PL247697B1

PL247697B1 - Płynny nawóz i zastosowanie płynnego nawozu w uprawie roślin

Info

Publication number: PL247697B1
Application number: PL446587A
Authority: PL
Inventors: Hubert KARDASZ; Hubert Kardasz; Karolina Bakalorz; Patrycja Król; Karolina Seweryn; Martyna Macek; Agnieszka Mudyna; Anna Żurek; Adam Żaba; Roksana Rakoczy-Lelek; Krzysztof Ambroziak
Original assignee: Intermag Spolka Z Ograniczona Odpowiedzialnoscia
Priority date: 2023-10-31
Filing date: 2023-10-31
Publication date: 2025-08-25
Also published as: PL446587A1

Abstract

Przedmiotem zgłoszenia jest płynny nawóz i jego zastosowanie w uprawie roślin. Płynny nawóz zawiera mikroelementy, takie jak B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn w ilości 0,5% - 9,0% wagowych, kwas glukonowy lub lakton kwasu glukonowego lub sól kwasu glukonowego w ilości 3,5% - 40% wagowych, sorbitol w ilości 0,1% - 10,0% wagowych, środek powierzchniowo czynny w postaci alkilopoliglukozydów w ilości 0,5% - 5,0% wagowych oraz środek przeciwpienny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, w ilości 0,01% — 0,3% wagowych. Stosunek molowy kwasu glukonowego lub laktonu kwasu glukonowego lub soli kwasu glukonowego do sumy mikroelementów B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn wynosi od 0,1 do 2,0. Nawóz zawiera także substancje stabilizujące, regulatory pH i wodę, a ponadto inne substancje wspomagające uprawę roślin, takie jak biostymulatory, makroelementy oraz witaminy. Nawóz stosuje się w uprawie roślin w formie roztworu roboczego, po rozcieńczeniu go wodą, samodzielnie lub z innymi produktami nawozowymi, biostymulatorami oraz środkami ochrony roślin.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest płynny nawóz, wspomagający proces pobierania i przyswajania składników odżywczych przez rośliny, wzmacniający odporność roślin na stres, a w konsekwencji zapewniający poprawę jakości plonu i jego zwiększenie.

Przedmiotem wynalazku jest również zastosowanie płynnego nawozu w uprawie roślin.

Jednym z największych problemów nowoczesnego rolnictwa jest zmaganie się z niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Aktualnie obserwowane zmiany klimatu w postaci długich i dotkliwych w skutkach susz oraz duże wahania temperatury powodują spadek wydajności plonu, a co za tym idzie nieopłacalność produkcji roślinnej. Przykładowo, niedobory mikroelementów u roślin najczęściej wynikają z niekorzystnych warunków panujących w środowisku glebowym.

Istotnym czynnikiem ograniczającym plonowanie jest niedobór mikroelementów takich jak bor, miedź, żelazo, mangan, molibden i cynk, chociaż ilościowe zapotrzebowanie roślin na te mikroelementy jest niewielkie. Z badań przeprowadzonych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa nad zasobnością gleb uprawnych w naszym kraju w mikroskładniki wynika, że aż 60-75% ogółu gleb ubogich jest w bor, około 40% w miedź, 20% w molibden, a 10% w cynk i mangan. Bor wpływa dodatnio na kwitnienie, gospodarkę wodną i procesy oddychania, reguluje także przemiany węglowodanów w roślinach. Deficyt boru może powodować problemy z zawiązywaniem nasion i owoców, co pośrednio oddziałuje na zmniejszenie plonu uprawianej rośliny. Miedź odgrywa kluczową rolę w regulacji wielu reakcji biochemicznych w roślinach. Prawidłowo zachodzące procesy oddychania, transport asymilatów oraz wody wraz ze składnikami mineralnymi są uzależnione od odpowiedniego zaopatrzenia rośliny w miedź. Jej niedobór prowadzi do ograniczenia wzrostu, zniekształcenia młodszych liści, a nawet do obumierania merystemów wierzchołkowych. Z kolei żelazo odgrywa ważną rolę w procesach fizjologicznych roślin, wpływa na syntezę chlorofilu, proces fotosyntezy i bierze udział w procesach oddychania tkankowego. Jego niedobór objawia się głównie chlorozami liści z powodu niskiego poziomu chlorofilu. Mangan jest aktywatorem wielu enzymów, które biorą udział w procesach fotosyntezy i oddychania. Poprawia wzrost korzeni, rozwój owoców oraz odporność roślin na choroby. Niedobór manganu może nie tylko zakłócać procesy zachodzące w roślinie, ale również ograniczać jej wzrost, a także prowadzić do zmniejszenia wzrostu korzeni. Molibden to mikroelement, na którego niedobór podatna jest większość upraw warzyw. Zwiększa on odporność roślin na stres biotyczny i abiotyczny, a także poprawia parametry jakościowe plonu. Przy niedoborze molibdenu dochodzi do ograniczonej syntezy chlorofilu, zakłócenia gospodarki azotowej i fosforowej roślin. Natomiast cynk bierze udział w metabolizmie związków azotu, syntezie witamin B, C, P i chlorofilu, zwiększa siłę kiełkowania nasion oraz odporność roślin na stres oksydacyjny, wywołany m.in. przez susze i chłody. Bierze też udział w procesach enzymatycznych i syntezie białek. Niedobór cynku powoduje ogólne zahamowanie wzrostu i rozwoju roślin.

Ponieważ niedobór mikroelementów może zaburzyć istotne procesy życiowe roślin, zwykle stosuje się w uprawie roślin środki nawozowe zawierające w swoim składzie pierwiastki mikroelementowe. W publikacji M. Łuczyński, A. Kudelko, pt.: Chelaty mikroelementowe w rolnictwie, Interdyscyplinarne Badania Młodych Nauk., 2020, 75-85, opisano, iż obecnie można wyróżnić trzy rodzaje nawozów, dzięki którym możliwe jest dostarczenie mikroelementów. Są nimi sole nieorganiczne, które stosowane są w np. postaci siarczanów, kompleksy organiczne i syntetyczne chelaty, które cechują się wysoką przyswajalnością mikroskładników.

Głównym sposobem odżywienia roślin w mikroskładniki jest nawożenie dolistne, uważane za rozwiązanie, które pozwala na podniesienie rentowności produkcji żywności pochodzenia roślinnego, a dodatkowo ogranicza zasolenie gleby. Jednakże, jak przedstawiono w publikacji R. Hołownicki i in., pt. „Ograniczanie znoszenia środków ochrony roślin w uprawach sadowniczych”, InHort Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice 2015, straty środków ochrony roślin nanoszonych poprzez opryskiwanie, w wyniku znoszenia, tj. przemieszczania poza obszar liścia poprzez działanie ruchów powietrza, wynoszą nawet kilkanaście procent w uprawach sadowniczych, co nie pozostaje bez negatywnego wpływu na efekt biologiczny zabiegów. Dlatego poszukiwane są metody zwiększania przyswajalności składników pokarmowych dostarczanych poprzez oprysk dolistny. Osiągniecie tego efektu, możliwe jest przez kilka mechanizmów. Pierwszy z nich, to zastosowanie odpowiednich proporcji i stężenia składników odżywczych w nawozie, dzięki czemu roślina będzie w większym stopniu wykorzystywać dostarczane przez nawóz mikroelementy, a nie będą się one kumulować w glebie. Drugi, to stosowanie substancji, które poprawiają wchłaniane mikroelementów przez liście, a co za tym idzie poprawiają transport składników odżywczych do rośliny, dzięki czemu jest ona lepiej odżywiona.

Przykładowo, z opisu patentowego US9169165 B2 znana jest płynna kompozycja odżywcza do stosowania dolistnego, zawierająca 5 do 80% wagowych oleju wybranego z grupy składającej się z olejów mineralnych, olejów roślinnych, estrów kwasów tłuszczowych, alkoholi alifatycznych i ich mieszaniny, do 80% wagowych kluczowego pierwiastka wybranego z grupy składającej się z Fe, Mn, B, Cu, Mo, Co, Ni, Zn, Ca, Mg, Si, Se i ich mieszanin oraz ewentualnie substancję powierzchniowo czynną w ilości do 30% w przeliczeniu na suchą masę, umożliwiającą utworzenie stabilnej użytkowej dyspersji oleju i kluczowego makro lub mikroskładnika, przy czym substancję powierzchniowo czynną wybiera się z grupy obejmującej polimerowe, niejonowe, kationowe, amfoteryczne i anionowe środki powierzchniowo czynne oraz ich mieszaniny. Stwierdzono, że olej lepiej penetruje zewnętrzną warstwę woskowatą na powierzchni liścia rośliny, przez co umożliwia dobre przyleganie i wnikanie substancji aktywnej do opryskiwanych powierzchni rośliny.

Kolejnym z mechanizmów pozwalającym na zwiększenie skuteczności nawozów dolistnych jest zwiększenie powierzchni, która pokryta jest nawozem po oprysku. Osiągnąć to można m.in. poprzez poprawienie parametrów cieczy roboczej, takich jak uzyskanie kropli o odpowiednim rozmiarze, dzięki czemu nie będzie ona znoszona lub będzie znoszona w mniejszym stopniu w trakcie oprysku.

Znana jest ze zgłoszenia międzynarodowego W O2020006522 A1 kompozycja adjuwanta zmniejszającego znoszenie oprysków rolniczych, zawierająca wodę, modyfikator reologii w postaci poliakryloamidu, emulgator, który stanowi polioksyetylenosorbitan i olej z nasion, np. metylowany olej palmowy, sojowy, rzepakowy. Kiedy oprysk rolniczy zawierający kompozycję jest dostarczany z dyszy rolniczej, wytwarza mniej kropel o średnicy poniżej 150 μm i albo zmniejsza, utrzymuje, albo zwiększa o maksymalnie 30% liczbę grubych kropel o średnicy powyżej 622 μm w porównaniu z opryskiem rolniczym pestycydu bez kompozycji adjuwanta zmniejszającego znoszenie, opryskiwanym w tych samych warunkach.

Zwiększenie powierzchni kontaktu roztworu roboczego z liściem, jego większe pokrycie oraz utrzymywanie się na powierzchni liścia, związane są z napięciem powierzchniowym opryskiwanego roztworu. Obniżenie napięcia powierzchniowego cieczy roboczej powoduje zapełnienie większej powierzchni liścia w formie filmu, który tworzy się na jego powierzchni. Tak powstały ciągły film zakrywa dokładniej liście niż pojedyncze krople, dodatkowo lepiej trzyma się jego powierzchni, przez co nie spływa do gleby, tylko jest wchłaniany przez roślinę.

Znana jest z tłumaczenia europejskiego opisu patentowego PL/EP 3103782 T3 płynna wodna kompozycja nawozu mineralnego, która zawiera jako adjuwant kombinację surfaktantów (środków powierzchniowo czynnych) i może być stosowana jako nawóz dolistny. Płynna wodna kompozycja nawozowa, zawiera (a) pierwszy surfaktant o wzorze: R¹-(OCH2CHR²)x(OCH2CHR³)yOR⁴, w którym R¹ oznacza liniowy lub rozgałęziony alkil C8-C18, R² i R³ są wybrane z grupy składającej się z CH3 i CH2CH3, przy czym R² i R³ są różne, R⁴ oznacza H lub liniowy lub rozgałęziony alkil C1-C8, x jest liczbą całkowitą od 1 do 10, y jest liczbą całkowitą od 3 do 10; i suma x + y wynosi od 5 do 20; (b) drugi surfaktant o wzorze R⁵-(OCH2CHR⁶)z-OR⁷, w którym R⁵ oznacza liniowy lub rozgałęziony alkil C16-C18, R⁶ oznacza H lub CH3, R⁷ oznacza H lub liniowy lub rozgałęziony alkil C1-C6, i z jest równe 8, 9 lub 10; (c) mineralny składnik nawozowy wybrany z nawozu makroelementowego, drugorzędowego nawozu makroelementowego, nawozu mikroelementowego i ich mieszanin; (d) wodę. Kompozycja może także zawierać źródło mikroelementowych składników odżywczych, w tym żelaz a (Fe), manganu (Mn), molibdenu (Mo), cynku (Zn), boru (B) i miedzi (Cu). Te elementy mogą być dostarczane jako związki chemiczne, zwykle rozpuszczalne w wodzie sole, jak azotan, siarczan lub chlorek. Mikroskładniki pokarmowe mogą być korzystnie obecne jako kompleks chelatowy, np. z EDTA (kwas etylenodiaminotetraoctowy), IDHA (kwas iminodibursztynowy), DTPA (kwasdietylenotriaminopentaoctowy) lub HBED (kwas N,N'-di(2-hydroksybenzylo)etyleno-diamino-N,N'-dioctowy) i ich pochodne i sole. Stwierdzono, że kompozycja stosowana jako dodatek adjuwantowy pozwala na zapewnienie dobrej adhezji, a po zabiegu krople pokrywają blaszki liściowe i nie odrywają się od nich, są też odporne na spadanie podczas wietrznej pogody.

Znane są produkty rynkowe firmy ADOB, Basfoliar® 2.0 i ADOB® 2.0, które zostały opisane na stronie https://adob.com.pl/nawozy-2-0/. Produkty te wytworzono w technologii określonej przez producenta jako 2.0, która udoskonala parametry cieczy roboczej, obniża napięcie powierzchniowe kropli nawozu i zmniejsza jej kąt zwilżania. Wskazane produkty pokrywają bardziej równomiernie i całościowo blaszkę liściową, a w efekcie poprawiają przyswajalność przez rośliny składników pokarmowych zawartych w nawozach oraz zwiększa się efektywność działania nawozów. ADOB® 2.0 to wieloskładnikowy, płynny nawóz dolistny, przeznaczony do nawożenia pszenicy ozimej i rzepaku ozimego. Nawóz charakteryzuje się dużą zawartością azotu (N), ma w składzie także magnez (Mg) oraz mikroelementy: miedź (Cu), mangan (Mn) i cynk (Zn). Basfoliar® to wieloskładnikowy, płynny nawóz dolistny przeznaczony do nawożenia dolistnego upraw rolniczych, warzywniczych i sadowniczych. Nawóz charakteryzuje się dużą zawartością azotu (N), magnezu (Mg) oraz manganu (Mn), zawiera także w składzie bor (B), cynk (Zn), miedź (Cu), molibden (Mo) i żelazo (Fe). Mikroelementy w nawozie (poza borem i molibdenem) są schelatowane czynnikiem chelatującym IDHA.

Niektóre środki powierzchniowo czynne mogą być odpowiedzialne za niepożądane skutki uboczne podczas stosowania dolistnych składników odżywczych, do niektórych upraw, np. są toksyczne dla owadów. Dlatego istnieje zapotrzebowanie na dolistne produkty odżywcze zawierające środki powierzchniowo czynne bezpieczne dla środowiska, stosowane w małych ilościach. Zdarza się również, że połączenie nawozów dolistnych zawierających mikroelementy w roztworze wodnym, są niekompatybilne z organicznymi substancjami wspomagającymi ich pobieranie. Użycie np. adjuwanta olejowego może prowadzić do rozwarstwienia się cieczy roboczej na fazę wodną i fazę olejową, przez co powoduje jej niejednorodność, a w konsekwencji wpływa na przyswajalność mikro i makroelementów.

Problemem technicznym jaki rozwiązuje niniejszy wynalazek, jest opracowanie składu nawozu mikroelementowego, który wpływa na zwiększanie pobierania mikroelementów dostarczanych roślinom poprzez oprysk dolistny, co powoduje ograniczenie strat związanych ze znoszeniem, ułatwia mieszanie z innymi agrochemikaliami i sporządzanie cieczy roboczej w opryskiwaczu, a ponadto jest stosowany w małych dawkach i bezpieczny dla środowiska naturalnego.

Istota płynnego nawozu, zawierającego mikroelementy takie jak: B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn, kwas glukonowy lub lakton kwasu glukonowego lub sól kwasu glukonowego, środki powierzchniowo czynne, substancje stabilizujące, regulatory pH i wodę, a ponadto inne substancje wspomagające uprawę roślin, takie jak biostymulatory, makroelementy oraz witaminy, charakteryzuje się tym, że zawiera jednocześnie kwas glukonowy lub lakton kwasu glukonowego lub sól kwasu glukonowego w ilości 3,5-40% wagowych, sorbitol w ilości 0,1-10,0% wagowych, środek powierzchniowo czynny w postaci alkilopoliglukozydów w ilości 0,5-5,0% wagowych oraz środek przeciwpienny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, w ilości 0,01-0,3% wagowych. Sumaryczna ilość mikroelementów B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn wynosi 0,5-9,0% wagowych, a stosunek molowy kwasu glukonowego lub laktonu kwasu glukonowego lub soli kwasu glukonowego do sumy tych mikroelementów wynosi od 0,1 do 2,0.

Korzystnie nawóz zawiera sorbitol w ilości 0,9-1,0% wagowych.

Korzystnie nawóz zawiera środek powierzchniowo czynny w ilości 1,5-2,5% wagowych.

Korzystnie biostymulator, będący substancją wspomagającą uprawę roślin w nawozie, zawiera tytan.

Korzystnie nawóz zawiera makroelementy takie jak azot i/lub magnez.

Istotą wynalazku jest także zastosowanie płynnego nawozu, opisanego powyżej, w uprawie roślin, który aplikuje się roślinom dolistnie w formie roztworu roboczego, po rozcieńczeniu go wodą.

Korzystnie nawóz aplikuje się po rozcieńczeniu go wodą, w ilości 11 nawozu na 200-600 I wody na hektar.

Korzystnie nawóz stosuje się samodzielnie lub z innymi produktami nawozowymi, biostymulatorami oraz środkami ochrony roślin.

Nawóz mikroelementowy według wynalazku i jego zastosowanie w uprawie roślin zwiększa skuteczność dostarczania składników pokarmowych poprzez nawożenie dolistne, a tym samym poprawia jakość plonów. Składniki nawozu mikroelementowego powodują jak najlepsze pobieranie przez rośliny mikroelementów takich jak B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn. Zastosowanie składników w postaci kwasu glukonowego lub laktonu kwasu glukonowego lub soli kwasu glukonowego, sorbitolu oraz biodegradowalnego adiuwanta z grupy alkilopoliglukozydów, pozwala uzyskać mieszaniny nawozowe o wysokiej koncentracji mikroelementów, których roztwór roboczy ma napięcie powierzchniowe poniżej 60 mN/m. W wyniku obniżenia napięcia powierzchniowego, nawóz zapewnia lepsze pokrycie oraz przyczepność do liścia rośliny. Na polepszenie parametrów fizykochemicznych roztworu roboczego wpływ mają zwłaszcza środki powierzchniowo czynne, z grupy alkilopoliglukozydów. Adiuwanty z grupy tych związków zachowują swoje właściwości w roztworach o wysokim zasoleniu, co powoduje, że bardzo dobrze sprawdzają się w zastosowaniach do nawozów. Środki powierzchniowo czynne z tej grupy efektywnie wpływają na obniżenie napięcia powierzchniowego i to nawet w niewielkich dawkach, a dodatkowo są biodegradowalne ze względu na obecność wiązania glikozydowego, które ułatwia rozkład cząsteczki przez bakPL 247697 B1 terie. Z kolei dzięki zastosowaniu środka przeciwpiennego zawierającego glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, zapobiega się nadmiernemu tworzeniu się piany, podczas przygotowania roztworu roboczego w opryskiwaczu. Kolejny ważny składnik - kwas glukonowy lub lakton kwasu glukonowego lub sole kwasu glukonowego, stanowi substancję naturalną, która bierze udział w cyklach i procesach zachodzących w roślinie. Sprawia to, że jest ona lepiej rozpoznawalna przez rośliny, a dzięki temu pobieranie mikroelementów przez rośliny jest bardziej skuteczne (większa ilość mikroelementów przenika do tkanki rośliny). Sorbitol ułatwia przyswajanie mikroelementów roślinom, a zwłaszcza boru, a ponadto poprawia stabilność mieszanin zawierających bor. Do nawozu dodawane mogą być również substancje biostymulujące wzrost roślin. Dzięki temu składniki odżywcze szybciej wnikają do rośliny i w większych ilościach, nawet w ekstremalnych warunkach pogodowo-klimatycznych. Lepsze jest pokrycie liścia w trakcie zabiegów opryskiwania, a dzięki obecności kwasu glukonowego oraz sorbitolu, większa przyswajalność mikroelementów. Ciecz robocza z tak przygotowanego nawozu ogranicza efekt spływania roztworu z wierzchniej warstwy liścia, co zapobiega stratom składników pokarmowych, między innymi poprzez wymywanie czy spły wanie. Dodatkowo pozwala ona na mieszanie kilku preparatów zawierających różne składniki odżywcze i środki ochrony roślin, poprawiając stabilność roztworu roboczego. Jak wykazały przeprowadzone doświadczenia, rozwiązanie według wynalazku, pozwala na zmniejszenie koniecznej dawki nawozu, a dodatkowo oparte jest na biodegradowalnych związkach, co ogranicza akumulację związków chemicznych w glebie i jest bezpieczne dla środowiska naturalnego. Poprawienie efektywności dostarczania mikroelementów, ograniczenie strat związanych z opryskiem, zmniejszenie pro dukowanych odpadów związanych z opakowaniami oraz koszty związane z transportem (niska dawka na hektar), stanowią, że jest to rozwiązanie bardzo korzystne ekonomicznie i ekologicznie.

Nawóz mikroelementowy i zastosowanie nawozu mikroelementowego w uprawie roślin objaśniono w szczegółach w poniższych przykładach wykonania i na rysunku, na którym pokazano zdjęcia z mikroskopu SEM, przestawiające krople cieczy roboczej na liściu kukurydzy. Przykładów tych nie należy jednak traktować jako ograniczających istotę rozwiązania czy zawężających zakres ochrony wynalazku, gdyż stanowią one jedynie jego ilustrację.

Przykład 1

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 0,24

- Chlorek miedzi, roztwór o stężeniu 30%, 3,75

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 8,78

- Siarczan manganu jednowodny, 5,36

- Molibdenian amonu, 0,03

- Siarczan cynku jednowodny, 3,61

- Lakton kwasu glukonowego, 13,7

- Sorbitol, 1,0

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny zawierający wodne roztwory D-Glukopiranozy, oligomerów alikologlukozydów, glikozydów decylooktylowych, 2,37

- Środek przeciwpienny, produkt komercyjny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, 0,30

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 0,87

- Wodorotlenek sodu, roztwór o stężeniu 50%, 6,50

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,39

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,53

- Chlorek magnezu sześciowodny, 10,54

- Mocznik, 10,84

- Woda, 29,16

Płynny nawóz zwiera 5,11% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,04% wagowych, Cu w ilości 0,4% wagowych, Fe w ilości 1,7% wagowych, Mn w ilości 1,7% wagowych, Mo w ilości 0,02% wagowych, Zn w ilości 1,25% wagowych. Stosunek molowy laktonu kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,86.

PL 247697 Β1

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 48,7 mN/m.

Przykład 2

Płynny nawóz o składzie opisanym w przykładzie 1 (Nawóz 1), zastosowano w uprawie pszenicy ozimej na poletkach doświadczalnych Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian COBORU w Pawłowicach. W doświadczeniu kontrola (woda) i Nawóz 1 były rozlosowane w 4 powtórzeniach. Nawóz 1 był aplikowany dolistnie, w dawce 1 I nawozu/200 I wody/ha. Uzyskany plon ziarna pszenicy przedstawiono w tabeli 1, a zawartość mikroskładników w liściach pszenicy w tabeli 2 (s.m. oznacza suchą masę).

Tabela 1

Kombinacja	Plon ziarna pszenicy (t/ha)
Kontrola	10,5
Nawóz 1	11,8

Tabela 2

Kombinacja	Mn	Fe	Cu	Zn	Mo	B
[mg/kg s.m.]
Kontrola	25,90	88,63	3,96	22,90	0,48	4,37
Nawóz 1	42,80	120,65	7,10	28,59	0,72	6,80

Zaobserwowano wzrost plonu ziarna pszenicy o 12% po zastosowaniu Nawozu 1 w porównaniu do kontroli, którą stanowiła woda. Również zwiększyła się zawartość mikroskładników w liściach pszenicy traktowanej Nawozem 1. Nawóz 1 spowodował zwiększenie zawartości w liściach pszenicy Mn o 65%, Fe o 36%, Cu o 79% Zn o 25%, Mo o 50% i B o 55% w porównaniu do kontroli.

Przykład 3

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 2,33

- Siarczan miedzi pięciowodny, 0,81

- -Siarczan żelaza siedmiowodny, 4,26

- Chlorek żelaza, 1,94

- Siarczan manganu jednowodny, 4,32

- Molibdenian amonu, 0,04

- Siarczan cynku jednowodny, 3,86

- Lakton kwasu glukonowego, 13,91

- Sorbitol, 1,0

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny zawierający alkilopoliglukozydy pochodzące z roślinnych alkoholi tłuszczowych (C8-C10), 2,37

- Środek przeciwpienny, produkt komercyjny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, 0,22

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 1,00

- Wodorotlenek sodu, roztwór o stężeniu 50%, 4,00

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,38

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,50

- Chlorek magnezu sześciowodny, 10,17

- Mocznik, 10,88

- Woda, 35,98

Płynny nawóz zwiera 4,82% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,4% wagowych, Cu w ilości 0,2% wagowych, Fe w ilości 1,6% wagowych, Mn w ilości 1,3% wagowych, Mo w ilości 0,02% wagowych, Zn w ilości 1,3% wagowych. Stosunek molowy laktonu kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,55.

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 52,5 mN/m.

Przykład 4

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 4,05

- Chlorek miedzi roztwór 30%, 1,5

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 1,72

- Siarczan manganu jednowodny, 2,70

- Molibdenian amonu, 0,03

- Siarczan cynku jednowodny, 7,58

- Kwas glukonowy, roztwór 50%, 27,09

- Sorbitol, 0,95

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny zawierający wodne roztwory D-Glukopiranozy, oligomerów alikologlukozydów, glikozydów decylooktylowych, 2,42

- Środek przeciwpienny, produkt komercyjny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, 0,23

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 0,64

- Monoetanoloamina, 3,41

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,38

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,37

- Chlorek magnezu sześciowodny, 9,62

- Mocznik, 10,23

- Woda, 25,05

Płynny nawóz zwiera 4,86% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,71 % wagowych, Cu w ilości 0,20% wagowych, Fe w ilości 0,33 wagowych, Mn w ilości 0,9% wagowych, Mo w ilości 0,02% wagowych, Zn w ilości 2,7% wagowych. Stosunek molowy kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,53.

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 51,0 mN/m. Dzięki temu nawóz zapewnia lepsze pokrycie oraz przyczepność do liścia rośliny. Jest to widoczne na zdjęciach z mikroskopu SEM, przestawiających krople cieczy roboczych na liściu kukurydzy. Na fig. 1 pokazano zdjęcie dla cieczy roboczej zawierającej nawóz według wynalazku, a na fig. 2 cieczy roboczej zawierającej nawóz bez kluczowych składników w postaci kwasu glukonowego, sorbitolu, adiuwanta z grupy poli(alkiloglukozydów) oraz środka przeciwpiennego. Kropla na fig. 1 jest większa, bardziej rozlana i pokrywa większą powierzchnię niż kropla prezentowana na fig. 2.

P rzykład 5

Płynny nawóz o składzie opisanym w przykładzie 3 (Nawóz 3) oraz nawóz mikroelementowy o składzie opisanym w przykładzie 4 (Nawóz 4), zastosowano w uprawie kukurydzy na poletkach doświadczalnych Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian COBORU w Pawłowicach. Kombinacje w doświadczeniach były rozlosowane w 4 powtórzeniach. Każdy nawóz był aplikowany dolistnie, w dawce 1 I nawozu/200 I wody/ha. Uzyskany plon ziarna kukurydzy przedstawiono w tabeli 3, a zawartość mikroskładników w liściach kukurydzy w tabeli 4 (s.m. oznacza suchą masę).

PL 247697 Β1

Tabela 3

Kombinacja	Plon ziarna kukurydzy (t/ha)
Kontrola	10,14
Nawóz 3	11,11
Nawóz 4	11,49

Tabela 4

Kombinacja	Mn	Fe	Cu	Zn	Mo	B
[mg/kg s.m ]
Kontrola	37,3	115,5	6,96	51,4	0,57	2,78
Nawóz 3	49,1	140,8	7,35	53,9	0,70	5,82
Nawóz 4	46,1	166,5	7,61	48,5	0,72	5,87

Zaobserwowano wzrost plonu kukurydzy o 10% po zastosowaniu Nawozu 3 oraz o 13% po zastosowaniu Nawozu 4, w porównaniu do kontroli, którą stanowiła woda. Również zwiększyła się zawartość mikroskładników w obiektach traktowanych nawozami według wynalazku. Nawóz 3 spowodował zwiększenie zawartości w liściach kukurydzy Mn o 31%, Fe o 22%, Cu o 6% Zn o 5%, Mo o 23% i Bo 109% w porównaniu do kontroli, a Nawóz 4 spowodował zwiększenie Mn o 23%, Fe o 44%, Cu o 9%, Mo o 26% i B o 111%, w porównaniu do kontroli.

Przykład 6

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 3,65

- Chlorek miedzi roztwór 30%, 0,61

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 6,67

- Siarczan manganu jednowodny, 5,08

- Molibdenian amonu, 0,03

- Siarczan cynku jednowodny, 3,65

- Lakton kwasu glukonowego, 13,28

- Sorbitol, 1,00

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 2,00

- Wodorotlenek sodu, roztwór o stężeniu 50%, 4,00

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,38

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,78

- Chlorek magnezu sześciowodny, 10,16

- Mocznik, 10,72

- Woda, 33,37

Płynny nawóz zwiera 5,06% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,64% wagowych, Cu w ilości 0,24% wagowych, Fe w ilości 1,28% wagowych, Mn w ilości 1,6% wagowych, Mo w ilości 0,02% wagowych, Zn w ilości 1,28% wagowych.

Stosunek molowy laktonu kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,55.

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 49,3 mN/m.

PL 247697 Β1

Przykład 7

Płynny nawóz o składzie opisanym w przykładzie 6 (Nawóz 6), zastosowano w uprawie rzepaku ozimego na poletkach doświadczalnych Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian COBORU w Pawłowicach. W doświadczeniu kontrola (woda) i Nawóz 6 były rozlosowane w 4 powtórzeniach. Nawóz 6 był aplikowany dolistnie, w dawce 1 I nawozu/200 I wody/ha. Uzyskany plon nasion rzepaku przedstawiono w tabeli 5, a zawartość mikroskładników w liściach rzepaku w tabeli 6 (s.m. oznacza suchą masę).

Tabela 5

Kombinacja	Plon nasion rzepaku (t/ha)
Kontrola	4,86
Nawóz 6	5,50

Tabela 6

Kombinacja	Mn	Fe	Cu	Zn	Mo	B
[mg/kg s.m.]
Kontrola	7,01	12,63	9,61	0,88	0,092	2,98
Nawóz 6	9,20	13,78	9,76	1,10	0,491	3,89

Zaobserwowano wzrost plonu rzepaku o 13% po zastosowaniu Nawozu 6, w porównaniu do roślin kontrolnych traktowanych wodą. Również zwiększyła się zawartość mikroskładników w obiektach traktowanych Nawozem 6. Nawóz spowodował zwiększenie w liściach rzepaku zawartości Mn o 31%, Fe o 9%, Cu o 25%, Mo o 432% i B o 30% w porównaniu do kontroli.

Przykład 8

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 4,02

- Chlorek miedzi roztwór 30%, 0,85

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 5,36

- Chlorek manganu, 5,07

- Molibdenian amonu, 0,01

- Siarczan cynku jednowodny, 2,95

- Lakton kwasu glukonowego, 10,32

- Sorbitol, 1,00

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny w postaci mieszaniny D-Glukopiranozy, oligomerów alikologlukozydów, glikozydów decylooktylowych, octanolu i dekanolu, 2,44

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Wodorotlenek sodu roztwór 50%, 6,22

- Kwas cytrynowy, 0,82

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,4

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,64

- Chlorek magnezu sześciowodny, 8,11

- Mocznik, 10,7

- Woda, 38,83

Płynny nawóz zwiera 5,02% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,70% wagowych, Cu w ilości 0,31% wagowych, Fe w ilości 1,60% wagowych, Mn w ilości 1,4% wagowych, Mo w ilości 0,01% wagowych, Zn w ilości 1,0% wagowych. Stosunek molowy laktonu kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,42.

PL 247697 Β1

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 54,9 mN/m

Przykład 9

Płynny nawóz o składzie opisanym w przykładzie 8 (Nawóz 8), zastosowano w uprawie buraka na poletkach firmy GBA Polska sp. z o.o. w Chojnicach. W doświadczeniu kontrola (woda) i Nawóz 8 były rozlosowane w 4 powtórzeniach. Nawóz 8 był aplikowany dolistnie, w dawce 1 I nawozu/300 I wody/ha. Uzyskany plon buraka i zawartość sacharozy przedstawiono w tabeli 7 (św.m. oznacza świeżą masę), a zawartość mikroskładników w liściach buraka w tabeli 8 (s.m. oznacza suchą masę).

Tabela 7

Kombinacja	Plon buraka (t/ha)	Zawartość sacharozy (g/100g św.m.)
Kontrola	67,92	13,64
Nawóz 8	72,08	13,87

Tabela 8

Kombinacja	Mn	Fe	Zn	Cu	Mo	B
[mg/kg s.m.]
Kontrola	106,0	402,2	52,7	9,13	1,14	38,12
Nawóz 8	115,6	466,0	58,0	9,70	1,24	40,06

Zaobserwowano wzrost plonu buraka o 6% oraz zawartości sacharozy o 2% po zastosowaniu Nawozu 8, w porównaniu do kontroli, którą stanowiła woda. Również zwiększyła się zawartość mikroskładników w obiektach traktowanych Nawozem 8. Nawóz spowodował zwiększenie zawartości w liściach buraka Mn o 9%, Fe o 16%, Zn o 10%, Cu o 6%, Mo o 9% i B o 5% w porównaniu do kontroli.

Przykład 1 0

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 4,0

- Chlorek miedzi, roztwór o stężeniu 30%, 1,78

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 5,57

- Siarczan manganu jednowodny, 4,53

- Molibdenian amonu, 0,04

- Siarczan cynku jednowodny, 3,05

- Kwas glukonowy, roztwór 50%, 28,52

- Sorbitol, 1,0

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny w postaci mieszaniny D- Glukopiranozy, oligomerów alikologlukozydów, glikozydów decylooktylowych, octanolu i dekanolu, 1,91

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 0,81

- Monoetanoloamina, 4,91

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,42

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,77

- Chlorek magnezu sześciowodny, 10,15

- Sole EDTA kobaltu, 0,55

- Mocznik, 8,93

- Woda, 20,80

PL 247697 Β1

Płynny nawóz zawiera 5,03% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,70% wagowych, Cu w ilości 0,70% wagowych, Fe w ilości 1,1% wagowych, Mn w ilości 1,41% wagowych, Mo w ilości 0,02% wagowych, Zn w ilości 1,1% wagowych. Stosunek molowy kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,53.

Dodatkowo nawóz zawiera Co w ilości 0,07% wagowych, skompleksowany za pomocą soli EDTA kobaltu.

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 46,0 mN/m.

Przykład 11

Płynny nawóz o składzie opisanym w przykładzie 10 (Nawóz 10), zastosowano w uprawie soi na poletkach doświadczalnych Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian COBORU w Pawłowicach. W doświadczeniu kontrola (woda) i Nawóz 10 były rozlosowane w 4 powtórzeniach. Nawóz 10 był aplikowany dolistnie, w dawce 1 I nawozu/300 I wody/ha. Uzyskany plon nasion soi przedstawiono w tabeli 9, a zawartość mikroskładników w liściach soi w tabeli 10 (s.m. oznacza suchą masę).

Tabela 9

Kombinacja	Plon nasion soi (t/ha)
Kontrola	3,46
Nawóz 10	3,87

Tabela 10

Kombinacja	Mn	Fe	Zn	Cu	Mo	B
[mg/kg s.m.]
Kontrola	39,2	227,7	36,8	4,00	1,90	18,30
Nawóz 10	41,9	314,5	37,6	6,43	2,20	26,40

Zaobserwowano wzrost plonu nasion soi o 12% po zastosowaniu Nawozu 10 w porównaniu do kontroli, którą stanowiła woda. Również zwiększyła się zawartość mikroskładników w kombinacji traktowanej Nawozem 10. Nawóz spowodował zwiększenie zawartości w liściach soi Mn o 7%, Fe o 38%, Cu o 60%, Mo o 16% i B o 44% w porównaniu do kontroli.

Przykład 12

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 3,97

- Chlorek miedzi, 4,17

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 3,84

- Siarczan manganu jednowodny, 4,60

- Molibdenian amonu, 0,02

- Siarczan cynku jednowodny, 4,55

- Lakton kwasu glukonowego, 11,94

- Sorbitol, 0,99

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny zawierający alkilopoliglukozydy pochodzące z roślinych alkoholi tłuszczowych (C8-C10), 2,41

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 0,66

- Wodorotlenek sodu, roztwór o stężeniu 50%, 3,38

Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,4

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,48

PL 247697 Β1

- Chlorek magnezu sześciowodny, 10,08

- Mocznik, 10,63

- Woda, 35,63

Płynny nawóz zwiera 4,96% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,70% wagowych, Cu w ilości 0,46% wagowych, Fe w ilości 0,74% wagowych, Mn w ilości 1,45% wagowych, Mo w ilości 0,01% wagowych, Zn w ilości 1,24% wagowych.

Stosunek molowy laktonu kwasu glukonowego do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,49.

Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 54,6 mN/m.

Przykład 1 3

Płynny nawóz o składzie opisanym w przykładzie 12 (Nawóz 12), zastosowano w uprawie ziemniaka na poletkach firmy GBA Polska Sp. z o.o. w Chojnicach. W doświadczeniu kontrola (woda) i Nawóz 12 były rozlosowane w 4 powtórzeniach. Nawóz 12 był aplikowany dolistnie, w dawce 1 I nawozu/300 I wody/ha. Uzyskany plon ziemniaka i zawartości skrobi przedstawiono w tabeli 11 (św.m. oznacza świeżą masę), a zawartość mikroskładników w liściach ziemniaka w tabeli 12 (s.m. oznacza suchą masę).

Tabela 11

Kombinacja	Plon ziemniaka (t/ha)	Zawartość skrobi (g/100g św.m.)
Kontrola	20,48	15,90
Nawóz 12	23,39	18,79

Tabela 12

Kombinacja	Mn	Fe	Cu	Zn	Mo	B
[mg/kg s.m ]
Kontrola	94,69	99,98	7,65	25,37	0,32	18,12
Nawóz 12	127,96	110,34	8,05	28,11	0,29	21,75

Zaobserwowano wzrost plonu ziemniaka o 14% oraz wzrost zawartości skrobi w bulwach o 18% po zastosowaniu Nawozu 12, w porównaniu do kontroli, którą stanowiła woda. Zawartość mikroskładników także uległa zwiększeniu w kombinacji traktowanej Nawozem 12. Nawóz spowodował zwiększenie zawartości w liściach ziemniaka Mn o 35%, Fe o 10%, Zn o 11%, Cu o 5% i B o 20% w porównaniu do kontroli.

Przykład 14

Płynny nawóz składa się z następujących surowców w % wagowych:

- Kwas borowy, 0,14

- Chlorek miedzi, 4,09

- Siarczan żelaza siedmiowodny, 5,19

- Siarczan manganu jednowodny, 4,72

- Molibdenian amonu, 0,02

- Siarczan cynku jednowodny, 2,84

- Glukonian sodu, 4,44

- Sorbitol, 1,0

- Środek powierzchniowo czynny, produkt komercyjny zawierający wodne roztwory D-Glukopiranozy, oligomerów alikologlukozydów, glikozydów decylooktylowych, 2,60

- Środek przeciwpienny, produkt komercyjny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, 0,24

Substancje stabilizujące i regulatory pH:

- Kwas cytrynowy, 0,85

- Substancje wspomagające uprawę roślin:

- Witamina B1,0,03

- Glicyna, 0,39

- Biostymulator plonowania, produkt komercyjny zawierający tytan, 2,50

- Chlorek magnezu sześciowodny, 10,15

- Mocznik, 10,71

- Woda, 50,09

Płynny nawóz zwiera 4,01% wagowych mikroelementów, w tym: B w ilości 0,025% wagowych, Cu w ilości 0,49% wagowych, Fe w ilości 1,0% wagowych, Mn w ilości 1,49% wagowych, Mo w ilości 0,01% wagowych, Zn w ilości 1,0% wagowych.

Stosunek molowy glukonianu sodu do sumy ww. mikroelementów wynosi 0,29. Roztwór roboczy wytworzony z nawozu, o stężeniu 1 ml nawozu/200 ml wody, ma napięcie powierzchniowe o wartości 40,0 mN/m.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Płynny nawóz zawierający mikroelementy takie jak: B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn, kwas glukonowy lub lakton kwasu glukonowego lub sól kwasu glukonowego, środki powierzchniowo czynne, substancje stabilizujące, regulatory pH i wodę, a ponadto inne substancje wspomagające uprawę roślin, takie jak biostymulatory, makroelementy oraz witaminy, znamienny tym, że zawiera jednocześnie kwas glukonowy lub lakton kwasu glukonowego lub sól kwasu glukonowego w ilości 3,5-40% wagowych, sorbitol w ilości 0,1-10,0% wagowych, środek powierzchniowo czynny w postaci alkilopoliglukozydów w ilości 0,5-5,0% wagowych oraz środek przeciwpienny zawierający glikol butylopropylenowy i oktametylocyklotetrasiloksan, w ilości 0,01-0,3% wagowych, przy czym sumaryczna ilość mikroelementów B, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn wynosi 0,5-9,0% wagowych, a stosunek molowy kwasu glukonowego lub laktonu kwasu glukonowego lub soli kwasu glukonowego do sumy tych mikroelementów wynosi od 0,1 do 2,0.
2. Nawóz, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera sorbitol w ilości 0,9-1,0% wagowych.
3. Nawóz, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera środek powierzchniowo czynny w ilości 1,5-2,5% wagowych.
4. Nawóz, według zastrz. 1, znamienny tym, że biostymulator, będący substancją wspomagającą uprawę roślin, zawiera tytan.
5. Nawóz, według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera makroelementy takie jak azot i/lub magnez.
6. Zastosowanie płynnego nawozu, określonego w zastrzeżeniu 1, w uprawie roślin, który aplikuje się roślinom dolistnie w formie roztworu roboczego, po rozcieńczeniu go wodą.
7. Zastosowanie według zastrz. 6, znamienne tym, że nawóz aplikuje się po rozcieńczeniu go wodą w ilości 11 nawozu na 200-600 I wody na hektar.
8. Zastosowanie według zastrz. 6, znamienne tym, że nawóz stosuje się samodzielnie lub z innymi produktami nawozowymi, biostymulatorami oraz środkami ochrony roślin.