W tramwajach, wagonach kolei zelaz¬ nych i innych podobnych pojazdach stosu¬ je sie czesto samoczynne zamykanie wszystkich drzwi z jednego stanowiska, aby nie zatrudniac obslugi pojazdu wzgled¬ nie pociagu zamykaniem drzwi poszcze¬ gólnych.Od dawna znane sa liczne urzadzenia do samoczynnego otwierania i zamykania drzwi pojazdów. Przy niektórych urza¬ dzeniach tego rodzaju samoczynnie usku¬ teczniane jest tylko zamykanie drzwi, otwieranie zas przy postoju na stacjach uskuteczniaja sami podrózni, co wymaga z ich strony pewnego wysilku i opóznia otwarcie drzwi. W innych natomiast ro- dziajach tych urzadzen otwieranie drzwi odbywa sie samoczynnie, tak jak i za¬ mkniecie, lecz w tym przypadku obsluga pojazdu wzglednie pociagu otwiera wszyst¬ kie drzwi, nawet i te, których otwarcie jest na danym postoju niepotrzebne. Stwa¬ rza to pewne niedogodnosci, w czasie zimy bowiem otwiera sie i oziebia przedzial zu¬ pelnie niepotrzebnie. Poza tym podrózny, nie widzac aby ktos wsiadal lub wysiadal, opiera sie o drzwi i moze wypasc z chwila ich otwarcia, które z koniecznosci jest dosc gwaltowne i szybkie.Urzadzenie, bedace przedmiotem ni¬ niejszego wynalazku, ma na celu usuniecie wymienionych wyzej niedogodnosci. Drzwi w tym urzadzeniu otwierane sa przez obsluge z odleglosci, przy czym jednak mechanizm otwierajacy dziala na dane drzwi dopiero wtedy, gdy podrózny ururchemii recznie pewne urzadzenie zwalnia¬ jace, iidlezace do tych drzwi.Otwieranie i zamykanie drzwi odbywa sie za pomoca silnika obustronnego dziala¬ nia. Po dokonaniu zamkniecia drzwi po¬ zostaja utrzymane w polozeniu zamkniecia przy pomocy zapadki nawet i wówczas, gdy silnik zostanie uruchomiony w celu ich otwarcia, co jednak nie nastapi dotad, dopóki wymieniona wyzej zapadka nie zo¬ stanie wylaczona.Zapadklt moze byc unieruchomiona w polozeniu stalego zamkniecia drzwi, badz tez zapadka moze byc unieruchomiona w polozeniu, wykluczajacym jej dzialanie, w ten sposób, ze drzwi otwieraja sie z chwila uruchomienia silnika w tym kierunku.Przedmiot wynalazku przedstawiony zostal na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia wnetrze pojazdu z zasuwanymi dwuskrzydlowymi drzwiami, zaopatrzony¬ mi w urzadzenie wedlug wynalazku. Fig. 2 jest czesciowym widokiem i przekrojem silnika, uruchomiajacego drzwi. Fig. 3 przedstawia w wiekszej podzialce charak¬ terystyczne szczególy konstrukcyjne urza¬ dzenia wedlug wynalazku, umocowane na drzwiach. Fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja w jeszcze wiekszej podzialce w trzech róz¬ nych polozeniach mechanizm, unierucho- miajacy zapadke.Drzwi, zamykane i otwierane za pomo¬ ca urzadzenia wedlug wynalazku, sa drzwiami o dwóch skrzydlach 1 i 2, prze¬ suwanych wzdluz sciany bocznej pojazdu.Uruchomienie drzwi odbywa sie za pomo¬ ca silnika 3 obustronnego dzialania. Dra¬ zek tlokowy 4 tego silnika przesuwa skrzy¬ dlo / drzwi z polozenia zamkniecia, przed¬ stawionego na rysunku, do polozenia otwarcia; skrzydlo 2 przesuwa sie równo¬ czesnie ze skrzydlem 1 pod dzialaniem lancucha 5, przymocowanego do górnej czesci obu skrzydel i prowadzonego za poinoca krazków 6 i 7. Urzadzenie to jest powszechnie znane, wobec czego blizsze wyjasnianie jego konstrukcji jest zbedne.Przy zamykaniu drzwi drazek tlokowy 4 wysuwa sie, pcha przed soba skrzydlo 1 wywolujac zamkniecie drzwi.Silnik 3 posiada cylinder 8, w którym miesci sie tlok 9. Drazek tlokowy 4 wywo¬ luje otwarcie i zamkniecie drzwi, jak wy¬ jasniono powyzej, i jest zaopatrzony na koncu w uchwyt 10, przymocowany do ramy drzwi. Na rysunku tlok zajmuje pra¬ we skrajne polozenie, przy którym drzwi sa zamkniete (fig. 1). Przy tym polozeniu miedzy tlokiem 9 a pokrywa cylindra znaj¬ duje sie przestrzen w postaci pierscienio¬ wej komory, stale polaczonej ze zbiorni¬ kiem sprezonego powietrza przewodem 11. Wnetrze cylindra po lewej stronie tlo¬ ka 9 jest równiez polaczone ze zbiorni¬ kiem sprezonego powietrza przewodami 12 i 13. W jeden z tych przewodów wla¬ czony jest kurek trój drogowy 14, który badz laczy wnetrze cylindra ze zbiorni¬ kiem sprezonego powietrza, badz tez prze¬ rywa to polaczenie laczac natomiast prze¬ wód 12 z atmosfera przy równoczesnym wylaczeniu przewodu 13. Powietrze spre¬ zone, zawarte w cylindrze 3, uchodzi wówczas do atmosfery. Uruchomienie kur¬ ków trójdrogowych, znajdujacych sie przy kazdych drzwiach, uskuteczniane jest w znany sposób z jednego stanowiska. Z chwila dostarczenia sprezonego powietrza przez przewód 12 do cylindra 3 silnika, cisnienie na tlok 9 z lewej strony bedzie wieksze, z powodu niejednakowych czyn¬ nych powierzchni tloka z obu stron, ani¬ zeli z prawej i pcha tlok 9 w prawa strone wywolujac zamykanie drzwi. Gdy nato¬ miast sprezone powietrze, zawarte po le¬ wej stronie tloka 9, zacznie uchodzic do atmosfery, wówczas cisnienie powietrza sprezonego, dzialajace po prawej stronie tego tloka, przesunie ten tlok na l^wo wy¬ wolujac otwarcie drzwi.Opisane powyzej samoczynne otwiera¬ nie i zamykanie drzwi jest znane. Urza- — 2 —dzenie wedlug wynalazku ma na celu zapobiezenie otwieraniu sie drzwi bezpo¬ srednio pod dzialaniem silnika, t. j. bez wspóldzialania pasazera. Urzadzenie to dziala w ten sposób, ze gdy na postoju obsluga nastawi silniki w celu otwarcia drzwi, to otworza sie tylko te drzwi, któ¬ rymi podrózni beda wsiadali lub wysiadali i to tylko na zadanie podróznych.Dla osiagniecia tego celu na kazdych drzwiach umieszczona jest zapadka 15, osadzona obrotowo na osi 16, umocowanej na prawym skrzydle 2 drzwi i zaskakuja¬ ca za wystep 17 (fig. 3). Sprezyna 18 utrzymuje zapadke 15 w polozeniu zaha¬ czenia za ten wystep. Koniec zapadki, znajdujacy sie po prawej stronie osi /6, zaopatrzony jest w nasadke 20, wchodza¬ ca, do widelek ze zlobkami 27, znajduja¬ cych sie na górnym koncu pionowego drazka 21, zaopatrzonego na dolnym kon¬ cu w dzwignie 23, polaczona z uchwytem 24, umieszczonym na drzwiach (fig. 3 i 4).W rzeczywistosci umieszczone sa dwa u- chwyty na tej samej osi — po jednym z kazdej strony drzwi, zewnatrz i wewnatrz, aby umozliwic podróznym uruchomienie urzadzenia z zewnatrz i z wewnatrz pojaz¬ du.'Sprezyna 25, przytwierdzona do ramy drzwiowej i do drazka 21, stara sie pod¬ niesc ten drazek ustalajac w ten sposób uchwyt 24 w polozeniu, przedstawionym na fig. 1 rysunku, i umozliwiajac zaskocze¬ nie zapadki 15 na wystep 17 pod dziala¬ niem sprezyny 18.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy.Gdy drzwi sa otwarte i nikt nie uru¬ chomia uchwytu 24, sprezyny 25 i 18 na¬ daja czesciom urzadzenia polozenie, przed¬ stawione na fig. 3 rysunku. Gdy drzwi za¬ mykaja sie pod dzialaniem silnika, oba ich skrzydla zblizaja sie do siebie, a czesc przednia haka 26 zapadki 15 slizga sie po wystepie 17 podnoszac zapadke, co jest umozliwione przesunieciem nasadki 20 w zlobku 27. Z chwila, gdy hak 26 zapadki 15 zaskoczy na wystep 17 pod dzialaniem sprezyny 18, wszystkie czesci skladowe u- rzadzenia zajma z powrotem polozenie, przedstawione na rysunku (fig. 3).Na postoju obsluga uruchomia silniki w celu otwarcia drzwi, co nie da sie jed¬ nak uskutecznic, gdyz oba skrzydla sa zlaczone ze soba za pomoca haka 26 za- padki 15. Chcac otworzyc drzwi podrózny musi wykonac tylko pewien nieznaczny obrót uchwytu 24 W prawo. Ruch ten wy¬ woluje obrót dzwigni 23, polaczonej z uchwytem 24, i przesuniecie drazka 21 ku dolowi, wskutek czego nastepuje obrót zapadki 15 i podniesienie sie jej ponad wystep 17. Oba skrzydla drzwi nie sa juz wówczas ze soba zlaczone, wskutek czego drzwi otwieraja sie pod dzialaniem silni¬ ka. Otwarcie drzwi nie wymaga zatem od podróznego innego wysilku, jak tylko obrócenia o pewien nieznaczny kat uchwy¬ tu 24.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc zaopatrzone w mechanizm do zary- glowywania (unieruchomiania) drzwi w po¬ lozeniu zamkniecia i otwarcia.W tym celu w skrzydle drzwi osadzo¬ na jest obrotowo tulejka 28, której obra¬ canie uskutecznia sie przy pomocy klucza kwadratowego, wchodzacego do kwadratów wego gniazda, umieszczonego w srodku tej tulejki (fig. 3). Oczywiscie, ze zarów¬ no klucz jak i gniazdo, przy pomocy któ¬ rego klucz ten uruchomia tulejke, moze posiadac inny ksztalt. Tulejka 28 posiada zab 29, który moze wchodzic do odpowied¬ niego wykroju w tarczy, zlaczonej z uchwytem 24. Na fig. 4 przedstawiono zab 29 w polozeniu, kiedy on znajduje sie w wymienionym wyzej wykroju. Przy tym polozeniu zeba 29 uchwyt 24 jest unieru¬ chomiony i nie mozna go obrócic, aby otwo¬ rzyc drzwi. Wskutek tego drzwi beda te¬ raz stale zamkniete bez wzgledu na to, czy silnik bedzie lub nie bedzie dzialal — 3 —Trwale zamkniecie drzwi jest oczywiscie pozadane np. w czasie ndeuzywania pojaz¬ dów. Gdy poszczególne czesci urzadzenia znaiduja sie w polozeniu, przedstawionym na fig. 4f wystarczy tylko obrócic tulejke 28 w prawo przy pomocy klucza, aby wraz z nia ohrócic zab 29 z wymienionego wyze i wykroju w polozenie, przedstawione na fig. 5T dla umozliwienia swobodnego dzia¬ lania urzadzenia.Tulejka 28 moze posiadac drugi zab 30, wspóldzialajacy z drugim wykrojem tar¬ czy, zlaczonej z uchwytem 24, i unieru¬ chamiajacy uchwyt 24 w polozeniu otwar¬ cia drzwi. W ten sposób zapadka 15 bedzie podniesiona stale do góry, a z chwila, gdy obsluga uruchomi silnik dla otwarcia drzwi, drzwi otworza sie bez jakiegokol¬ wiek wspóldzialania ze strony podróznych.Zapewnienie bezposredniego otwarcia wszystkich drzwi moze posiadac w niektó¬ rych przypadkach duze znaczenie, np. w pewnych pociagach w godzinach duzego naplywu podróznych, kiedy istnieje pew¬ nosc uzywania wszystkich drzwi, lub tez w porze letniej dla uzyskania mozHwie naj¬ wydatniejszej wentylacji pojazdów.Jest rzecza jasna, ze opis i rysunek przedstawiaja tylko jedna z odmian wyko¬ nania wynalazku, który nie ogranicza sie do tej odmiany. PL