Barwniki azowe stosowane do barwie¬ nia wlókien roslinnych i zwierzecych, za¬ stosowane jako barwniki do skór, zwla¬ szcza do skór chromowych, wykazuja te wielka wade, ze barwia zaledwie powierz¬ chnie, nie moga natomiast wniknac w glab skóry* Tak ufarbowane skóry posiadaja niezabarwione miejsca przekroju i przy wszelkim skaleczeniu lub starciu wskutek zuzycia ujawnia sie na zewnatrz niezabar- wiony miazsz skóry. Znane sa nieliczne bar¬ wniki/które gleboko wnikaja w skóre albo moga przefarbowac skóre chromowa w ca¬ lym przekroju, np. zólte barwniki jedno- azowe otrzymane ze zdwuazowanego kwa¬ su 2 - chloro - 4 - amino - 1 - metylo - ben- zeno - 6 - sulfonowego i rezorcyny, jej pro¬ duktów podstawienia i homologów.Obecnie stwierdzono, ze w obszernej klasie kwasnych barwników jednoazowych wywodzacych sie od a - naftolu istnieja liczne barwniki wykazujace prawie bez wyjatku zdolnosc calkowitego albo prawie calkowitego farbowania skór chromowych.Wszystkie te barwniki sa zbudowane we¬ dlug wzoru nastepujacego: R-N=N- HOzS- X, w którym X oznacza wodór, grupe aminowa albo sulfonowa;¥¦¦-¦— wodór, grupe aminowa albo wo¬ dorotlenowa, chlorowiec, grupe sultonowa, jej amid albo dwualkyloamid, przy czym przynajmniej albo X albo Y musi byc pod¬ stawnikiem róznym od wodoru; R — oznacza dowolnie jedno- lub kilka¬ krotnie podstawiona reszte benzenowa, w której musi sie znajdowac jedna lub kilka grup aminowych, sulfonowych lub alkylo- wanych wodorotlenowych, jesli w reszcie benzenowej znajduje sie jedna lub wieksza liczba gruj* nitrowych albo jeden lub kilka chlorowców.Tym samym, jako skladniki dwuazowe nie wchodza pod uwrage wszelkie chlorow- co- lub nitropochodne niesulfonowanych jednoamin, o ile nie sa one podstawione je¬ szcze grupami oksyalkylowymi. Do tych wyjatków naleza ponadto niektóre jedno- lub wielochloroaniliny, jedno lub wieloni- troaniliny, nitrotoluidyny, nitroanizydyny, nitrofenetydyny, nitrokrezydyny i t. d.Podobne barwniki azowe stosowane do¬ tychczas do barwienia skór, np. kwas anili¬ no-, m - ksylidyno-, albo a - naftyloamino- azo - 2 - oksynaftaleno - 3,6 - dwusulfono- wy albo kwas naftionoazo - 2 - oksynafta¬ leno - 6 - sulfonowy moga zabarwic skóre chromowa zaledwie powierzchownie, w przeciwienstwie do nowych barwników zdolnych do glebokiego przenikania w glab skóry.Barwniki te mozna stosowac w sposób nastepujacy.Zobojetnione skóry farbuje sie w kadzi ze 150 — 200% wody w temperaturze 65CC. Naczynie wprawia sie w ruch, a roz¬ twór farby doprowadza sie przez pusta os.Po 45 minutach dodaje sie srodka natlusz¬ czajacego i porusza przez dalsze 45 minut.W przypadku skór bardzo ciezkich nalezy czas farbowania odpowiednio przedluzyc.Naogól, aby osiagnac mocne zabarwienia, wystarcza 1 — 2%- barwnika w stosunku do wagi skóry.Przyklad I. 107 czesci wagowych 3 - amino - 1 - metylobenzenu przeprowadza sie w zwykly sposób w zwiazek dwuazowy.Zwiazek ten w temperaturze 0°C miesza¬ jac wprowadza sie powoli do zadanego nadmiarem sody roztworu 239 czesci kwa¬ su 6 - amino - 1 - oksynaftaleno - 3 - sulfo¬ nowego. Po kilkogodzinnym mieszaniu o- grzewa sie i wysala sola kuchenna uzyta w ilosci 15% w stosunku do objetosci; wy¬ dzielony barwnik odsacza sie i suszy. Sta¬ nowi on ciemny proszek zdolny do glebo¬ kiego farbowania skóry chromowej na moc¬ ny kolor czerwono-brunatny wedlug powy¬ zej podanego przepisu farbowania.Przyklad II. 203 czesci wagowe kwa¬ su 4 - amino - 1 - metoksybenzeno - 2 - sul¬ fonowego wytworzonego przez sulfonowa¬ nie 4 - amino - 1 - metoksybenzenu dwu- azuje sie w sposób zwykly. Roztwór zwiaz¬ ku dwuazowego w temperaturze 0°C laczy sie z roztworem 304 czesci wagowych kwa¬ su 1 - oksynaftaleno - 3,8 - dwusulfonowe- go zawierajacego tyle sody, zeby odczyn pozostal wyraznie alkaliczny az do zakon¬ czenia sprzegania. Wytracony czesciowo barwnik przeprowadza sie do roztworu przez ogrzanie i wysala sola. Po wysusze¬ niu stanowi on krystaliczny ciemnoczerwo¬ ny proszek barwiacy skóre chromowa z od¬ cieniem mocnoczerwonym.Przyklad III. 260 czesci wagowych kwasu 2 - amino - 5 - N - etylooksyetylo- aminobenzeno - 1 - sulfonowego dwuazuje sie w sposób zwykly. Roztwór ten w tem¬ peraturze 0°C wprowadza sie do roztworu 304 czesci wagowych kwasu l - oksynafta¬ leno - 3,8 - dwusulfonowego zawierajacego tyle sody, zeby odczyn jego pozostawal stale wyraznie alkaliczny. Jesli sprzeganie przebiega powoli, to dobrze jest dodawac pirydyny. Po zniknieciu zwiazku dwuazo¬ wego wysala sie na goraco. Barwnik wy¬ dzielony w postaci krystalicznej wyosabnia sie jak zwykle. Farbuje on skóre chromowa mocno i calkowicie na odcienie ciemnoble- kitne. - 2 -Przyklad IV, 244 czesci wagowe kwa¬ su 5 - dwuetyloamino - 2 -¦ aminobenzeno - - 1 - sulfonowego dwuazuje sie jak zwykle i w temperaturze 0° — 10°C sprzega sie w roztworze sody w obecnosci pirydyny z 338,5 czesci kwasu 8 - chloro - 1 - oksy- naftaleno - 3,6 - dwusultonowego. Barwnik przerabia sie, jak podano wyzej. Jest on ciemnoblekitnym proszkiem, który skóre chromowa barwi w odcieniach ciemnoble- kitnych.Przyklad V. 229 czesci wagowych kwasu 2 - etyloamino - 5 - amino - / - me- tylobenzeno - 4 - sulfonowego; po zdwuazo- waniu laczy sie z 303 czesciami amidu kwa¬ su 1 - oksy - 3 - sulfonaftaleno - 8 - sulfo¬ nowego w roztworze zawierajacym tyle a- moniaku, zeby odczyn pozostawal stale wyraznie alkaliczny. Po skonczonym wy¬ twarzaniu barwnika wysala sie sola ku¬ chenna uzyta w ilosci 20% w stosunku do objetosci i przerabia wydzielony barwnik krystaliczny. Skóra chromowa zostaje cal¬ kowicie przeniknieta tym barwnikiem, tak iz przekrój jej jest zabarwiony równomier¬ nie na blekitno.B a r \ Skladnik dwuazowy 1) anilina 2) 2 - amino - 1 - mety¬ lobenzen 3) 3 - amino - 1 - mety¬ lobenzen 4) 2 - amino - 1,4 - dwu- metylobenzen 5) 1 - etyloamino - 4 • a- minobenzen 6) 1 - etyloamino - 4 - a- minobenzen 7) 1 - etyloamino - 4 - a- minobenzen 8) 1 - dwuetyloamino - 4 - - aminobenzen 9) 1 - dwuetyloamino - 4 - - aminobenzen v n i k Skladnik azowy kwas 6 - amino - 1 - oksy- naftaleno - 3 - sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6,8 - trój sulfonowy kwas 6 - amino - 1 - oksy¬ naftaleno - 3 - sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6,8 - trój sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 8 - amino - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusul¬ fonowy kwas 8 - amino - 1 - oksy¬ naftaleno - 3 - sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6 - dwusulfonowy kwas 8 - chloro - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusulfo¬ nowy Zabarwienie skóry Na powierzchni zólto-brunatne czerwone brunatno- pomaranczowe czystoczerwo- ne brudnofiole- towe ciemno- blekitne gleboko- brunatne blekitne fioletowo- czarne Wewnatrz zólto-brunatne czerwone czerwono- brunatne czerwone ciemno- fioletowe blekitne jasno- brunatne gleboko- blekitne blekitne 3 —Bar Skladnik dwuazowy 10) 1 - dwuetyloamino - 4 - - aminobenzen 11) 1 - dwuetyloamino - 3 - - chloro -4- amino¬ benzen 12) / - dwuetyloamino - 2 - - chloro - 4 - amino¬ benzen 13) 1 - dwuetyloamino - 3 - - chloro - 4 - amino¬ benzen 14) / - dwuetyloamino - 3 - - chloro - 4 - amino¬ benzen 15) 1 - dwuetyloamino - 3 - - chloro - 4 - amino¬ benzen 16) 1 - dwumetyloamino - - 3 - chloro - 4 - ami¬ nobenzen 17) 4 - chloro - 5 - ami¬ no - 2 - acetylo - ami¬ no - 1 - metoksyben- zen 18) / - etylooksyetyloami- no - 4 - aminobenzen 19) 2 - amino - 1 - (fi, y - - dwuoksypropylo) - - oksybenzen wnik Skladnik azowy kwas 8 - amino - 1 - oksy- naftaleno - 3,6 - dwusul- fonowy kwas / - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy dwumetyloamid kwasu / - - oksy - 3 - sulfonaftale- no - 8 - sulfonowego kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas / - oksynaftaleno - - 3,6 - dwusulfonowy amid kwasu 1 - oksynafta¬ leno - 3 - sulfo - 8 - sulfo¬ nowego kwas 6 - amino - / - oksy¬ naftaleno - 3 - sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - 3,6 - dwusulfonowy kwas 8 - chloro - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusul¬ fonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy Zabarwienie skóry Na powierzchni blekitne blekitno- fioletowe fioletowo- blekitne czyste bordo- 1 czerwone bordo- czerwone czerwono- fioletowe czerwonawo- brunatne czyste bordo- czerwone czysto- blekitne mocne czysto- czerwone Wewnatrz blado- blekitne blekitno- fioletowe fioletowo- blekitne glebokie bordo- czerwone bordo- czerwone czerwono- fioletowe plowo- brunatne bordo- czerwone blekitne mocne czerwone - 4 —Barwnik Skladnik dwuazowy Skladnik azowy 20) 2 - amino - 1 - (fu-7 ~ - dwuoksypropylo) - - oksybenzen 21) 2 - amino - 1 - (f, y - - dwuoksypropylo) - " oksybenzen 22) 3 - amino - 4 - (f, y - dwuoksypropylook- sy) - 1 - metylobenzen 23) 3 - amino - 4 - (f, y - dwuoksypropylook- kwas 8 - chloro - 1 - oksy- naftaleno - 3,6 - dwusul- fonowy kwas 6 - amino - 1 - oksy- naftaleno - 3 - sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy amid kwasu 1 - oksy - 3 - - naftaleno - 6 - sulfono- sy) - 1 - metylobenzen wego 24) 3 - amino - 4 - (f, y - dwumetyloamid kwasu 1- - dwuoksypropylook- - oksy - 3 - sulfo - 8 - na- sy) - 1 - metylobenzen ftaleno sulfonowego 25) 3 - amino - 4 - (f, y - kwas 1 - oksynaftaleno - - dwuoksypropylook- - 3,6,8 - trójsulfonowy sy) - 1 - metylobenzen 26) 3 - amino - 4 - (f, y - kwas 8 - chloro - 1 - oksy- dwuoksypropylook-! naftaleno - 3,6 - dwusul- sy) - 1 - metylobenzen fonowy 27) 3 - amino - 4 - (f, y - kwas 8 - acetyloamino - dwuoksypropylook- - 1 - oksynaftaleno - 3,6 - sy) - 1 - metylobenzen i - dwusulfonowy 28) 3 - amino - 4 - (f, y - kwas 8 - amino - 1 - oksy- dwuoksypropylook- j naftaleno - 3,6 - dwusul- sy) - 1 - metylobenzen i fonowy 29) 3 - amino - 4 - (f, y - kwas 1,8 - dwuoksynafta- - dwuoksypropylook- leno - 3,6 - dwusulfonowy sy) - 1 - metylobenzen | 30) 3 - amino - 4 - (f. y - kwas 6 - amino - 1 - oksy- - dwuoksypropylook- naftaleno - 3 - sulfonowy sy) - 1 - metylobenzen j Zabarwienie skóry Na powierzchni Wewnatrz czysto- czerwone pomaran- czowo- brunatne czerwone blekitno- czerwone blekitno- czerwone plowo- czerwone blekitno- czerwone blekitno- czerwone czyste czerwono- fioletowe czerwono- fioletowe ciemno¬ czerwone mocno- czerwone brunatno- pomaranczowe glebokie czysto- czerwone blekitno- czerwone blekitno- czerwone blekitno- czerwone blekitno- czerwone blekitno- czerwone glebokie czerwono- fioletowe , czerwono- fioletowe czerwone31) 32) 33) 34) 35) 36) 37) 38) 39) 40) 41) B a r Skladnik dwuazowy 4 - amino - 1 - (p, y - dwuoksypropylook-; sy) - benzen 4 - amino - 1 - (p, y - - dwuoksypropylo) - oksybenzen 4 - amino - 1 - (fi, y - - dwuoksypropylo) - oksybenzen 4 - chloro - 2 amino - - 1 - ([, y - dwuoksy¬ propylo) - oksybenzen 4 - chloro - 2 - amino - - 1 - (fi, y - dwuoksy¬ propylo) - oksybenzen 3 - nitro - 1,4 - dwu- aminobenzen 4 - nitro - 2 - amino - - 1 - oksyetoksybenzen ester siarkowy 3 - a- mino - 4 - ([, y - dwu- oksyprcpylooksy) - 1 - - metylobenzenu kwas 4 - aminobenze- no - 1 - sulfonowy kwas 4 - aminobenze- no - 1 - sulfonowy kwas 2 - amino - 1 - - metoksybenzeno - 4 - sulfonowy w n i k Skladnik azowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6 - dwusulfonowy kwas 8 - amino - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusul¬ fonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6,8 - trój sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6,8 - trójsulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy dwumetyloamid kwasu 1- -cksy - 3 - sulfonaftaleno- - 8 - sulfonowego kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy Zabarwienie skóry Na powierzchni czerwone czerwone czyste czerwono- fioletowe czerwone blekitno- czerwone mocne czerwono- brunatne plowo- czerwone plowo- czerwone lososiowo- czerwone bladopoma- ranczowe czysto- czerwone [ Wewnatrz czerwone czerwone czerwono- fioletowe czerwone blekitno- czerwone mocne czerwono- brunatne mocno- czerwone gleboko- czerwone mocno- czerwono- pomaranczowe pomarari- czowo- zólte mocno- czerwone - 6Bar Skladnik dwuazowy 42) kwas 4 - amino - 1 - - metoksybenzeno - 2 - sulfonowy 43) kwas 4 - amino - i - - metoksybenzeno - 2 - sulfonowy 44) kwas 4 - chloro - 3 - - aminobenzeno - 1 - sulfonowy 45) kwas 4 - nitro -2-a- minobenzeno - 1 - sul¬ fonowy 46) kwas 5 - nitro -2-a- minobenzeno - 1 - sul¬ fonowy 47) kwas 4 - amino - 1 - o- ksybenzeno - 2 - sulfo¬ nowy 48) kwas 5 - dwuetyloami- nobenzeno - / - sulfo¬ nowy 49) kwas 5 - dwuetyloami- no - 2 - aminobenze¬ no - 1 - sulfonowy 50) kwas 2 - etyloamino - - 5 - amino - / - mety- lobenzeno - 4 - sulfo¬ nowy 51) kwas 2 - etyloamino - - 5 - amino - 1 - mety- lobenzeno - 4 - sulfo¬ nowy w n i k Skladnik azowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 8 - chloro - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusul¬ fonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy amid kwasu / - oksy - 3 - - sulfonaftaleno - 8 - sul¬ fonowego kwas 8 - chloro - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusul¬ fonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy amid kwasu / - oksyna¬ ftaleno - 3 - sulfo 8 - sul¬ fonowego Zabarwienie skóry Na powierzchni blekitnawo- czerwone czysto- czerwone lososiowo- czerwone plowe brunatno- zólte ochrowo- zólte czyste bordo- czerwone czysto- blekitne blade czysto- blekitne blade blekitne z odcieniem czerwonym czerwonawo- blekitne Wewnatrz mocno- czerwone mocno- czerwone mocne czerwono- pomarariczowe mocne brunatno- zólte glebokie brunatnawo- zólte glebokie bordo- czerwone glebokie blekitne glebokie czysto blekitne mocne blekitne gleboko- blekitne — 7 -52) 53) 54) 55) 56) 57) 58) 59) 60) Bar Skladnik dwuazowy kwas 2 - etyloamino - - 5 - amino - 1 - mety- lobenzeno - 4 - sulfo¬ nowy kwas 2 - etyloamino - - 5 - amino - 1 - mety- lobenzeno - 4 - sulfo¬ nowy kwas 3 - chloro - 5 - - dwumetyloaminoben- zeno - 1 - sulfonowy kwas 5 - dwuetyloami- no - 2 - amino - 1 - me- toksybenzeno - 3 - sul¬ fonowy kwas 5 - dwuetyloami- no - 2 - amino - 1 - me- toksybenzeno - 3 - sul¬ fonowy kwas 2 - amino - 5 - - dwuoksyetyloamino- benzeno - 1 - sulfono¬ wy kwas 2 - amino - 5 - - N - etylooksyetylo- aminobenzeno - 1 - sul¬ fonowy kwas 2 - amino - 5 - - N - etylooksyetylo- aminobenzeno - 1 - - sulfonowy kwas 2 - amino - 5 - - N - etylooksyetylo- aminobenzeno - 1 - - sulfonowy w n i k Skladnik azowy kwas 8 - amino - 1 - oksy- naftaleno - 3,6 - dwusul- fonowy kwas 6 - amino - 1 - oksy.- naftaleno - 3 - sulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas / - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,6 - dwusulfonowy i kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy ¦ kwas 1 - oksynaftaleno - - 3,8 - dwusulfonowy kwas 8 - amino - 1 - oksy¬ naftaleno - 3,6 - dwusul¬ fonowy kwas 6 - amino - 1 - oksy¬ naftaleno - 3 - sulfonowy Zabarwienie skóry Na powierzchni czerwonawo- blekitne bordo- czerwone czyste bordo- czerwone bordo- czerwone bordo- czerwone czysto- blekitne czerwonawo- blekitne czysto- blekitne czerwono- fioletowe Wewnatrz blekitne bordo- czerwone glebokie bordo- czerwone ¦ bordo- czerwone glebokie bordo- czerwone gleboko- blekitne i i gleboko- j blekitne blekitne ciemno- fioletowe — 8 - PL PL