PL246993B1

PL246993B1 - Sposób otrzymywania azydku 2-dimetyaminoetylu

Info

Publication number: PL246993B1
Application number: PL442771A
Authority: PL
Inventors: Wioleta Kopacz; Anna Kasztankiewicz; Grzegorz Rarata
Original assignee: Siec Badawcza Lukasiewicz Inst Lotnictwa
Priority date: 2022-11-09
Filing date: 2022-11-09
Publication date: 2025-04-22
Also published as: PL442771A1

Abstract

Przedmiotem zgłoszenia jest sposób otrzymywania azydku 2-dimetyaminoetylu, który polega na tym, że do chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy dodaje się wodę w ilości od 140 ml H<sub>2</sub>O/1 mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy do 280 ml H<sub>2</sub>O/1 mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy i po rozpuszczeniu substratu wprowadza się azydek sodu w ilości od 1,01:1 do 1,5:1 (mol/mol) w stosunku do ilości chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy. Mieszaninę reakcyjną podgrzewa się do temperatury 80 – 100°C i miesza pod chłodnicą zwrotną przez 10 minut — 2 godzin, a następnie produkt reakcji chłodzi się do temperatury pokojowej i powoli wkrapla wodny roztwór wodorotlenku nieorganicznego o stężeniu 25 - 40%, zawierającego od 0,9 ekwiwalentu wodorotlenku/1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy do 1,55 ekwiwalentu wodorotlenku/1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy. Po zakończeniu dozowania wodorotlenku układ miesza się jeszcze przez 15 do 90 minut, powstałe dwie fazy rozdziela się w rozdzielaczu a otrzymaną oleistą ciecz destyluje.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania azydku 2-dimetyaminoetylu będącego składnikiem ciekłych paliw dwuskładnikowych oraz paliw hipergolicznych do zastosowań w branży kosmicznej.

Azydek 2-dimetyaminoetylu (DMAZ) najczęściej stosowany jest w układach DMAZ/nadtlenek wodoru, DMAZ/dymiący kwas azotowy (WFNA), DMAZ/inhibitowany czerwony dymiący kwas azotowy (IRFNA), DMAZ/tetratlenek diazotu (N2O4), zamiennik dla hydrazyny, monometylohydrazyny (MMH) i asymetrycznej dimetylohydrazyny (UDMH) ze względu na zbliżone właściwości fizykochemiczne, a przy tym nietoksyczny, niekancerogenny i bezpieczniejszy w użyciu.

Patent U.S. 6 013 143 kierując się jedną z zasad zielonej chemii, a mianowicie stosowaniu produktów chemicznych w taki sposób, aby zachować skuteczność działania przy jednoczesnym zmniejszeniu toksyczności, proponuje wykorzystanie mniej toksycznych zamienników hydrazyny i MNH sugerując grupę związków chemicznych chrakteryzujących się obecnością trzeciorzędowego atomu azotu oraz grupy azydkowej w ich cząsteczkowej budowie, proponując DMAZ jako paliwo hipergoliczne w kontakcie z IRNF.

Azydki trzeciorzędowych amin otrzymuje się w reakcji halogenu (głównie chlorku) odpowiedniej aminy z azydkiem sodu w reakcji podstawienia nukleofilowego przebiegającego według mechanizmu SN2.

NaN₃ + RiR2N(CH₂)nCI^ RiR₂N(CH₂)nN₃ + NaCI

Obecnie trzy komercyjne firmy zajmują się syntezą DMAZu. 3M Company i Parchem w USA oraz Jakusz w Polsce. Skala produkcji tej pierwszej jest mała (ok. 100 kilogramowe reaktory), a szczegóły procesu nie są rozpowszechnione.

DMAZ jako pierwszy został otrzymany przez niemieckich chemików. Gunter Paulus Schiemenz i Herman Engelhard. W artykule „Trimethoxyphenylverbindungen I. Synthese von Aminoamiden uber gemischte Anhydride” opublikowanym w 1959 r. DMAZ otrzymali na skutek potraktowania 0,1 mol chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy 0,2 mol azydkiem sodu w 55 ml wody i utrzymywano reakcję w temperaturze wrzenia przez 8 godzin. Po ochłodzeniu roztworu reakcyjnego zobojętniono go w przeciągu 2,5 h wodnym roztworem wodorotlenku sodu (4 g w 15 ml) a następnie ekstrahowano eterem. DMAZ zatężono w procesie destylacji przy 40-60°C temperatury łaźni i ciśnieniu 16 Torr. Osiągnięto wydajność syntezy 45%. Do tego sposobu syntezy odnosili się również Yanqiang Zhang i inni w artykule „łonie liquid as hypergolic Fuels”, Shahram G. Pakdehi i inni w artykule „The Effect of Some Amines on Ignation Delay Time of Dimethyl Amino Ethyl Azide (DMAZ) and White Fuming Nitric Acid (WFNA)” oraz Reza Fareghi-Alamari i inni w artykule „Synthesis and hypergolic activity evaluation of some new ammonium-imidazolium based ionic liquids”.

Seo-Hyun Jung i Hyung-il Lee w artykułach „Novel Thermoresponsive Polymers Tunable by pH” oraz „Tunable Thermoresponsiveness of Copolymers with Various Aminę Groups in the Side Chains” otrzymali DMAZ w reakcji 0,521 mol azydku sodu z 0,174 mol chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy w 200 ml wody. Reakcję prowadzono przez 15 h w temperaturze 80°C. Roztwór zobojętniono wodnym roztworem KOH i ekstrahowano eterem dietylowym. Fazę organiczną suszono siarczanem magnezu. DMAZ oczyszczono poprzez odparowanie rozpuszczalnika. Wydajność procesu 50%.

Zespół badawczy Xuxia Yao w artykule „Fully degradable antibacterial poly(ester-phosphoester)s by ring-opening polymerization, “click” chemistry, and quaternization” opisali sposób syntezy: chlorowodorek 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy (0,05 mol) i azydek sodu (0,05 mol) rozpuszczono w 50 ml dejonizowanej wody i potem dodano wodorotlenek potasu (0,075 mol). Całość mieszali przez 5 dni w temperaturze pokojowej. Mieszaninę ekstrahowali dichlorometanem. DMAZ oczyszczono przez ewaporację dichlorometanu pod zmniejszonym ciśnieniem.

Podobnie wychodząc od chlorku alkilu - 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy, którego zespół KuntaratArunnrungvichian w artykule „Selectivity Optimization of Substituted 1,2,3-Triazoles as a7 Nicotinic Acetylcholine Receptor Agonists” ogrzewał przez noc w temperaturze wrzenia z trzema ekwiwalentami azydku sodu w środowisku wodnym, a następnie, po ochłodzeniu do temperatury bliskiej 0°C dodali eter dietylowy oraz 4 ekwiwalenty wodorotlenku sodu, kontynuując mieszanie jeszcze przez 30 min. Mieszaninę ekstrahowali eterem dietylu, a następnie fazę organiczną suszono siarczanem magnezu. Fazę organiczną zatężono odparowując rozpuszczalnik pod zmniejszonym ciśnieniem.

W publikacji WO 2017/087837 A1 opisano procedurę otrzymywania DMAZ w następujący sposób: roztwór zawierający bromowodorek (2-bromoetylo)dimetyloaminy (8,59 mmol), aceton (12 ml) wodę (4 ml), 1,8-diazabicyklo[5.4.0]undec-7-en (17,08 mmol) i azydek sodu (17,23 mmol) mieszano przez 4 h w temperaturze 50°C, po ochłodzeniu do temperatury pokojowej otrzymując DMAZ w roztworze acetonu i wody (0,53 M 16 ml).

De-Ying Zeng w dodatkowych informacjach dołączonych do artykułu „Discovery of Novel 11-Triazole Substituted Benzofuro[3,2-b]quinolone Derivatives as c-myc G-Quadruplex Specific Stabilizers via Click Chemistry” przedstawia możliwość syntezy DMAZu w następujący sposób: do 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy (10 mmol) rozpuszczonej w 15 ml mieszaniny wody z acetonitryl wmieszanych w stosunku 1:1 dodano azydek sodu (20 mmol) i ogrzewano w 80°C przez 6-10 h. Po zakończeniu reakcji i ochłodzeniu do temperatury pokojowej zobojętniono mieszaninę poreakcyjną 2 M roztworem wodorotlenku potasu, a następnie ekstrahowano trzykrotnie przy użyciu eteru dietylowego. Fazę organiczną suszono siarczanem sodu. Rozpuszczalnik odparowano z otrzymaniem produktu z wydajnością 41%.

Zespół badawczy Xiang Li w artykule „'Click Chemistry’ Synthesis of Novel Natural Product-Like Caged Xanthones Bearing a 1,2,3-Triazole Moiety with Improved Druglike Properties as Orally Active Antitumor Agents,, otrzymują DMAZ w następujący sposób: do roztworu 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy (4 mmol) w wodzie (30 ml) dodano węglan sodu (12 mmol) i azydek sodu (6 mmol). Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 10 h w temperaturze 75°C, a następnie ochłodzili do temperatury pokojowej by ekstrahować trzykrotnie 15 ml dichlorometanu. Warstwę organiczną oddzielono, przemyto solanką i suszono siarczanem magnezu, a następnie zatężono.

Dwuetapową ścieżkę syntezy obrał zespół badawczy Chunsheng Xiao w artykule Side Chain Impacts on pH- and Thermo-Responsiveness of TertiaryAmine Functionalized Polypeptides”. Rozpuszczony w 30 ml chloroformu N,N-dimetylhylaminoethanol (20 mmol) przekształcili w chlorowodorek 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy wkraplając roztwór chlorku tionylu (30 mmol) w chloroformie (8 ml) w temperaturze bliskiej zeru. Po wprowadzeniu czynnika chlorującego ogrzewano w temperaturze wrzenia przez 4 h. Rozpuszczalnik odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem, a osad rozpuszczono w etanolu. Chlorowodorek 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy wytracono za pomocą eteru dietylowego. W drugim etapie chlorowodorek 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy rozpuszczono w wodzie (60 ml) i dodano azydek sodu (60 mmol). Całość mieszano przez 24 h w temperaturze 80°C. Po ochłodzeniu mieszaninę reakcyjną zalkalizowano do pH=10 za pomocą wodorotlenku potasu i ekstrahowano trzykrotnie 50 ml eteru dietylowego. Fazę organiczną suszono siarczanem magnezu. DMAZ oczyszczono poprzez ewaporację pod zmniejszonym ciśnieniem. Wydajność 56%.

Stefani Beatrice Heimsch w opublikowanej pracy doktorskiej „Azido Liquids as Potential Hydrazine Replacements in a Hypergolic Bipropulsion System” proponuje syntezę DMAZ w reakcji dwuetapowej. Pierwszy etap to chlorowanie N,N-dimetylhylaminoethanolu za pomocą chlorku tionylu z otrzymaniem chlorowodorku 2-chloro-2-dimethylaminoethylu z niemalże 100% wydajnością. W drugim etapie grupa chlorkowa w chlorowodorku 2-chloro-2-dimethylaminoethylu (4,22 g, 29,2 mmol) zostaje podstawiona za pomocą 2,5 azydku sodu (6,02, 92,6 mmol) stosując zoptymalizowane warunki reakcji: 35 ml wody, temperaturze 50°C w ciągu 2 dni. Po odsoleniu za pomocą NaOH do osiągnięcia pH=10, ekstrahowano czterokrotnie 15 ml dichlorometanem, a następnie przemyto solanką, i oddestylowano rozpuszczalnik otrzymując produkt końcowy z wydajnością 75%. Badaczka twierdzi, że skrócenie czasu reakcji wiązało się z osiągnięciem wydajności na poziomie 25%.

Wychodząc również od N,N-dimetylhylaminoethanolu zespół Yann Bernhard’a w artykule „Direct subphthalocyanine conjugation to bombesin: Vs. indirect conjugation to its lipidic nanocarrier. Organic & Biomolecular Chemistry” otrzymał DMAZ w ścieżce trzyetapowej. Reakcję chlorowania N,N-dimetylhylaminoethanolu (199 mmol) przeprowadzili w obecności wkraplanego w niskiej temperaturze chlorku tionylu (200 mmol) w ciągu 3 h i w temperaturze pokojowej, wytrącając chlorowodorek 2-chloroN,N-dimetyloetyloaminy za pomocą etanolu (100 ml) z wydajnością 32%. Ten następnie (2 g chlorowodorek 2-N,N-dimetyloetyloaminy) poddali dehydrohalogenacji w środowisku wodnym (10 ml) w 10 min reakcji z węglanem sodu (28,3 mmol) prowadzoną w warunkach pokojowych, otrzymując po ekstrakcji eterem dietylowym (3x10 ml) i ewaporacji pod zmniejszonym ciśnieniem zasadową 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminę. W kolejnym kroku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminę (4,65 mmol) traktowano azydkiem sodu (10,31 mmol) w środowisku wodnym (12,5 ml) przez 40 h w temperaturze 60°C reakcji SN2. Po ochłodzeniu do niskiej temperatury wprowadzono 0,5 g wodorotlenku potasu, ekstrahowano eterem dietylowym (2 x 25 ml). Fazę organiczną suszono siarczanem magnezu, a następnie zatężono otrzymując DMAZ z wydajnością 60%.

PL 246993 Β1

Warunki syntez znanych z literatury przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Porównanie warunków syntez przedstawionych w literaturze.

Lp.: 1. Azydek sodu [ekwiwalent] 2. Chlorowodorek 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy [ekwiwalent] 3. Zasada (ekwiwalent), 4. Stosunek woda/liczba moli chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy [ml/mol], 5. Temperatura [°C], 6. Czas [h], 7. Czas zobojętniania [h], 8. Ekstrahent, 9. Ilość ekstrahenta [ml], 10. Wydajność [%]

Lp.	1	2	3	4	5	6	7	8	9	1 0
Schiemenz	2	1	1	550:1	10 0	8	2,5	eter	bd	4 5
Lee	3	1	bd	1149: 1	80	15	bd	eter dietylowy	bd	b d
Yao	1	1	1,5	1000: 1	RT	12 0	bd	dichloromet an	bd	b d
Arunnrungvichi an	3	1	4	bd	10 0	no c	30 mi n	eter dietylu	bd	b d
Zeng	2	1	bd	1500*: 1	80	6- 8	bd	eter dietylowy		4 1
Li	1, 5	1	6	7500: 1	75	10	bd	dichloromet an	45	b d
Xiao	3*	1	do uzyskani a ph =10	3000: 1	80	24	bd	eter dietylowy	15 0	5 6
Heimsch	3	1	do uzyskani a ph =10	1207: 1	50	48	bd	dichloromet an	60	7 5
Bernhard	2, 2	1	1,9	2688: 1	60	40	bd	eter dietylowy	50	6 0

bd - brak danych

RT-temperatura pokojowa

Zielona chemia wyznacza priorytetowe działania podejmowane dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju w przemyśle chemicznym, co dotyczy również sektora kosmicznego. Fundamenty zielonej chemii mają na celu otrzymywanie produktów chemicznych nie wpływających niekorzystnie na środowisko naturalne, także w sposób przyjazny dla środowiska, czyli eliminującego bądź redukującego użycie niebezpiecznych substancji. Jednakże obecnie nie zarejestrowano działań, w których DMAZ podlegałby weryfikacji pod względem zasad zielonej chemii, poprawiającym sposób jego otrzymywania w taki sposób, aby uczynić go mniej szkodliwym dla środowiska.

Niniejszy wynalazek prezentuje bezpieczniejszy proces produkcyjny DMAZu, spełniający cztery założenia zielonej chemii. Pierwszy to zapobieganie powstawaniu odpadów poprzez redukcję ich ilości, zwłaszcza odpadów uwodnionych, mogących szybko rozprzestrzeniać się w środowisku i mogących dotyczyć dużego obszaru. Drugi to ograniczenie stosowania zbędnych rozpuszczalników i substancji pomocniczych, zwłaszcza występujących na liście związków chemicznych podlegającym restrykcji REACH lub takich, które mogą stanowić zagrożenie np. pożarem. Trzeci z nich to maksymalne wykorzystanie wszystkich reagentów wykorzystanych w procesie. Czwarty to podniesienie efektywności energetycznej poprzez skrócenie czasu reakcji i zobojętniania oraz obniżenie temperatury procesu.

Niniejszy wynalazek dotyczy mniej szkodliwej dla środowiska syntezy DMAZ. Sposób według wynalazku polega na tym, że do chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy dodaje się wodę w ilości od 140 ml H2O/I mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy do 280 ml H2O/I mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy i po rozpuszczeniu substratu wprowadza się azydek sodu w ilości od 1,01:1 do 1,5:1 (mol/mol) w stosunku do ilości chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy. Mieszaninę reakcyjną podgrzewa się do temperatury 80-100°C i miesza pod chłodnicą zwrotną przez 10 minut 2 godzin, a następnie produkt reakcji chłodzi się do temperatury pokojowej i powoli wkrapla wodny roztwór wodorotlenku nieorganicznego o stężeniu 25-40%, zawierającego od 0,9 ekwiwalentu wodorotlenku /1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy do 1,55 ekwiwalentu wodorotlenku/PL 246993 B1 /1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy. Po zakończeniu dozowania wodorotlenku układ miesza się jeszcze przez 15 do 90 minut, powstałe dwie fazy rozdziela się w rozdzielaczu, a otrzymaną oleistą ciecz destyluje.

Korzystnie wodą jest woda destylowana, woda technologiczna lub woda procesowa.

Korzystnie ilość wody wynosi 180 ml wody/1 mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy.

Korzystnie stosunek azydku sodu do chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy 1,04:1 (mol/mol).

Korzystnie temperatura prowadzenia reakcji wynosi 90°C.

Korzystnie czas mieszania po osiągnięciu temperatury prowadzenia reakcji wynosi 15 minut.

Korzystnie nieorganiczną zasadą jest wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu, wodorotlenek wapnia, wodorotlenek magnezu, najkorzystniej wodorotlenek sodu.

Korzystnie stosuje się wodny roztwór wodorotlenku sodu o stężeniu 33%.

Korzystnie ilość wodorotlenku nieorganicznego wynosi 1 ekwiwalent/1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy.

Korzystnie czas mieszania po wkropleniu roztworu wodorotlenku nieorganicznego wynosi 20 minut.

Nieoczekiwanie okazało się, że redukcja ilości wody potrzebnej do przeprowadzenia reakcji podnosi wydajność procesu, jak również korzystnie wpływa na rozdział faz DMAZ : woda. Pozwala to na całkowitą eliminację substancji pomocniczych typu organicznych rozpuszczalników, pełniących rolę ekstrahentów dla DMAZ, jak m.in. objęty restrykcjami REACH dichlorometan, czy stwarzający wysokie ryzyko sytuacji niepożądanych tylu zapłon, pożar, wybuch, m.in. eter dietylowy. Ponadto okazało się, że przy takim doborze ilości reagentów wymagany czas prowadzenia reakcji i zobojętniania ulega znacznemu skróceniu. Pozwala to na znaczne zmniejszenie ilości energii niezbędnej do utrzymania warunków prowadzenia procesu. Czystość DMAZ po destylacji oceniona metodą chromatografii gazowej wynosi 99,8%.

Przykład 1. Do kolby reakcyjnej wprowadzono (720 g, 5 mol) chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy i dodano 1200 ml wody destylowanej. Po rozpuszczeniu substratu wprowadzono (340 g, 5,2 mol) azydku sodu. Układ podgrzano do 100°C i mieszano pod chłodnicą zwrotną przez 15 min. Ochłodzono kolbę reakcyjną do temperatury pokojowej i powoli wkraplano 33% wodny roztwór wodorotlenku sodu (200 g NaOH, 1 ekwiwalent, rozpuszczony w 400 ml wody). Po zakończeniu dozowania wodorotlenku sodu układ mieszano jeszcze przez 20 min. Powstałe 2 fazy rozdzielono w rozdzielaczu. DMAZ oczyszczono poprzez destylację. Otrzymano oleistą ciecz o czystości 99,8% z 71% wydajnością.

Przykład 2. Do kolby reakcyjnej wprowadzono (720 g, 5 mol) chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy i dodano 1100 ml wody destylowanej. Po rozpuszczeniu substratu wprowadzono (340 g, 5,2 mol) azydku sodu. Układ podgrzano do 90°C i mieszano pod chłodnicą zwrotną przez 20 min. Ochłodzono kolbę reakcyjną do temperatury pokojowej i powoli wkraplano 33% wodny roztwór wodorotlenku sodu (200 g NaOH, 1 ekwiwalent, rozpuszczony w 400 ml wody). Po zakończeniu dozowania wodorotlenku sodu układ mieszano jeszcze przez 20 min. Powstałe 2 fazy rozdzielono w rozdzielaczu. DMAZ oczyszczono poprzez destylację. Otrzymano oleistą ciecz o czystości 99,8% z 72% wydajnością.

Przykład 3. Do kolby reakcyjnej wprowadzono (720 g, 5 mol) chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy i dodano 1100 ml wody destylowanej. Po rozpuszczeniu substratu wprowadzono (340 g, 5,2 mol) azydku sodu. Układ podgrzano do 80°C i mieszano pod chłodnicą zwrotną przez 90 min. Ochłodzono kolbę reakcyjną do temperatury pokojowej i powoli wkraplano 33% wodny roztwór wodorotlenku sodu (200 g NaOH, 1 ekwiwalent, rozpuszczony w 400 ml wody). Po zakończeniu dozowania wodorotlenku sodu układ mieszano jeszcze przez 20 min. Powstałe 2 fazy rozdzielono w rozdzielaczu. DMAZ oczyszczono poprzez destylację. Otrzymano oleistą ciecz o czystości 99,8% z 72% wydajnością.

Przykład 4. Do kolby reakcyjnej wprowadzono (720 g, 5 mol) chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy i dodano 1300 ml wody destylowanej. Po rozpuszczeniu substratu wprowadzono (340 g, 5,2 mol) azydku sodu. Układ podgrzano do 100°C i mieszano przez 1,5 h. Ochłodzono kolbę reakcyjną do temperatury pokojowej i powoli wkraplano 33% wodny roztwór wodorotlenku sodu (300 g NaOH, 1,5 ekwiwalent rozpuszczony w 600 ml wody). Po zakończeniu dozowania wodorotlenku sodu układ mieszano jeszcze przez 20 min. Powstałe 2 fazy rozdzielono w rozdzielaczu. DMAZ oczyszczono poprzez destylację. Otrzymano oleistą ciecz o czystości 99,8% z 73% wydajnością.

Wykonane przykłady otrzymywania DMAZ o zredukowanej szkodliwości dla środowiska według wynalazku w różnych warunkach przedstawiono w tabeli 2.

PL 246993 Β1

Tabela 2

. azydek sodu [ekwiwalent]	ihlorowodorek 2-chloro-N,Ndimetyloetyloaminy [ekwiwalent]	zasada [ekwiwalent]	stosunek woda/liczba moli ihlorowodorku 2-chloro-N,Ndimetyloetyloaminy [ml/mol]	temperatura [°C]	czas [h]	czas zobojętniania [min]	Wydajność [%]
1,04	1	1	240:1	100	0,25	20	71
1,04	1	1	220:1	100	0,25	20	70
1,04	1	1	220:1	90	0,33	20	72
1,04	1	1	220:1	80	1,5	20	72
1,04	1	1	180:1	100	0,25	20	70
1,01	1	1	220:1	100	0,25	20	70
1,5	1	1	260:1	100	0,25	20	70
1,04	1	1	160:1	100	0,25	20	69
1,04	1	1,5	240:1	100	0,25	20	73
1,04	1	1	220:1	100	1,5	20	71

Claims

1. Sposób otrzymywania azydku 2-dimetyaminoetylu polegający na rozpuszczeniu chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy w wodzie i po rozpuszczeniu substratu wprowadza się azydek sodu w ilości od 1,01:1 do 1,5:1 (mol/mol) w stosunku do ilości chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy, mieszaninę reakcyjną podgrzewa się do temperatury 80-100°C i miesza pod chłodnicą zwrotną przez 10 minut - 2 godzin, a następnie produkt reakcji chłodzi się do temperatury pokojowej i powoli wkrapla wodny roztwór wodorotlenku nieorganicznego o stężeniu 25-40%, zawierającego od 0,9 ekwiwalentu wodorotlenku/1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy do 1,55 ekwiwalentu wodorotlenku/1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy, a po zakończeniu dozowania wodorotlenku układ miesza się jeszcze przez 15 do 90 minut, powstałe dwie fazy rozdziela się w rozdzielaczu, a otrzymaną oleistą ciecz destyluje, znamienny tym, że, do chlorowodorku 2-chloro-N,N-dimetyloetyloaminy dodaje się wodę w ilości od 140 ml H2O/I mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy do 280 ml H2O/I mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że wodą jest woda destylowana, woda technologiczna lub woda procesowa.

3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że ilość wody wynosi 180 ml wody/1 mol chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy.

4. Sposób według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że stosunek azydku sodu do chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy 1,04:1 (mol/mol).

5. Sposób według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że temperatura prowadzenia reakcji wynosi 90°C.

6. Sposób według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że czas mieszania po osiągnięciu temperatury prowadzenia reakcji wynosi 15 minut.

7. Sposób według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że nieorganiczną zasadą jest wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu, wodorotlenek wapnia, wodorotlenek magnezu.

8. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że nieorganiczną zasadą jest wodorotlenek sodu.

9. Sposób według zastrz. 8, znamienny tym, że stosuje się wodny roztwór wodorotlenku sodu o stężeniu 33%.

10. Sposób według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że ilość wodorotlenku nieorganicznego wynosi 1 ekwiwalent /1 ekwiwalent chlorowodorku 2-N,N-dimetyloetyloaminy.

11. Sposób według dowolnego z poprzednich zastrzeżeń, znamienny tym, że czas mieszania po wkropleniu roztworu wodorotlenku nieorganicznego wynosi 20 minut.