PL249074B1

PL249074B1 - Sposób usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych i urządzenie do prowadzenia sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych

Info

Publication number: PL249074B1
Application number: PL425905A
Authority: PL
Inventors: Werner Kaulbars; Jens Lahr
Original assignee: E.S.C.H. Engineering Service Center Und Handel Gmbh
Priority date: 2017-06-13
Filing date: 2018-06-12
Publication date: 2026-02-23
Also published as: CZ310420B6; CZ2018288A3; DE102017005545A1; PL425905A1; DE102017005545B4

Abstract

Wynalazek dotyczy sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, w którym sorbenty są wdmuchiwane do strumienia gazów odlotowych za pomocą czynnika nośnego jako jeden lub większa liczba strumieni sorbentów (I), wskutek burzliwego wymieszania ze strumieniem gazów odlotowych szkodliwe składniki są adsorbowane przez sorbenty, a następnie są oddzielane w umieszczonym dalej filtrze, przy czym jako jeden lub większa liczba strumieni jest wdmuchiwany czynnik dodatkowy, za pomocą jednej lub kilku dysz, w kierunku przepływu danego strumienia sorbentów, ukośnie do niego, tak że strumień sorbentów zostaje rozdzielony w postaci wachlarza na jeden lub większą liczbę strumieni cząstkowych. Ponadto wynalazek dotyczy urządzenia do prowadzenia tego sposobu.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych i urządzenie do prowadzenia sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, gdzie sorbenty są wdmuchiwane do strumienia gazów odlotowych za pomocą czynnika nośnego jako jeden lub większa liczba strumieni sorbentów, w szczególności z użyciem jednej lub większej liczby lanc, przy czym wskutek burzliwego mieszania z gazami odlotowymi szkodliwe składniki są adsorbowane przez sorbenty, a następnie są oddzielane w umieszczonym dalej filtrze.

Aby zapewnić przestrzeganie ustawowych wartości granicznych, powszechne jest oddzielanie przede wszystkim dioksyn, ale również metali ciężkich, zwłaszcza rtęci, przede wszystkim ze stosunkowo dużych strumieni gazów odlotowych, w szczególności z instalacji spiekalniczych i stalowni elektrycznych, ale też z instalacji do spalania śmieci, elektrowni węglowych i pieców obrotowych do produkcji klinkieru, za pomocą adsorberów strumieniowych dyspersyjnych.

W DE-OS 44 13 280 opisano reaktor strumieniowy dyspersyjny, w którym zeolity są wdmuchiwane jako sorbent do reaktora strumieniowego dyspersyjnego, który również jest w szczególności wykonany jako część kanału gazów odlotowych, a więc integruje ten etap sposobu obróbki gazów odlotowych w przewodzie gazu odlotowego. Dąży się przy tym do uzyskania czasu reakcji od 0,5 do 10 s. Jednakże nie bierze się przy tym pod uwagę tego, że istotny jest nie czas wspólnego przebywania gazów odlotowych i sorbentu, ale intensywność współdziałania między cząstkami sorbentu a absorbowanymi składnikami gazu odlotowego, zwłaszcza dioksyn i furanów.

W DE-OS 196 23 981 zaproponowano sposób usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych w instalacjach spiekalniczych, w którym koks z węgla brunatnego jest tak wdmuchiwany jako sorbent do strumienia gazów odlotowych, że dochodzi do burzliwego mieszania sorbentu z gazem odlotowym. Tworzy się przy tym strefa reakcyjna, którą opisano jako reak tor strumieniowy dyspersyjny. W szczególności objaśniono także zastosowanie wielu dysz wdmuchujących, które są skierowane przeciwnie do strumienia gazów odlotowych. Jednakże burzliwe mieszanie jest uzyskiwane głównie dzięki strumieniowi sorbentów, tak że wymagana jest znaczna liczba dysz wdmuchujących i/lub należy wdmuchiwać sorbenty z dużą ilością czynnika nośnego i z dużą prędkością, aby uzyskać wystarczająco wysoki pęd dla pożądanego burzliwego wymieszania.

W tak zwanej metodzie TOXECON™ zgodnie z US 5505766 opisano sposób adsorpcji znajdujących się w fazie gazowej substancji toksycznych z gazów odlotowych, w szczególności rtęci ze gazów odlotowych z elektrowni. W tym przypadku sorbent jest wdmuchiwany do strumienia gazów odlotowych przed filtrem tkaninowym w celu utworzenia na tym filtrze tkaninowym warstwy adsorbującej. Siłą rzeczy istotnym warunkiem jest dla tego sposobu stosowanie filtra tkaninowego. Rezygnuje się tu ze współdziałania gazów odlotowych i sorbentów w odniesieniu do skuteczności oczyszczania gazów odlotowych. Niekorzystne jest to, że warstwa adsorbująca na filtrze tkaninowymi zmienia się wskutek okresowego czyszczenia filtra, co nieuchronnie musi prowadzić do wahań skuteczności oczyszczania gazów odlotowych, nawet jeśli w związku z czyszczeniem filtra według US 5505766 poprawi się doprowadzanie sorbentu.

Szereg sposobów, takich jak np. według DE 199 36 930, DE 102 33 173, DE 10 2006 050 986, DE 10 2007 020 421, DE 10 2007 020 422 i DE 10 2009 057 432, obejmuje doprowadzanie substancji do wiązania rtęci, zawartej w gazach odlotowych w szczególności także w postaci chlorku rtęci. Zaproponowano w tym przypadku siarkę, domieszkowane siarką węgle aktywne, koksy z pieca trzonowego, bentonity, zeolity, tras, mączkę ceglaną, tiosiarczan sodu, kwas siarkowy, kwas solny, chlorki metali alkalicznych, brom i związki zawierające brom oraz kombinacje tych substancji. Substancje te są wdmuchiwane w postaci proszku dodatkowo oprócz sorbentu albo razem z nim do strumienia gazów odlotowych bądź są wprowadzane w postaci ciekłej przez wtryskiwanie przez dysze. Ogólnie rzecz biorąc, powoduje to zarówno przy dozowaniu, jak też przy wprowadzaniu, znaczne nakłady na instalacje techniczne, które wymagają odpowiedniej konserwacji i są podatne na awarie.

Wreszcie w DE 10 2007 020 421 opisano sposób, w którym do gazu odlotowego doprowadza się reagenty, takie jak brom czy siarczki metali alkalicznych w postaci ciekłej, oraz dozowany oddzielnie zawierający węgiel sorbent w postaci proszku. Ten korzystny jako taki sposób umożliwia zastosowanie umieszczonego dalej suchego układu czyszczenia gazów odlotowych. Instalacje techniczne do realizacji tego sposobu są jednak skomplikowane i wymagają zwłaszcza w kanale gazów odlotowych albo dużej liczby lanc wdmuchujących, albo dodatkowych urządzeń w celu uzyskania intensywnego burzliwego wymieszania gazu odlotowego z reagentami i sorbentem, a tym samym intensywnego współdziałania reagentów i sorbentów ze strumieniem gazów odlotowych.

Celem niniejszego wynalazku jest zatem dostarczenie sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych i urządzenia do prowadzenia sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, pozbawionych niedogodności stanu techniki, a przy tym, zwłaszcza z użyciem stosunkowo prostych środków technicznych i przy stosunkowo niskim wydatku energetycznym zapewniających intensywne współdziałanie między sorbentami poddawanym obróbce gazem odlotowym.

Cel wynalazku osiągnięto dzięki dostarczeniu sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, w którym sorbenty są wdmuchiwane do strumienia gazów odlotowych za pomocą czynnika nośnego jako jeden lub większa liczba strumieni sorbentów, wskutek burzliwego wymieszania ze strumieniem gazów odlotowych szkodliwe składniki są adsorbowane przez sorbenty, a następnie są oddzielane w umieszczonym dalej filtrze, charakteryzującego się tym, że jako jeden lub większa liczba strumieni jest wdmuchiwany czynnik dodatkowy w postaci czynnika gazowego lub pary wodnej, lub cieczy, lub mieszaniny czynnika gazowego i cieczy, za pomocą jednej lub kilku dysz, w kierunku przepływu danego strumienia sorbentów, ukośnie do niego, tak że strumień sorbentów zostaje rozdzielony w postaci wachlarza na jeden lub większą liczbę strumieni cząstkowych.

Korzystnie, czynnik dodatkowy jest wdmuchiwany do strumienia sorbentów łącznie z większym pędem niż pęd strumienia sorbentów.

Ponadto korzystnie strumień lub strumienie czynnika dodatkowego są wdmuchiwane do strumienia sorbentów pod kątem między osiami dyszy czynnika dodatkowego a płaszczyzna utworzoną przez przekrój poprzeczny wylotu strumienia sorbentów, wynoszącym najwyżej 70°.

Korzystnie, strumień lub strumienie czynnika dodatkowego trafiają na strumień sorbentów poza środkiem strumienia sorbentów.

Korzystnie, dyszę czynnika dodatkowego stanowi dysza de Lavala.

Korzystnie, strumień sorbentów jest wdmuchiwany do strumienia gazów odlotowych za pomocą lancy i dysza jest zintegrowana z lancą, korzystnie obok wylotu strumienia sorbentów z lancy.

Korzystnie, czynnik dodatkowy jest doprowadzany do dysz lancy za pomocą zintegrowanego z lancą kanału, który korzystnie jest wykonany w postaci kanału pierścieniowego, otaczającego przewód doprowadzający sorbenty.

Korzystnie, jako czynnik dodatkowy stosuje się czynnik gazowy, w szczególności powietrze.

Korzystnie, jako czynnik dodatkowy stosuje się parę wodną.

Korzystnie, jako czynnik dodatkowy stosuje się ciecz, w szczególności wodę albo wodny roztwór reagentów.

Korzystnie, jako czynnik dodatkowy stosuje się mieszaninę czynnika gazowego i cieczy.

Korzystnie, ciecz jest doprowadzana do czynnika gazowego w postaci drobno rozpylonej.

Ponadto wynalazek dotyczy urządzenia do prowadzenia sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, jak zdefiniowano powyżej, obejmującego: kanał gazu odlotowego do prowadzenia strumienia gazów odlotowych, lancę do wdmuchiwania strumienia sorbentów do strumienia gazów odlotowych oraz filtr do oddzielania szkodliwych składników, które zostały zaadsorbowane przez sorbenty, umieszczony w kierunku przepływu za lancą charakteryzujący się tym, że urządzenie obejmuje ponadto jedną lub większą liczbę dysz do nadmuchiwania czynnika dodatkowego w postaci czynnika gazowego lub pary wodnej, lub cieczy, lub mieszaniny czynnika gazowego i cieczy, przy czym dyszę albo dysze stosuje się w celu wdmuchiwania do strumienia sorbentów czynnika dodatkowego jako jednego lub większej liczby strumieni skierowanych ukośnie do kierunku przepływu danego strumienia sorbentów, tak aby strumień sorbentów został rozdzielony w postaci wachlarza na jeden lub większą liczbę strumieni cząstkowych.

Zaletą wynalazku jest to, że zgodnie z zastrzeżonym sposobem uzyskuje się intensyfikację współdziałania z gazami odlotowymi.

Korzystnie, czynnik dodatkowy jest wdmuchiwany do strumienia sorbentów z wysokim pędem, w szczególności również dzięki temu efekt strumieni cząstkowych jest intensyfikowany. Jeśli pęd strumieni czynnika dodatkowego jest w sumie wyższy niż pęd strumienia sorbentów, to powstają szczególnie efektywne pod względem współdziałania z gazem odlotowym pojedyncze strumienie mieszaniny, które składają się z mieszaniny czynnika nośnego, sorbentów i czynnika dodatkowego.

W przypadku ograniczenia kąta wdmuchiwania strumienia czynnika dodatkowego uzyskuje się to, że strumień czynnika dodatkowego trafia na strumień sorbentów pod odpowiednio ostrym kątem i efektywnie rozdziela go w postaci wachlarza. Przy większym kącie oba strumienie są hamowane przez współdziałanie z gazem odlotowym i dochodzi jedynie do niepożądanego nieznacznego rozdzielenia strumienia sorbentów w postaci wachlarza.

Najmniejszy odstęp między osiami strumieni czynnika dodatkowego i strumienia sorbentów powinien wynosić 0,2 do 1,0-krotności średnicy strumienia sorbentów przy wylocie z lancy. Dzięki temu uzyskuje się to, że strumienie czynnika dodatkowego odchylają każdorazowo tylko część strumienia sorbentów i przy tym tylko w ograniczonym zakresie wchodzą ze sobą we współdziałanie, które przeszkadzałoby w tworzeniu strumieni mieszaniny.

W przypadku gdy dyszę stanowi dysza de Lavala, uzyskać można maksymalny możliwy pęd wychodzącego strumienia, a tym samym optymalne działanie w kontekście wynalazku, zwłaszcza w przypadku stosowania gazu albo pary jako czynnika dodatkowego przy nadkrytycznych parametrach ciśnienia.

W sposobie według wynalazku można również stosować układ dysz niezależnie od lancy. Z operacyjnego punktu widzenia jest jednak prościej, gdy dysze są zintegrowane z lancą, a tym samym liczba instalowanych i poddawanych konserwacji obiektów w kanale gazu odlotowego jest najniższa z możliwych. Poza tym dzięki przestrzennej bliskości ułatwione jest to, że pożądane współdziałanie między danym strumieniem sorbentów a strumieniem lub strumieniami czynnika dodatkowego zachodzi jak najbliżej wylotu strumienia sorbentów z lancy, a tym samym przebiega szczególnie efektywnie w kontekście wynalazku.

Dzięki idei wprowadzania czynnika dodatkowego do dysz lancy za pomocą zintegrowanego z lancą kanału, korzystnie pierścieniowego, obsługa lancy jest uproszczona z operacyjnego punktu widzenia, gdyż czynnik dodatkowy jest w tym przypadku prowadzony wewnątrz rury lancy, a tym samym chroniony. Poza tym ułatwione jest w tym przypadku wprowadzanie lancy do kanału gazów odlotowych. Doprowadzanie czynnika dodatkowego w kanale pierścieniowym jest przy tym szczególnie korzystne, gdyż dzięki temu ostatecznie zostaje uproszczona konstrukcja lancy.

Stosowanie gazowego czynnika dodatkowego ma tę zaletę, że zgodne z wynalazkiem efekty uzyskuje się bez wprowadzania cieczy, w szczególności wody do gazu odlotowego, a tym samym bez podwyższania temperatury rosy. Szczególnie korzystne jest w tym przypadku powietrze, które można dostarczać dmuchawą lub w szczególności także powietrze sprężone z przeważnie istniejącej już sieci sprężonego powietrza.

W sposobie według wynalazku można również stosować parę wodną z uwagi na to, że szkodliwe składniki lub część szkodliwych składników dodatkowo wiąże się parą wodną, a poza tym para wodna jest do dyspozycji po niewielkich kosztach.

Alternatywą dla pary wodnej jest stosowanie wody albo wodnego roztworu reagentów, przede wszystkim wtedy, gdy ta nie jest dostępna po niewielkich kosztach i gdy chłodzący efekt cieczy, w szczególności wody, jest w porównaniu z parą wodną nieistotny z punktu widzenia różnicy między temperaturą gazu odlotowego a temperaturą rosy.

Natomiast stosowanie wodnego roztworu reagentów ma tę zaletę, że w przypadku szkodliwych składników, takich jak np. rtęci występującej w postaci soli, jest poprawie ulega adsorpcja, gdyż te reagenty dzięki rozwiązaniu według wynalazku szczególnie efektywnie wchodzą we współdziałanie z gazem odlotowym.

W sposobie według wynalazku można również stosować mieszaninę czynnika gazowego i cieczy, gdyż ma ona tę zaletę, że powoduje ulepszenie sposobu wtedy, gdy z jednej strony korzystnie ma być użyta ciecz, zwłaszcza woda albo wodny roztwór reagentów, a z drugiej strony należy wytworzyć wysoki pęd bez doprowadzania do gazu odlotowego dużych ilości wody. Szczególnie korzystne okazuje się przy tym mieszanie wodnego roztworu reagentów na wejściu do lancy albo bezpośrednio przed dyszą ze sprężonym powietrzem.

Dzięki doprowadzaniu do czynnika gazowego cieczy w postaci drobno rozpylonej, mieszanina w dyszach optymalnie przyspiesza i wytwarzane są strumienie czynnika dodatkowego o maksymalnym pędzie i równomiernie rozłożonych kroplach rozpylonej cieczy.

Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym figura 1 przedstawia przykład układu według wynalazku do obróbki gazu odlotowego z elektrowni węglowej, figura 2 i figura 3 przedstawiają zasadę działania lanc.

Przykład sposobu według wynalazku przedstawiono z użyciem przykładowego układu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych według wynalazku z użyciem przykładowego układu do obróbki gazu odlotowego z elektrowni węglowej przedstawionego na figurach 1, 2 i 3.

W kanale 1 gazu odlotowego płynie 500000 m³ gazu odlotowego z ładunkiem rtęci wynoszącym 20 pg/m³. Ten ładunek należy obniżyć do 5 pg/m³. W kanale 1 gazu odlotowego są wbudowane lance 2, których otwory wylotowe są skierowane przeciwnie do strumienia gazu odlotowego. Ponadto pokazano, że koks aktywny jest doprowadzany z silosu zapasowego 8 za pomocą zbiornika dozującego 9 przez ślimak dozujący 10 o regulowanej prędkości obrotowej do uzyskiwanego za pomocą dmuchawy 11 strumienia powietrza, które za pomocą pneumatycznego przewodu tłoczącego 12 jest doprowadzane do trzech lanc 2 jako czynnik I. W sprężarce 13 jest wytwarzane jako czynnik II sprężone powietrze i doprowadzane do lanc 2. Czynnik III jest wytwarzany za pomocą pomp dozujących 14 i 15 z roztworu bromku sodu i wody, które pobierane są ze zbiorników zapasowych 16 dla roztworu bromku sodu i 17 dla wody, i doprowadzane do dysz wtryskowych 3 na wlocie do lancy.

Zasadę działania lanc 2 przedstawiono na Figurach 2 i 3. Figura 2 przedstawia przy tym oddzielnie jedną z trzech lanc 2 w kanale 1 gazu odlotowego. Do każdej lancy doprowadza się następujące czynniki:

I - jako sorbent - 25 kg/h proszku aktywnego koksu węglowego z 250 Nm³/h powietrza tłoczonego pneumatycznie,

II - jako część czynnika dodatkowego - 100 Nm³/h sprężonego powietrza przy nadciśnieniu 6 barów III - jako reagent i kolejna część czynnika dodatkowego - 15 l/h 30% obj. roztworu bromku sodu, rozcieńczonego w 100 l/h wody.

Czynnik III wprowadza się do czynnika II bezpośrednio przed wlotem do lancy 2 poza kanałem 1 gazu odlotowego przez dyszę rozpylającą 3. Tak powstałą mieszaninę doprowadza się w kanale pierścieniowym 4 do głowicy 5 lancy, którą szczegółowo pokazuje Figura 3. Tu kanał pierścieniowy 4 uchodzi do trzech dysz 6 de Lavala, w których mieszanka przyspiesza i zostaje skierowana ukośnie do strumienia czynnika I, wylatującego z dyszy głównej 7. Dysze 6 de Lavala są w tym przypadku tak skierowane, żeby wylatujące z nich strumienie trafiały na strumień czynnika I poza jego środkiem, a przy tym nie wpływały istotnie wzajemnie na siebie. Dzięki temu wytwarza się trzy strumienie, które składają się z czynników I, II i III i wchodzą z dużym pędem we współdziałanie z gazem odlotowym.

Podsumowując, wynalazek dotyczy urządzenia do usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych i sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, w którym sorbenty są wdmuchiwane do strumienia gazów odlotowych za pomocą czynnika nośnego jako jeden lub większa liczba strumieni sorbentów, w szczególności za pomocą jednej lub większej liczby lanc, wskutek burzliwego wymieszania z gazami odlotowymi szkodliwe składniki są adsorbowane przez sorbenty, a następnie są oddzielane w umieszczonym dalej filtrze. Zgodnie z wynalazkiem, jako jeden lub większa liczba strumieni jest wdmuchiwany czynnik dodatkowy, za pomocą jednej lub większej liczby dysz, w kierunku przepływu danego strumienia sorbentów, ukośnie do niego, tak że strumień sorbentów zostaje rozdzielony w postaci wachlarza na jeden lub większą liczbę strumieni cząstkowych. Dzięki takiemu sposobowi stosunkowo prostymi środkami technicznymi i przy stosunkowo niskimi nakładzie energetycznym zapewnia się intensywne współdziałanie między sorbentami a poddawanym obróbce gazem odloto wym, a tym samym uzyskuje się wysoki stopień oddzielenia szkodliwych składników.

Lista odnośników liczbowych stosowanych na rysunku:

I sorbent w powietrzu tłoczonym pneumatycznie

II sprężone powietrze

III roztwór bromku sodu rozcieńczony w wodzie kanał gazu odlotowego lanca dysza rozpylająca kanał pierścieniowy głowica dyszy dysza de Lavala dysza główna silos zapasowy zbiornik dozujący ślimak dozujący dmuchawa pneumatyczny przewód tłoczący sprężarka pompa dozująca dla roztworu bromku sodu pompa dozująca dla wody zbiornik zapasowy dla roztworu bromku sodu zbiornik zapasowy dla wody

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, w którym sorbenty są wdmuchiwane do strumienia gazów odlotowych za pomocą czynnika nośnego jako jeden lub większa liczba strumieni sorbentów, wskutek burzliwego wymieszania ze strumieniem gazów odlotowych szkodliwe składniki są adsorbowane przez sorbenty, a następnie są oddzielane w umieszczonym dalej filtrze, znamienny tym, że jako jeden lub większa liczba strumieni jest wdmuchiwany czynnik dodatkowy w postaci czynnika gazowego lub pary wodnej, lub cieczy, lub mieszaniny czynnika gazowego i cieczy, za pomocą jednej lub kilku dysz, w kierunku przepływu danego strumienia sorbentów, ukośnie do niego, tak że strumień sorbentów zostaje rozdzielony w postaci wachlarza na jeden lub większą liczbę strumieni cząstkowych.
2. Sposób według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że czynnik dodatkowy jest wdmuchiwany do strumienia sorbentów łącznie z większym pędem niż pęd strumienia sorbentów.
3. Sposób według zastrzeżenia 1 albo 2, znamienny tym, że strumień lub strumienie czynnika dodatkowego są wdmuchiwane do strumienia sorbentów pod kątem między osiami dyszy czynnika dodatkowego a płaszczyzną utworzoną przez przekrój poprzeczny wylotu strumienia sorbentów, wynoszącym najwyżej 70°.
4. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 3, znamienny tym, że strumień lub strumienie czynnika dodatkowego trafiają na strumień sorbentów poza środkiem strumienia sorbentów.
5. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 4, znamienny tym, że dyszę czynnika dodatkowego stanowi dysza de Lavala.
6. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 5, znamienny tym, że strumień sorbentów jest wdmuchiwany do strumienia gazów odlotowych za pomocą lancy i dysza jest zintegrowana z lancą, korzystnie obok wylotu strumienia sorbentów z lancy.
7. Sposób według zastrzeżenia 6, znamienny tym, że czynnik dodatkowy jest doprowadzany do dysz lancy za pomocą zintegrowanego z lancą kanału, który korzystnie jest wykonany w postaci kanału pierścieniowego, otaczającego przewód doprowadzający sorbenty.
8. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 7, znamienny tym, że jako czynnik dodatkowy stosuje się czynnik gazowy, w szczególności powietrze.
9. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 7, znamienny tym, że jako czynnik dodatkowy stosuje się parę wodną.
10. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 7, znamienny tym, że jako czynnik dodatkowy stosuje się ciecz, w szczególności wodę albo wodny roztwór reagentów.
11. Sposób według jednego z zastrzeżeń od 1 do 7, znamienny tym, że jako czynnik dodatkowy stosuje się mieszaninę czynnika gazowego i cieczy.
12. Sposób według zastrzeżenia 11, znamienny tym, że ciecz jest doprowadzana do czynnika gazowego w postaci drobno rozpylonej.
13. Urządzenie do prowadzenia sposobu usuwania szkodliwych składników z gazów odlotowych, jak zdefiniowano w zastrzeżeniach od 1 do 12, obejmujące:

kanał (1) gazu odlotowego do prowadzenia strumienia gazów odlotowych, lancę (2) do wdmuchiwania strumienia sorbentów do strumienia gazów odlotowych oraz filtr do oddzielania szkodliwych składników, które zostały zaadsorbowane przez sorbenty, umieszczony w kierunku przepływu za lancą (2) znamienne tym, że urządzenie obejmuje ponadto jedną lub większą liczbę dysz (6) do nadmuchiwania czynnika dodatkowego w postaci czynnika gazowego lub pary wodnej, lub cieczy, lub mieszaniny czynnika gazowego i cieczy, przy czym dyszę albo dysze (6) stosuje się w celu wdmuchiwania do strumienia sorbentów czynnika dodatkowego jako jednego lub większej liczby strumieni skierowanych ukośnie do kierunku przepływu danego strumienia sorbentów, tak aby strumień sorbentów został rozdzielony w postaci wachlarza na jeden lub większą liczbę strumieni cząstkowych.