XI. 5 a 4. l Przy wykonywaniu glebokich* wier¬ cen nieraz trzeba wprowadzac ciezary w glebokie otwory wiertnicze, przyczem trzeba sie liczyc z ciezarem odwijajacej sie z bebna linki która trzeba hamowac ciagle lub przynajmniej przez stosunko¬ wo dlugi czas. Tak n. p. przy wydoby¬ waniu ropy postepuje sie zazwyczaj w ten sposób, ze przy podnoszeniu lina lyzki nawija sie na beben obracany zapomoca jakiegokolwiek zródla energji, natomiast przy spuszczaniu lyzka pod wplywem ciezaru wlasnego i ciezaru liny obraca beben wylaczony od mechanizmu pope- dowego. Opuszczanie lyzki odbywa sie ze znaczna predkoscia a zwiekszajacy sie ciezar liny ma tutaj znaczny wplyw, zwla¬ szcza wobec faktu, ze wiercenia w obec¬ nych czasach siegaja wielkich glebokosci.Beben musi byc przy rozwijaniu sie liny wciaz hamowany, a dzialanie hamulca musi sie stawac coraz to silniejsze. Samo hamowanie musi byc prowadzone z wiel- kiem czuciem, wskutek czego zwykle tylko jeden reczny hamulec moze byc brany w rachube.Tarcze hamulcowe uzywane przy tego rodzaju urzadzeniach wykonywa sie czesto z zelaza lanego, zwlaszcza ze sie okazalo, iz stalowe tasmy hamul¬ cowe pracuja dobrze na zelazie lanem.Przy urzadzeniach tego rodzaju okazaly sie jednak w praktyce powazne niedo¬ magania, pochodzace mianowicie z tego, ze tarcza rozgrzewa sie wskutek hamo¬ wania, a spowodowane w ten sposób rozszerzanie jest przyczyna pekniec wienca,- a czasem takze i samej tarczy i zdarzaly sie juz wypadki zupelnego, odpadniecia wienca od samej tarczy, tembardziej, ze temperatura jej w sto¬ sunku do wienca pozostaje dosc niska:aft.W mysl wynalazku wady tej mozna unikac przez wykonanie wienca oddziel¬ nie od tarczy i przez polaczenie go z tarcza w sposób umozliwiajacy swo¬ bodne rozszerzanie sie a przenoszacy moment obrotu. Przez to powstaje jed¬ nak nowe niebezpieczenstwo, gdyz wie¬ niec moze sie ustawic ekscentrycznie - |^9*csunku' tio slmej tarczy hamulco- X ^ wej 4$vzglij£lnie do' osi bebna, lub tez- moze wogóle wykonywac ruchy wzgle¬ dem bebna w czasie hamowania. Tego rodzaju ustawienia i ruchy mozna poz¬ nac po uderzeniach dzwigni hamulca, które bardzo utrudniaja prowadzenie jej i przy ciaglym ruchu robia je prawie niemozliwe.W mysl wynalazku stale centryczne polozenie luznego wienca wzgledem tarczy wykonywa sie w ten sposób, iz w kilku miejscach równomiernie roz¬ dzielonych na obwodzie umieszczono pomiedzy tarcza a wiencem klinowate zabieracze. W ten sposób, przy roz¬ szerzaniu sie, zmusza sie wieniec dó równomiernego odsuwania sie na obwo¬ dzie od obwodu tarczy, a wspomniane powyzej ruchy, wzglednie mimosrod- kowe polozenia, staja sie niemozliwe.Na rysunku przedstawiono przyklad jednego ze sposobów wykonania wy¬ nalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój, fig. 2 widok.Na rysunku uwidoczniono tarcze ha¬ mulcowa a, wlozona za posrednictwem swej piasty b na os bebna linowego.Wieniec hamowniczy c ma od srod¬ ka kryze d i na niej jest przytwierdzony zapomoca srub cdo odpowiednio uksztal¬ towanej tarczy a, W miejscach, gdzie sa sruby, przewidziano uzywane zwykle nadlewki d1. Otwory na sruby w tar¬ czy a sa podluzone, wobec czego po¬ laczenia srubowe nie przeszkadzaja pro¬ mieniowemu rozszerzaniu sie wienca wzgledem tarczy. Jak uwidoczniono w fig. 2 w trzech miejscach na obwo¬ dzie w promieniowo skierowanych wy¬ cieciach znajduja sie klinowate czesci /, które wchodza w odpowiadajace im zaglebienia wienca c. Przy rozszerzaniu sie wienca wzgledem tarczy ay slizga sie on swemi zaglebieniami wzdluz wkladek /, które dozwalaja jedynie na ruchy w kierunku promieniowym wszyst¬ kich czesci wienca, tak ze wspólsrod- kowe polozenie wszystkich czesci wzgledem siebie jest zapewnione. Ten sam skutek mozna osiagnac bez osob¬ nych klinów /, jezeli sie trzpieniom srubowym e nada na pewnej czesci ich dlugosci przekrój prostokatny i je¬ zeli sie je tak ulozy, aby przylegaly podobnie jak kliny /.Taki sam skutek mozna osiagnac takze, zwlaszcza przy mniejszych nate¬ zeniach, bez wykonywania osobnych kli¬ nów f, w ten sposób, ze sie sruby e umieszcza w podluznych otworach skierowanych promieniowo tak, zeby rozszerzanie sie wienca c wzgledem tar¬ czy a bylo mozliwe. Przytem dla udo¬ skonalenia dzialania mozna nadac trzpie¬ niom na pewnej czesci ich dlugosci przekrój prostokatny. PL