Jak wiadomo, zastosowanie przewodza¬ cych oslon w kablach teletechnicznych jest skutecznym srodkiem w celu obnizenia przesluchu i zaklócen, pochodzacych ze zródel zewnetrznych. W celu uzyskania mozliwie duzej skutecznosci oslony powin¬ na ona miec, jak wiadomo, mozliwie duza przewodnosc, i tworzyc mozliwie zamknieta rure. Poniewaz jednak zamknieta rura jest po pierwsze stosunkowo droga, jezeli cho¬ dzi o jej wyrób, a po drugie jest malo giet¬ ka, wiec oslony w kablach teletechnicznych wykonywa sie w postaci zwinietych srubo¬ wo tasm, wykonanych na przyklad ze sta¬ niolu, z metalizowanego papieru lub z ma¬ terialu, dajacego sie namagnesowac. Do transmisji malej czestotliwosci oslony ta¬ kie sa na ogól wystarczajace. Aby równiez mimo wyzszych wymagan co do braku przesluchu, na przyklad przy transmisji wielkiej czestotliwosci i przy duzym tlu¬ mieniu linii, uzyskac dostatecznie skutecz¬ na oslone, proponowano stosowanie kilku oslon ze zwinietych srubowo tasm, umie¬ szczonych jedne na drugich. Jednakze ta¬ kie oslony wielokrotne sa stosunkowo dro¬ gie i znacznie powiekszaja srednice kabla.Przedmiotem wynalazku jest uksztalto¬ wanie oslon nowego typu. Wynalazek o- party jest na tej podstawie, ze tory pradów wirowych, spowodowanych pradami tele¬ technicznymi, przebiegaja w kierunku zyl.Na tej podstawie proponuje sie ulozenie dokola oslanianej grupy zyl (dwójki,czwórki i t d.) kilku dobrze przewodzacych tasm lub drutów, skrecajac je w tym sa- 4i|i^n|kieru%kurw ^tólyjji sa skrecone zyly /W ?grjipaclrzyl. Dogodne jest równiez u- zgodnienie dlugosci skretu tasm lub dru¬ tów oslony z dlugoscia skretu grupy zyl.W ten sposób uzyskuje sie, ze prady wirowe, indukowane w oslonie, które ply¬ na wzdluz skretu grupy zyl, przeplywaja w warstwie metalowej o malej opornosci. W dotychczasowych wykonaniach oslon w po¬ staci zwinietych srubowo tasm, prady wi¬ rowe napotykaja duzy opór w miejscach styku zwojów uzwojenia tasmowego. Wsku¬ tek tego w oslonach w postaci zwinietych srubowo tasm prady wirowe nie moga wy¬ twarzac sie w takim stopniu, w jakim to jest konieczne, aby osiagnac ekranowanie pola magnetycznego wzgledem plaszcza z olowiu. W rezultacie na skutek niedosta¬ tecznego dzialania oslaniajacego pole ma¬ gnetyczne przenika do plaszcza olowiane¬ go, powodujac tam przy trasmisji wielkiej czestotliwosci duze straty, poniewaz war¬ tosc strat dodatkowych, spowodowanych w plaszczu olowianym, przy wielkich czesto¬ tliwosciach wzrasta w stosunku do pier¬ wiastka z wartosci opornosci wlasciwej ma¬ terialu plaszcza. Jezeli jednak wedlug wy¬ nalazku nad grupa zyl umieszcza sie oslo¬ ne ze skreconych srubowo tasm lub dru¬ tów o tym samym kierunku skretu, co kie¬ runek skretu grupy zyl, wówczas oslona stawia maly opór pradom wirowym, a wiec dzialanie oslony jest duze.Oslone ksztaltuje sie w miare moznosci jako zamknieta warstwe, otrzymana przez skrecenie srubowe tasm lub drutów. Pro¬ sta postac wykonania polega na tym, ze skreca sie pewna liczbe cienkich tasm, ulo¬ zonych na zakladke. Poza tym dwie war¬ stwy tasm, nalozone jedna nad druga, mo¬ ga byc skrecone w ten sposób, ze tasmy warstwy zewnetrznej zakrywaja luki mie¬ dzy tasmami warstwy wewnetrznej. Inne postacie wykonania polegaja na tym, ze o- slone tworzy sie na przemian z jednej ta¬ smy oraz z dwóch ulozonych nad soba tasm, albo z szeregu tasm, umieszczonych po dwie, jedna nad druga, przy czym sa¬ siadujace brzegi tasm, w celu utworzenia zamknietej warstwy, zachodza na siebie.Oslony wedlug wynalazku moga byc stosowane z korzyscia w kablach wielkiej czestotliwosci, na przyklad w kablach tele¬ komunikacyjnych do transmisji wielokrot¬ nej czestotliwosci na fali nosnej oraz w ka¬ blach telewizyjnych, zawierajacych jedna tylko grupe zyl, aby uniknac pradów wi¬ rowych, powstajacych w plaszczu olowia¬ nym przy pradach wielkich czestotliwosci.Gdy tasmy lub druty oslony sa skrecone w tym samym kierunku i z ta sama dlugo¬ scia skretu, co i zyly oslanianej grupy zyl, powstaje obawa, ze tasmy lub druty uloza sie w wolnych przestrzeniach grupy zyL Aby tego uniknac, wypelnia sie w mysl wynalazku luki dodatkowymi pasmami z materialu izolacyjnego, albo tez umieszcza sie pod oslona dodatkowy narzad wspor- czy, na przyklad otwarte uzwojenie z dru¬ tu.W oslonie, zlozonej z tasm, skreconych srubowo, powstaje jeszcze obawa, ze ta¬ smy na skutek obciazen mechanicznych ka¬ bla, a zwlaszcza zginan zsuna sie na siebie, przy czym powstana luki, oslabiajace mniej lub wiecej dzialanie oslony. Wówczas przez luki w oslonie metalowej moga prze¬ nikac elektryczne lub magnetyczne pola wewnetrzne lub zewnetrzne, powodujac w ten sposób znaczne zaklócenia, zwlaszcza w kablach na wielkie i najwieksze czesto¬ tliwosci. Dotychczas nie bylo mozliwe u- miejscowienie we wlasciwym polozeniu tasm, nalozonych na siebie i posiadaja¬ cych duzy skok skretu, wobec czego trze¬ ba bylo albo stosowac mniejszy skok skre¬ tu, niedogodny pod wzgledem elektrycz¬ nym, a równiez i ze wzgledu na podroze¬ nie wyrobu kabla, albo tez nalezalo nada¬ wac tasmom specjalny ksztalt w celu za- .- 2 -bezpicczenia ich polazenia, co kosztowalo jeszcze drozej, niz stosowanie malych sko¬ ków skretu. Mozna bylo na przyklad sto¬ sowac tasmy o specjalnym ksztalcie, a mia¬ nowicie o przekroju w ksztalcie litery Z, które co prawda zahaczaja sie o siebie nie¬ zawodnie, sa jednakze grube w porówna¬ niu z potrzebna gruboscia oslony. Jako o- slona elektrostatyczna wystarcza tasma o grubosci na przyklad 0,2 — 0,3 mm, pod¬ czas gdy tasma o ksztalcie specjalnym jest wyrabiana tylko w grubosciach kilku mili¬ metrów. Równiez i zaginanie cienkich tasm nie jest praktyczne poniewaz zaginanie jest za klopotliwe i za drogie, aby w ten spo¬ sób wyrabiac oslone. Stosowanie kilku warstw cienkich metalizowanych tasm pa¬ pierowych wykazuje te wade, ze tasmy ma¬ ja zbyt duza opornosc elektryczna i wsku¬ tek tego nie wystarczaja doi oslony silnych, zwlaszcza magnetycznych pól, i ze poza tym, nie posiadaja dostatecznej mechanicz¬ nej wytrzymalosci.W celu zabezpieczenia na swoim miej¬ scu tasm, skreconych z duzym skokiem skretu, wklada sie wedlug wynalazku, po¬ miedzy cienkie, szerokie tasmy oslony, na przemian z nimi grubsze, wezsze druty pro¬ filowe, zwlaszcza zas druty okragle, skre¬ cone z tym samym duzym skokiem skretu.Grubsze, wezsze pasma o specjalnym ksztalcie wystarczaja w sposób zadziwia¬ jacy, aby calkowicie zapobiec zsuwaniu sie na siebie cienkich, szerokich tasm, tak ze o- sloniete takimi oslonami grupy zyl wzgled¬ nie caly rdzen kabla moga byc wyginane lukowo z krzywizna o malym promieniu, przy czym tasmy nie zsuwaja sie jedne na drugie, ani tez nie powstaja miedzy nimi luki. Jezeli polozenie zmieniajacych sie ko¬ lejno tasm i drutów ma byc jeszcze specjal¬ nie zabezpieczone, mozna to uskutecznic w ten sposób, ze nawija sie dodatkowo je¬ szcze jeden drut lub tasme, skrecona sru¬ bowo w tym samym kierunku lecz z innym skokiem skretu, najdogodniej z krótszym, i z pozostawieniem szerokich przerw mie- dzyzwojowych. Ten dodatkowy drut lub dodatkowa tasma moga byc wykonane z tego samego materialu co i podstawowe druty lub tasmy lub tez z innego materia¬ lu i w miare potrzeby sluzyc jako przewo¬ dzace polaczenie poprzeczne podstawo¬ wych tasm oslony.Na rysunku przedstawiono kilka posta¬ ci wykonania wynalazku.Na fig- 1 i 2 uwidoczniono kabel wiel¬ kiej czestotliwosci, zawierajacy skrecona linie dwuprzewodowa z dwoma przewoda¬ mi 10 i 11. Przewody sa cienkie, wewnatrz wydrazone i wsparte na znajdujacym sie wewnatrz rdzeniu 12 z materialu izolacyj¬ nego. W celu wytworzenia izolacji po¬ wietrznej kazdy przewód jest owiniety sru¬ bowo sznurkiem 13 i jest otoczony powloka 14 z materialu izolacyjnego, wykonana przez nawiniecie tasmy. Powstajace w ten sposób dwie zyly sa splecione wraz z do¬ datkowymi sznurkami wyokraglajacymi 15 z materialu izolacyjnego. Na otrzymanym rdzeniu umieszczona jest powloka z mate¬ rialu izolacyjnego 16, a na niej oslona 17 wedlug wynalazku. Oslona 17 sklada sie z zamknietej warstwy cienkich tasm mie¬ dzianych, skreconych z duzym skokiem skretu, i zachodzacych brzegami jedna na druga. Na powstajaca w ten sposób prze¬ wodzaca oslone nalozono powloke z mate¬ rialu izolacyjnego 18 w postaci uzwojenia z tasmy oraz plaszcz olowiany 19.Kabel wielkiej czestotliwosci, przed¬ stawiony na fig, 3 i 4, rózni sie od poprzed¬ niego zasadniczo tylko tym, ze w celu pod¬ parcia przewodzacej oslony nie stosuje sie dodatkowych sznurków wyokraglajacyeh, lecz pod przewodzaca oslona umieszczono drut metalowy, nawiniety srubowo z pozo¬ stawieniem przerw miedzyzwójowych. O- bydwa przewody 20, 21 w ksztalcie rury sa umieszczone na rdzeniu wsporczym 22 z materialu izolacyjnego. Kazdy przewód jest owiniety srubowo sznurem 23 z mate- — 3 —rialu izolacyjnego z pozostawieniem przerw miedzyzwojowych i jest otoczony zamknie¬ ta powloka z materialu izolacyjnego 24 w postaci uzwojenia z tasmy. Obie splecione ze soba zyly sa nastepnie owiniete srubo¬ wo drutem 25 z pozostawieniem przerw miedzyzwoj owych oraz otoczone oslona 26, wykonana z tasm z materialu, dobrze prze¬ wodzacego prad elektryczny. Na oslonie 26 umieszczono pochwe z materialu izolacyj¬ nego 27 w postaci uzwojenia z tasm oraz plaszcz olowiany 28.Na fig. 5 przedstawiono kabel teletech¬ niczny, zlozony z par, w którym poszcze¬ gólne pary sa otoczone oslona wedlug wy¬ nalazku. Kabel sklada sie z czterech sple¬ cionych par, 30, 31, 32 i 33. Kazda para jest zlozona z dwóch przewodów w posta¬ ci rur 34 i 35, z których kazdy jest owinie¬ ty sznurkiem z materialu izolacyjnego 36 oraz otoczony pochwa 37 z materialu izola¬ cyjnego. Obie powstajace w ten sposób zy¬ ly sa ze soba splecione wraz z dodatkowy¬ mi sznurkami wyokraglajacymi 38 z mate¬ rialu izolacyjnego i otoczone oslona 39 z materialu, przewodzacego prad elektrycz¬ ny, oraz pochwa 40 z materialu izolacyjne¬ go. Przewodzaca oslona 39 jest zlozona z kilku tasm, wykonanych z materialu, do¬ brze przewodzacego prad elektryczny, skreconych z duzym skokiem skretu i za¬ chodzacych brzegami jedna na druga. Po¬ nad czterema splecionymi parami umie¬ szczono pochwe 41 z materialu izolacyjne¬ go i plaszcz olowiany 42.Kabel teletechniczny, uwidoczniony na fig. 6, rózni sie od przykladu wykonania, przedstawionego na fig. 5, zasadniczo tyl¬ ko tym, ze kabel sklada sie nie z par, lecz z czwórek, skreconych w gwiazde, i ze po¬ szczególne przewody sa pelne. Kabel skla¬ da sie z czterech czwórek 50, 51, 52 i 53, skreconych w gwiazde. Poszczególne prze¬ wody sa owiniete srubowo sznurkiem 54 i otoczone podchwa 55 z materialu izolacyj¬ nego. -Nad kazda czwórka, skrecona w gwiazde, umieszczono oslone 56 wedlug wynalazku i pochwe 57 z materialu izola¬ cyjnego, a nastepnie plaszcz olowiany 58.Na fig. 7, 8 i 9 uwidoczniono schema¬ tycznie jeszcze kilka przykladów wykona¬ nia oslon wedlug wynalazku, przy czym kazda figura przedstawia przekrój w po¬ przek osi oslony. Oslona na fig. 7 sklada sie z dwóch warstw skreconych tasm, przy czym. tasmy 60 warstwy zewnetrznej przy¬ krywaja luki pomiedzy tasmami 61 war¬ stwy wewnetrznej. Oslona na fig. 8 sklada sie na przemian z jednej tasmy metalowej 62 i z dwóch ulozonych jedna nad druga tasm metalowych 63 i 64, przy czym brzegi kazdej tasmy 62 sa wsuniete pomiedzy brzegi dwóch ulozonych jedna nad druga tasm 63 i 64. Oslona na fig. 9 sklada sie z szeregu tasm, umieszczonych po dwie, jedna nad druga, przy czym brzegi z jednej strony sa nieco odgiete, dzieki czemu two¬ rza rodzaj widelek. Brzegi tasm sasiednich, ulozonych jedna nad druga, wchodza w to widelkowate rozszerzenie sasiadujacych tasm metalowych, wskutek czego powstaje podwójna zamknieta pochwa metalowa.Na fig. 10 i 11 przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania oslon, w których pomie¬ dzy szerokimi tasmami ulozono wezsze, grubsze linki profilowe, aby zapobiec zsu¬ waniu sie na siebie brzegów tasm szerokich.Na fig. 10 na rdzeniu kabla, który moze byc wykonany w sposób dowolny, ulozone sa stosunkowo cienkie, lecz szerokie tasmy 70. Miedzy nimi umieszczone sa grubsze, wezsze linki profilowe 71, zlozone z drutów okraglych. Rózna grubosc linek profilowych i tasm nie tylko nie szkodzi, lecz jest na¬ wet w pewnych warunkach pozadana, na przyklad grubsze linki moga sie nieco wci¬ skac w papierowa izolacje kabla. Fig. 11 rózni sie tylko tym od fig. 10, ze nad war¬ stwa tasm i linek profilowych nawinieto srubowo jeszcze tasme 72 z pozostawieniem przerw miedzyzwojowych i z krótszym sko¬ kiem skretu, niz tasmy 70 i linka 71. Prak-tyka wykazala, ze pewnosc, iz cienkie tas¬ my 70 nie nasuna sie jedne na drugie, jest bardzo duza, a zuzycie materialu na tasmy 70 w porównaniu z drutami profilowymi jest nieduze. PL