Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wlaczania hamulca w pojazdach me¬ chanicznych, zwlaszcza w pojazdach cie¬ zarowych, w którym sila potrzebna do ha¬ mowania jest pobierana z walu napedza¬ jacego i przenoszona na hamulec za po¬ srednictwem uruchomionego przez kierow¬ ce stozkowego sprzegla ciernego i ciegien.W urzadzeniu wedlug wynalazku uru¬ chomianie sprzegla ciernego odbywa sie za pomoca urzadzenia, zlozonego z tulei na¬ gwintowanej i nakretki. Jeden z tych na¬ rzadów, np. tuleja nagwintowana, nie moze obracac sie, lecz tylko przesuwac sie w kierunku podluznym. Drugi narzad, np. na¬ kretka, wywoluje sprzezenie cierne sprze¬ gla w ten sposób, ze przy obracaniu sie na tulei nagwintowanej przesuwa sie. Prze- suwnosc narzadu nieobrotowego umozli¬ wia wyrównywanie luzów, powstajacych wskutek scierania sie wykladzin sprzegla stozkowego, Na kole lancuchowym, polaczonym na stale z wewnetrznym stozkiem ciernym sprzegla, znajduje sie lancuch lub podobne ciegno, którego obydwa konce sa polaczo¬ ne bezposrednio z hamulcem tak, iz zarów¬ no podczas jazdy naprzód, jak i jazdy w tyl mozna pojazd hamowac.Wykladzina cierna stozka wewnetrzne¬ go jest podzielona na poszczególne odcinki, umieszczone na klockach, które moga byc nastawiane. W ten sposób osiaga sie równo¬ mierne tarcie na calym obwodzie stozkanawet w razie nierównomiernego zuzycia vwykladziny ciernej w poszczególnych cze- J sciatch. * ^ i l v ¦ t Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. f przedstawia przekrój osiowy, a fig. 2 — stozek wewnetrzny sprzegla w widoku z przodu.Wal 1, laczacy skrzynke przekladni zmiennej pojazdu mechanicznego z przegu¬ bem Kardana, jest polaczony za posred¬ nictwem slimaka 3 i slimacznicy 4 z walem 2 napedzajacego stozka zewnetrznego 6 sprzegla ciernego. Przekladnia slimakowa 3, 4 jest zanurzona w kapieli olejowej w oslonie 5, która stanowi przedluzenie skrzynki przekladniowej. Stozek zewnetrz¬ ny 6 sprzegla ciernego posiada nasadke z zebrami chlodzacymi 7. Wspólosiowo z walem 2 jest umieszczona panewka lozys¬ kowa 10 w przedluzeniu 8 oslony 5, przy czym w panewce tej jest osadzona piasta 1la napedzanego stozka wewnetrznego 11 oraz nakretka 12 z gwintem wewnetrznym, nakrecona na nagwintowanej tulei 13, za¬ klinowanej na wale 9. Pomiedzy piasta lla i nakretka 12 jest umieszczone lozysko oporowe 14. Na zgrubieniu wewnetrznego konca walu 9 jest osadzone lozysko oporo¬ we 15, osloniete cylindryczna nasada 16, umieszczona na tarczy stozka zewnetrzne¬ go 6. Pomiedzy kolnierzem piasty 1la a od- sada walu 9 znajduje sie scisnieta sprezy¬ na 17. Zewnetrzny koniec nakretki 12 po¬ siada ramie 12a, które jest polaczone z ciegnem, prowadzacym do siedzenia kie¬ rowcy. Tuleja nagwintowana 13 jest zaopa¬ trzona w ramie 13a, którego koniec jest umieszczony w szczelinie czopa 18 na prze¬ dluzeniu 8 oslony 5, dzieki czemu tuleja i wal 9 nie moga obracac sie. Caly zespól czesci 11, 12, 13 i 14 moze byc od czasu do czasu przesuniety w kierunku podluznym dla wyrównywania zuzytej wykladziny ciernej stozka 11. Do tego celu sluzy na¬ krecana na os 9 nakretka 19, zaopatrzona w raczke 19a oraz dociskana sprezyna 29 do powierzchni czolowej tulei 13 za po¬ srednictwem pierscienia 28, osadzonego na wale 9. Drugi koniec sprezyny 20 opiera sie 0 nakretke 29 na koncu walu 9. Ze stoz¬ kiem napedzanym 11 jest sztywno polaczo¬ ne kolo lancuchowe 21, po którym biegnie lancuch 22 (fig. 2), którego konce sa pola¬ czone z mechanizmem drazkowym, urucho¬ miajacym hamulce. Hamulec jest urucho¬ miony zarówno gdy stozek 11 zostanie wy¬ prowadzony z polozenia srodkowego w kie¬ runku, odpowiadajacym jezdzie naprzód, jak równiez przy obracaniu go w kierunku przeciwnym (t. j. podczas jazdy w tyl).Stozek 11 jest zaopatrzony w wykladzi¬ ne cierna 25, która jest podzielona na po¬ szczególne odcinki o stozkowych powierzch¬ niach. Kadlub stozka wewnetrznego (fig. 1 i 2) jest w tym celu zaopatrzony w cylin¬ dryczne komory 23, których osie przebie¬ gaja prostopadle do powierzchni stozka i w których sa prowadzone wydrazone kloc¬ ki 24. Klocki te sa zamocowane w komorach 23 za pomoca nakretek 26a na sworzniach 26 i podlegaja dzialaniu sprezyn 27. Wy¬ stawanie klocka 24 poza brzeg narzadu stozkowego 11, wywolane sprezyna 27, mozna regulowac przez pokrecanie nakret¬ ka 26 nakrecona na zewnetrzny koniec sworznia 26, dzieki czemu wszystkie odcin¬ ki calej wykladziny 25 znajduja sie w jed¬ nakowych warunkach pracy.Dzialanie opisanego urzadzenia do wla¬ czania hamulca jest nastepujace. Przy po- ciagnieniu raczki 12a recznie lub za pomo¬ ca pedalu nakretka 12 obraca sie i wkreca sie na tuleje 13 z gwintem zewnetrznym.Dzieki temu nakretka ta cisnie na lozysko 14 wbrew dzialaniu sprezyny 17 dociskajac stozek 11, lla do stozka zewnetrznego 6, który otrzymuje ruch obrotowy z walu transmisyjnego 1 i którego szybkosc jest proporcjonalna do szybkosci pojazdu. — 2 —Stozek zewnetrzny 6 pociaga sila tarcia za posrednictwem wykladzin ciernych 25 stozek 11 wraz z kolem 21, dopóki jedna polowa lancucha 22 nie zostanie naprezo¬ na z sila proporcjonalna do szybkosci obro¬ towej stozka 6 oraz do sily ciagnienia, wywieranej na ramie 12a, dzieki czemu zo¬ staje uruchomiony hamulec. PL