Przedmiotem wynalazku jest generator lampowy, w którym zmiany czestotliwosci nie sa powodowane zmianami obciazenia.Przed zadaniem takiem staje sie zwlaszcza wówczas, gdy generator powinien praco¬ wac przy bardzo stalej czestotliwosci bez zastosowania specjalnych srodków stabili¬ zacyjnych, drgajacych mechanicznie, np. plytek kwarcowych lub przyrzadów podob¬ nych. To zadanie nabiera w ostatnich cza¬ sach coraz to wiekszego znaczenia, ponie¬ waz plytki kwarcowe pozwalaja na prace tylko przy okreslonej dlugosci fali, pod¬ czas gdy w praktyce wymaga sie od tego samego generatora pracy na dowolnie o- bieranych falach.Wynalazek moze byc zastosowany za¬ równo w prostych ukladach nadawczych, to znaczy takich, które posiadaja jeden tyl¬ ko stopien samowzbudny, jak i w nadajni¬ kach wielostopniowych. Przedmiot wyna¬ lazku mozna zastosowac równiez i po stro¬ nie odbioru. Przedmiot wynalazku wyja¬ sniono nizej na przykladzie generatora dwustopniowego o wzbudzaniu obcem.Na rysunku uwidoczniono generator wzbudzajacy Rx oraz generator glówny i?2- Generator wzbudzajacy jest znanym gene¬ ratorem samowzbudnym. Miedzy anoda a siatka tego generatora jest wlaczony ob¬ wód drgan, skladajacy sie z kondensatora z zaczepami C1i z cewki samoindukcyjnej Lv W ukladach, stosowanych dotychczas, laczono siatke przewodem, przedstawionym linja kreskowana, z odpowiednim zacze¬ pem kondensatora C±. W ten sposób otrzy-mywano pojemnosciowy uklad dzielnika napieciowego, sluzacego do uzyskania sprzezenia zwrotnego. Kondensator C1 jest uziemiony w odpowiednim punkcie E. O- prócz tego do kondensatora C1 przylaczo¬ ny jest jeszcze generator glówny R2. Gene¬ rator R2 jest zneutralizowany w znany sposób wzgledem anody zapomoca konden¬ satora zmiennego N2.Ten znany uklad posiada wady naste¬ pujace, które najlatwiej jest wyjasnic na podstawie zwyklego przebiegu pracy gene¬ ratora. W celu nastawienia kondensatora neutralizujacego N2 odlacza sie napiecie a- nodowe od generatora R2 i zmienia sie N2 dopóty, dopóki nie zniknie prad w obwo¬ dzie drgajacym, przylaczonym do R2. Ge¬ nerator i?2 jest wtedy zneutralizowany. Je¬ zeli teraz do generatora R2 przylozyc na¬ piecie anodowe, to wystapi nieprzyjemne zjawisko, polegajace na tern, ze jednocze¬ snie ulegnie zmianie czestotliwosc genera¬ tora wzbudzajacego R19 jakkolwiek nie zmieniono nastawienia tego generatora.Przylozenie napiecia anodowego jest iden¬ tyczne zj zamknieciem klucza w czasie pra¬ cy generatora. Blizsze rozwazanie wyka¬ zuje, ze zmiana czestotliwosci zostala spo¬ wodowana przesunietemi w fazie pradami W generatorze wzbudzajacym, powstalem! wskutek rozstrojenia generatora glównego.Prady te zmieniaja jednoczesnie faze na¬ piecia sprzezenia zwrotnego, a zatem i cze¬ stotliwosc.Wedlug wynalazku natomiast stosuje sie czysto indukcyjne zwrotne sprzezenie generatora wzbudzajacego, a ponadto taki jego uklad, aby do siatki tego generatora wzbudzajacego bylo doprowadzone (za¬ równo przy otwartym, jak i zamknietym kluczu) napiecie sterujace, przesuniete je¬ dynie o 180° wzgledem zmiennego napiecia anodowego. Generator wzbudzajacy sam jest zneutralizowany. Neutralizowanie stop¬ ni za generatorem wzbudzajacym jest sa¬ mo przez sie znane, nieznane jest nato¬ miast neutralizowanie generatora wzbudza¬ jacego, gdyz wskutek neutralizacji nie mo¬ ze on sam wzbudzic sie i drgac. Drgania uzyskuje sie tylko dzieki indukcyjnemu sprzezeniu zwrotnemu.Mysl podstawowa wynalazku urzeczy¬ wistnia sie w ten sposób, ze generator wzbudzajacy nie sprzega sie zwrotnie po¬ jemnosciowe, jak zaznaczono na rysunku linja kreskowana, lecz indukcyjnie za po¬ srednictwem cewki L2. Poza tern przewi¬ dziano kondensator Nl9 wlaczony jako kon¬ densator neutrodynowy (mozna to uwazac równiez za kompensacje), którego zada¬ niem jest kompensowanie pradów, przesu¬ nietych w fazie wzgledem siebie.W ukladach znanych (polaczenie, za¬ znaczone linja kreskowana, bez cewki L2 i bez kondensatora N±) wystepuja naste¬ pujace wady.Jezeli w generatorze glównym nie jest wlaczony klucz nadawczy i gdy nie jest on dokladnie zneutralizowany, wówczas ge¬ nerator ten nie moze oddzialywac na cze¬ stotliwosc generatora wzbudzajacego. Je¬ zeli jednak w generatorze glównym klucz bedzie wlaczony, to znaczy jezeli genera¬ tor bedzie rozstrojony, wówczas prady po¬ jemnosciowe 1, 2 poplyna przewodem siat¬ kowym wzglednie katodowym, rozdziela¬ jac sie na rózne galezie. Czesc 3 pradu 1 plynie do uziemienia, a czesc 4 — w kie¬ runku anody lampy R1$ podczas gdy prad 2 odplywa zasadniczo do uziemienia wsku¬ tek mniejszej opornosci. W kondensatorze Cx w kierunku od generatora wzbudzajacego plynie w okreslonej chwili równiez prad 5.Przyjmuje sie, ze wszystkie prady sa zgo¬ dne w fazie. Przy tern zalozeniu widac, ze wskutek przeplywu pradów 1 i 2 zmienia sie napiecie sprzezenia zwrotnego na siatce generatora wzbudzajacego, gdyz w konden¬ satorze C1 prady czesciowo) sumuja sie, np. prady 3 i 5, a czesciowo odejmuja sie od siebie, np. prady 4 i 5 lub 2 i 5. Stad wy¬ nika, ze pobierane w punkcie S napiecie — 2 —sprzezenia zwrotnego, od którego zalety o- statecznie czestotliwosc generatora wzbu¬ dzajacego, jest zalezne od pradów 1 i 2, to znaczy od stanu roboczego generatora glównego. Poza tern wystepuja równiez je¬ szcze przesuniecia fazowe, gdyz równole¬ gle do C-l wlaczona jest cewka samoinduk- cyjna Z^, tak iz prad 4 plynie nie tylko po¬ przez wewnetrzna pojemnosc lampy Rx ale czesciowo i poprzez cewke Ll9 przylaczo¬ na równolegle do wewnetrznej pojemnosci lampy.Opisane wady usuwa sie dzieki temu, ze, jak wskazano juz, sprzezenie zwrotne uskutecznia sie wedlug wynalazku nie po- jemnosciowo lecz czysto indukcyjnie, np. zapomoca cewki L2. Dzieki temu, ze gene¬ rator wzbudzajacy jest zneutralizowany, to znaczy znajduje sie w ukladzie mostko¬ wym, nie moga oddzialywac na niego pra¬ dy pojemnosciowe przy zalozeniu, ze od¬ dzialywania sa symetryczne, to znaczy, ze np. prady pojemnosciowe 1 i 2 nie moga spowodowac spadku napiecia w przekatni mostka, to jest na cewce Lv Jest rzecza jasna, ze daje sie to uzyskac bez trudu, gdyz dzieki neutralizacji mostek pozostaje w równowadze niezaleznie od tego, z któ¬ rej strony doplywaja do niego prady. Na cewce Lx powstaje wiec tylko czysto induk¬ cyjne napiecie, doprowadzane do siatki lampy Rx z prawidlowa faza za posrednic¬ twem cewki L2, to znaczy wystepuje za¬ wsze zgodne w fazie sprzezenie zwrotne, niezaleznie od tego, czy generator glówny jest czy nie jest obciazony* Jak dowiodly doswiadczenia, we wska¬ zany sposób mozna uniknac wspomnianych usterek, przyczem wystarcza nieznaczna liczba stopni. Mozna oczywiscie zastoso¬ wac jeszcze inne srodki, dzieki którym sprzezenie zwrotne generatora wzbudzaja¬ cego lub generatora lampowego naogól u- skutecznia sie wylacznie zapomoca jednego tylko napiecia z, faza, przesunieta o 180®, a pozostale wplywy napiec, wystepujace wskutek obciazania lub odciazania genera¬ tora, kompensuja sie. PL