu ramion nalezy wysunac te cylindry tak, aby zostaly zatrzymane za pomoca swych pierscieniowych nasad 17' (fig. 1 i 6). Wskutek tego cylindry 17 zo¬ staja wylaczone ze sprzegniecia z obsada 5 plytek 1, 2, 3, 4.\ Wówczas nalezy obracac obydwa cylindry 17 np. do ich polozenia, w którym zamek moze byc otwarty za po¬ moca trzeciego klucza 11". Po tym obrocie obu cylindrów 17 nalezy sprzegnac je po¬ nownie z koncami obsady 5 plytek 1, 2, 3, 4 przez wsuniecie wystepów 15 tych cylin¬ drów w koncowe wykroje 16 obsady 5 oraz zabezpieczyc je przed wysuwaniem w kie¬ runku osiowym przez opuszczenie obu ra¬ mion 20 w rowki 19' obsady 5 wzglednie rowki 19 cylindrów 17. Dzieki tej zmianie polozenia otworu 18 do klucza wzgledem obsady 5 plytek 1, 2, 3, 4 inna para listw 7, a tym samym odmienny uklad wrebów 8 tych listw moze wspólpracowac z kluczem 11" o odmiennym ksztalcie bródki czolo¬ wej.W razie uzycia klucza 11 lub klucza 11'" nalezy postapic tak samo obracajac jednoczesnie oba sprzegajace cylindry 17 w jedno z dwóch dalszych mozliwych po¬ lozen otworu 18 do klucza.Wykonanie zamka wedlug fig. 1 — 8 mozna zmienic tak, aby zamek ten mozna bylo otwierac jedynie przez kolejne uzy¬ cie wszystkich czterech kluczy 11, 11', 11", 11'". Tego rodzaju zamek nadaje sie do za¬ stosowania w kasach lub podobnych urza¬ dzeniach, które sa otwierane tylko w o- becnosci kilku osób, np. czterech osób, z których kazda posiada jeden z tych klu¬ czy.W tym odmiennym wykonaniu zamka wedlug wynalazku (fig. 9 — 12) uklad czte- — 3 —rcch czynnych plytek katowych /, 2, 3, 4, osadzonych wewnatrz obsady 5 tych ply¬ tek, jest taki sam jak w zamku, otwiera¬ nym i zamykanym oddzielnie za po¬ moca kazdego z czterech kluczy 11, IV, 11", IV", przy czym jednak o- bydwa cylindry sprzegajace 17" mo¬ ga byc obracane wzgledem obsady 5 je¬ dynie o kat 90° w jednym kierunku i z po¬ wrotem. Podczas wkladania pierwszego klucza 11 (fig. 5) plytki 1, 2, 3, 4, a tym samym listwy 7 z wrebami 8 ustawiaja sie odpowiednio do ksztaltu czolowej bródki tego klucza. Nastepnie obraca sie klucz, a tym samym obsade 5 o kat 90°. Dalszy ob¬ rót za pomoca tego samego klucza uniemoz¬ liwiaja nieruchome dwa wystepy 30 (fig. 9) na przedniej, zaslaniajacej plytce zamka, umieszczonej w tyle za zwykla warstwa drzewa na skrzydle 42 drzwi oraz jezyczki 32 na brzegu zewnetrznego obwodu kazde¬ go ze sprzegajacych cylindrów 17". Po tym pierwszym obrocie obsady 5 plytek o kat 90° i jednoczesnym cofnieciu rygla zamko¬ wego o pierwszy odcinek calkowitej drogi przesuwu tego rygla nalezy wyjac pierw¬ szy klucz 11 z zamka. Plytki wraz z obsa¬ da pozostaja w nowym polozeniu po obro¬ cie z pierwszego polozenia przed uzyciem klucza 11, jednakze, podobnie jak w wyko¬ naniu zamka wedlug fig. 1, zostaja przesu¬ niete z ppwrotem w polozenie wyjsciowe za pomoca plaskich sprezyn 12, w którym to polozeniu uniemozliwiony jest obrót ob¬ sady wraz z plytkami wskutek przesunie¬ cia wrebów 8 listw 7, przynaleznych do po¬ szczególnych plytek 1, 2, 3, 4, wzgledem tarczy przytrzymujacej 10. Po wysunieciu klucza 11 nastepuje za pomoca odpowied¬ nich sprezyn samoczynnie lub recznie za pomoca klucza powrotny obrót sprzegaja¬ cych cylindrów 17", natomiast plytki 1, 2, 3, 4 oraz ich obsada pozostaja w polozeniu obróconym o kat 90°. W tym nowym polo¬ zeniu plytek wzgledem otworu 18 do klu¬ cza nalezy w celu dalszego obrotu tych plytek o kat 90° uzyc drugiego klucza //'.Czynnosc te nalezy powtórzyc równiez przy kolejnym zastosowaniu dalszych dwóch kluczy 11", IV". Podczas uzycia ostatnie¬ go klucza IV" nastepuje cofniecie rygla zamka o ostatni odcinek jego drogi przesu¬ wu (czwarta czesc dlugosci calkowitego przesuwu rygla) z polozenia zamykajacego, wskutek czego zamek zostaje ostatecznie otwarty.Laczenie obydwóch sprzegajacych cy¬ lindrów 17" z obsada 5 przesuwnych ply¬ tek katowych odbywa sie w tym przypadku równiez za pomoca odpowiednich ramion 20* (fig. 9 i 10).Fig. 12 przedstawia przekrój podluzny sprzegajacego cylindra 17" wzdluz linii XII — XII na fig. 11.W dalszej odmianie wykonania zamka wedlug wynalazku (fig. 13) zamiast wyste¬ pów 30 i jezyczków 32 wedlug fig. 9 i 10 zastosowane sa: jeden lub kilka przeciwle¬ glych sobie trzpieni lub srubek 40, umie¬ szczonych na zewnetrznym brzegu obwodu kazdego cylindra 17"', oraz symetrycznie osadzone ograniczajace zderzaki oporkowe 41 (fig. 13a), których polozenie odpowiada czterem polozeniom tych cylindrów, w których te ostatnie sa ustawiane po kazdo¬ razowym obrocie o kat 90°, Przesuwne plytki katowe 1, 2, 3, 4 (fig. 4 i 4a) posiadaja poprzeczny przekrój w postaci kata prostego, jednak moga posia¬ dac równiez i inny ksztalt przekroju, np. rozwartokatny lub wielokatny wzglednie lukowy. PL