Wynalazek dotyczy gazomierzów lub liczników gazowych zupelnie odmiennych od aparatów znanych. Nowy miernik za¬ wiera jedynie niektóre czesci, jak wiatrak mierniczy dowolnego typu, wlot wody, rur¬ ke przelewowa i t. d., znane z liczników dotychezasowyeh.W zwyklych miernikach skrzynka czyli plaszcz licznika posiada forme poziomego walca, do którego wprowadza sie kolejno wiatraczek i pozostale czesci wewnetrzne licznika. Poszczególne czesci aparatu la¬ cza sie przytem, w najpospolitszych przy¬ najmniej wypadkach, przy pomocy luto¬ wania ich mosiadzem, gdyz uklad tych cze¬ sci uniemozliwia praktycznie inny sposób ich laczenia.Walec plaszcza podzielony jest prosto¬ padla do osi walca przegroda na dwie ko¬ mory. Jedna z nich stanowi zbiornik wia¬ traczka, w drugiej zas mieszcza sie rózne czesci aparatu i zbiornik zapasowy, o ile licznik ma pracowac przy stalym poziomie.Taki sposób wyrobu liczników stwarza szereg trudnosci i wymaga pracy wykwali¬ fikowanych rak roboczych. Uklad poszcze¬ gólnych czesci nie pozwala przytem na sprawdzenie ich stanu i dzialania bez szcze¬ gólowej rozbiórki przyrzadu.Miernik, stanowiacy tresc niniejszego wynalazku, zapobiega wszelkim powyzej wskazanym komplikacjom i posiada szereg zalet ze stanowiska wyrobu, konserwacji i niezmiennosci poziomu wody, stanowiacej zasadniczy warunek dokladnosci dzialania przyrzadu.Jeden z mozliwych przykladów wyko¬ nania wynalazku wyobraza zalaczony ry¬ sunek, na którym fig. 1 przedstawia widok zewnetrzny licznika zprzodu, fig. 2 — po¬ przeczny przekrój pionowy, fig. 3 — prze¬ krój poziomy, fig. 4 — przekrój czesciowy i rurke przelewowa, fig. 5 i 6 — pewna od¬ miane wykonawcza zboku i zprzodu.Aparat sklada sie z wanienki a, stano¬ wiacej czesc dolna skrzynki miernika i zbiornik zapasowy. W naczyniu tern mie¬ sci sie zbiornik wiatraczka b, który wspie¬ ra sie w sposób dowolny na wanience a.Zbiornik 6 rozszerza sie u góry od stro¬ ny syfonu i tworzy komore o wiekszym przekroju, ograniczona zprzodu scianka fe1, której odwiniety brzeg zewnetrzny przy¬ pada ponad poziomem wody w zbiorniku.Zdolu ogranicza komore scianka 62, jedno¬ lita z przednia scianka zbiornika 6. Do sciany 62 przymocowana jest podstawa syfonu.W zbiorniku b umieszczony jest wiatra¬ czek c. Os d wiatraczka, nieco pochyla, spoczywa w odpowiednich lozyskach. Lo¬ zysko tylne e wspiera sie o zbiornik 6, przednie zas /, w przedstawionym przy¬ kladzie, umieszczone jest na sciance fe2 i Stanowi czesc przewodu lub syfonu, dopro¬ wadzajacego gaz do wiatraczka.Scianki wewnetrzne wiatraczka wypo¬ sazone sa w krawedzie, ograniczajace wy¬ drazenie wewnetrzne i posiadajace taka postac, ze powstaje stozek sciety, którego wieksza srednica lezy po stronie otworu doprowadzajacego gaz do wiatraczka. Two¬ rzaca linja stozka przechodzi w linje po¬ zioma, wobec czego wysokosc zatworu hy¬ draulicznego pozostaje jednakowa dla ca¬ lej gleBokosci wiatraczka. Otwór central¬ ny wiatraczka znacznie po stronie syfonu •wiekszy od otworu, syfonowa przeciwlegle¬ go, pozostawia wokolo tegoz przeswit, za^ pewniajacy nieograniczony dostep wody do wiatraczka i odplyw jej stamtad pod¬ czas ruchu zarówno przez otwór wymienio¬ ny, jak i przez niezagieta syfonem czesc otworu srodkowego.Os d posiada na koncu slimak gf zaze¬ biajacy sie ze slimacznica h walu pionowe¬ go i mechanizmu licznika. Tryb stozkowy / na koncu dolnym walu pionowego poru¬ sza przy udziale trybu k na wale /, umie¬ szczonego ponizej osi wiatraczka, podno¬ snik m, czerpiacy wode ze zbiornika zapa¬ sowego i przelewajacy ja do zbiornika wia¬ traczka.Miernik zawiera wreszcie pokrywe gór¬ na n, umocowana w sposób dowolny na po¬ ziomym kolnierzu górnej czesci wanny a.Pokrywa dzwiga mechanizm licznika oraz rozmaite czesci, a wiec rurki do doplywu wody, rurke przelewowa i t. d., tworzac u wylotu przelewu wystep w postaci rynny, która zapobiega sciekaniu naplywajacej z przelewu wody po sciankach naczynia h i umozliwia zebranie jej w odpowiednim zbiorniku.Na fig. 5 i 6 wanienke zastepuje dno r, ha którem miesci, sie zbiornik 6 wiatraczka i oslona n, przedluzona w tym wypadku do podstawy aparatu. Uklad powyzszy pozwala wyodrebnic i umiescic zewnatrz zbiornika sruby i zlacza, wiazace czesci, stanowiace plaszcz zewnetrzny licznika.Zlacze przytem bedzie zawsze zakryte wo¬ da w tym nawet wypadku, gdy poziom wo¬ dy w zbiorniku opadnie najnizej, stosow¬ nie do najnizszego polozenia czerpaków podnosnika.Odpada przeto obawa uchodzenia ga¬ zów przez zlacze nawet w wypadku, gdy¬ by zlacze to stalo sie niezbednem, w takim bowiem razie zaczelaby saczyc sie woda, która wskazalaby na koniecznosc uszczel¬ nienia zlacza.• Wyzej przedstawiona wlasciwosc sta¬ nowi o licznych zaletach nowych mierników w porównaniu z licznikami, stosowanemi obecnie.Zbiornik [wiatraczka1 oraz plaszcz ze¬ wnetrzny, skladajacy sie z dolnej wanien- — 2 —ki i oslony, które mozna wykonac w odlew¬ ni bez dodatkowej obróbki, wraz ze wszyst- kiemi otworami, przewodami i przegro¬ dami, stanowia proste i latwe do wykona¬ nia odlewy, które mozna montowac i de¬ montowac bez usuwania przymocowanych do nich czesci aparatu, pozostajacych przy tych operacjach w normalnym nie rozre¬ gulowanym ukladzie.Czesc wrazliwa licznika zostaje wobec tego sprowadzona wylacznie do wiatracz¬ ka i do mechanizmu, rejestrujacego obje¬ tosc zuzytego gazu, oraz do podnosnika normujacego poziom, o ile ma sie do czy¬ nienia z licznikiem o stalym poziomie wody.Montaz miernika nie polega, jak do¬ tychczas, na skladaniu luznych i trudnych do umieszczenia we wnetrzu walca czesci i nie wymaga wykwalifikowanych rak ro¬ boczych.W rzeczy samej wszystkie wiercone lub nie wiercone otwory, niezbedne do umoco¬ wania na zbiorniku 6 wiatraczka, syfonu i przekladni slimakowej, moga byc wykona¬ ne przy pomocy szablonu albo wprost od¬ lane. W ten sposób czesci zasadnicze przy¬ rzadu otrzymuja wlasciwy w stosunku do zbiornikai 6 uklad bez specjalnych zabie¬ gów montazowych. Po ustawieniu tych czesci pozostaje jedynie umocowac przy pomocy kilku srub albo w inny sposób zbiornik wiatraczka w wannie a, pokryc wszystko oslena górna i skrecic srubami, po upewnieniu sie o icfi szerokosci zlacza, oraz umiescic czesci zewnetrzne, t. j. tar¬ cze licznika, przewody wlotu i wylotu i t. d.Nalezy zauwazyc, ze przed naloze¬ niem pokrywy n wszelkie czesci wewnetrz¬ ne przyrzadu sa calkowicie dostepne, co ulatwia sprawdzenie prawidlowego poloze¬ nia wiatraczka, przekladni trybowych i t. d., to jest czesci, od których zalezy sprawnosc przyrzadu.Jezeli licznik z jakiegokolwiek powodu dzialalby nieprawidlowo, albo w razie po¬ trzeby oczyszczenia przyrzadu lub spraw¬ dzenia jego czesci wewnetrznych, wystar¬ cza usunac górna oslone przyrzadu. razie stwierdzonej niedokladnosci pomiarów mozna równiez po usunieciu o- slony podniesc lub opuscic przy pomocy odpowiednich podkladek wiatraczek i Wprowadzic potrzebna poprawke, zwiek¬ szajac lub zmniejszajac pojemnosc mierni¬ cza aparatu.Powyzsza konstrukcja wyróznia sie po za tem jeszcze i ta zaleta, ze pozwala wy¬ zyskac znaczna czesc dolna przyrzadu w charakterze zbiornika zapasowego i pod¬ nosic wode z tego zbiornika przy pomocy przyrzadu, zlozonego z prostego pierscie¬ nia, analogicznego do narzadów stosowa¬ nych do oliwienia panewek, pedni lub ma* szyn.W miernikach typu normalnego wypa¬ da ograniczac pojemnosc zbiornika zapa¬ sowego. Wieksza czesc komory walcowej takich aparatów zajmuje zbiornik wiatracz¬ ka i tylko pozostala znacznie mniejsza ko¬ mora walca, umieszczona zazwyczaj na przodzie, moze byc zuzytkowana na zbior¬ nik zapasowy.Konstrukcja miernika normalnego nie pozwala usunac tej wady, poniewaz, sto¬ sownie do zasadniczego ukladu przyrzadu, zbiornik wiatraczka, zawierac musi znaczna ilosc wody w porównaniu do pojemnosci, jaka dla zbiornika zapasowego rozporza¬ dzac mozna. Tymczasem, aby uniknac al¬ bo zmniejszyc ilosciowo perjodycziie do¬ pelnianie liczników wóda, zalezaloby wla^ sciwie na tem, aby ograniczyc pojemnosc zbiornika wiatraczka, zwiekszyc zas odpo¬ wiednio pojemnosc zbiornika zapasowego.Nowy licznik czyni tej potrzebie za¬ dosc. Przystosowany do formy wiatracz¬ ka zbiornik 6 posiada minimalne wymiary, umozliwiajace swobodny ruch wiatraka.Zbiornik zapasowy obejmuje natomiast zbiornik wiatraka, cala zas czesc dolna a- paratu, oprócz niewielkiej przestrzeni, za- — 3 —jetej na zbiornik wiatraczka, stanowi zbior¬ nik zapasowy.Wynika stad, ze miernik jednakowych wymiarów zawiera, znacznie wieksza obje¬ tosc wody zapasowej od miernika normal¬ nego, t. j, miernika o skrzyni walcowej, przedzielonej przegroda pionowa na zbior¬ nik wiatraczka i zbiornik zapasowy.Podnosnik w postaci zwyklego pierscie¬ nia staje sie mozliwym, poniewaz zbiornik zapasowy umieszczony jest pod zbiorni¬ kiem wiatraczka. Wobec tego przy pomo¬ cy czerpaka odpowiedniej formy, przymo¬ cowanego do wiatraczka i siegajacego do najnizszego poziomu zbiornika zapasowe¬ go, mozna podnosic wode z tego zbiornika i wylewac ja do zbiornika wiatraczka. Wo¬ da moze przytem przywierac doi pierscienia na skutek sily przylegania, diopóki w ze¬ tknieciu sie ze sciankami wiatraczka nie zostanie wprowadzona do zbiornika glów¬ nego, albo tez pierscien moze stanowic tar¬ cze podnosnika, zaopatrzonego w czerpaki, wylewajace wode w górnej czesci ich obiegu.Dalsza zalete przyrzadu stamowi wlasci¬ wosc jego, polegajaca na tern, ze czesc pla¬ szcza, pokrywajaca syfon, stale wypelnio¬ ny nie mierzonym jeszcze gazem, moze po¬ siadac znaczny przekrój, grajacy powaz¬ na role ze stanowiska dokladnosci wska¬ zan licznika.Wobec bowiem pochlaniania cisnienia, w mierniku, woda wypelniajaca forme i podclana cisnieniu na przestrzeni wlotu obniza poziom i zostaje wtloczona do in¬ nych czesci aparatu, dzieki czemu, jezeli podlegajacy cisnieniu wlotowemu przekrój bedzie dostateczny, uniknac mozna obnize¬ nia poziomu wody w wiatraczku, wywolu¬ jacego niedokladnosc wskazan miernika.W ten sposób poddana cisnieniu wloto¬ wemu pojemnosc wewnetrzna gra role miarkownika poziomu, który utrzymuje do¬ kladnosc pomiaru niezaleznie od spadku cisnienia w wiatraczku.Po za tern zwrócic uwage nalezy, ze ze wzgledu na uklad scianek zbiornika wia¬ traczka, odpowiadajacy formie tego ostat¬ niego, zmiany (poziomu, wywolane przfez spadek cisnienia w przestrzeni pomiedzy wiatrakiem i sasiednia scianka zbiornika, staja sie znacznie wydatniejsze niz w licz¬ nikach normalnych, w których forma zbior¬ nika wiatraczka odbiega od formy samego wiatraczka.Chodzi oczywiscie o to, ze stanowiska dokladnosci pomiarów, aby przy pochlania¬ niu cisnienia, odpowiednia zmiana poziomu powstawala przedewszystkiem tam, gdzie, jak nazewnatrz wiatraczka, scianki jego u- legaja cisnieniu wylotu oraz aby zmiana ta byla nieznaczna w punktach, gdzie scianki wiatraczka podlegaja cisnieniu wlotu.Zlacza dwudzielnego plaszcza przyrza¬ du przypadaja ponizej górnego poziomu zbiornika zapasowego dla zapobiezenia u- latnianiu sie gazu podczas pracy licznika w razie nieszczelnosci zlacza. Wskutek zas takiego ukladu w razie nieszczelnosci wy¬ dobywac si^ bedzie nie gaz, lecz woda, wskazujac na koniecznosc uszczelnienia.Pojemnosc wewnetrzna aparatu ponad woda i wiatraczkiem zawiera wylacznie gaz mierzony. Wobec tego jakiekolwiek próby odprowadzenia niemierzonego gazu przez wykonanie otworów w plaszczu albo przez usuniecie zaworów hydraulicznych u wlo¬ tów i wylotów wody nie moga osiagnac celu.Wskazane powyzej wlasciwosci apara¬ tu nie zaleza od formy skrzynki ani od ty¬ pu, przedstawionego na rysunku podnosni¬ ka. Podnosnik moze miec dowolna budo¬ we albo nawet moze byc zupelnie usuniety, gdy nie zachodzi potrzeba utrzymania sta-, lego poziomu wody. PL