Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia, które wyciaga doprowadzony do niego material wlóknisty w postaci dlugich od¬ cinków i jednoczesnie przesuwa ten mate¬ rial w kierunku prostopadlym do kierunku wyciagania w postaci nieprzerwanego sze¬ regu petlic doprowadzajac kolejno po¬ szczególne petlice tego szeregu do maszy¬ ny, przetwarzajacej te petlice w tkanine.Wyrazenie „material wlóknisty" doty¬ czy wszelkiego rodzaju nitek, przedzy, sznurków i tasmy, np. tasmy tapicerskiej.Celem wynalazku niniejszego jest zmniejszenie w znaczniejszym stopniu na¬ prezenia, któremu ulega material wlókni¬ sty podczas wyciagania go i nastepnie przesuwania w kierunku poprzecznym, w taki sposób, aby za-pomoca urzadzenia tego mogly byc przerabiane stosunkowo cienkie materialy wlókniste nawet ze znaczna szybkoscia bez ich urywania sie.Wedlug wynalazku niniejszego urzadze¬ nie wzmiankowane powyzej znamionuja dwa lancuchy lub wieksza liczba wspól¬ dzialajacych ze soba takich lancuchów lub podobnych ciegien bez konca, zaopatrzo¬ nych w wystepy, rozmieszczone w pewnych odstepach i zahaczajace o wzmiankowany material wlóknisty, np. nici. Lancuchy te sa poruszane po wzajemnie rozchodzacych sie drogach w celu jednoczesnego wyciaga¬ nia materialu przerabianego oraz przesu-wania gó w kierunku prostopadlym do kie¬ runku wyciagania, przy czym lancuchy te wspóldzialaja z narzadami, które zrzucaja wytworzone pietlice materialu wlóknistego ze wzmiankowanych wystepów w strefie, w której urzadzenie doprowadza gotowe juz petlice do wymienionej maszyny.Dobra jest rzecza zaopatrzenie wspól¬ dzialajacych ze soba lancuchów w walecz¬ ki, które tworza wzmiankowane powyzej wystepy zahaczajace o material przerabia¬ ny i rozmieszczone w pewnych odstepach od siebie oraz wspóldzialajace ze soba przy zahaczaniu, wyciaganiu i przesuwaniu w kierunku poprzecznym petlic z przerabia¬ nego materialu wlóknistego.Urzadzenie to moze byc wykonane tak, aby wyciagalo i przesuwalo kazdorazowo tylko jedno nieprzerwane pasmo lub nitke z materialu wlóknistego, lub tez, w razie zyczenia, moze byc ono wykonane tak, aby ukladalo w petlice jednoczesnie dwa lub kilka rozmaitych pasm lub nitek z materia¬ lu przerabianego. W tym drugim przypad¬ ku urzadzenie wedlug wynalazku moze byc skojarzone z mechanizmem wybierajacym, który sluzy do zmiany w z góry ustalony sposób kolejnosci, w której poszczególne pasma lub nitki sa wyciagane w petlice, przesuwane w kierunku poprzecznym oraz doprowadzane do maszyny przetwarzaja¬ cej te petlice w tkanine.Ponizej opisano tytulem przykladu kil¬ ka odmian urzadzenia wedlug wynalazku zawierajacych rozmaicie wykonane zespoly lancuchów; odmiany te sa uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wi¬ dok z boku jednej z odmian tego urzadze¬ nia, a fig. 2 — widok tego urzadzenia z gó¬ ry, fig. 3 — w zwiekszonej podzialce widok z boku czesci urzadzenia w kierunku strzal¬ ki /// na fig. 2, a fig. 4 — widok z góry tej¬ ze czesci, fig. 5 — równiez w zwiekszonej podzialce widok innej czesci tego urzadze¬ nia w kierunku strzalki V na fig. 2, a fig. 6 — odpowiadajacy fig. 5 widok tejze czesci z góry, fig. 7 — schematycznie nastepna od¬ miane urzadzenia, fig. 8 — widok jednego z narzadów sluzacych do zdejmowania go¬ towych petlic i uwidocznionych juz na fig. 7, fig. 9 — w zwiekszonej podzialce widok perspektywiczny tego narzadu; fig. 10 — mechanizm do poruszania wzmiankowane¬ go narzadu do zdejmowania gotowych pe¬ tlic, fig. 11 — schematycznie widok z boku nieco odmiennego przykladu wykonania powyzszego urzadzenia, a fig. 12 — odpo¬ wiadajacy fig. 11 widok z góry, fig. 13 — schematycznie widok z boku nastepnej od¬ miany urzadzenia, a fig. 14 — widok cze¬ sci urzadzenia wedlug fig. 13 widzianej w kierunku strzalki XIV\ na fig. 13.Wedlug fig. 1 — 6 urzadzenie zawiera dwa lancuchy 1 i 2 do przesuwania petlic oraz lancuch wyciagowy 3. Lancuch 1 opa¬ suje kólka lancuchowe 4, 5; lancuch 2 opa¬ suje kólka lancuchowe 6, 7, a lancuch wy¬ ciagowy 3 — kola lancuchowe 8 i 9. Kólka lancuchowe 4 — 9 sa umocowane na wal¬ kach 10 — 15 (fig. 2), które sa osadzone obrotowo w lozyskach w wieszakach przy¬ mocowanych do bocznych belek 16, 17 ra- my urzadzenia. Walek 14 stanowi jednocze¬ snie glówny wal napedowy urzadzenia, na¬ pedzajacy walek 11 kólka lancuchowego poruszajacego lancuch / za pomoca pedni lancuchowej 19 oraz stozkowych kólek ze¬ batych 20 zazebiajacych sie ze soba.Walek 13 kólka lancuchowego opasane¬ go lancuchem 2 jest napedzany za pomoca walka 15, pedni lancuchowej 21 oraz stoz¬ kowych kólek zebatych 22 zazebiajacych sie ze soba. Wymiary powyzszych czesci u- rzadzenia sa dobrane tak, ze skierowane ku dolowi skladowe ruchu toków roboczych (t. j. posuwajacych sie ku dolowi) wszyst¬ kich trzech lancuchów 1, 2, 3 sa równe so¬ bie.Lancuchy 1, 2, 3 sa wyposazone w wa¬ leczki 24, 25 i 26 rozmieszczone na odpo¬ wiednich lancuchach w jednakowych odste¬ pach od siebie. — 2 —zespól lancuchów 1 i 2 ma za zadanie przesuwac ku dolowi pojedyncza nitke (pasmo ii d.) materialu wlóknistego A ulozona juz w petlice. Lancuch 1, do któ¬ rego nitka ta zostaje doprowadzona naj¬ pierw, jest dluzszy od lancucha 2, przy czym ich dolne kólka lancuchowe 5, 7 sa umieszczone mniej wiecej na tym samym poziomie, górne zas kólka lancuchowe tych lancuchów 4, 6 sa umieszczone w poblizu plaszczyzny pochylej, w której przesuwa sie roboczy lancuch wyciagowy 3.Rozmieszczenie i szybkosc przesuwania sie wzmiankowanych waleczków po ich drogach sa dobrane tak, iz zachodza kolej¬ no zjawiska nastepujace.Nitka (pasmo i t. d.) materialu wlókni¬ stego A doprowadzona przez nieruchomy prowadnik 27 zostaje zahaczona za pomo¬ ca pierwszego z kolei przesuwajacego sie ku dolowi waleczka 26 lancucha wyciago¬ wego 3 i zostaje przeciagnieta wskutek te¬ go pomiedzy dwoma sasiednimi waleczka¬ mi 24 znajdujacymr sie w danej chwili u góry lub w przyblizeniu! u góry lancucha 1.Wzmiankowany waleczek 26 posuwa sie na¬ stepnie po linii pochylej w dól i wyciaga zahaczona przezen nitke ukladajac ja w pe¬ tlice, której ramiona boczne sa oznaczone literami Aa i Ab na fig. 1. Ten waleczek 26 przeciaga wreszcie petlice przez krótszy lancuch 2, przy czym najwyzszy w danej chwili waleczek 25 tego lancucha podchwy¬ tuje zagiecie petlicy i przesuwa je ku dolo¬ wi; w tym okresie czasu lancuch 1 przesu¬ wa wciaz ramiona Aa, Ab petlicy W dól na jej przeciwleglym, t. j. otwartym koncu, w taki sposób, aby ramiona te pozostawaly prawie poziomymi podczas ich przesuwania sie ku dolowi. Oba lancuchy 1, 2 przesuwa¬ ja nastepnie petlice w dalszym ciagu ku dolowi (pomiedzy takaz petlica poprze¬ dnia i nastepna) ku koncowi wylotowemu urzadzenia, mianowicie do strefy ciagna¬ cej sie od miejsca B do miejsca C na fig. 1.Dobra jest rzecza umieszczenie pomie¬ dzy lancuchami 3 i 2 zespolu narzadów przesuwajacych petlice nitek z jednego lancucha na drugi; jedna z odmian takie¬ go zespolu jest uwidoczniona na fig. 1 — 4. Zespól ten jest wprawiany w ruch za pomoca tarczy nieokraglej 28 umocowanej na walku 15.Narzad, wspóldzialajacy z tarcza nie- okragla 28, stanowi ramie 29 dwuramien- nej dzwigni katowej osadzonej obrotowo na czopie 30, przy czym ramie 29 jest stale dociskane do roboczej powierzchni obwo¬ dowej tarczy nieokraglej 28 za pomoca sprezyny 31. Drugie ramie 32 wzmianko¬ wanej dzwigni katowej jest wyposazone w krótka, gietka szczoteczke metalowa 33 (fig. 3).W miare ukladania nitek materialu w kolejne petlice waleczek 26 ukladajacy w danej chwili nitke w odpowiednia petlice przesuwa sie wreszcie w polozenie, w któ¬ rym mija nadchodzacy waleczek 25 lan¬ cucha 2; w tej chwili tarcza nieokragla 28 przekreca dzwignie 29,32 w taki spo¬ sób, iz szczoteczka 33 zahacza o ramie pe¬ tlicy i zsuwa je z waleczka 26 na odpo¬ wiedni waleczek 25, jak to uwidoczniono na fig. 3 i 4.Przewidziane sa równiez mechanizmy do zsuwania konców kolejno wytwarzanych petlic z odpowiednich waleczków 24, 25, gdy petlice te zostaja wprowadzone do strefy B — C.Kazdy z waleczków 24, 25 jest osadzo¬ ny obrotowo na kazdym z lancuchów 1, 2 w obsadzie 34 (patrz fig. 4 i 5), która jest umocowana z kolei za pomoca czopa prze¬ gubowego 35 na klocku 35' umocowanym sztywno pomiedzy dwiema równoleglymi plytkami bocznymi odpowiedniego ogniwa danego lancucha (aczkolwiek kazdy z wa¬ leczków 26 lancucha wyciagowego 3 jest osadzony obrotowo, lecz nie przegubowo, na sztywnej podstawie 26'). Obracaniu sie waleczków 24, 25 w plaszczyznie prosto¬ padlej do lancucha zapobiegaja normalnie — 3 — -prowadnice 36, 37 i 38, 39 (patrz fig. 1, 5 i 6) przymocowane do bocznych belek 16, 17 ramy i licujace z plytkami prowadni- czymi 4' — 7* umocowanymi na kólkach lancuchowych 4— 7. W strefie B — C pro¬ wadnice 36, 38 sa wyposazone w wygiecia lukowe 36', 38', przez co umozliwione jest odchylanie sie waleczków 24, 25 od pla¬ szczyzny danego lancucha pod dzialaniem sily ciagnacej wytwarzanej, naciagnieta pe¬ tlica, wskutek czego kazdy z waleczków przesuwajac sie w strefie B — C zrzuca z siebie koniec petlicy.Na fig. 5 i 6 uwidoczniony jest jeden z waleczków 24 zrzucajacy wlasnie z siebie petlice. Urzadzenie, przedstawione na ry¬ sunku, jest przeznaczone do wspóldziala¬ nia z krosnem dziewiarskim (nieuwidocz- nionym na rysunku), które wytwarza sze¬ reg sciegów osnowy, do których1 wzmianko¬ wane petlice, nadchodzace kolejno jedna po drugiej, sa wplatane jako watek. Urza¬ dzenie wedlug wynalazku jest wykonane tak, iz waleczki 24, 25 lancuchów dopro¬ wadzajacych 1, 2 przysuwaja sie do prze¬ ciwleglych konców strefy B — C na prze¬ mian tak, iz jeden koniec ramienia najniz¬ szej petlicy Az zostaje zwolniony, podczas gdy drugi koniec tej petlicy jest jeszcze zahaczony o odpowiedni waleczek. Dziala¬ nie czesci urzadzenia jest uzgodnione co do czasu z dzialaniem krosna w taki spo¬ sób, ze ramie najnizszej petlicy Az zostaje zwolnione obydwoma koncami dopiero wte¬ dy, gdy zostalo juz wplecione do tkaniny.Na fig. 1 i 5 litera D oznacza sciegi osno¬ wy, a litera E — szereg petlic dostarczo¬ nych kolejno do krosna za pomoca urza¬ dzenia wedlug wynalazku oraz wplecio¬ nych we wzmiankowane sciegi w celu u- tworzenia tkaniny.Z tkaniny o najprostszym splocie uwi¬ docznionej na rysunku moze byc np. wyko¬ nywana tasma tapicerska przez pociecie petlic pomiedzy sciegami D, przy czym o- trzymane odcinki nadaja sie do pózniejsze¬ go wplecienia jako watek w dywanach i podobnych wyrobach.Gdy kolejna petlica zostaje zsunieta z odpowiedniego waleczka na jednym lub drugim koncu strefy B — C, to sam proces zsuwania petlicy chwilowo zwalnia nici petlicy od naprezenia. Poszczególne petli¬ ce sa jednak naprezone tak, iz to chwilowe zwolnienie od naprezenia petlicy, powodo¬ wane jej zsunieciem sie z) waleczków, zosta¬ je niezwlocznie wyrównane i przejete przez wszystkie petlice; w wyniku tego otrzymu¬ je sie tkanine z krajkami, które sa tak sa¬ mo mocne i równe, jak w tkaninach utka¬ nych w zwykly sposób.W maszynie) opisanej powyzej w zwiaz¬ ku z fig. 1 — 6 rysunku zastosowane sa trzy lancuchy, a mianowicie: dwa lancuchy przesuwajace 1 i 2 oraz lancuch wyciago¬ wy 3.Wedlug innego przykladu wykonania maszyna jest wyposazona w dwa tylko lancuchy (fig. 7); posiada ona tylko jeden lancuch 40 do przesuwania petlic wspól¬ dzialajacy z lancuchem wyciagowym 41, który jednoczesnie dziala jako lancuch do przesuwania petlic o tyle, o ile przesuwa ulozone juz petlice bezposrednio ku kon¬ cowi C strefy B — C. Lancuch 40 do prze¬ suwania petlic opasuje dwa kólka lancu¬ chowe 42, 43 i biegnie w kierunku piono¬ wym w dól do miejsca, w którym; doprowa¬ dzana jest nitka do konca B strefy B — C.Lancuch wyciagowy 41 opasuje kólka lancuchowe 44, 45 i przesuwa sie przed lancuchem 40 pochylo w dól. Kólka lan-' cuchowe 42 — 45 sa osadzone na walkach 46 — 49. Walek 49, który jest glównym walkiem napedowym maszyny, jest sprze¬ zony za pomoca zazebiajacych sie ze soba kólek zebatych 50 i 51 oraz pedni lancu¬ chowej 52 z walkiem 47, przy czym stosu¬ nek przekladni jest dobrany tak, iz skiero^ wane pionowo w dól skladowe ruchu obu lancuchów sa równe sobie.Oba lancuchy sa zaopatrzone w watecz-ki 53, 54 rozmieszczone w jednakowych odstepach od siebie; waleczki te posiadaja sztywne lub nieprzychylne obsady (podob¬ nie jak waleczki 26 na fig. 1 —i 6).Pojedyncza nic (pasmo i t. d.) materia¬ lu przerabianego jest, jak i w poprzednio opisanej odmianie maszyny, doprowadza¬ na przez nieruchoma prowadnice 55 (usta¬ wiona w miejscu doprowadzania nici do maszyny) i wyciagana w petlice za pomo¬ ca pierwszego z kolei waleczka 54 posu¬ wajacego sie w dól wraz z lancuchem po¬ chylym 41. W miare wyciagania nitki i ukladania jej w petlice petlica ta jest przesuwana w dól za pomoca lancuchów 40, 41, az do chwili wprowadzenia petlicy do strefy B — C.Maszyna uwidoczniona na fig. 7 posia¬ da dwa przyrzady do zsuwania petlic u- mieszczone w przeciwleglych koncach stre¬ fy B — Ci wspóldzialajace z waleczkami, umieszczonymi na lancuchach 40, 41, w ce¬ lu zsuwania z tych waleczków wzmianko¬ wanych petlic.Kazdy z tych przyrzadów zawiera na¬ rzad, który moze byc nazwany ,,wahaczem" i posiada postac malego cienkiego ostrza 56 (fig. 9) wystajacego ze stosunkowo gru¬ bej podstawy i zakonczonego ostrzem 56' nieco odgietym w bok.Podstawa ostrza 56 jest polaczona z piasta 57 osadzona na walku wahliwym 58 i tworzaca póleczke 57, która zahacza o nic i która ma za zadanie chwilowe utrzy¬ mywanie w pewnej odleglosci od siebie ra¬ mion Ay i Az najnizszej petlicy. Walek wahliwy 58, na którym osadzony jest na¬ rzad 56, jest poruszany za pomoca tarczy nieokraglej 59 (patrz fig. 10) osadzonej na najblizszym walku 47 lub 49. Na fig. 10 mechanizm do poruszania narzadu 56, 57 jest uwidoczniony jako osadzony na walku 47. Narzad, wspóldzialajacy z tarcza nie- okragla 59 i prowadzony za pomoca niej, stanowi krazek 60 osadzony w ramieniu 61 stale dociskanym do tarczy 59 za pomoca sprezyny 62. Na walku 63, na którym osa¬ dzone jest ramie 61, umocowany jest rów¬ niez wycinek uzebiony 64 zazebiajacy sie z kólkiem zebatym 65 umieszczonym, na wal¬ ku wahliwym 58, przy czym narzady 64, 65 stanowia przekladnie powielajaca prze¬ kazywany ruch. W ciagu jednego obrotu walka 47 narzad 56, 5J wykonywa dwa wahania, przy czym amplituda drugiego ruchu jest dwukrotnie wieksza, od amplitu¬ dy pierwszego ruchu tego narzadu. Kazdy okres swego ruchu narzad 56, 57 rozpoczy¬ na od polozenia, w którym jest on skiero¬ wany do góry (polozenie to jest uwidocz¬ nione na fig. 8). W polozeniu tym narzad ten znajduje sie poza droga, po której przesuwaja sie ku dolowi waleczki 53, z których najnizszy znajduje sie w tym cza¬ sie juz w poblizu strefy B — C. Gdy nitka Az najnizszej petlicy zbliza sie do tej strefy, walek 58 zostaje obrócony w kie¬ runku ruchu wskazówki zegara o pewien kat wystarczajacy do przesuniecia ostrza 56' za górna nic Ay petlicy, która zostaje odchylona w bok za pomoca tego ostrza.Niezwlocznie potem narzad obraca sie w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki zegara; przesuwajace sie do góry ostrze 56' zahacza o nic Ay, a wystep 57' styka sie z koncem najblizszej nici petlicy. W ten sposób petlica zostaje zsu¬ nieta z waleczka 53. Po krótkim ruchu — przesuwie w jego krancowe polozenie pio¬ nowe (patrz fig. 9), podczas którego igly maszyny tkackiej (nieuwidocznione na ry¬ sunku) posuwaja sie naprzód, a nastepnie cofaja sie i w ten sposób wplataja najniz¬ sza w danej chwili nitkel Az petlicy w zna¬ ny sposób w wytwarzana tkanine, narzad zostaje raptownie obrócony w kierunku ru¬ chu wskazówki zegara w swe drugie polo¬ zenie krancowe i petlica zostaje zsunieta z odpowiedniego waleczka. Narzad taki, wspóldzialajacy z waleczkami 54, jest u- widoczniony na fig. 7 wlasnie w tym poloze¬ niu, w którym zsuwa petlice z waleczka. — 5 --^Naprezenie najnizszych petlic zmniejsza sie raptownie, lecz sila ciagnaca wytwarza¬ na za pomoca kilku czynnych w tym czasie waleczków 53, 51 wystarcza do zapewnie¬ nia otrzymywania mocnej i scislej kraj ki w wytwarzanej, tkaninie.Drugi narzad zsuwajacy petlice z wa¬ leczków 54 jest wykonany jako odbicie zwierciadlane narzadu 56, 57 i obraca sie w kierunku zawsze odwrotnym do kierun¬ ku obracania sie narzadu 56, 57 wspóldzia¬ lajacego z waleczkami 53, lecz pod innymi wzgledami oba te narzady sa jednakowe i wykonywaja te same czynnosci, aczkolwiek z przesunieciem fazy o 180°, t. j. petlice sa zrzucane z waleczków na przemian to w koncu B, to w koncu C strefy B — C- Na fig. 7 t*- 10 lozyska, w których osa¬ dzone sa. obrotowo rozmaite walki (miano¬ wicie walki 46 — 49, 58 i 63), nie zostaly uwidocznione w celu nadania rysunkowi wiekszej przejrzystosci. Fig. 11 i 12 przed- stawiaja nastepna odmiane urzadzenia, w której zastosowane sa tylko dwa lancuchy doprowadzajace material przerabiany bez¬ posrednio do strefy B —¦ C. ; Lancuchy 70, 71 sa w tej odmianie ma¬ szyny umieszczone w tej samej plaszczyz¬ nie; przy czym oba dzialaja jednoczesnie jako lancuchy do przesuwania i jako lan- cuhy wyciagowe przesuwajac sie po dwóch rozchodzacych sie pochylych dro¬ gach od srodka maszyny, w którym dopro¬ wadzany jest material przerabiany, ku przeciwleglym sobie koncom strefy B — C. Lancuchy 70, 71 sa wyposazone w wa¬ leczki 72, 73 zahaczajace o nitke materialu przerabianego i opasuja kólka lancuchowe 74, 75 oraz 76, 77 umocowane na walkach 78 — 81. Lancuchy sa napedzane z jedna¬ kowa szybkoscia, lecz we wzajemnie od¬ wrotnych kierunkach za pomoca walka na¬ pedzajacego 78 sprzezonego z walkiem 80 za pomoca kólek zebatych 82, 83 zazebia¬ jacych sie ze soba. Waleczki 72, 73 wspól¬ dzialaja z wahajacymi sie narzadami 84, 85 zsuwajacymi petlice i umieszczonymi w przeciwleglych koncach strefy B— C oraz dzialajacymi w sposób opisany powyzej w zwiazku z fig. 7 — 10 rysunku. Nitka A materialu przerabianego jest doprowadza¬ na do maszyny przez prowadnik 86, który jest mechanicznie obracany na przemian to w jedno to w drugie polozenie krancowe, w kazdym z których wzmiankowana nitka jest utrzymywana za pomoca prowadnika na drodze nadchodzacego waleczka 72 lub 73 lancucha 70 lub 71. Prowadnik 86 jest przymocowany do malego walka wahliwe- go 87 osadzonego obrotowo w lozysku 88 we wsporniku 89, w którym osadzone sa równiez obrotowo w lozyskach walki 78, 80.Do walka wahliwego 87 przymocowane jest zwisajace ku dolowi ramie 90, wypo¬ sazone w boczne wystepy 91, 92, wspól¬ dzialajace ze zderzakami 93, 94 znajduja¬ cymi sie na kólkach lancuchowych 74, 76.Ramie 90 posiada skierowane do góry przedluzenie 95, które wspóldziala z tlocz¬ kiem zatrzaskowym 96 wyposazonym w sprezynke i uwidocznionym tylko na fig. 11; tloczek ten ma za zadanie utrzymywac prowadnik 86 w nadanym jej polozeniu wbrew dzialaniu sily odciagajacej prowad¬ nik w bok i wytwarzajacej sie wskutek przeciagania przez prowadnik materialu przerabianego A.Na fig. 11 prowadnik 86 jest uwidocz¬ niony w swym prawym polozeniu kranco¬ wym i utrzymuje znajdujaca sie najwyzej nitke Aa w polozeniu, w którym nitka ta moze; byc zahaczona za pomoca pierwszego nadchodzacego z kolei waleczka 72 posu¬ wajacego sie w dól wraz z lancuchem 70.Po zahaczeniu nitki zderzak 94 styka sie z wystepem 92 i obraca walek wahliwy 87 w kierunku ruchu wskazówki zegara tak, iz prowadnik 86 zostaje przestawiony w jego lewe polozenie krancowe, w którym pro¬ wadnik utrzymuje nitke w polozeniu, w którym nitka jest przygotowana do zaha¬ czenia jej za pomoca pierwszego z kolei — 6 — \przesuwajacego sie w dól waleczka 73 lancucha 71., Nastepnie zderzak 93 zahacza o wystep 91 i powoduje powrót prowadni¬ ka 86 w jego prawe polozenie krancowe.Jedna z zalet maszyny uwidocznionej na fig. 11 i 12 jest to, ze liczba waleczków zahaczajacych o nitke A jest ograniczona do minimum, wskutek czego sila powodo¬ wana przez tarcie i wywolujaca napreza¬ nie sie nitki podczas jej wyciagania jest zmniejszona w granicach mozliwosci do mi¬ nimum. W maszynie uwidocznionej na ry¬ sunku caly odcinek nitki mieszczacy sie pomiedzy prowadnikiem 86 i jednym lub drugim koncem strefy B — C opasuje naj¬ wyzej cztery waleczki.Inna wazna zalete maszyny uwidocznio¬ nej na fig. 11 i 12 stanowi umieszczenie obu lancuchów 70, 71 w jednej plaszczyz¬ nie. Dzieki takiemu rozmieszczeniu ich mozna umiescic dwa takie zespoly obok siebie (t. j. utworzyc maszyne podwójna), wskutek czego jednoczesnie dwie nitki mo¬ ga byc nieprzerwanie doprowadzane w po¬ staci petlic, ulozonych obok siebie, do wy¬ twarzanej tkaniny. Taki drugi zespól jest uwidoczniony czesciowo na fig. 12.Jak widac z rysunku, narzady 84, 85 do zsuwania petlic sa równiez ,,podwojone", przy czym kazdy z nich posiada dwa ostrza 97 zaopatrzone w odgiete w bok konce i odchylajace w bok nitki; pomiedzy tymi ostrzami 97 miesci sie jeden wystep 98 podpierajacy nitke. W takim zespole po¬ dwójnym oba lancuchy sa napedzane syn¬ chronicznie, a kazdy z narzadów 84, 85 zrzuca jednoczesnie dwie petlice, przy czym najnizsze ramiona dwóch ulozonych obok siebie petlic sa jednoczesnie wplatane w wytwarzana tkanine.Z fig. 12 wynika, ze w srodku maszyny jest wolna przestrzen, przez która mozna doprowadzac ku dolowi szereg nitek osno¬ wy F. Nitki osnowy ciagna sie pomiedzy dwiema nitkami watku ukladanymi w pe¬ tlice i doprowadzanymi jako watek do wy¬ twarzanej tkaniny. W tkaninie nitki osno¬ wy beda stanowily nitki wypelniajace wol¬ na przestrzen pomiedzy sasiednimi, sple¬ cionymi w lancuszek nicmi D wiazacymi parami nici watku E. W ten sposób wy¬ tworzona] zostaje prosta, znana sama przez sie tkanina trójwarstwowa. W celu otrzy¬ mywania lepszych krajek opisana powyzej maszyna podwójna moze byc zmieniona nieco w taki sposób, ze dzialanie jednego z zespolu lancuchów wyciagajacych nici jest przesuniete w fazie o 180° wzgledem dzialania drugiego zespolu, wskutek czego jeden z narzadów zrzucajacych petlice be dzie zrzucal petlice, wyciagnieta lancucha¬ mi jednego zespolu, podczas gdy drugi na¬ rzad bedzie zrzucal petlice, wyciagnieta drugim zespolem lancuchów. Wskutek te¬ go kazdy ze wzmiankowanych narzadów bedzie zrzucal petlice utworzone na prze¬ mian to z jednej, to z drugiej nitki mate¬ rialu przerabianego.Narzad 84 lub 85 do zsuwania petlic (fig. 12) moze byc uzywany równiez w maszynie „pojedynczej", aczkolwiek wtedy tylko jedno ostrze powinno byc odgiete w bok, poniewaz drugie bedzie sluzylo tylko do przytrzymywania utworzonych petlic na wystepie 98 przeznaczonym specjalnie do tego celu.W urzadzeniach wedlug wynalazku (fig. 1 — 11) zastosowane jest prowadzenie tyl¬ ko jednej nitki materialu, a w urzadzeniu wedlug fig. 12 — prowadzenie dwóch nitek jednoczesnie. W razie zyczenia mozna za¬ stosowac srodki umozliwiajace wyciaganie i ukladanie w petlice dwóch lub wiekszej liczby róznych nitek, przy czym urzadzenie wyposazone w rózne srodki tego rodzaju jest uwidocznione na fig. 13 i 14. Jak uwi¬ doczniono na tych figurach, maszyna po¬ siada lancuch do przesuwania 1 odpowia¬ dajacy dluzszemu lancuchowi, z ta tylko róznica, ze waleczki 24 sa rozmieszczone w wiekszej odleglosci od siebie i sa dluzsze.Skojarzone ze soba czesci urzadzenia sa — 7 —oznaczone tymi samymi liczbami jak na fig. 1, przy czym niektóre czesci zostaly pominiete w celu zwiekszenia przejrzy¬ stosci rysunku., Z lancuchem do przesuwania; 1 wspól¬ dziala lancuch wyciagowy 41 wyposazony w waleczki 54 i biegnacy bezposrednio ku koncowi C strefy B — C podobnie do lan¬ cucha wyciagowego uwidocznionego na fig. 7. Lancuch ten wspóldziala równiez z na¬ rzadem 57 sluzacym do usuwania petlic i osadzonym na walku wahliwym 58. W nieco odmiennym przykladzie wykonania uwidocznionym na fig. 13 lancuch 41 opa¬ suje jednak u góry dwa kólka lancuchowe 44, 44', aczkolwiek u dolu lancuch ten opasuje tylko jedno kólko lancuchowe 45 jak w odmianie wedlug fig. 7, Ceche charakterystyczna urzadzenia u- widocznionego na fig. 13 i 14, stanowi to, ze do niej doprowadzane sa cztery nitki (pasma i t. d.) Alf A2, As, i A4 materialu przerabianego doprowadzane nastepnie ko¬ lejno w postaci petlic do strefy B — C.Nitki Ar — A4, które moga byc roz¬ maitego koloru lub moga posiadac rózniace sie inne cechy charakterystyczne, sa pro¬ wadzone przez prowadniki rurkowe 111, 112, 113, 114, które sa osadzone wahliwie w miejscu 115 w nieruchomym wsporniku lub wieszaku 116 i wspóldzialaja z cztere¬ ma trzpienkami 117, umocowanymi w be¬ benku 118, obracanym za pomoca zazebia¬ jacych sie ze soba kól 119 o uzebieniu sru¬ bowym, tworzacych przekladnie zmniejsza¬ jaca szybkosc obrotowa przenoszona przez walek napedzajacy 14.Gdy którykolwiek z prowadników 111, 112, 113 lub 114 opiera sie na bebenku 118, do którego prowadniki sa dociskane za pomoca sprezyn 120, to odpowiednia nitka Alf A2, A3 lub A4 jest usunieta z drogi, po której przesuwaja sie waleczki 54, jak to uwidoczniono na fig. 14. £dy którykolwiek z prowadników zo¬ staje poruszony za pomoca odpowiedniego trzpienka 117, to prtekracza on droge wa¬ leczków 54 i odcinek nitki odpowiedniej dlugosci zostaje wskutek tego przeciagnie¬ ty przez prowadnik i ulozony w petlice za pomoca pierwszego z kolei nadchodzacego waleczka 54 zahaczajacego o te nitke. W tym prostym urzadzeniu uwidocznionym na rysunku prowadniki 111, 112, 113 i 114 sa poruszane kolejno za pomoca odpowied¬ nich trzpienków, wskutek tego urzadzenie wyciaga Jiitki A± — A4\ uklada je w petli¬ ce w tejze kolejnosci, przy czym kazda z petlic sklada sie z dwóch ulozonych obok siebie ramion, jak uwidoczniono na fig. 13.Sposób dzialania prowadników i trzpienków jest znany i nie wymaga bar¬ dziej szczególowego opisywania go. Zespól tych narzadów stanowi jedna z prostszych postaci mechanizmu wybierajacego, który jednak moze byc zastapiony mechanizmem Jacauarda lub innym mechanizmem wy¬ bierajacym przystosowanym do zmiany ko¬ lejnosci, w której wyciagane sa poszcze¬ gólne nici.Nalezy zwlaszcza zaznaczyc, ze kazda nitka materialu przerabianego opasuje sie podczas wyciagania jej i zakladania w pe¬ tlice dookola jednego z waleczków 54 wzdluz luku, równego 180°, oraz wzdluz luku równego 90° dookola kazdego z dwóch waleczków 24 lancucha przesuwajacego, przy czym nitka materialu przechodzi bez¬ posrednio z odpowiedniego prowadnika ku wyzszemu z dwóch waleczków 24 oraz bez¬ posrednio z dolnego z tych waleczków do najblizszej krawedzi wytwarzanej tkani¬ ny. Ponadto nitki wykazuja daznosc do znaczniejszego ocierania sie o siebie na drodze od prowadnika do tkaniny, wiec i naprezenie nitek powodowane tarciem jest bardzo male.Aczkolwiek urzadzenie wedlug wyna¬ lazku nadaje sie zwlaszcza do lacznego stosowania go z krosnem szybkobieznym, moze ono byc stosowane równiez lacznie z innymi maszynami tkackimi. Urzadzenie 8 —*, wedlug wynalazku nadaje sie równiez do wytwarzania tak zwanych „tkanin lepkich"; w tym przypadku urzadzenie doprowadza poszczególne nitki materialu wlóknistego, np. jako watek, w celu przymocowania tych nitek za pomoca kleju do splecionych ze soba nitek z innego materialu,) np. osno¬ wy. Na przyklad te nitki watku moga byc dosuwane do tkaniny lub nitek osnowy tak, aby sie przykleily, lub tez nitki watku mo¬ ga byc wprowadzane i wklejane pomiedzy dwie warstwy osnowy.Jest rzecza zrozumiala, ze w opisanych powyzej urzadzeniach moga byc poczynio¬ ne rozmaite zmiany w szczególach bez od¬ dalania sie od mysli przewodniej wynalaz¬ ku. Na przyklad lancuchy do przesuwania lub lancuchy wyciagowe wzglednie lancu¬ chy obu rodzajów moga byc zastapione ciegnami innego rodzaju, np. pasami lub tasmami opasujacymi kola pasowe, z tym zastrzezeniem, iz dzialanie waleczków za¬ haczajacych o nitki zostanie nalezycie uz¬ godnione co do czasu z dzialaniem innych czesci urzadzenia. Ponadto zamiast wa¬ leczków do zahaczania i prowadzenia nitek moga byc zastosowane innego rodzaju na¬ rzady lub wystepy. PL