Wynalazek niniejszy dotyczy giroskopo¬ wego horyzontu sztucznego, czyli pionu gi¬ roskopowego, nadajacego sie zwlaszcza do zastosowania na statkach powietrznych. W szczególnosci wynalazek dotyczy urzadzen do ustawiania giroskopu w polozenie pio¬ nowe. Aczkolwiek przyrzady tego rodzaju zachowuja polozenie pionowe podczas lo¬ tów zwyklych, jednak ruchy bardziej gwal¬ towne imoga powodowac zniszczenie czesci ruchomych przyrzadu. Wskutek tego jest rzecza pozadana zaryglowac wzglednie ustalic przyrzad w jego polozeniu wlasci- wem, jezeli zamierzone sa ruchy niezwykle, npi. wykonywanie petli lub beczek. Okaza¬ lo sie równiez rzecza pozadana ryglowanie przyrzadów wzmiankowanego rodzaju pod¬ czas przewozenia samolotów z miejsca na mieijsce.Zagadnienie wyposazenia giroskopu w zadowalajaca oprawe komplikuje ta oko¬ licznosc, ze takie giroskopy sa umieszczane zwykle w oslonach szczelnych, z których powietrze zostaje wypompowane.Wedlug wynalazku pion giroskopowy zawierajacy giroskop, osadzony w oslonie tak, iz moze sie wahac swobodnie dookola dwódh osi poziomych, jest wyposazony w dwa pierscienie, osadzone wewnatrz oslony i dajace sie poruszac z zewnatrz oslony we wzajemnie odwrotnych kierunkach. Pier¬ scienie te sa wyposazone w narzady ryglu¬ jace, giroskop w nalezytern polozeniu wzgledem obu wzmiankowanych osi.Rysunek uwidocznia kilka przykladów wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia widok zgóry horyzontti sztucz¬ nego, wykonanego wedlug wynalazku ni¬ niejszego, (przyczem oslona zewnetrzna jest uwidoczniona w przekroju; fig. 2 — widok zboku pierscieni ryglujacych; fig. 3 — od¬ miane wykonania" pierscieni wedlug fig. 2; fig. 4 — nieco odmiennie wykonane urza¬ dzenie nastawcze, przystosowane równiez do zatrzymywania doplywu powietrza do giroskopu; fig. 5 — przekrój szczególu te¬ go urzadzenia; fig. 6 — widok zboku na¬ stepnej odmiany oprawy giroskopu, przy¬ czem oslona zewnetrzna jest uwidoczniona w przekroju; fig. 7 — w zmniejszonej skali widok czolowy tej oprawy, a fig. 8 — szczegól mechanizmu przeznaczony do nie¬ co odmiennego sposobu nastawiania opra¬ wy uwidocznionej na fig. 1.Pion giroskopowy, czyli horyzont sztuczny, uwidoczniony na rysunku, jest umieszczony w szczelnej oslonie zewnetrz¬ nej 1 posiadajacej zprzodu okienko 2, przez które widoczna jest sztabka 3 odpo¬ wiadajaca horyzontowi.Giroskop jest osadzony we wzmianko¬ wanej oslonie zapomoca pierscienia wahli- wego 4 osadzonego zkolei wahliwie zapo¬ moca czopów 5 i 6 w wymienionej, oslonie.Oslona 7, w której umieszczony jest wirnik giroskopu, jest osadzona w pierscieniu obracajacym sie dookola osi czopów 8, 9.Wirnik giroskopu moze byc napedzany zapomoca dowolnych srodków odpowied¬ nich, np. zapomoca strumieni powietrza.Powietrze jest nieprzerwanie usuwane z oslony 1 rura 10 zapomoca odpowiedniej pompy powietrznej (nieuwidocznionej na rysunku), wplywa zas do wnetrza girosko¬ pu kanalami 11 wykonanemi w lozysku 6' czopa 6. Nastepnie powietrze przechodzi wydrazonym czopem 6, kanalem 12 wyko¬ nanym w pierscieniu wahliwym, wreszcie wydrazonym czopem 9 do oslony we¬ wnetrznej giroskopu, w której umieszczona jest dysza (lub dysze) 50 przeznaczona do napedu wirnika.Do nastawiania giroskopu sluzy para pierscieni 13, 14, osadzonych obrotowo w oslonie 1 i zaopatrzonych na swych krawe¬ dziach wewnetrznych w uzebienie 15 wzglednie 15'. Wzmiankowane uzebienia zazebiaja sie z kolem zefbatem 16 umoco- wanem na walku 17, osadzonym obrotowo w bocznej sciance oslony i wyposazonym na jego przeciwleglym koncu w kólko ze¬ bate 18. Kólko zebate 18 zazejbia sie z ze¬ batka 19 stanowiaca czesc drazka 20 osa¬ dzonego przesuwnie w lozyskach 21 i 22 Umieszczonych w pewnej odleglosci od sie¬ bie w wymienionej oslonie. Drazek 20 jest zaopatrzony w galke moletowana 23. Pier¬ scienie 13, 14 sa zaopatrzone w wystajace z nich nazewnatrz zabieraki 24 i 25.Wzmiankowane zabieraki zaciskaja pomie¬ dzy soba, gdy sa ustawione w polozenie, zaznaczone na fig. 2 linjami pelnemi, trzpien 26, wystajacy z oslony 7 giroskopu przez wyciecie pólkoliste 27 (fig. 6) wyko¬ nane w pierscieniu wahliwym 4. Trzpien ten jest umieszczony tak wzgledem osi czo¬ pów 8, 9, ze gdy zostaje zacisniety, to ry¬ gluje, czyli ustala giroskop w polozeniu srodkowem wzgledem obydwóch osi (4 — 5 i 8 — 9). Trzpien ten moze byc równiez zastosowany do posuwania do góry i wdól sztabki 3. W tym celu trzpien 26 przecho¬ dzi przez wyciecie 44 stosunkowo dlugiej dzwigni 45 osadzonej wahliwie w pierscie¬ niu wahliwym 4 na czopie 46. W celu umozliwienia bardziej dokladnego dziala¬ nia zabieraków 24 i 25 do pierscieni 13 i 14 moga byc przymocowane trzpienie 28 i 29, które stykaja sie od góry wzglednie od dolu z pierscieniem wahliwym 4. Po¬ wierzchnie stykowe zabieraków 24 i 25 mozna równiez wykonac skosnie, jak to oznaczono liczbami 24', 25' na fig. 3.Fig. 4 i 5 wyjasniaja, w jaki sposób gal¬ ka moletowana, uwidoczniona na fig. 1, moze byc jednoczesnie wyzyskana do prze- — 2 —tywania doplywu powietrza do giroskopti.Drazek 20' jest wyposazony w kmek, czy¬ li przetyczke 30, która przesuwa sie w po¬ dluznych wycieciach 31, 32 wewnetrznego konca tulejki 33 stanowiacej przedluzenie czopa 37. Drazek 20' moze 'byc równiez wy¬ posazony w wyzlobienie podluzne 34, w które wchodzi koniec srubki nastawczej 35, zapobiegajacej obracaniu sie drazka 20* z wyjatkiem przypadku ustawienia drazka 20' w jego polozenie krancowe, przy którem giroskop jest zaryglowany.W celu umozliwienia obracania sie drazka 20' w tern jego polozeniu wyzlobie¬ nie 34 laczy sie z rowkiem pierscieniowym 36. Wskutek tego w razie obracania drazka 20', ustawionego w to polozenie, obraca sie tulejka 33 razem z czopem 37 stanowiacym kurek, zamykajacy doplyw powietrza z o- slony giroskopu przez kanal 38 do pompy powietrznej, Urzadzenie powyzsze zapobiega przy¬ padkowemu zamknieciu doplywu powie¬ trza, poniewaz doplyw ten moze byc za¬ mkniety tylko po zaryglowaniu giro¬ skopu.W przykladzie wykonania uwidocznio¬ nym na fig. 6 i 7 pierscienie 13' i 14' sa obracane zapomoca pierscienia moletowa- neigo 40 wystajacego nazewnatrz plyty czo¬ lowej 41 oslony giroskopu. Pierscien 40 jest -zaopatrzony w szyjbke szklana 2' oraz tuleje blaszana 42, która swym koncem przeciwleglym jest przymocowana do pier¬ scienia 13'. Wskutek tego obracanie pier¬ scienia 40 powoduje obracanie sie pierscie¬ nia 13', w razie zas umieszczenia pomiedzy pierscieniami 13' i 14' kólka zebatego pierscienie 13' i 14' beda obracaly sie w kierunkach przeciwnych. Pierscien 40 mo¬ ze byc wyposazony we wskazówke 52, wskazujaca, czy giroskop jest zaryglowany.W obydwóch przykladach wykonania trzpien 26 jest zagiety pod katem prostym i przechodzi nieco poza osia czopów 8, 9, wskutek czego powierzchnia styku trzpie¬ nia26 z zabiefakami fest powiekszona, za¬ ryglowanie giroskopu jest bardzo ipewne, a obracanie sie giroskopu dookola trzpienia 26 jakó osi oblotu jest uniemozliwione.Inny sposób uruchomiania urzadzenia wediktg wynalazku wyjasnia fig. 8. Kólko zebate 18 umocowane na osi kólka 16 jest obracane zapomoca stosunkowo dlugiej dzwigni 20', osadzonej obrotowo na czopie 51 i wystajacej swym wolnym koncem na¬ zewnatrz oslony przez otwór wykonany w plycie 41. Do tej dzwigni przymocowany jest wycinek uzebiony 19' zazebiajacy sie z kólkiem 18. PL