PL24027B1 - Maszyna do ksiegowania. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy maszyn do ksiegowania, zwlaszcza zas zespolów narzadów do zakladania, przytrzymywa¬ nia i wyjmowania arkuszy) papieru lub for¬ mularzy, uzywanych do ksiegowania. Przy mechanicznem ksiegowaniu otrzymuje sie zwykle odbitke zaksiegowanych pozycyj na arkuszu dziennikowym czyli kontrolnym, który pozostaje stale w maszynie. Maszy¬ na jest zaopatrzona zwykle w zespoly na¬ rzadów, umozliwiajace zakladanie i wyjmo¬ wanie stron ksiegi glównej oraz formula¬ rzy miesiecznego zestawienia be2 porusza¬ nia wspomnianego arkusza kontrolnego. W znanych maszynach strony ksiegi glównej lub formularze miesiecznego zestawienia sa wstawiane i przytrzymywane w taki spo¬ sób, iz utrudnione jest ogladanie tych ar¬ kuszy, co zkolei powoduje trudnosci w na- lezytem ich nastawianiu wzgledem siebie oraz wzgledem arkusza kontrolnego.

Przedmiotem wynalazku niniejszego jest zespól do zakladania strony ksiegi glów¬ nej lub formularza miesiecznego zestawie¬ nia strona licowa ku przodowi, a dolna krawedzia ku tylowi maszyny, bez poswie¬ cania widzialnosci tych czesci arkuszy, któ¬ re powinny byc widzialne przy nastawia¬ niu arkuszy wzgledem siebie oraz wzgle¬ dem arkusza kontrolnego.

Zespól wedlug wynalazku daje sie z latwoscia nastawiac w celu udogodnieniawstawiania arkuszy w kierunku ku dolowi przed walkiem maszyny oraz udogodnie¬ nia wyjmowania tych arkuszy po zaksiego¬ waniu.

Maszyna wedlug wynalazku posiada po¬ nadto zespól narzadów, ryglujacy klawisz do wlaczania silnika napedowego maszy¬ ny» gdy zespól narzadów do zakladania ar- kuszy jest ustawiony w polozenie, w któ- rem arkusze nie sa przytrzymywane; ze¬ spól ten odryglowuje klawisz do wlacza¬ nia silnika napedowego, gdy arkusze sa przycisniete do walka maszyny, a unie¬ mozliwia zwalnianie arkuszy wtedyf gdy klawisz do wlaczania silnika napedowego jest nacisniety lub skoro maszyna wyko¬ nywa czynnosc ksiegowania.

Wreszcie maszyna wedlug wynalazku posiada zespól narzadów, zwalniajacy wzmiankowane arkusze, gdy wózek ma¬ szyny powraca w polozenie wyjsciowe; ma¬ szyna posiada równiez korytka do prowa¬ dzenia arkuszy oraz lapki do ich zaciska¬ nia, przyczem te korytka i lapki sa tak o- sadzone, ze nie przeszkadzaja sobie wza¬ jemnie podczas przesuwania.

Na zalaczonym rysunku fig. 1 przedsta¬ wia widok zgóry maszyny, wykonanej we¬ dlug wynalazku niniejszego, przyczem nie¬ które czesci skladowe zostaly pominiete w celu uproszczenia rysunku, wózek znajdu¬ je sie w polozeniu wyjsciowen^ a zespól narzadów, sluzacy, do zakladania arkuszy do maszyny, jest przestawiony ku przodo¬ wi, czyli przygotowany do zakladania ar¬ kuszy; fig. la przedstawia widok perspek¬ tywiczny jednego z korytek do prowadze¬ nia arkuszy podczas ich zakladania; fig, 2 — czesciowy widok zprzodu wózka ma¬ szyny; fig. 3 — czesciowy widok zprzodu zespolu narzadów, sluzacego do zaklada¬ nia arkuszy do maszyny; fig. 3a — widok jednej z dwóch zapadek, ryglujacych ze¬ spól wedlug fig. 3 w kazdem z jego polo¬ zen krancowych; fig. 4 — czesciowy widok z prawej strony maszyny^1 przyczen* zespól narzadów wedlug fig. 3 jest przestawiony ku przodowi, a klawisz do wlaczania silni¬ ka napedowego jest zaryglowany i nie mo¬ ze byc nacisniety; fig. 5 -— czesciowy wi¬ dok z prawej strony wózka maszyny, przy¬ czem zespól narzadów wedlug fig. 3 jest ustawiony w tylnem czyli roboczem poloze¬ niu, a klawisz do wlaczania silnika napedo¬ wego (nieuwidoczniony na tej: figurze) jest odryglowany; fig. 6 — szczegól wedlug fig. 5; fig. 7 i 8 przedstawiaja tel samel cze¬ sci skladowe maszyny po nacisnieciu kla¬ wisza do wlaczania silnika napedowego; fig. 9 przedstawia narzady, ryglujace ze¬ spól narzadów wedlug fig, 3, w tylnem po¬ lozeniu; fig. 10 — przekrój poprzeczny wózka z zespolem narzadów wedlug fig. 3 w polozeniu przedniem; fig. 11 — takiz przekrój wózka ze wzmiankowanym ze¬ spolem* przestawionym w tylne polozenie; fig. 12 — czesciowy widok perspektywicz¬ ny zespolu narzadów, ryglujacych klawisz do wlaczania silnika; fig. 13 — zespól na¬ rzadów do przestawiania zespolu narzadów wedlug fig. 3 ku przodowi; fig. 14 — pro¬ wadnice, wchodzaca w sklad zespolu, uwi¬ docznionego na fig. 13, a fig. 15 — szcze¬ gól tegoz zespolu.

Na rysunku rama wózka jest oznaczo¬ na, jako calosc, cyfra 1 (fig. 4). Wózek jest osadzony na nieruchomej ramie ma¬ szyny w dowolny sposób; wedlug rysunku do tego celu sluzy szyna prowadnicza 2, umocowana w ramie maszyny, przyczem pomiedzy wózkiem a szyna umieszczone sa dwa szeregi walków, zmniejszajacych tarcie, 'i Mechanizm do stopniowego posuwania wózka w lewo podczas ksiegowania wzgled¬ nie do przesuwania wózka w polozenie wyjsciowe moze posiadac dowolna znana budowe.

W ramie 1 Wózka Osadzony jest obroto¬ wo walek 3 {fig. 10) maszyny, który moze byc obracany zapomoca dowolnego mecha¬ nizmu; wedlug rysunku do tego celu slu- — 2 -zy kólko zapadkowe 4 (fig. 9), umieszczo¬ ne na prawym koncu walka i wspóldziala¬ jace z zapadka 5, która jest osadzona ob¬ rotowo na czopie 6, umocowanym w plytce 7, i, dociskana do kólka zapadkowego spre¬ zyna 8. Jezyczek 9. plytki 7 ogranicza wiel¬ kosc przesuwu zapadki. Plytka 7 stanowi prawa scianke boczna sztywnej ramki, o- sadzonej obrotowo w wózku maszyny na precie 10. Sprezyna 11 usiluje stale prze¬ chylic wzmiankowana ramke ku tylowi i docisnac zapadke 5 do kólka zapadkowe¬ go. Dzialanie tej sprezyny ogranicza ze¬ tkniecie sie jezyczka 7a plytki 7 z trzpien- kiem zatrzymowym 7b. Czesc górna wzmiankowanej sztywnej ramki, a miano¬ wicie pret 12 (fig. 10) moze byc porusza¬ ny zapomoca odpowiedniego narzadu przy dowolnem polozeniu wózka maszyny. Na¬ rzad ten stanowi krazek 13a, osadzony obrotowo na koncu ramienia 13 dzwigni trójramiennej 14 (fig. 4), osadzonej obro¬ towo w ramie maszyny na osi 15. Dzwignia 14 jest polaczona zapomoca wodzika 17 z dwuramienna dzwignia 16, której jeden ko¬ niec posiada ksztalt widelek. Dzwignia 16 jest wprawiana w ruch zapomoca ramienia 18, zaklinowanego na glównym wale na¬ pedowym maszyny, wykonywajacym ruch wahadlowy. Na wale 19 jest umocowane sztywno ramie 20, polaczone zapomoca wodzika 21 z tarcza* korbowa 22. Tarcza ta jest obracana silnikiem elektrycznym 23 za posrednictwem odpowiedniej przekladni zebatej, wyposazonej w sprzeglo 23a (fig. 1). Wzmiankowane sprzeglo jest wlaczane zapomoca odpowiedniej sprezyny i jest wylaczane w koncu kazdego obrotu tarczy korbowej 22. Dzialaniem wzmiankowanej sprezyny rozrzadza zapadka 24* Przy ksie¬ gowaniu wiekszej liczby pozycyj mecha¬ nizm, sluzacy do regulowania odstepu mie¬ dzy wierszami, jest zwykle ustawiany w polozenie nieczynne az do konca robocze¬ go suwu wózka maszyny.

Arkusz kontrolny A oraz arkusz kalki B sa zakladane na walek 3 od tylu ma¬ szyny. Do tego celu sluzy fartuszek blasza¬ ny 25, umocowany na ramie wózka odchyl- nie od pionu (fig. 10), przyczem krawedz dolna tego fartuszka dochodzi prawie do tylnej czesci powierzchni walka 3. Na fartuszku 25 umocowane sa dwie prowad¬ nice przesuwne 26, dajace sie nastawiac i sluzace do prowadzenia arkuszy A i B z boków.

Do dociskania arkuszy A i B do walka 3) od dolu sluzy zespól narzadów, posiada¬ jacy dowolna budowe. Wedlug rysunku do tego celu sluza znane waleczki dociskowe 27. Ramka 28 (fig. 10), osadzona obroto¬ wo na czopach 29 bocznych scianek wózka, sluzy do przytrzymywania arkuszy A i B na walku po przesunieciu ich po przedniej czesci obwodu walka 3. Strona C ksiegi glównej, formularz D np. miesiecznego ze¬ stawienia oraz niezbedna liczba arkuszy kalki E sa zakladane od przodu walka 3.

Zespól narzadów, ulatwiajacy powyzsze za¬ kladanie, zawiera ramke sztywna 30 (fig. 3), skladajaca sie z wygietej lukowo listwy 31, osadzonej obrotowo w ramie wózka na czopach 32, oraz z dwóch pretów 33, przy¬ mocowanych, do konców listwy 31 i wysta¬ jacych ku górze. Do górnych konców pre¬ tów 33 przymocowana jest wahliwie ram¬ ka 34, skladajaca sie z dwóch boków 35 oraz dwóch drazków 36, 37. Czopy 38 (fig. 3), na których obraca sie ramka gór¬ na 34, sa osadzone w bokach 35 tej ramki i wchodza w podluzne otwory 39, wyko¬ nane w górnych koncach pretów 33. Ramki 30 i 34 sa przytrzymywane w polozeniu przedniem (w którem zakladane sa arku¬ sze) lub w polozeniu tylnem zapomoca ze¬ spolu narzadów, który wedlug fig. 3a za¬ wiera dwie zapadki 40. Kazda zapadka jest przymocowana obrotowo do jednego z bo¬ ków 35 oraz posiada dwa wreby 41, w któ¬ re wchodzi trzpieniek 42, osadzony w bocz¬ nej sciance wózka. Wewnetrzne krawedzie tych wrebów sa skosne i tworza zab o — 3 —ksztalcie litery V o wierzcholku 41a. Spre¬ zynki 43 (fig. 3), przymocowane do tyl¬ nych konców zapadek 40, dociskaja je sprezyscie do trzpienków 42 i uskutecznia¬ ja koncowa czesc przesuwu ramek 30 i 34 w obydwóch kierunkach, skoro tylko wierz¬ cholki 41a przesuna sie poza trzpienki 42 w którymkolwiek kierunku.

Górna ramka 34 jest osadzona obroto¬ wo na sciankach bocznych wózka zapomo- ca dwóch zespolów narzadów, z których kazdy posiada wedlug rysunku dwa czopy 44 i 45 (fig. 8), osadzone w odpowiedniej sciance bocznej wózka; pomiedzy zas czo¬ py wsuniety jest zagiety lukowato dolny koniec boku 35, który przesuwa sie pomie¬ dzy niemi.

Na precie 36 osadzone sa dwa korytka 46 (fig. la), sluzace do prowadzenia ar¬ kuszy, zakladanych do maszyny zprzodu walka. Kazde korytko sklada sie ze scian¬ ki tylnej 47, scianki przedniej 48 oraz scianki bocznej 49, która laczy ze soba scianki 47 i 48 i tworzy prowadnice jedne¬ go boku arkuszy, zakladanych do ma¬ szyny.

Korytka powyzsze sa osadzone na pre¬ cie 36 przesuwnie, tak iz moga byc nasta¬ wiane odpowiednio do szerokosci arkuszy.

W tym celu scianka przednia kazdego ko¬ rytka jest przymocowana do wspornika 50, przymocowanego do suwaka 51, osadzone¬ go przesuwnie na precie 36. Kliny 52 zapo¬ biegaja obracaniu sie suwaków 51 na pre¬ cie, a sprezynki 53 przytrzymuja je spre¬ zyscie w nadanem polozeniu.

Lapki 54 do zaciskania papieru (fig. 2 i 10), posiadajace dowolna budowe, sa osa¬ dzone przesuwnie na precie 37. Lapki te sa wyposazone wt waleczki dociskowe 55. We¬ dlug fig. 10 korytka 46 dochodza prawie do lapek 54. Waleczki dociskowe 55 (fig. 11) posiadaja taka srednice i sa umie¬ szczone tak, iz nie znajduja sie na drodze suwaków drukujacych, gdy suwaki te wy¬ suwaja sie ku górze w polozenie robocze.

Dzieki temu lapki 54 moga byc ustawiane na precie 37 w dowolnych miejscach, nie przeszkadzajac suwakom drukujacym, nie¬ zaleznie od liczby rubryk na arkuszach.

Na fig. 11 uwidoczniony jest linjami prze¬ rywanemi jeden z suwaków drukujacych T, wysuniety w polozenie, odpowiadajace drukowaniu cyfry „9".

Gdy ramki 30 i 34 sa' odchylone w swe polozenie przednie, jak to uwidoczniono na fig. 10, a arkusze zostaly juz zalozone do korytek 46, to korytka te kieruja dolne brzegi arkuszy ku tylnej czesci lapek 54, w przejscie pomiedzy lapkami i walkiem maszyny. Wygieta listwa 31 prowadzi ar¬ kusze dalej pod walek, poczem arkusze zostaja skierowane do góry ztylu walka zapomoca prowadnicy 56j wygietej lukowo i umocowanej w ramie wózka. Plytka 57, umocowana równiez w ramie wózka ztylu za fartuszkiem 25, odsuwa arkusze od te¬ go fartuszka.

Waleczki dociskowe 58, osadzone obro¬ towo w sciankach bocznych ramy wózka, znajduja sie na lukowatej drodze przesu¬ wu arkuszy C, D i E i zapobiegaja styka¬ niu sie tych arkuszy z waleczkami doci- skowemi 27 oraz zespolem narzadów do nastawiania waleczków 27.

Listwa pfowadnicza 59 (fig. 10), umo¬ cowana w Mmie maszyny wpoblizu drogi wózkat a mi&ittfwicie przed ta droga, posia¬ da wystep 60} znajdujacy sie nad górna krawedzia listwy 31, gdy listwa ta zostaje odchylona ku przodowi. Wystep 60 odchy¬ la dolne brzegi arkuszy wtyl od krawedzi listwy 31, dzieki czemu zapobiega faldo¬ waniu sie i zatrzymywaniu sie tych arku¬ szy na krawedzi listwy 31.

Gdy ramki 30 i 34 sa ustawione w tyl- nem polozeniu, jak uwidoczniono na fig. 11, to waleczki 55 dociskaja arkusze C, D i E do przedniej czesci obwodu walka maszy¬ ny, przyczem arkusze A i B znajduja sie pomiedzy arkuszami C, D i E a powierzch¬ nia walka. — 4 —Dolne krawedzie lapek S4 sluza do wskazywania wierszy przy zakladaniu ar¬ kuszy C i D i ustawienia ich we wlasciwe polozenie wzgledem poziomu wiersza dru¬ kowanego, to jest wzgledem plaszczyzny poziomej, przeprowadzonej przez os walka maszyny. Przy zakladaniu arkuszy C, D i E nalezy nastawic ostatni wiersz naglówka tuz ponizej dolnych krawedzi lapek 54.

Gdy ramki 30 i 34 zostaja nastepnie od¬ chylone ku tylowi, to nie zachodzi przesuw arkusza wzgledem dolnych krawedzi lapek 54. Nalezy zaznaczyc, ze dolne krawedzie lapek 54 znajduja sie wpoblizu osi obrotu ramki 34.

Maszyna nie£ powinna byc uruchomiana, gdy ramka Z4 jest odchylona ku przodowi, poniewaz suwaki drukujace T moglyby za¬ wadzic o waleczki dociskowe 55; arkusze C, D i E nie sa wówczas docisniete do wal¬ ka maszyny. Maszyna jest zatem wyposa¬ zona w narzady, ryglujace klawisz 62 do wlaczania silnika napedowego maszyny, skoro tylko ramka 34 jest odchylona ze swego polozenia normalnego i przytrzy¬ mana w tern odchylonem polozeniu zapo- moca zapadek 40. Zapadka 24 (fig. 4) jest sztywno przymocowana do ramienia 65, o- sadzonego w ramie maszyny obrotowo na czopie 66. Sprezyna 67, przymocowana do ramienia 65, przytrzymuje zapadke 24 w polozeniu czynnem. Ramie 65 jest sprzezo¬ ne z tylnym koncem dzwigni 68 zapomoca czopa, przesuwajacego sie w odpowiednim otworze podluznym. Przedni koniec dzwi¬ gni 68 jest polaczony przegubowo z ramie¬ niem 69, zaklinowanem na lewym koncu walka wahliwego 70. Na prawym koncu te¬ go walka umocowane jest ramie 71, do któ¬ rego przymocowany jest przegubowo przedni koniec dzwigni 72. W tylnej cze¬ sci dzwigni 72 osadzony jest trzpien 73, który moze zahaczac sie o wystep 74 dzwi¬ gni 75. Przedni koniec dzwigni 75 jest po¬ laczony przegubowo z jednem ramieniem dzwigni katowej 76, osadzonej obrotowo w ramie maszyny h& ósi 77. Drugie ramie tej dzwigni katowej jest polaczone z trzon¬ kiem klawisza 62. Sprezyna 78, przymoco¬ wana do dzwigni 72, usiluje odchylic te dzwignie ku tylowi, dzieki czemu utrzymu¬ je normalnie klawisz 62 w stanie podnie¬ sionym. Jezeli trzpien 73 znajduje sie na drodze przesuwu wystepu 74, to nacisnie¬ cie klawisza 62 spowoduje odchylenie sie zapadki 24 z polozenia czynnego, wskutek czego sprzeglo zostaje wlaczone, póczem tarcza korbowa 22 wykonywa jeden obrót.

Tylny koniec dzwigni 72 jest polaczo¬ ny przegubowo zapomoca czopa 79 (fig. 6) z ramieniem 80, osadzonem obrotowo w ra¬ mie maszyny na czopie 81. Do ramienia 80 przymocowana jest lapka 82, której odgie¬ ty koniec górny 83 zachodzi za wystep 84 przedniej czesci rygla 85. Rygiel ten jest osadzony wahliwie w ramie maszyny na czopie 86. Jezeli koniec 83 lapki 82 znaj¬ duje sie za wystepem 84 (fig. 4), to kla¬ wisz 62 do wlaczania silnika napedowego maszyny nie moze byc nacisniety o tyle, a- by zapadka 24 zostala wychylona ze swe¬ go polozenia czynnego. Tylny koniec ry¬ gla 85 posiada powierzchnie oporowa 87 (fig. 5), dociskana do dolnej krawedzi li¬ stwy 88 (fig. 4), przymocowanej wpoblizu swych konców obrotowo do ramy wózka.

Dlugosc listwy 88 jest dobrana tak, aby mogla wspóldzialac z ryglem 85 w kazdem polozeniu wózka maszyny. Do listwy 88 przymocowana jest usztywniajaca ja li¬ stwa 88a (fig. 12). Za powierzchnia oporo¬ wa 87 znajduje sie wreb 89, w który wsu¬ wa sie dolny brzeg listwy 88 (fig. 8). Za wrebem 89 znajduje sie powierzchnia sli¬ zgowa 90, po której slizga sie przednia po¬ wierzchnia listwy 88 (fig. 5) podczas prze¬ suwania sie wózka maszyny. Sprezyna 91 (fig. 6) usiluje obrócic rygiel 85 w takim kierunku, aby) odsunac wystep 84 od zagie¬ tego konca 83 lapki 82.

. Gdy ramki 30 i 34 sa przestawione z — 5 —polozenia nieczynnego (fig. 4), w kiórem arkusze moga byc zakladane do maszyny, w polozenie czynne, przedstawione na fig. 5, to klawisz 62 do wlaczania silnika na¬ pedowego maszyny jest odryglowany.

Na prawej bocznej sciance wózka umo¬ cowane jest obrotowo na czopie 93 ramie 92, sprzezone z ramka 34 zapomoca wodzi¬ ka 94 (fig, 8). W tylnym koncu wodzika 94 wykonany jest otwór podluzny 95, w którym przesuwa sie czop 96, osadzony w ramieniu 92. Pomiedzy ramieniem 92 i wo¬ dzikiem 94 zalozona jest naciagnieta spre¬ zyna 97. Gdy ramki 30 i 34 zostaja prze¬ stawione ku tylowi, to jezyczek 98 ramie¬ nia 92 zahacza sie o jezyczek 99 listwy 88 i przesuwa te listwe z polozenia wedlug fig. 4 w polozenie wedlug fig. 5.

Sprezyna 91 przekreca wtedy rygiel 85 w polozenie, uwidocznione na fig. 6, wsku¬ tek czego wystep 84 zostaje odsuniety od konca 83 lapki 82, tak iz klawisz 62 moze byc nacisniety w celu uruchomienia ma¬ szyny i zaksiegowania danej pozycji. Na¬ cisniecie klawisza 62 powoduje zetkniecie sie konca 83 lapki 82 z powierzchnia pro- wadnicza 100 (fig. 6), znajdujaca sie na odgietym pochylo ku górze przednim kon¬ cu rygla 85, wskutek czego koniec ten zo¬ staje nieco przesuniety do góry (fig. 7), a tylny koniec rygla zostaje opuszczony, dzieki czemu listwa 88 wsuwa sie na wreb 89, jak to uwidoczniono na fig. 8. Przesuw iistwy 88 powoduje ustawienie sie jezycz¬ ka 99 nad jezyczkiem 98, co uniemozliwia obracanie sie ramienia 92 ku górze.

Moze sie zdarzyc, ze doplyw pradu e- lektrycznego ustaje przypadkowo po na¬ cisnieciu klawisza 62; maszyna nie bedzie wówczas dzialala az do chwili ponownego doplywu pradu. Gdyby podczas takiej przerwy ramki 30 i 34 zostaly odchylone ku przodowi w polozenie wedlug fig. 8 i przytrzymane w tern polozeniu, to po uru¬ chomieniu maszyny z chwila ponownego doplywu pradu suwaki drukujace mogly¬ by zderzyc sie z waleczkami dociskowemi 55. Temu jednak zapobiega opisany powy¬ zej zespól narzadów, poniewaz obracanie sie ramienia 92 do góry jest uniemozliwio¬ ne, a sprezyna 97 odciaga zpowrotem ram¬ ki 30 i 34 ku tylowi, poniewaz sprezyna 97 jest silniejsza od sprezyny 43 (fig. 3).

Podczas dzialania maszyny zespól na¬ rzadów, skojarzonych z klawiszem 62 i roz¬ rzadzajacych jego ruchami, zostaje usta¬ wiony zpowrotem w polozenie, uwidocz¬ nione na fig. 5, zapomoca mechanizmu na¬ stepujacego. Na plytce 7 (fig. 8) osadzona jest obrotowo na czopie 101 dzwignia trój- ramienna 102. Jedno z ramion tej dzwigni jest polaczone z zapadka 5 zapomoca spre¬ zyny 8, usilujacej obrócic te dzwignie w kierunku, odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki zegara. Ramie 103 dzwigni 102 naciska ku dolowi jezyczek 104 listwy 88.

W ciagu pierwszej polowy kazdego o- kresu dzialania maszyny (z wyjatkiem ksiegowania pozycyj w ostatniej rubryce arkusza), gdy ramie 13 obraca sie ku ty¬ lowi, pret 12 posuwa sie w slad za kraz¬ kiem 13a o taka odleglosc, aby ramie 103 dzwigni 102 ustawilo sie nad jezyczkiem 104.

W ciagu drugiej polowy kazdego okre¬ su dzialania maszyny krazek 13a posuwa pret 12 zpowrotem ku przodowi, wskutek czego ramie 103 naciska jezyczek 104 ku dolowi tak, iz listwa 88 wysuwa sie z wre¬ bu 89, poczem sprezyna 91 podnosi tylny koniec rygla 85 w polozenie, przedstawio¬ ne na fig. 5. Gdy ramie 103 jest przesuwa¬ ne w opisany powyzej sposób ku dolowi, to wychyla sie ono jednoczesnie ku przo¬ dowi tak, iz odlacza sie od jezyczka 104 wskutek zetkniecia sie trzeciego ramienia dzwigni 102, skierowanego ku przodowi, z trzpienkiem zatrzymowym 105, osadzonym w sciance bocznej wózka maszyny. Zetknie¬ cie to powoduje obracanie sie dzwigni 102 w kierunku ruchu wskazówki zegara. — 6 —Podczas ksiegowania pozycyj w ostat¬ niej rubryce arkusza zespól narzadów, re¬ gulujacych polozenie arkuszy, oraz zespól narzadów, rozrzadzajacych ruchami kla¬ wisza 62, wykonywaja swe czynnosci w opisany powyzej sposób, poczem odbywa sie zmiana wiersza. W ciagu pierwszej po¬ lowy powyzszego ksiegowania pret 12 wy¬ konywa calkowity swój suwl ku tylowi, gdy krazek 13a posuwa sie w odpowiednim kie¬ runku, wskutek czego zapadka 5 zostaje przestawiona tak, iz zahacza sie o zab kól¬ ka zapadkowego 4. W ciagu zas drugiej polowy powyzszego okresu zapadka 5 ob¬ raca kólko zapadkowe o kat, odpowiada¬ jacy obranej odleglosci pomiedzy wiersza¬ mi. Na fig. 9 plytka 7 jest przedstawiona w polozeniu posredniem, w którem prze¬ kreca sie ku przodowi i ku dolowi; zapad¬ ka 5 wkrótce przestanie zazebiac sie z kól¬ kiem zapadkowem.

Po zaksiegowaniu pozycyj w ostatniej rubryce arkusza wózek maszyny powraca samoczynnie w polozenie, odpowiadajace pierwszej rubryce arkusza.

Maszyna wedlug wynalazku jest wypo¬ sazona w mechanizm pomocniczy, samo¬ czynnie ustawiajacy ramki 30 i 34 w polo¬ zenie, w którem strona ksiegi glównej i formularz np. miesiecznego zestawienia moga byc wyjete z maszyny, gdy wózek maszyny powraca w swe polozenie wyj¬ sciowe. Mechanizm ten zawiera ramie 106 (fig. 15), zawieszone wahliwie na czopie 107, osadzonym w prawej sciance bocznej wózka i przesunietym przez otwór podluz¬ ny 107a, wykonany w, górnej czesci ramie¬ nia 106. Ramie to jest sprzezone z ramka 34 zapomoca wodzika 108 (fig. 13). Na dolnym koncu ramienia 106 umieszczony jest krazek 109, wspóldzialajacy z prowad¬ nica podczas powrotnego przesuwu wózka..

Prowadnica ta jest zaznaczona linjami przerywanemi na fig. 1 oraz jest uwidocz¬ niona na fig. 13 i 14.

Prowadnica posiada plytke podstawo¬ wa 110, przymocowana przestawnie w kie¬ runku podluznym do górnej powierzchni szyny prowadnicze} 2 zapomoca srub 110x, które sa wkrecone w otwory 110y (fig. i), wykonane szeregowo w szynie prowadni¬ czej2. ' Ta nastawnosc prowadnicy daje zkolei moznosc regulowania miejsca, w którem ramki 30 i 34 zostaja odrzucone ku przo¬ dowi, w zaleznosci od szerokosci arkuszy C i D. Na plytce podstawowej 110 umoco¬ wane sa dwie plytki 110a i 11Ob (fig. 14}, które tworza zlobek prowadniczy. Jedna z tych plytek posiada krawedz ukosna 111 i krawedz 112, równolegla do podluznej osi prowadnicy, oraz pochyla powierzchnie prowadnicza 113. Druga ze wzmiankowa¬ nych plytek posiada dwie ukosne krawe¬ dzie 114 i 115. Podczas powrotnego suwu wózka krazek 109 styka sie z krawedzia 111 i przesuwa sie wskutek tego ku przo¬ dowi maszyny, odchylajac ku przodowi ramki 30 i 34 do chwili, w której zeby 4la zapadek 40 (fig. 3a) przesuna sie poza trzpieniu 42 (fig. 3),, poczem sprezyna 43 uskutecznia ostateczne odchylenie ramek 30 i 34 w ich polozenie przednie, a krazek 109 toczy sie po krawedzi 115* Wskutek tego strona ksiegi glównej i formularz np. miesiecznego zestawienia, na których zostalo dopiero co uskutecznione zaksiegowanie pozycyj, zostaja zwolnione od nacisku ramek, tak ze moga byc wy¬ jete z maszyny i zastapione innemi.

Gdy ramki 30 i 34 sa odchylane ku przodowi, to wodzik 94 (fig. 5) podnosi nieco ramie 92, przyczem jezyczek 98 za¬ hacza sie o jezyczek 105a listwy 88 i prze¬ suwa te listwe z powierzchni slizgowej 90 na powierzchnie oporowa 87 (fig. 4), ry¬ glujac w ten sposób klawisz 62 do wlacza¬ nia silnika napedowego maszyny.

Gdy wózek znajduje sie w polozeniu wyjsciowem, to krazek 109 znajduje sie w pewnej odleglosci od prawegoi boku pochy¬ lej powierzchni prowadniczej 113 (fig. 1), — 7 —wobec czego nic nie przeszkadza recznetnii przestawieniu ramek 30 i 34 zpowrotem ku tylowi. Takie przestawienie, ramek 30 i 34 powoduje ustawienie sie krazka 109 na osi powierzchni prowadnicze) 113, wskutek czego podczas posuwania sie wózka w le¬ wo krazek 109 przesuwa sie po powierzch¬ ni 113 do góry, poczem toczy sie po plytce HOa i opusizcza sie nastepnie, zeslizgujac sie z lewego konca plytki HOa. Otwór po¬ dluzny 107a umozliwia podnoszenie sie do góry ramienia 106 wraz z krazkiem 109.

Palak prowadniczy 116 (fig. 13), przymo¬ cowany do bocznej scianki wózka, zapo¬ biega odchylaniu sie ramienia 106 w kie¬ runku osi wózka > Powyzszy zespól narzadów, zwalniaja¬ cy samoczynnie od nacisku waleczków do¬ ciskowych strone ksiegi glównej oraz np. formularz miesiecznego zestawienia, moze byc unieruchomiony w razie potrzeby przez podniesienie ramienia 106 do takiej wysokosci, aby krazek 109 znajdowal sie ponad poziomem plytek lida i llOb. W tym celu na trzpienku 117, umocowanym w ramieniu 106, osadzony jest obrotowo haczyk 118, który moze byc zakladany za czop 107, jak to przedstawiono na fig. 15, w celu przytrzymania ramienia 106 w po¬ lozeniu podniesionem. Haczyk 118 jest przestawiany zapomoca jezyczka 119.

Sposób poslugiwania sie maszyna jest nastepujacy.

Przyjmuje sie, ze wózek jest ustawiony w polozeniu wyjsciowem, ramki 30 i 34 wraz ze skojarzonemi z niemi narzadami sa ustawione w polozeniu przedniem, jak uwidoczniono na fig. 1, 4 i 10, a klawisz 62 jest zaryglowany i nie moze byc naci¬ sniety. Osoba, poslugujaca sie maszyna, zaklada strone ksiegi glównej oraz np. for¬ mularz miesiecznego zestawienia, to jest zaklada arkusze, które sa wsuwane w kie¬ runku ku dolowi przed walkiem wózka.

Formularz moze stanowic arkusz podwój¬ ny, to jest moze posiadac podwójna dlu- go^c; w tym przypadku jedna czesc tego zestawienia znajduje sie ztylu za strona ksiegi glównej, a druga —- przed nia, wsku¬ tek czego pozycje na stronie ksiegi glów¬ nej sa odbitkami pozycyj, drukowanych na przedniej czesci zestawienia. Po wsunieciu powyzszych arkuszy tak gleboko, aby wiersz, podlegajacy zadrukowaniu, znajdo¬ wal sie na poziomie dzialania suwaków drukujacych, osoba, poslugujaca sie ma¬ szyna* popycha ku tylowi pret 36, ustawia¬ jac w ten sposób ramki 30 i 34 w poloze¬ nie, uwidocznione na fig. 5 i 11. Ruch ku tylowi ramki 34 zostaje przekazany zapo¬ moca wodzika 94 ramieniu 92) (fig. 5), któ¬ rego jezyczek 98 naciska jezyczek 99 i przesuwa wskutek tego listwe 88 zj poloze¬ nia, przedstawionego na fig. 4, w polozenie, uwidocznione na fig. 5. Dzieki temu spre¬ zyna 91 (fig. 6) moze nastepnie obracac ry¬ giel 85 w polozenie, przedstawione na fig. 5 i 6, przyczem wystep 84 zostaje odsunie¬ ty od konca 83 lapki 82, wskutek czego odryglowany zostaje klawisz 62. Po na¬ stawieniu pozadanej pozycji na klawiatu¬ rze maszyny nacisniety, zostaje klawisz 62.

Wskutek tego koniec 83 lapki 82 przesuwa powierzchnie prowadnicza 100 do góry (fig. 7) tak, iz tylny konfec rygla 85 zo¬ staje opuszczony o tyle, ze listwa 88 moze wsunac sie pod dzialaniem wlasnego cie¬ zaru do wrebu 89 (fig. 8). W ciagu pierw¬ szej polowy okresu dzialania maszyny, na¬ stepujacego po nacisnieciu klawisza 62, ra<- mie 103 ustawia sie nad jezyczkiem 104.

W ciagu drugiej polowy tego okresu ramie 103, naciskajac na jezyczek 104, odchyla listwe 88 ku tylowi, a sprezyna 91 prze¬ stawia rygiel 85 w polozenie, przedstawio¬ ne na fig. 5 i 6. Wózek przesuwa sie w po¬ lozenie, odpowiadajace nastepnej rubry¬ ce pozycyj, poczem ponowne nacisniecie klawisza 62 powoduje powtórzenie sie opi¬ sanych ruchów narzadów maszyny.

Gdy wózek maszyny jest nastawiony na ostatnia rubryke strony ksiegi glównej, to — 8 —nacisniecie klawisza 62 powoduje uru¬ chomienie maszyny z dódatkowem prze¬ sunieciem arkuszy, zalozonych do ma¬ szyny, o jeden wiersz oraz powodu¬ je powrót wózka w polozenie wyjscio¬ we.

Podczas powrotnego ruchu wózka kra¬ zek 109 (fig. 13) styka sie z krawedzia u- kosna 111, wskutek czego ramki 30 i 34 zostaja odchylone ku przodowi w celu zwolnienia arkuszy C, D i E, co odbywa sie przed zakonczeniem powrotnego ruchu wózka, dzieki czemu w tym czasie mozna wyjac te arkusze z maszyny. Podczas prze¬ stawiania ramek 30 i 34 ku przodowi wo¬ dzik 94 podnosi ramie 92 w polozenie, u- widocznione na fig. 4, przyczem jezyczek 98 zahacza sie o jezyczek lOSa i przesuwa listwe 88 z polozenia, przedstawionego na fig. 5, w polozenie, przedstawione na fig. 4.

Wskutek tego zostaje równiez zaryglowa¬ ny klawisz 62.

Ramki 30 i 34 moga byc odchylane ku przodowi i pozostawione w tern polozeniu przy dowolnem ustawieniu wózka, z tern zastrzezeniem, ze maszyna wykonala po nacisnieciu klawisza 62 wszystkie czynno¬ sci, powodowane tern nacisnieciem. Jezeli maszyna czynnosci powyzszych nie wyko¬ nala np. wskutek przerwy w doplywie pra¬ du elektrycznego, to ramki 30 i 34 moga byc odchylone ku przodowi, lecz nie¬ zwlocznie powracaja samoczynnie w polo¬ zenie tylne, skoro tylko zostana zwolnio¬ ne przez osobe, poslugujaca sie maszy¬ na.

Gdy ramki 30 i 34 sa ustawione w po¬ lozeniu tylnem, to klawisz 62 moze byc na¬ cisniety, natomiast klawisz ten jest zary¬ glowany i nie moze byc nacisniety, jezeli ramki 30 i 34 zostaly zapomoca zapadek 40 zatrzymane w polozeniu przedliiem, niezaleznie od tego, czy ramki zosta¬ ly przestawione w to polozenie recz¬ nie, czy tez przestawily sie samoczyn¬ nie.

Z as t tw zenia "p a t e n t o w e. 1. Maszyna do ksiegowania, w której powrotny ruch wózka z walkiem na papier powoduje odsuniecie sie od wzmiankowa¬ nego walka zespolu narzadów, przytrzymu¬ jacych arkusze, znamienna tern, ze narza¬ dy, przytrzymujace papier na walku, np- ramki (30, 34), sa sprzezone z listwa (88), sluzaca do ryglowania klawisza (62), uru¬ chomiajacego silnik napedowy, wskutek czego maszyna moze byc uruchomiana tyl¬ ko wtedy, gdy ramki (30, 34) sa dosuniete do walka (3). 2. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze listwa (88) ciagnie sie przez cala dlugosc wózka (1) i jest sprzezona z ramieniem (92), umie- szczonem na wózku i polaczonem z narza¬ dami, przytrzymujacemi papier, np. ram¬ kami {30, 34), wskutek czego, gdy narzady te sa odchylane ku przodowi, ramie (92) przesuwa listwe (88) na droge rygla (85), a przez to i klawisza (62), podczas gdy w razie nacisniecia klawisza (62) listwa (88) ustawia sie na drodze ramienia (92), dzie¬ ki czemu narzady (30, 34) moga byc od¬ chylane ku przodowi. 3. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 2, znamienna tern, ze klawisz (62) jest polaczony z ryglem (85) tak, iz naci¬ sniecie tego klawisza powoduje obrócenie sie rygla, przyczem przesuwa sie koniec te¬ go rygla, wspóldzialajacy z listwa (88), i przesuwa te listwe (88) w polozenie, w którem jej jezyczek (99) zahacza sie o ra¬ mie (92), polaczone z narzadami (30, 34), i ogranicza ruch tego ramienia. 4. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 3, znamienna tern, ze posiada dzwi¬ gnie (102), która jest wprawiana w ruch lacznie z zespolem narzadów (4 — 13), skojarzonych z walkiem (3) maszyny i slu¬ zacych do pokrecania walka w celu prze¬ suwania papieru o pozadana liczbe wier¬ szy, i która przesuwa listwe (88) w polo- — 9 —zenie, w którera jezyccok (99) tej Kstwy jest odlaczony od ramienia (92).

L. Maszyna do ksiegowania wedlug zaisffcrz. 1—4, zaamieana tern, ze jezyczek (99) Kstwy Yfl»> zahacza sie o wreb /^a/ ramienia (92), polaczonego z ramkami (30, 34), przyczem listwa ^88^ posiada równiez trzpieniek zatrzymowy (105a), o który za¬ hacza sie zkotei jezyczek (98) ramienia (92) w cela przesuniecia listwy (88), oraz jezyczek (104), o który zahacza sie ramie (t03) dzwigni (1&2), polaczonej z zapad¬ ka (5), sluzaca do obracania walka (3) o kat, odpowiadajacy odstepowi pomiedzy wierszami. 6. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz, 1 -¦— 5, znamienna tern, ze narzady, przytrzymujace papier, np. ramki (30, 34). sa wyposazone w zapadki (40), przytrzy¬ mujace wzmiankowane narzady w obu ich krancowych polozeniach przyczem narza¬ dy (30, 34) sa polaczone wodzikiem (94), sprzezonym z ramieniem (92) zapomoca czopa, przesuwajacego sie w otworze po¬ dluznym, oraz zapomoca sprezyny /97/, która sluzy do cofania narzadów (30, 34) w ich polozenie tylne. 7. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 1 — 6, znamienna tern, ze narzady (39, 34} sa sprzezone zapoanoca wodzika (1IO8) z ramieniem (106), osadzonem wahli- wse w wózku (1) i uruchomiaiiem podczas powrotnego suwu wózka (1) wskutek wspóldzialania z krawedzia ukosna (lit) plytki (llOa), umieszczonej na szynie pro¬ wadniczej (2}f po której praesurwa sie wózek (1), wskutek czego narzady (30, 34) zostaja odsuniete od walka m 8. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 7, znamienna tern, ze plytka (lltitt) posiada powierzchnie pochyla (113), znaj¬ dujaca sie na poziomie normalnego polo¬ zenia ramienia (106)+ przyczem podczas roboczego suwu wózka (1) ramie (106) przesuwa sie do góry po tej powierzchni (113) i omija wskutek lege krawedz uko¬ sna (111). 9. Maszyna do ksiegowania wedlug zasirz* 1 —8, znamienna tern, ze ramie (166) posada haczyk (118), slutzaey do za¬ trzymywania ramienia w polozeniu pod¬ niesieniem, w ktorem nie styka sie z plyt¬ ka (116a) 10. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz, 1 — % zaamienaa tern, ze zespól ramek (30, 34) jest osadzony w ramie (1) wózka na czopach (32), uamszczostych przed walkiem (3) nieca ponizej tego wal¬ ka, tak iz odsuniecie ramek (30* 34) od walka (3) umozliwia wsuniecie reczne ar¬ kusza lub formularza strona Ideowa ku przodowi a tylna krawedzia ku dolowi przed walkiem (3), przyczem po ustawie¬ niu tego arkusza recznie w pozadane po¬ lozenie, ramki (30, 34) przestawia sie tak, aby docisnac je do walka (3). 11. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 10, znamienna tern, ze zespól na¬ rzadów, przytrzymujacych pepierr sklada sie z ramki dolnej' (3&), osadzone? waUA- wie na osi (32), znajdujacej sie ponizej walka (3) oraz nieco przed nimv g**z z ramki górnej (34), osadzonej wahltwie na ramce (30) i ciagnacej sie ponad walkiem m. 12. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 11, znamienna tern, ze dolna ramka (30) jest wyposazona w wygieta listwe pso- wadnicza (31), ciagnaca sie: ponizej walka (3) i tunocowana pomiedzy pretami (33) które znajduja sie przy koncach walka (3) i których gprne konce sa polaczone ze so¬ ba ramka nerna (34) 13. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 11 L 12, znamienna tern, ze gemm ramka f34/sklada sif^z dwóch pretów ^36, 37), ciagnacych, sia wzdluz ponad wal¬ kiem (3); przyczem do* preta (36) przymo¬ cowane sa przesuwnie dwa korytka (46), sluzace do prowadzenia boków arkuszy, pret (37) zas jest wyposazony w jedna, lub — 10 —kilka przesuwnych lapek (54) do zaciska¬ nia papieru, wskutek czego korytka i lap¬ ki moga byc przesuwane w kierunku po¬ przecznym maszyny, nie przeszkadzajac sobie wzajemnie. 14. Maszyna do ksiegowania wedlug zastrz. 10, znamienna tern, ze lapka lub lapki (54) dociskaja papier do walka (3) w punktach, znajdujacych sie powyzej li- nji druku i znajduja sie za droga, po któ¬ rej przesuwaja sie suwaki drukujace (T).

Sundstrand Corporation.

Zastepca: L Myszczynski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 24027.

Ark. 1.

JZic*. l—Stfilj c^^/« 000(^)000^ oooooooo oooooooo e^Sc*-*Do opisu patentowego Nr 24027.

Ark. 2.

J2C7S-Do opisu patentowego Nr 24027.

Ark. 3.

JE1&.3Do opisu patentowego Nr 24027.

Ark. 4.

J?i£?./l Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa.