Przyf pomiarach terenu w celu uwidocz¬ nienia miejsc pomiarowych stosuje sie, jak wiadomo, heliotropy wymagajace swiatla slonecznego, W celu uniezaleznienia sie od swiatla slonecznego proponowano juz sto¬ sowanie sztucznego zródla swiatla pozwa¬ lajacego na dokonywanie pomiarów zarów¬ no w nocy, jak i w dzien, przy pogodzie pochmurnej. Natezenie wysylanego swiatla sztucznego zalezy nie tylko od temperatu¬ ry wlókna zarowego lecz równiez od wiel¬ kosci zwierciadla, natomiast kat rozprosze¬ nia wiazki promieni jest zalezny od roz¬ miarów zródla swiatla. Im mniejsze jest zródlo swiatla, tym dokladniejsze musza byc urzadzenia celownicze oswietlajace o- dlegle miejsca terenu.Azeby mozna bylo zawsze miec do roz¬ porzadzenia przyrzad odpowiadajacy wa¬ runkom kazdorazowym, laczono heliotrop z aparatem wysylajacym swiatlo sztuczne oraz z luneta celownicza. Wynalazek ma na celu wprowadzenie kilkii ulepszen do a- paratów dotychczas znanych, a mianowicie takie polaczenie! ze soba trzech czesci; skla¬ dowych aparatu, aby z jednej strony mogly one byc od siebie oddzielane, z drugiej zas strony aby wzajemne ich polozenie moglo byc dokladnie nastawiane i utrzymywane.W celu dogodnego nastawiania poszczegól¬ nych czesci aparatu wzgledem siebie oraz wzgledem miejsca przeciwleglego przewi¬ dziane sa rózne srodki pomocnicze.Na rysunku przedstawiono przedmiot wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia aparat w widoku z boku (czesciowo w prze-ktoyay,'i^/-2:"^-a$arafotwi^&VL z przo¬ du, fig. 3 — w wiekszej skali jeden z ukla¬ dów optycznych sluzacych do nastawiania zródla swiatla i fig. 4 — urzadzenie do na¬ stawnego zamocowywanial czeici heliotropu na lunecie.Jako podstawa sluzy oslona 1 przyrza¬ du wysylajacego swiatlo zaopatrzona w nózki nastawne 2. Wewnatrz oslony umie¬ szczone jest zródlo swiatla 3 oraz zwier¬ ciadlo wklesle 4. Jako zródlo swiatla slu¬ zy zarówka elektryczna. Odpowiednio do wyzej wspomnianych wymagan zastosowa¬ na) jest zarówka z( drutem zarowym o moz¬ liwie malych rozmiarach. Jest rzecza ko¬ rzystna nadac drutowi zarowemu postac li¬ nii srubowej owinietej dokola cylindra. Sto¬ sunek dlugosci srednicy cylindra do jego dlugosci najlepiej jest uczynic równym sto¬ sunkowi promieni wodzacych reflektora, dzieki czemu uzyskuje sie równomierne rozproszenie stozka swietlnego. W zwier¬ ciadle parabolicznym stosunek ten jest równy 1 : 2 odpowiednio do stosunku pro¬ mienia wodzacego, idacego od ogniska do wierzcholka, do promienia wodzacego zle¬ wajacego sie z parametrem.f Na oslonie 1 umieszczona jest luneta celownicza 5 skladajaca sie z dwóch nasa¬ dzanych na siebie czesci. Stykajace sie ze soba konce tworza stozkowy wieniec 17 wchodzacy w stozkowe zaglebienie wyko¬ nane w oslonie 1, wskutek czegof zapewnio¬ ne jest dokladne ustawienie osi lunety wzgledem osi projektora. Do oswietlenia krzyza nitkowego sluzacego do celowania przewidziany jest otwór) 18 w górnej czesci oslony 1 oraz otwór w lezance] nad nim cze¬ sci lunety, wskutek czego niektóre promie¬ nie wychodzace ze zródla swiatla 3 moga, sie przedostac do lunety. Maly pryzmat 6 znajdujacy sie w otworze lunety odchyla promienie w kierunku plytki z krzyzem nit¬ kowym. Azeby oswietlenie krzyza nitkowe¬ go mozna bylo nastawiac odpowiednio do oswietlenia obrazów miejsc obserwowanych umieszczona jest miedzy oslona / a luneta przeslona zmienna 19. Umozliwia) ona takie tylko oswietlenie krzyza nitkowego, azeby mozna bylo widziec zarówno jednakowo o- swietlone miejsce terenu, jak i krzyz nit¬ kowy.Luneta wykonana w sposób znany jako nosnik czesci heliotropu posiada na jednym koncu zwierciadlo 7, na drugim zas — krzyz nitkowy 8, Azeby os heliotropu moz¬ na bylo uzgadniac z osia lunety, stozkowe czopy zwierciadla i krzyza nitkowego sa o~ sadzone w tulejach nagwintowanych, przy czym jedna z nich jest zaopatrzona w o- twór mimosrodowy, wskutek czego umozli¬ wione jest przesuwanie boczne (fig. 4), Azeby os wiazki promieni swietlnych wychodzacych ze zródla 3 mozna bylo na- stawiac równolegle do osi lunety, trzeba dokladnie nastawiac polozenie zarówki wzgledem zwierciadla aparatu. Do tego ce¬ lu sluza dwa male uklady optyczne 9 (fig. 2 i 3), które sa umieszczone w oslonie 1 tak, ze linie laczace je ze zródlem swiatla tworza ze soba kat 90°. Uklady te tworza dwa obrazy rzeczywiste zródla swiatla u- mieszczone obok siebie na matowej stronie pryzmatu 10 zaopatrzonego w znak krzyza i umieszczonego w górnej czesci oslony pod luneta, wskutek czego obserwator moze je¬ dnoczesnie czuwac nad kierunkiem lunety oraz polozeniem zarówki. Uklad optyczny 9 stanowi plasko-wypukla soczewka 11 (fig. 3), której strona plaska jest zwierciadlana, przy czym soczewka jest osadzona: w obsa¬ dzie kulistej 12 i przykryta przeslona 13.W celu dokladnego nastawiania obrazów na znaku krzyzowym pryzmatu miedzy ob¬ sada kulista i jej lozyskiem umieszczone sa kliny pierscieniowe 14, które moga byc obracane wzgledem siebie, azeby mozna by¬ lo dowolnie zmieniac polozenie plaskiej strony soczewki. W polozeniu prawidlowym czesci sa zamocowywane za pomoca sruby zaciskowej 15 oraz wkretki 16.Kat miedzy promieniem padkfacym i — 2 —promintnem.r. wychodzacym' z soczewki zwierciadlanej jest stosunkowo duzy, co wplywa ujemnie na ostrosc obrazów,-Wsku-. tek tego w plaszczyznie, w której kat jest najwiekszy, przeslona powinna przepusz¬ czac jak najmniej swiatla. Z tego powodu przeslona jest wedlug wynalazku wykona¬ na w postaci szczeliny, której najwiekszy wymiar przebiega prostopadle do plaszczy¬ zny najwiekszego kata odchylenia.Lampa zarowa jest umieszczona nastaw¬ nie w swej oprawce i jest zaopatrzona w zwykle srodki do dokladnego nastawiania jej. Ponadto lampa jest wyposazona w ku¬ lista przeslone klapkowa, uruchomiana cie¬ gnem Bowden'a, w celu umozliwienia wy¬ zyskania aparatu do sygnalizacji swietlnej.Lampa zarowa moze byc zasilana pradnica, która wraz z silnikiem olejowym stanowi zespól przenosny. Cale urzadzenie jest za¬ tem uniezaleznione od miejscowej instala¬ cji i moze byc latwo przenoszone z jedne¬ go miejsca pomiarowego na inne.Aparat jest zaopairzony w nózke umoz¬ liwiajaca dokladne kierowanie osi lunety wzglednie calego przyrzadu na obserwowa* ne miejsca terenu. W celu ustawiania osi lunety celowniczej w plaszczyznie poziomej nózka jest zaopatrzona w poziomnice 20. PL