Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu przycmiewania blysku przy wystrzale przez stosowanie prochu zawierajacego w sobie sól, przycmiewajaca plomien czy blysk przy strzale, w ilosci, niewystarcza¬ jacej do przycmienia blysku tego, przy- czem dodatkowa dopiero ilosc soli podob¬ nej pozwala osiagnac pozadany skutek bez pogorszenia balistycznych wlasnosci pro¬ chu.Dodawanie woreczków z chlorkiem po¬ tasu do ladunku prochu, zwlaszcza w no¬ cy, w celu zapobiegania blyskowi, stosowa¬ no juz podczas wielkiej wojny. Wiadomo jednak, ze w przypadku tym nalezy doda¬ wac stosunkowo znaczne ilosci chlorku po¬ tasu lub innych soli,, przyczem znaczny ten dodatek soli powaznie narusza balistyczne wlasciwosci prochu. Wystepuje ponadto ta wada, ze przy strzalach tych bez blysku powstaja wielkie objetosci bialego dymu wskutek tego, ze ilosc chlorku potasu lub soli podobnej, potrzebna do przycmienia blasku wylotowego, przy dodawaniu jej w postaci paczek wynosi 8% do 10% (a na¬ wet i wiecej)! wagi ladunku prochowego.W dzialach mniejszych przycmiewanie osiagano przez obnizenie temperatury spa¬ lania prochu przez dodawanie rozmaitych oziebiajacych czynników organicznych oraz soli nieorganicznych, wlaczajac w to sole, zawierajace duze ilosci wody krystaliza- cyjnej. Stosowanie wiekszych ilosci takich samych skladników w prochach do wiek-ssyck izM nie dalo ógólnle pozadanych wyników pod wzgledem przycmienia pfo mienia wylotowego, znaczne zas ilosci do¬ dawanych skladników specyficznych po¬ waznie wplywaly na wlasnosci balistyczne prochu. Niedoceniana ogólnie wartosc soli potasowych i sodowych pod wzgledem przycmiewania blasku wylotowego polega glównie na tern, ze sole metali tych, a zwla¬ szcza potasu, powstrzymuja utlenianie tlenku wegla, tlenem powietrza, Zamkniecie przycmiewajacej blysk soli w paczce ma te wade, ze sól ta pozostaje skupiona w pewnej tylko czesci palnych gazów, nie rozdzielajac sie czestokroc na calkowita objetosc tych gazów. Poza tern warunki sprzyjaja temu, ze zawartosc paczjri $oii stapia sie w jedna calosc, co zwieksza prawdopodobienstwo, ze sól ta nie rozdzieli sie jednostajnie w gazach pro¬ chowych, i czesc tychze zapala sie. Ten przeto sposób tlumienia plomienia wyloto¬ wego wymaga uzycia nadmiernej ilosci przycmiewajacej blysk coli, co powale zaklóca balistyczne wlasciwosci prochu.Blysk pochodzi z zapalania sie gazów palnych, przewaznie tlenku wegla i wodo¬ ru* powstajacych podczas spalania sie pro¬ chów bezdymnych, gdy gorace gazy wydo¬ staja sie z wylotu dziala i wchodza w ze¬ tkniecie z- tlenem powietrza. Plomien wy¬ lotowy jest typowym wybuchem gazowym i wytwarza blysk swietlny, który w nocy oswietla dzialo i jego otoczenie, wskazujac meprayfaeielowi polozenie dziala. Gdy bia¬ ly blysk zostanie usuniety, to u wylotu dziala ukazuje sie tylko niewielki rózowa- wy odblask, który jest malo widoczny i moze byc latwo ukryty.Stale wzrastajace stosowanie aeropla¬ nów ora* fotografji w wojnach nowocze¬ snych wysuwa potrzebe mozliwie jak naf* wydatniejszego^ zmniejszenia ilosct wydzie¬ lajacego sie dymu. Blysk wylotowy przy swietle dziennem me wzbudza zastrzezen powaznych, natomiast widoczny tub daja¬ cy sie sfotografowac dym jest tak samo szkodliwy za dnia, jak blysk noca.Wedlug niniejszego wynalazku stosuje sie proch, który, dajac blysk wylotowy w dzien, moze byc latwo pozbawiony tej wla¬ snosci przy ognia, nocnym bez powazniej¬ szego jednak pogorszenia balistycznych wUsaosci ladunku prochu oraz bez wy¬ twarzania nadmiernych ilosci dymu. Prócz tego proch nitrocelulozowy, uzywany we¬ dlug wyn nie mniejsza higroskopijnosc i moze byc wysuszony nietylko na powietrzu, lecz i w goracej, wodzie w celu dogodniejszego i skuteczniejszego usuniecia lotnych rozpu¬ szczalników, dodawanych dla ulatwienia zelatynowania nitrocelulozy.Wprowadzenie niewielkiej iljp&ci 9<)li, przycmiewajacej plomien, aczkolwiek nie wystft&za do stlumiania blysku wylotowe¬ go, lecz zapewiaia jednostajny rozdzial soli w gazach prochowych. Wykryto ponadto obecnie, ze dodatek do ladunku prochu ni*wielki«i stosunjfcowo dodatkowej ilosci soli usuwa calkowicie blysk wylotowy* W ten sposób mozna z latwoscia osiagnac do¬ wolnej usuniecie blysku, czy to przy, dzien* nem, czy to przy nocnem strzelaniu zapo- moca prostego srodka — przez dodanie do ladunku prochowego malej iliosel solf do¬ datkowej do ilosci, juz znajdufacej sie w koloidzie. W ten sposób osiaga sie strzal, nie dajacy blysku, bez zadnych, praktycz¬ nie biorac, zmian w predkosci pocisku i ci¬ snieniu gazów prochowych i jednoczesnie z najmniejsza iloscia dymu.Sole potasu odpowiadaja temu celowi w sposób bardzo zadowalajacy, aczkolwiek mozna stosowac i inne tlumiace blysk sofe, zwlaszcza sole innych metali alkalicznych, jak to bedzie opisane ponizej. Rzecz jasna, ze proclt powyzszego typit specjalnie na* daje sie do dzifcl, w których proch laduje sie oddzielnie w jedwabnych workach, po¬ niewaz w ten sposób mozna dodawac nad' wyzke siarezant* potasu lub innej thmifet- - 2 -cej ptomieli sóli d?5 ladunku tytko wtedy, gdy chodzi o przycmienie blysku.Usuniecie plomienia mozna z latwoscia osiagnac przy uzyciu niewielkich ilosci siarczanu potasu (jednej trzeciej do polo¬ wy czesci) pod warunkiem, ze nastepnie bedzie dodana do ladunku prochu dodatko¬ wa ilosc siarczanu potasu w sposób opisa¬ ny ponizej.Bardzo pozadane wyniki mozna otrzy¬ mac, wprowadzajac do prochu w przybli¬ zeniu 0,5% soli alkalicznej, która nie jest higroskopijna az do mniej wiecej 90% wil¬ gotnosci wzglednej powietrza, przyczem zawartosc soli nie dziala szkodliwie na ba¬ listyczne wlasciwosci prochu.Nastepujacy przyklad przedstawia w czesciach wagowych sklad prochu, uzywa¬ nego wedlug wynalazku. 85 czesci nitrocelulozy o zawartosci a- zotu okolo 13,15%, 10 czesci dwraiitrotoluena, 5 czesci dwubulyloftalanu, 1 czesc dwufenyloaminy i V3 do V2 czesci siarczanu potasu wywoluje zawsze wielki wylotowy jasny plomien przy wystrzale ze 155 mm dziala G. P. F. pociskiem 43 kg przy zastosowa¬ niu splonki 1,36 g z zaplonnikiem o wadze 227 g z czarnego mysliwskiego prochu.Dla ulatwienia zrozumienia wynalazku przytacza sie ponizej tablice wyników bali¬ stycznych i innych danych.Tablica] balistycznych wyników 155 mm dziala G. P. F. o pocisku 43 kg. Stosowano splonke 1,36 g z kostka czarnego prochu mysliwskiego o wadze 227 g jako podsta¬ wa ladunku rozpalajacego.^UWk^WUUMrita- Sklad prochu Dodawana nadwyzka siarczanu potasu Liczba strzalów Przyklad I 85 czesci nitro¬ celulozy o za¬ wartosci azotu 13.15J, 10 czesci dwu- nitrotoluenu, 5 czesci dwu- butyloftalanu, 1 czesc dwufe¬ nyloaminy Vi czesci siar¬ czanu potasu. zadna 3 Przyklad II taki sam, jak w przy¬ kladzie I 56,7 tabli¬ czek 0,324 gramowych siarczanu potasu, za¬ wartych w worku jedwabnym 3 Przyklad III taki sam, jak w przy¬ kladzie I 85 g tabli¬ czek po 0,324 gr 5 ' Przyklad IV taki sam, jak w przy¬ kladzie I 113,4 g ko¬ loidu nitro drzewnika, zawierajace 50& cfcyli 56,7 g siar¬ czanu potasu 5 Przyklad V 85 czesci nitro¬ celulozy o za¬ wartosci azotu 13,15*, 10 czesci dwu- nitrotoluenu, 5 czesci dwu- butyloftalanu, 1 czesc dwufe¬ nyloaminy. 226,8 g koloidu nitrocelulozy, zawierajacego 50£ czyli 113,4 g siarczanu po¬ tasu 5 — 3Waga ladunku Przecietna predkosc wylotowa m/sek Przecietne cisnienie kg na cm2 Blysk wylotowy Przyklad I 11,131 kg 714,45 metrów 12466 Duzy Przyklad II 11,193 kg 720,24 me¬ trów 12920 1 raz-duzy; 2 razy-bez blysku Przyklad III 11,193 kg 718,11 me¬ trów 12759 bez blysku Przyklad IV 11,193 kg 722,07 me¬ trów 13172 bez blysku Przyklad V 11,193 kg 729,08 metrów 13852 3 razy duzy; 2 razy bez bly¬ sku W czterech pierwszych grupach prób, podanych w poprzedniej tablicy, uzywano tego samego prochu. Waga ladunku, wy¬ brana dla pierwszych strzalów, dala rezul¬ taty mniejsze okolo 4,8 m na sekunde od normalnego prochu, uzytego do porówna¬ nia, co zostalo przy nastepnych strzalach wyrównane przez dodanie 50 g prochu.W drugiej i trzeciej grupach prób do¬ dano siarczanu potasu wj postaci' sprasowa¬ nych tabliczek po 0,324 g, zawartych w wo¬ reczku jedwabnym, przywiazanym na kon¬ cu ladunku, zamknietego w worku tak, iz woreczek ten znalazl sie tuz pod pociskiem. 56,7 g siarczanu potasu, dodane w taki spo¬ sób, daly na 3 strzaly — dwa bez blysku, podczas gdy 85 g soli daly przy 5 strzalach wszystkie bez blysku.W czwartej grupie strzalów 113,4 gra¬ mów wysuszonego na powietrzu koloidu ni¬ trocelulozy, zawierajacego 50% czyli 56,7 g siarczanu potasu, dodano w woreczku je¬ dwabnym i otrzymano na piec strzalów wszystkie bez blysku. Przy dodawaniu siar¬ czanu potasu w tej postaci wystarcza prze¬ to mniejsza jego ilosc, co nalezy przypisac temu, ze zwiazek ten zostaje stopniowo od¬ dawany gazom prochowym podczas pale¬ nia sie prochu i rozdziela sie jednostajnie na cala objetosc gazów prochowych. Taki sposób j ednostajniejszego rozdzielenia siarczanu potasu w gazach prochowych sta¬ nowi specjalna ceche wynalazku.Ostatnia grupa strzalów w tablicy przedstawia polaczenie prochu, niezawie- rajacego wcielonego siarczanu potasu, 226,8 g koloidu nitrocelulozy, zawierajace¬ go 50% czyli 113,4 g wcielonego siarczanu potasu. Brak blysku otrzymano tylko przy trzech strzalach na piec strzalów.Wieksze ilosci — az dq 453,6 g zelaty¬ nowanej nitrocelulozy, zawierajacej 50% siarczanu potasu, — nie potrafily dac strzalu bez blysku, co nalezy przypisac te¬ mu, ze siarczan potasu nie byl jednostaj¬ nie rozdzielony pomiedzy gazy palne.Jak wskazuja wyniki balistyczne, otrzy¬ mane w grupach trzeciej i czwartej, usu¬ niecie plomienia osiagnieto, praktycznie biorac, bez zadnej zmiany balistycznych wlasciwosci prochu. To tez niema potrze¬ by uwzgledniac zmiatn szybkosci pocisku, gdyz przypadaja one w granicach zwyklych wahan, zachodzacych przy pomiarze szyb- — 4 .-=-kosci zapomoca chronografu. Nie potrzeba równiez dodawac lub ujawniac ilosci pro¬ chu, przedstawiajacej normalna wage la¬ dunku, a wystarczy dodac do ladunku pro¬ chu siarczanu potasu, który dla wygody moze byc zawarty w jedwabnym woreczku, przywiazanym wprost do konca ladunku.Wyrób prochu odbywa: sie w sposób na¬ stepujacy.Nitroceluloze pozbawia sie wody zapo¬ moca denaturowanego spirytusu etylowe¬ go odpowiedniej mocy i nastepnie poddaje zelatynowaniu w odpowiedniej mieszarce z dodaniem eteru. Do eteru lub bezposred¬ nio! do mieszarki dodaje sie dwunitrotolue¬ nu i dwubutyloftalanu. Dzieki rozpuszcza¬ jacemu dzialaniu dwóch ostatnio wymie¬ nionych skladników, potrzeba mniej spiry¬ tusu i eteru, niz zwykle przy wyrobie pro¬ chów nitrocelulozowych, niezawierajacych tych skladników. Siarczan) potasu miele sie równomiernie i drobno w mlynie kulowym lub innym na proszek dostatecznej grubo¬ sci tak, aby przechodzil, przez druciane si¬ to o trzynastu oczkach na cm kwadratowy.Wynalazek nie jest jednak ograniczony do tej tylko grubosci przemialu. Dwufenylo- aminy dodaje sie zwykle jako stabilizato¬ ra i rozpuszcza sie ja w eterze. Koloid pra¬ suje sie badzto w rurki o jednym lub kil¬ ku otworach, badz w ziarna bez otworów, badz tez w tasmy lub paski. Ziarna prochu poddaje sie obróbce, majacej na celu odzy¬ skanie rozpuszczalnika, przed ostatecznem suszeniem, które moze odbywac sie badz w powietrzu, badz w goracej wodzie w tem¬ peraturze, nieprzekraczajacej 60°C, aczkol¬ wiek mozna stosowac i wyzsza temperatu¬ re, nie szkodzac chemicznej statecznosci prochu.Aczkolwiek najkorzystniej jest stoso¬ wac normalny sklad, mianowicie: 85 czesci nitrocelulozy z zawartoscia a- zotu okolo 13,15%, 10 czesci dwunitrotoluenu, 5 czesci dwubutyloftalanu, 1 czesc dwufenyloaminy, V3 do V2 czesci siarczanu potasu, to jednak nalezy zaznaczyc, ze wynalazek nie ogranicza sie do tych proporcyj lub do tych tylko skladników. Naprzyklad nitrocelulo¬ za moze byc mieszanina typu, rozpuszczal¬ nego w mieszaninie etero-alkoholowej, z typem, nierozpuszczalnym w tej mieszani¬ nie (dwie czesci eteru na jedna czesc alko¬ holu etylowego), i moze zawierac azotu wiecej lub mniej od 13,15%, albo moze byc calkowicie typu rozpuszczalnego o za¬ wartosci azotu pomiedzy mniej wiecgj 12,0% i 12,80%.Ilosc dwunitrotoluenu mozna powiek¬ szyc lub zmniejszyc albo zastapic go innym nitrozwiazkiem. Ilosc dwubutyloftalanu mozna równiez zwiekszac lub zmniejszac albo zastapic go innemi czynnikami, obniza- jacemi temperature i rozpuszczaj acemi ni¬ troceluloze.Ilosc siarczanu potasu, wcielonego do prochu, moze wynosic okolo Vs do y* cze¬ sci w odniesieniu do dziala 155 mm G, P. F.; przy uzyciu innych dzial, posia¬ dajacych odmienna charakterystyke, moze ona byc j eszcze wieksza. Celem wynalazku jest wcielenie do prochu tyle siarczanu po¬ tasu, ile sie da bez usuniecia jeszcze bly¬ sku, przyezem najwlasciwsza ilosc w od¬ niesieniu do kazdego rodzaju dzial mozna ustalic z latwoscia droga doswiadczen.Siarczanu potasu dodaje sie do ladunku prochu najlepiej w postaci tabliczek, co za¬ pobiega rozpylaniu, jakie zachodziloby przy stosowaniu go w proszku. Siarczan po¬ tasu moze byc równiez zapakowany w oslo¬ nie z nitrocelulozy, estru celulozowego lub w innym skladniku. Jedwab worka do pro¬ chu moze byc nasycony siarczanem potasu.Jednak najlepiej jest wcielic siarczan po¬ tasu do zelatynowanej nitrocelulozy w tym celu, aby w miare stopniowego spalania sie koloidu siarczan potasu byl oddawany stopniowo gazom prochowym i w ten spo¬ sób zostal osiagniety jednostajniejszy roz- _ 5 —dzial zwiazku %tgó w gazufeli prochowych.Rokrtd, zawierajacy siarczan potasu, moze *yc pod wzgledem ricladu podobny np naj¬ lepszego prochu armatniego, zawierajac np.\ 85 czesci nitrocelulozy o zawartosci 13,15% asotu, 16 czesd dwuttitrótoluenu, 5 *jfeesci dlttubutyloftalattu, 1 tmc&i dwufenyloaminy, 50 cseSci siarczanu potasowego.Powyzszy koloid mozna wyrabiac zu¬ pelnie w ten sam sposób, j&k sam proch, przyczem jednak najlepiej Strszyc go zapó- moea powietrza. Koloid ten mozna praso¬ wac w tasmy, walki lub rurki o jednyntf lub kilku ziarna, któr^ moga me byc lego samego ksztaltu luk grubosci, co proch.Przytaczajac powyzszy sklad zelatyno¬ wanej nitrocelulozy, zawierajacej siarczan potasu, nalezy zaznaczyc, ze wynalazek nie Dfgmnicz* sie do tego skladu iub do skladu o typie nitrocelulozowym, lecz siarczan po- twa mozna weleiai i do prochów nitrogli- csrynowych hsb typo innego.Acskoiwlek najtepiej jest stosowac pro¬ chy typu nitrocelutózowego, to jednak wy- nafesek nie ogranicza sie do prochu ó ja¬ kimkolwiek szczególnym skladzie. Jest rze¬ cza oczywista, £e do wszelkiego prochu, czy to typu nitrocelulozowego, czy nitro- gliuerynoweg®, czy wreszcie ' jakiegokol¬ wiek innego, mozna wcielic siarczan pota¬ su w ilosci niedostatecznej do usuniecia blyska wylotowego i do takiego dopiero la¬ dunku prochu dodac nadwyzke siarczanu potasu, potrzebna do usuniecia plomienia wylotowego.Zamiast siarczanu poUeu, czy to wcie¬ lonego do prochu, czy w dodatku, usuwa¬ jacym blysk, czy tez w obu tysh posta¬ ciach, rttozna wkft innej soli metalu alka- liczaego, np. azotanu potasu, szczawianu potasu i t. d^ zaw*&e jednak najlepsze sa wte, kt$re uie *a higro*koprj*e na powie¬ trzu az do 90% wilgotnosci wzglednej i nie oddzialywaja szkodliwie na statecznosc procku. Rozumie sie, ze usuwajaca blysk sól, dodawana czyi to w proszku, czy w po¬ staci tabliczek, niekoniecznie musi byc so¬ la, niewykazujaca wplywu na stalosc nitro¬ celulozy lub prochu, poniewaz sól ta, bedac zawarta w jedwabnym woreczku, wie sty¬ ka sie z prochem.Wynalazek ten mozna stosowac do u- suwania plomienia wylotowego w arma¬ tach, zwlaszcza w dzialach wiekszych, do których stosuje sie amunicje niejednolita, lecz pocisk i ladunek prochu wprowadzaja sie oddzielnie.Wynalazek usuwa niedogodnosci, po¬ wodowane dymem, wytwarzanym przez prochy bezblyskowe, zwlaszcza w dzialach duzego kalibru. Stwarza on proch, nada¬ jacy blysku przy ogniu dziennym, gdyz proch ten nie zawiera dostatecznej ilosci soli, usuwajacej blysk, przyczem proch ten mozna jednak z latwoscia uczynic pro¬ chem, niewytwarzajacym blysku w nocy, zapomuca dodatku bardzo niewielkiej do¬ datkowej nadwyzki tej samej' lob innej so¬ li, usuwajacej blysk.Z powyzszego wynika, ze wynalazek po¬ siada pomiedzy innenri nastepujace zalety.Pozbawienie blysku osiaga sie bez zmia¬ ny wyników balistycznych prochu, ponie¬ waz dodatek, usuwajacy blysk, jest tak ma¬ ly, ze nie wywiera wplywu na te wlasci¬ wosci.Pozbawienie blysku otrzymuje sie do¬ wolnie, zarówno przy ogniu dziennym, jak i nocnym, przez proste dodanie do ladunku prochu paczki soli, usuwajacej blysk, lub koloidu, Zawierajacego taka sóL Cel ten osiaga sie przy minimalnej ilo¬ sci dyitra. PL