Przedmiotem niniejszego wynalazku jest dyferencjal zwlaszcza do pojazdów mechanicznych, skladajacy sie z dwóch obrotowych tarcz uzebionych, zwróconych zebami ku sobie, oraz z pierscienia, umie¬ szczonego miedzy tymi tarczami i obraca¬ jacego sie wraz z bebnem dyferencjalu.Tarcze, które spelniaja zadanie koron dy¬ ferencjalu, sa zaopatrzone w zeby o spe¬ cjalnym profilu, przy czym najlepiej w mozliwie wielka ilosc tych zebów. Liczba zebów na jednej tarczy rózni sie od liczby zebów na drugiej tarczy o kilka jednostek.Wspomniany pierscien, umieszczony mie¬ dzy tarczami, jest zaopatrzony w szereg promieniowych otworów, a w kazdym z tych otworów jest osadzony stozek lub kul¬ ka, które spelniaja zadanie kól obiegowych dyferencjalu.Na rysunku, podanym jedynie dla przy¬ kladu, fig. 1 przedstawia podluzny prze¬ krój wzdluz srednicy dyferencjalu wedlug wynalazku; fig. 2 — przekrój czesciowy wzdluz linii 2 — 2 na fig. 1; fig. 3 — widok z boku jednego z zabieraków; fig. 4 — wi¬ dok tegoz z góry; fig. 5 — przekrój cze¬ sciowy wzdluz linii 5 — 5 na fig. 1; fig. 6 — widok z profilu obu tarcz obrotowych, z umieszczonym pomiedzy nimi jednym tylko zabierakiem; fig. 7 — rozwiniecie linii, powstalej z przeciecia sie powierzchni walca z zebami jednej z tarcz koronowych, przechodzacej prostopadle do tarczy w odleglosci równej polowie dlugosci zebów;fi& 8 — 1:2 przedstawiaja inny przyklad wykonania wynalazku; fig. 8 przedstawia przekrój osiowy urzadzenia; fig. 9 przed¬ stawia przekrój wzdluz linii IX — IX na fig. 8; fig. 10 — rozwiniecie, jak na fig. 7, lecz wedlug drugiego wykonania; fig. 11 i 12 przedstawiaja odmiennie wykonany szczegól urzadzenia w przekrojach.Na koncach pólosi 20, 21 tylnych kól pojazdu sa zaklinowane klinami 18, 19 pia¬ sty 16, 17 tarcz 14, 15, zaopatrzonych w uzebienie, pczfedstawione na fig. 6. Na we¬ wnetrznych koncach tych piast 16, 17, obejmujac je wspólnie, jest osadzony pier¬ scien 24, natomiast na zewnetrznych ich wiencach sa osadzone kolnierze dwóch po¬ lówek 4, 5 bebna dyferencjalu. Na ze¬ wnetrznej sciance polówki 4 bebna jest umocowane kolo stozkowe 8. Kolo to zaze¬ bia sie z drugim kolem stozkowym 9, osa¬ dzonym na wale 10, napedzanym silnikiem.Miedzy obydwoma polówkami bebna jest zacisniety pierscien. Obydwie polówki 4, 5 bebna wraz z pierscieniem 7 sa ze soba zlaczone srubami 6. Pierscien 7 wewnetrz¬ nym swym obwodem styka sie z zewnetrz¬ nym obwodem pierscienia 24. W osadzone} czesci pierscienia 7 na calym jego obwo¬ dzie sa wykonane prostokatne otwory 11, w których umieszczone sa zabieraki 12.Kazdy zabierak ma ksztalt stozka scietego o dwóch równoleglych plaszczyznach 13.Zabieraki te moga sie przesuwac w otwo¬ rach pierscienia 7 w kierunku prostopa¬ dlym do niego.Liczba zabieraków 12 moze byc oczy¬ wiscie dowolna; w przykladzie przedsta¬ wionym urzadzenie posiada osiem zabiera¬ ków.Te zabieraki 12 sa ulozone pomiedzy przeciwleglymi sobie powierzchniami stoz¬ kowymi dwu tarcz obrotowych 14, 15.Powierzchnie stozkowe naprzeciwko o- bu tarcz obrotowych 14 i 15 posiadaja ze¬ by 22 i 23. Kazdy z tych zebów tworzy po¬ wierzchnie stozka scietego lub piramidy, której wierzcholek lezy w O (fig. 1) w srod¬ ku mechanizmu. Najlepiej, gdy tarcze obrotowe 14 i 15 sa zaopatrzone w mozli¬ wie najwieksza ilosc zebów 22 — 23, jed¬ nak liczba zebów jednej tarczy winna sie róznic od liczby zebów drugiej tarczy o kilka jednostek. W przedstawionym przy¬ kladzie tarcza obrotowa 14 posiada jede¬ nascie zebów 22, a tarcza obrotowa 15 trzynascie zebów 23. Zeby te posiadaja scianki plaskie lub wygiete, a kat wierz¬ cholkowy równa sie katowi wierzcholkowe¬ mu powierzchni stozkowej zabieraków 12.Wysokosc srednia x (fig. 7) zebów 22, 23 jest jednakowa na obu tarczach obroto¬ wych 14, 15. Odleglosc (fig. 1) miedzy tar¬ czami obrotowymi 14, 15, ustalona pierscie¬ niem 24, stanowiacym rozpore, jest taka, ze w jakiejkolwiek odleglosci od osi X — X odstep pomiedzy dnem wrebu miedzy ze¬ bami i wierzcholkiem zeba przeciwleglej tarczy obrotowej równa sie, z malym lu¬ zem, szerokosci zabieraków 14, liczonej w tej samej odleglosci od osi X — X.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy.Jesli zebate kolo stozkowe 9 obraca sie, wówczas obraca sie kolo stozkowe 8, a wraz z nim pierscien 7 z osmioma zabierakami 12. Te z kolei zabieraja ze soba w tym sa¬ mym kierunku ruchu obie tarcze obrotowe 14 i 15.Jezeli unieruchomic jedna z tarcz obro¬ towych, to zabieraki 12 pociagaja w dal¬ szym ciagu za soba w swym ruchu obroto¬ wym druga tarcze nadajac tej ostatniej szybkosc katowa równa szykbosci stozko¬ wego kola zebatego 8, powiekszonej o dru¬ ga szybkosc katowa, powstala skutkiem za* czepienia konców zabieraków 12 o zeby nieruchomej tarczy. Wtedy zabieraki 12 wykonuja poza swym ruchem okreznym równiez poprzeczny ruch wahadlowy w swoich lozyskach w pierscieniu 7.Szczególny ten ruch zabieraków 12, które pracuja na skutek reakcji opierajac — 2 —sie o nieruchoma tarcze, spelniajaca w tej chwili role kciuka, nadaje ruchomej tarczy druga szybkosc katowa, tak ze szybkosc tarczy ruchomej jest mniej wiecej dwa ra¬ zy wieksza od szybkosci stozkowego kola zebatego 8. Istotnie, jezeli przyjac, ze tar¬ cza 14 jest nieruchoma (fig. 7), to przy kazdym przesunieciu sie pierscienia 7, równym polowie m dlugosci obwodowej jednego z zebów 22, zabierak 12, znajduja¬ cy sie na poczatku ruchu na dnie wrebu miedzy zebami 22, znajdzie sie przy koncu ruchu na nastepnym wierzcholku.Ten zabierak ulegl wiec przesunieciu x w strone tarczy 15, tak ze ta tarcza musiala sie przesunac w stosunku do zabieraka o dlugosc n, odpowiadajaca polowie jednego z jej zebów; z tego wynika, ze przesunie¬ cie sie tarczy 15 w stosunku do tarczy 14 wynosi ostatecznie m plus n, dlugosc bar¬ dzo zblizona do 2m.Dlugosci m plus n musza byc jednak rózne, azeby obie tarcze nie posiadaly tej samej ilosci zebów, co pociagaloby za soba te niedogodnosc, ze nadawaloby wszyst¬ kim zabierakom jednakowe polozenie w stosunku do wszystkich zebów i mogloby spowodowac slizganie sie, gdyby zabieraki, przeznaczone do pociagania za soba jednej z tarcz, znajdowaly sie na wierzcholkach zebów wspomnianej tarczy.Natomiast przy róznej ilosci zebów je¬ den lub kilka z nich znajduje sie zawsze w tym polozeniu, ze moga byc pociagniete przez odpowiedni zabierak lub zabieraki.Jezeli jedna z tarcz nie jest nierucho¬ ma, lecz wykonywa ruch wzgledny w sto¬ sunku do drugiej (co zachodzi przy kolach napedzajacych pojazdu mechanicznego, po¬ ruszajacego sie po linii krzywej), wówczas pierscien 7, obracajacy sie np. z szybkoscia stala, nadaje obu tarczom róznice szybko¬ sci miedzy nimi, powstala skutkiem rózni¬ cy dróg, przebytych przez oba kola nape¬ dzajace. Zabieraki 12 opieraja sie zawsze o tarcze, która zmniejsza swa szybkosc, aby przekazac drugiej tarczy szybkosc pó^ wiekszona o — lub — zmniejszenia szyb- n m kosci drugiej.Kiedy zabieraki 12, opierajace sie o tar¬ cze, której ruch ulegl zwolnieniu, maja na¬ dac drugiej tarczy szybkosc dodatkowa, wówczas trzeba dostarczyc stozkowemu kolu zebatemu 8 pracy dodatkowej, aze¬ by pokonac stosunkowo znaczne tarcie za- bieraków 12, które ocieraja sie o tarcze, poruszajace sie wolniej, i skutkiem tego maja zawsze tendencje do nadania tej tar¬ czy szybkosci stozkowego kola zebatego 8, czyli ze ruch róznicowy jest opózniony.Skutkiem tego kola napedzajace pojazdu, rozrzadzane tymi tarczami, sa zawsze do pewnego stopnia sztywno polaczone ze so¬ ba, co umozliwia ruszanie z miejsca na slis¬ kim terenie i hamowanie bez slizgania sie jednego z kól.Oczywiscie wynalazek nie jest bynaj¬ mniej ograniczony do przedstawionego i opisanego sposobu wykonania, który wy¬ brano tylko dla przykladu. Zabieraki 12 moga byc mianowicie zastapione kulkami.Fig. 8 — 10 przedstawiaja inna odmia¬ ne wykonania wynalazku. Osie 26, 27 kól tylnych posiadaja po jednej tarczy 28, 29.Miedzy czolowymi sciankami 30, 31 tych tarcz jest umieszczony pierscien 36, za¬ opatrzony w kolisto rozmieszczone otwory.W kazdym z otworów znajduje sie zabie¬ rak 35. Zabieraki 35 posiadaja ksztalt cy¬ lindra, zakonczonego z dwóch stron kuli¬ sto. Zabieraki 35 wchodza koncami do zlob¬ ków krzywiznowych 32, 33, wykonanych w tarczach 28, 29. Liczba odcinków krzy¬ wiznowych (wystepów wzglednie wglebien) w obu tarczach jest niejednakowa. Pier¬ scien 36 jest polaczony z dwiema tarczami 37, 38, luzno osadzonymi na osiach 26, 27, za pomoca sworzni 39. Tymi sworzniami jest przymocowany do tarczy 38 uzebiony wieniec 40. Z tym ostatnim zazebia sie kól¬ ko stozkowe 41 walu silnikowego 42. Tory — 3 —krzywiznowe 32, 33 przedstawiono na fig. 10. W przykladzie wedlug fig. 10 jako za- bieraki zastosowane sa kulki 35. Kulki te moga byc uzyte zamiast walków, przedsta¬ wionych na fig. fi. Miedzy tarczami 28, 29 a tarczami 37, 38 sa umieszczone pierscie¬ nie 43, wykonane z hartowanej stali w ce¬ lu zmniejszenia tarcia. Liczba zabieraków i odcinków krzywiznowych 32, 33 jest do¬ brana tak, aby co najmniej dwa zabieraki 35 znajdowaly sie w czynnym polozeniu w dwóch przeciwleglych sobie miejscach.Dzieki temu obciazenie osi 26, 23 bedzie bardzo dogodne.Jak przedstawiono na fig. 11, mozna zastosowac równiez pryzmatyczne zabie¬ raki 5Q, zaczepiajace o krzywiznowe po¬ wierzchnie 52, 53 tarcz obrotowych 54, 55.Zabieraki 56 sa przesuwnie osadzone w szczelinach pierscienia 56; zabieraki sa prowadzone miedzy pierscieniami 51, 58, wykonanymi ze stali. PL