Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wydzielania cukru z melasy sposobem Steffena przez dodawanie do niej wapna.Wedlug niniejszego sposobu melase, która ma byc zadana wapnem, utrzymuje sie w ruchu, a ilosc wapna, dodawanego w jed¬ nostce czasu, oblicza sie w stosunku do szybkosci przeplywu melasy w taki spo¬ sób, ze pienienie pomimo reakcji nie na¬ stepuje. Oczywiscie szybkosc przeplywu musi byc taka, aby sama melasa nie po¬ wodowala pienienia. Na te niepieniaca sie powierzchnie cieczy, bedaca w ruchu, do¬ prowadza sie wapno. Sposób niniejszy po¬ lega równiez i na tym, ze wapno dopro¬ wadza sie do melasy w miejscu, w którym melasa przeplywa w kierunku, odchylaja¬ cym sie od linii prostej, a wiec np. ruchem wirowym. Oprócz tego wynalazek polega na tym, ze po doprowadzeniu wapna do melasy zmniejsza sie wielkosc czasteczek wapna. To zmniejszanie wielkosci czaste¬ czek wapna przeprowadza sie bez przery¬ wania przeplywu melasy i przy takiej szybkosci przeplywu, przy której nie na¬ stepuje wydzielanie sie skladników sta¬ lych.Wynalazek dotyczy równiez urzadze¬ nia do przeprowadzania powyzszego spo¬ sobu.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze rozcienczona melase chlodzi sie i wprowadza w ruch, po czym do tej cieczy w ruchu dodaje sie mielonego wapna pa-lonego. Doprowadzanie wapna reguluje sie w ten sposób w stosunku do szybkosci przeplywu cieczy, ze ciecz po przeplynie¬ ciu miejsca, w którym dodaje sie wapna, zawiera w zasadzie calkowita ilosc wapna niezbedna do wytracenia cukru. Nastepnie mieszanine poddaje sie mieszaniu, przy czym czasteczki wapna, które nie weszly w zwiazek chemiczny, rozdrabnia sie. Na¬ stepnie mieszanine chlodzi sie i puszcza ja w obieg okrezny, az calkowita ilosc cukru zwiaze sie z wapnem.Urzadzenie, sluzace do wykonywania sposobu niniejszego, jest przedstawione dla przykladu schematycznie na rysunku.Kolumna 2 do wymiany ciepla zawie¬ ra melase, która chlodzi sie w tej kolum¬ nie. Wewnatrz kolumny do wymiany cie¬ pla znajduja sie rury 3, do których przez króciec 4 doplywa roztwór przeznaczony do chlodzenia. Melase doprowadza sie za pomoca dowolnej pompy. Srodek chlodza¬ cy doplywa i odplywa z kolumny 2 przez rury 6. W tym urzadzeniu chlodzacym temperatura melasy obniza sie do 5 — 10°C.Wedlug dotychczasowych sposobów przy wytracaniu cukru z melasy wapno wprowadza sie powoli i stopniowo, pod¬ czas gdy roztwór miesza sie w zbiorniku.Aby sposób uczynic ciaglym stosuje sie pewna liczbe takich zbiorników, a ciecz przepuszcza sie kolejno przez wszystkie zbiorniki. Sposoby te sa powolne i wyma¬ gaja drogich urzadzen, W przeciwienstwie do tego wedlug spo¬ sobu niniejszego dodaje sie odrazu cala ilosc wapna niezbedna do calkowitego wy¬ tracenia cukru znajdujacego sie w melasie.Wapno wprowadza sie przy tym na po¬ wierzchnie cieczy przeplywajacej ze sto¬ sunkowo znaczna szybkoscia. Dzieki temu zabieg odbywa sie w sposób ciagly, a bu- dbwa urzadzenia moze byc znacznie upro¬ szczona.Po ochlodzeniu cieczy w kolumnie 2, jak powyzej wspomniano, ciecz przeplywa przez przewód 7 do leju 8, w którym na¬ stepuje dodawanie wapna. Przewód 7 wchodzi do leju z boku, tak ze ciecz do¬ plywa do leju sama przez sie stycznie do jego obwodu. Z leju prowadzi w dól prze¬ wód pionowy 9. Wskutek stycznego kierun¬ ku doplywu cieczy do leju, a nastepnie zmiany kierunku poczatkowego, w leju 8 powstaje ruch wirowy. Jednakze ten ruch wirowy odbywa sie bez pienienia sie cie¬ czy.Mielone wapno palone doprowadza sie do leju 8 od góry przez przewód 11. Gór¬ ny koniec tego przewodu jest polaczony z cylindrem 12, do którego doprowadza sie z kolei wapno palone ze skrzynki 13. Ma¬ se przesuwa w cylindrze 12 slimak 14 na¬ pedzany za pomoca kola zebatego 16. Na¬ ped kól zebatych nalezy dobrac w ten spo¬ sób, aby móc napedzac slimak 14 ze zmien¬ na szybkoscia; dzieki temu ilosc wapna wrzucana w jednostce czasu do leju 8 mo¬ ze byc równiez zmienna.Szybkosc slimaka 14 zalezy od masy cieczy przeplywajacej w jednostce czasu przez lej 8. Odmierzanie i okreslanie szyb¬ kosci uskutecznia sie w ten sposób, ze po¬ miedzy doprowadzaniem wapna i szybko¬ scia przeplywu cieczy panuje pewien zwia¬ zek. Ciecz opuszczajaca lej 8 zawiera do¬ kladnie tyle wapna, ile go potrzeba do wy¬ tracenia cukru.Wapno doprowadza sie do leju w miej¬ scu, w którym znajduje sie os wiru lub je¬ go wglebienie. Ciecz porywa natychmiast wapno i przez rure 9 pociaga je w dól. Jak juz wspomniano, dzieki powstawaniu ^j. rów cieczy jej powierzchnia jest prawie wolna od piany, jednakze wskutek prze¬ plywu cieczy powstaje pewne dzialanie ssace, dzieki czemu wapno zostaje z latwo¬ scia pobrane i przeniesione dalej. W pew¬ nych przypadkach mozna równiez dopro¬ wadzac wapno do przewodu, przez który przeplywa ciecz* Jednakze doprowadzanie — 2 —w miejscu powstawania wiru jest korzyst¬ niejsze dzieki porywaniu wapna.Urzadzenie posiada równiez narzady, za pomoca których mieszanine wprawia sie w ruch, a czasteczki wapna zostaja zmniej¬ szone dotychmiast po doprowadzeniu wa¬ pna do mieszaniny. W tym celu ciecz prze¬ plywajaca przez przewód 9 doprowadza sie do odpowiedniego urzadzenia 17 sluza¬ cego do mielenia. Do tego celu moze slu¬ zyc pompa z kolem zebatym ltjb mlyn do materialów koloidalnych. Korzystniejsza w uzyciu jest jednak pompa, poniewaz sluzy ona do dalszego tloczenia cieczy, a jedno¬ czesnie miesza i miele. Glówny cel urza¬ dzenia 17 polega na jeszcze dokladniej¬ szym rozdrobnieniu czasteczek wolnego wapna i na rozdzieleniu go w tej nadzwy¬ czaj drobnej postaci w mieszaninie w celu polepszenia reakcji zachodzacej pomiedzy wapnem i cukrem w roztworze.Po przejsciu przez pompe lub mlyn 17 roztwór przeplywa przez przewód 19 do drugiego urzadzenia 1S do wymiany cie¬ pla. W urzadzeniu tym roztwór przeplywa przez wezownice 21 otoczona srodkiem chlodzacym. Srodek ten doplywa i wyply¬ wa z urzadzenia 18 przez rury 22. Ozie¬ biajace urzadzenie 18 jest wykonane w ten sposób, ze ciecz chlodzona przeplywa przez nie, przy czym nie nastepuje dalsze mie¬ szanie sie cieczy z zawartymi w niej cza¬ steczkami. Przeplyw przez wezownice od¬ bywa sie dostatecznie szybko, dzieki cze¬ mu wypadajacy ewentualnie osad utrzy¬ muje sie w cieczy w zawiesinie.Z tego urzadzenia oziebiajacego ciecz przeplywa przez przewód 24 do zbiornika 23. Mieszadlo 26 osadzone w tym zbior¬ niku jest napedzane poprzez przystawke 27; równiez i w tym zbiorniku znajduje sie wezownica oziebiajaca 28 sluzaca do usu¬ wania ciepla uwalniajacego sie podczas pracy.Zbiornik 23 nie jest bezwzglednie ko¬ nieczny. Zamiast tej czesci urzadzenia mozna poprostu przepuszczac ciecz przez przewody az do calkowitego ukonczeni* reakcji. Obecnosc zbiornika posiada jednak te zalete, ze uniemozliwia przedostawanie sie do filtru materialu, w którym reakcja nie zostala jeszcze zakonczona calkowicie.Wapno nie zostaje tedy oddzielone, a ciecz w tym zbiorniku ma dosc czasu, aby wyrównac róznice pomiedzy szybkoscia wytracania i szybkoscia zabiegu filtrowar nia.Roztwór przeplywa ze zbiornika 23 przez przewód 31 do odpowiedniego urza¬ dzenia 29 do filtrowania. Urzadzenie do filtrowania moze byc dowolnego rodzaj u* Pozostalosc po filtrowaniu zebrana w tyifi urzadzeniu, mianowicie osad po reakcji, zostaje nastepnie wymyty i dodany do su¬ rowego soku buraczanego, przy czym sli^ zy on jako srodek klarujacy. Przesacz z urzadzenia 29 wylewa sie do wód scieko¬ wych. Wedlug sposobu niniejszego cala ilosc cukru zawarta w roztworze otrzymu¬ je sie po tym jednorazowym zabiegu. Po¬ wtarzanie sposobu i ogrzewanie w celu o- trzymania drugiego osadu, co bylo daw¬ niej zawsze dokonywane, w tym przypad¬ ku jest zupelnie zbedne.W porównaniu ze sposobem Steffena, wykonywanym w licznych urzadzeniach, sposób niniejszy ma te zalete, ze uzyskuje sie zwiekszenie wydajnosci o 5% lub wie¬ cej. W urzadzeniu, w którym przerabia sie rocznie 475 000 ton buraków, to zwieksze¬ nie wydajnosci o 5% daje 830 000 kg cu¬ kru. W sposobie wedlug wynalazku niniej¬ szego zuzywa sie o 15 do 20% mniej wa¬ pna w porównaniu ze sposobem Ste- ffena.To zaoszczedzenie wapna i zwiekszenie wydajnosci cukru nie sa jedynymi cechami znamiennymi wynalazku. Wazne jest szcze¬ gólnie szybkie przeprowadzanie sposobu wedlug wynalazku w sposób ciagly. Spo¬ sób nie tylko umozliwia przyspieszenie wy¬ dzielania cukru z melasy, lecz umozliwia — 3 —równiez zmniejszenie kosztów urzadzenia oraz uproszczenie jego budowy. PL