W znanych samoczynnych urzadzeniach sterowniczych, stosowanych do samolotów, rozrzadzane sa przy pomocy róznicowego strumienia powietrza hydrauliczne silniki pomocnicze, w celu uruchomiania sterów samolotu. W urzadzeniach tych stosowane sa równiez polaczenia silników pomocni¬ czych z urzadzeniem rozrzadczym do recz¬ nego uruchomiania sterów samolotu bez po¬ mocy hydraulicznego silnika. Wynalazek niniejszy dotyczy silnika pomocniczego do bezposredniego uruchomiania sterów samo¬ lotu niezaleznie od polozenia, jego w prze¬ strzeni oraz od. dzialania samoczynnego u- rzadzenia sterowniczego.Wedlug niniejszego wynalazku silnik pomocniczy do sterowania samolotem zao¬ patrzony jest w zabezpieczajacy zawór, który odsuwa sie przy wywarciu nan zwiek¬ szonego cisnienia hydraulicznego otwiera¬ jac samoczynnie przeplyw cieczy w silni¬ ku pomocniczym, w celu umozliwienia, na¬ tychmiastowego uruchomienia sterów sa¬ molotu niezaleznie od dzialania silnika po¬ mocniczego.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok z góry silnika pomocniczego wraz ze schematem ukladu jego polaczenia ze sterami samolotu oraz z recznym urzadzeniem sterowniczym, fig. 2 — w wiekszej podzialce czesciowy po-^ dluzny przekrój; jednego z cylindrów silni¬ ka pomocniczego oraz zaworu zabezpiecza¬ jacego, fig. 3 — przekrój poprzeczny wzdluz linii 3 — 3 na fig. 2, fig. 4 —¦ bocz¬ ny widok urzadzenia, wfreszcie fig, 5 — szczegól urzadzenia, ograniczajacego ob¬ rót zaworu wylaczajaceigo.Silnik pomocniczy wedlug niniejszego wynalazku zawiera cylindry /, 2, 3, po jed¬ nym cylindrze dla kazdego ze sterów sa¬ molotu, a mianowicie do steru bocznikowe¬ go R, do steru wysokosciowego E oraz do lotek A, przy czym kazdy z tych cylindrów jest rozrzadzany przy pomocy glównego zaworu (nie uwidocznionego na rysunku), kierujacego doplyw oleju na jedna lub dru¬ ga strone odnosnych tloków; 4. Glówny za¬ wór jest z kolei rozrzadzany przez poru¬ szany powietrzem przyrzad róznicowy, ste¬ rowany przy pomocy przyrzadu zyrosko¬ powego. Stery samolotu sa poruszane przy pomocy tloków 4, przy czym tloczyska 5, 6 i 7 tych tloków sa polaczone na obydwóch swych koncach z odpowiednimi sterami za pomoca ciegiel. Najkorzystniej jest, gdy podczas unieruchomienia samoczynnego u- rzadzenia sterowniczego dzwignia do recz¬ nego sterowania lufo pedaly do sterowania sa polaczone ze sterami za pomoca tych samych ciegiel. Ciegla steru bocznikowego F sa równiez polaczone z pedalem 9 lub innym urzadzeniem sterowniczym. Lotki A sa polaczone z dzwignia sterownicza 10, a ster wysokosciowy E polaczony jest za po¬ moca ciegiel z dzwignia sterownicza //.Na fig. 2 uwidoczniono przewody 12 i 13, polaczone z glównym zaworem jedne¬ go z cylindrów urzadzenia, np. cylindra /, przy czym olej lub inny ciekly czynnik do¬ prowadzany jest pod cisnieniem do jedne¬ go z przewodów 12 lub 13 w celu obróce¬ nia steru w jedna strone, po czym olej wra¬ ca przez drugi przewód. W celu obracania steru w druga strone, przeplyw oleju na¬ stepuje w kierunku przeciwnym. Olej z przewodu 13 wplywa do komory pierscie¬ niowej 16 przez wylot 15. Komora 16 znaj¬ duje sie miedzy wewnetrzna powierzchnia zewnetrznej oslony 17 a obracanym z zewnatrz koncem 18 tulei 19. Olej z przewodu 12 przeplywa przez otwór 20 i wnetrze 19' tulei 19 i wyplywa zen przez otwór 21 do kanalu 22, a nastep¬ nie przez otwór 23 do jednego z konców cylindra 1. Wskutek wywieranego cisnienia olej przeplywa z wylotu 15, przez otwór 24 do kanalu 22', a przez wylot 23' do drugie¬ go konca tegoz cylindra /, przy czym kana¬ ly 22 i 22' przy wlaczonym urzadzeniu sa¬ moczynnym sa oddzielone od siebie za po¬ moca zaworu 25, przeznaczonego do odci¬ nania polaczenia kanalów 22 i 22'.Zawór zabezpieczajacy 26 dociskany jest za pomoca sprezyny 27 do pierscienio¬ wej powierzchni obrzeza. 41 oslony 17 i za¬ myka zarówno kanal pierscieniowy 16, jak i wnetrze 19' tulei 19.Napiecie spreizymy 27 jest regulowane za pomoca sruby ustalajacej 28, wywiera¬ jacej nacisk na kolnierz 29, przylegajacy do lewego konca tej sprezyny. Na po¬ wierzchnie czynne grzybka zaworu 26, za¬ mykajace wnetrze 19' tulei 19 oraz kanaly 16, do których jest wtlaczany olej, wywie¬ rane jest jednakowe cisnienie, tak iz za¬ wór jednakowo dziala zarówno pod cisnie¬ niem oleju, doplywajacego z przewodu 12, jak i z przewodu 13. Wskutek zwiekszone¬ go cisnienia zawór 26 otwiera sie, przy czym olej, znajdujacy sie pod znacznym cisnieniem, przeplywa bezposrednio do przestrzeni, w której cisnienie jest mniej¬ sze, nie poruszajac wtedy tloka 4. Korzyst¬ nie jest zastosowac zawory pomocnicze 31 i 32, umieszczone w grzybku zaworu 26 i przepuszczajace olej, przesaczajacy sie na przeciwna strone grzybka zaworu 26, w ce¬ lu zapobiegania powstawaniu cisnienia, wy¬ wierajacego przeciwne dzialanie. Zawór 32 jest polaczony z wnetrzem 19' tulei 19, a zawór 31 — z kanalem 16. Zawory po¬ mocnicze 31 i 32 otwieraja sie w chwili, — 2 —kiedy odwrotne cisnienie zaczyna przekra¬ czac cisnienie, wywierane na nie z przodu, Cylindry 2 i 3, umieszczone w oslonach] 17' i 17" (fig, 4), zaopatrzone sa w podobny zawór zabezpieczajacy, jak zawór 26.Jako urzadzenie pomocnicze do wyla¬ czania samoczynnego urzadzenia, oddzia- lywajacego na stery, sluzy zawór 25, zao¬ patrzony) w przelotowy otwór 40. Zawór 25 osadzony jest na jednym wale 33 wraz z odnosnymi zaworami 25' i 25" cylindrów 2 i 3 (fig. 3) i na tymze wale osadzone jest kolo 34 do recznego obracania walu 33.Dzialanie calego urzadzenia jest naste¬ pujace. Poszczególne silniki pomocnicze, rozrzadzane przy poitiocy samoczynnego u- rzadzenia sterowniczego, poruszaja stery samolotu wskutek przesuniecia tloków 4 w cylindrach 1, 2 i 3. W przypadku, gdy cho¬ dzi o wylaczenie samoczynnego urzadzenia sterowniczego, lotnik obraca dzwignie 36, sterujaca wal z zaworem 25, w celu uzy¬ skania wolnego przeplywu oleju, doplywa¬ jacego pod cisnieniem. Wtedy lotnik moze sterowac samolot poruszajac recznie dzwi¬ gnie sterownicze, polaczone ze sterami, tymi samymi linkami, przy czyim wówczas poruszane sa równiez tloki 4, na które olej juz nie wywiera cisnienia. Urzadzenie to jest zwyklym urzadzeniem do recznego sterowania podczas ladowania i wzlotu.Gdyby urzadzenie wylaczajace 33 — 36 zawiodlo lub dla jakiejkolwiek przyczyny lotnik nie mógl wylaczyc samoczynnego u- rzadzenia sterowniczego, to moze on w dal¬ szym ciagu sterowac recznie samolot w kazdym polozeniu naciskajac silniej odpo¬ wiedni pedal sterowniczy 9 lub dzwignie sterownicze 10 i 11. Zwiekszony w taki spo¬ sób nacisk wywiera wieksze cisnienie na o- lej za pomoca tloka 4 powodujac otwarcie wlasciwego przewodu 10 wzglednie 12 za pomoca zaworu 26 i umozliwiajac tym sa¬ mym uruchomienie sterów samolotu, a co zatem idzie, uklad hydrauliczny silników pomocniczych (nie tdoz^ stanowic prze¬ szkody do recznego sterowania samolotem w kazdej chwili. PL