PL239644B1 - Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej - Google Patents

Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej Download PDF

Info

Publication number
PL239644B1
PL239644B1 PL430996A PL43099619A PL239644B1 PL 239644 B1 PL239644 B1 PL 239644B1 PL 430996 A PL430996 A PL 430996A PL 43099619 A PL43099619 A PL 43099619A PL 239644 B1 PL239644 B1 PL 239644B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
substitute
chitosan
alginate
sodium
solution
Prior art date
Application number
PL430996A
Other languages
English (en)
Other versions
PL430996A1 (pl
Inventor
Agnieszka Gadomska-Gajadhur
Monika Budnicka
Paweł Ruśkowski
Adrianna Padewska
Original Assignee
Politechnika Warszawska
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Politechnika Warszawska filed Critical Politechnika Warszawska
Priority to PL430996A priority Critical patent/PL239644B1/pl
Publication of PL430996A1 publication Critical patent/PL430996A1/pl
Publication of PL239644B1 publication Critical patent/PL239644B1/pl

Links

Landscapes

  • Materials For Medical Uses (AREA)

Description

Opis wynalazku
Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej mający na celu zwiększenie osteoindukcyjności substytutu.
W samej Polsce co roku setki tysięcy ludzi wymaga interwencji chirurgicznej krytycznych ubytków kostnych, nieleczących się samoistnie [1]. Ubytki te mogą powstawać w wyniku zabiegów wymagających usunięcia części tkanki (np. rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego, resekcja nowotworu), czy samoistnego zaniku tkanki (np. w wyniku osteoporozy, wad wzrodzonych). Inżynieria tkankowa jest dziedziną zajmującą się opracowywaniem zamienników (substytutów), które przywrócą, utrzymają lub poprawią funkcjonowanie tkanki. W transplantologii kostnej zamiast transplantacji żywych narządów coraz częściej wykorzystuje się substytuty, takie jak: biokompatybilne metale, ceramikę i polimery [2]. Polilaktyd (PLA) i jego kopolimery zyskały akceptację chirurgów w licznych testach klinicznych jako materiał osteokondukcyjny [3-6]. Oznacza to, że stanowi on odpowiednie rusztowanie dla komórek zasiedlających rusztowanie z PLA. Jest on biodegradowalny, co umożliwia stopniowe zastępowanie substytutu przez nową tkankę, oraz charakteryzuje się dobrymi właściwościami mechanicznymi. Zdolność PLA do regeneracji tkanki jest jednak ograniczona. W przypadku większych defektów nie posiada on wystarczających właściwości osteoindukcyjnych, czyli pobudzających komórki do różnicowania się [7, 8]. Aby poprawić niepożądane właściwości można zastosować dodatek polimerów naturalnych posiadających zdolność do stymulacji migracji oraz dojrzewania komórek, takich jak np. kwas hialuronowy, chitozan, alginian sodu.
W literaturze znanych jest wiele metod łączenia polilaktydu z polimerami naturalnymi, zarówno na drodze chemicznej, jak i fizycznej. Znana jest metoda nasączania skafoldu z PLA za pomocą roztworu wodnego chitozanu w kwasie octowym, pod zmniejszonym ciśnieniem. Nasączony skafold zamraża się i liofilizuje [9, 10]. Nasączanie polisacharydami rusztowania z PLA i następnie liofilizacja jest też znana z publikacji [11]. Zastosowano tu skafoldy w formie siatki z PLA, z dodatkiem chitozanu i/albo kolagenu. Siatka zapewniała wytrzymałość mechaniczną rusztowania, a naturalne polimery, kolagen lub chitozan, naśladowały naturalne środowisko tkanek chrzęstnych chondrocytów. Etap liofilizacji prowadzono w temperaturze -30°C, w czasie 24 h. Chitozan stosowano w formie rozpuszczonej w kwasie octowym.
Hybrydowe rusztowania PLA-chitozan otrzymane przez zanurzenie gąbek PLA w roztworze chitozanu, a następnie liofilizację, opisano także w publikacji [12]. I w tym przypadku stosowano chitozan rozpuszczony w kwasie octowym. Skafold zamrażano w temperaturze w -85°C przez 12 h. Otrzymane skafoldy miały makroporowatą strukturę gąbczastą z PLA, z mikroporowatą strukturą chitozanu w makroporach i charakteryzowały się wyższą zdolnością do pobierania wody oraz dobrą wydajnością przyłączania i proliferacji komórek, oraz wyższą żywotnością komórek.
Z kolei w publikacji [13] opisano metodę, zgodnie z którą alginian sodu rozpuszczany był w NaOH, chitozan w kwasie octowym, następnie te dwa żele mieszano ze sobą do uzyskania jednorodnej mieszaniny, którą zamrażano w temperaturze -20°C, przez 24 godziny, następnie liofilizowano i sieciowano 1% w/v roztworem CaCl2 przez 5-10 minut, płukano, aby usunąć pozostały CaCl2 i ponownie liofilizowano.
Zważywszy, że substytuty polilaktydowe kości są stosowane w żywym organizmie istotne jest precyzyjne zaplanowanie, a następnie utrzymanie ich właściwości po wszczepieniu do organizmu pacjenta. Ewentualne zmiany ich właściwości mogą bowiem wpływać negatywnie na skuteczność terapii. Celem wynalazku było opracowanie metody wytwarzania polilaktydowego substytutu kości o stabilnych parametrach i bardzo dobrej osteoindukcyjności.
Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej polega na tym, że wodnym roztworem chlorowodorku chitozanu i/albo alginianu sodu i/albo hialuronianu sodu o stężeniu 0,5-3% w/v, ewentualnie z dodatkiem alkoholu C1-C3 w ilości do 5%obj. zalewa się poliaktydowy substytut kości gąbczastej i utrzymuje się w warunkach próżni do 30 min. w temperaturze 25-50°C. Nasączony substytut wyjmuje się z roztworu i zamraża w temperaturze -30-0°C w czasie od 5 h do 24 h. Następnie substytut poddaje się liofilizacji w czasie od 24 h do 48 h, w temperaturze -60-(-30)°C, przy ciśnieniu poniżej 120 mbar, po czym wytrąca się chitozan z substytutu liofilizowanego z chlorowodorkiem chitozanu za pomocą roztworu wodorowęglanu sodu w mieszaninie woda : alkohol C1-C3, i/albo sieciuje się alginian z substytutu liofilizowanego z alginianem sodu za pomocą wodnego roztworu chlorku wapnia, w warunkach próżni w czasie do 20 min., w temperaturze 15-30°C, po czym substytut płucze się i suszy.
Korzystnie stosuje się roztwór samego alginianu sodu, samego chlorowodorku chitozanu lub mieszaninę alginian sodu : hialuronian sodu, alginian sodu : chlorowodorek chitozanu, w stosunku wagowym od 3:1 do 1:3.
PL 239 644 B1
Korzystnie roztwór polimerów naturalnych przed zalaniem substytutu kości gąbczastej ogrzewa się w czasie do 20 min. w temperaturze 25-50°C, mieszając z prędkością do 300 rpm.
Korzystnie jako alkohol w mieszaninie do wytrącania chitozanu stosuje się etanol.
Korzystnie stężenie wodorowęglanu sodu do wytrącania chitozanu wynosi od 0,1 do 0,5% w/v, a stosunek objętościowy woda : alkohol od 1:2 do 2:1.
Korzystnie stężenie chlorku wapnia do sieciowania alginianu wynosi 0,05-2M.
Korzystnie substytut po wytrąceniu chitozanu i/albo sieciowaniu alginianu płucze się w wodzie i suszy się próżniowo w temperaturze 30-40°C, do 48 h.
Korzystnie stosuje się polilaktydowy substytut kości gąbczastej o następujących parametrach: porowatość otwarta > 80%, nasiąkliwość względem izopropanolu >700%, moduł Younga >0,1 MPa.
W sposobie według wynalazku stosuje się sól chitozanu o pH obojętnym, zamiast stosowanego powszechnie w stanie techniki roztworu chitozanu w kwasie, dzięki czemu zmniejsza się stopień hydrolizy polilaktydu podczas procesu. W konsekwencji wyjściowa masa molowa polilaktydu nie zmniejsza się, co ma pozytywny wpływ na zachowanie właściwości mechanicznych substytutu (masa molowa jest skorelowana z wytrzymałością mechaniczną) oraz substytut degraduje w organizmie z założoną szybkością.
W sposobie według wynalazku polimery naturalne wytrąca się lub sieciuje, dzięki czemu są w postaci nierozpuszczalnej w wodzie (wytrącony chitozan, usieciowany alginian) lub fizycznie zamknięte w strukturze usieciowanego alginianu (gdy stosuje się mieszaninę alginianu sodu z innym polimerem). W konsekwencji nie rozpuszczają się one w płynie ustrojowym po wszczepieniu do organizmu, lecz pozostają w strukturze i są stopniowo wykorzystywane przez komórki rozwijające się na powierzchni substytutu. Tymczasem polimery rozpuszczone w płynach ustrojowych wymywają się po wszczepieniu i nie spełniają właściwie funkcji wspierającej rozwój komórek.
Zgodnie z wynalazkiem inkubacja substytutu polilaktydowego w roztworze wodnym soli polimerów naturalnych pod zmniejszonym ciśnieniem w podwyższonej temperaturze zapewnia wchodzenie roztworu w głąb porowatej struktury substytutu. W wyniku procesu przeprowadzonego zgodnie z wynalazkiem uzyskuje się powłokę z polimerów naturalnych na powierzchniach przestrzennego implantu polilaktydowego. Uzyskany substytut charakteryzuje się parametrami precyzyjnie zaplanowanymi przed jego wytworzeniem i zachowuje się w organizmie pacjenta w zaplanowany sposób.
Pory we wnętrzu rusztowania po procesie opisanym według wynalazku mogą być zasiedlane przez namnażające się komórki. Powierzchnia implantów otrzymanych według wynalazku jest bardziej hydrofilowa w stosunku do samego polilaktydu i może sprzyjać regeneracji kości gąbczastej. Specjalna budowa wewnętrzna substytutu oraz właściwości powierzchni umożliwiają wtłoczenie do substytutu zwiększonej ilości hydrofilowych czynników wzrostu komórek, np. w postaci osocza bogatopłytkowego. Możliwa jest również poprawa adhezji komórek do powierzchni implantu.
Otrzymane substytuty charakteryzują się porowatością otwartą 91-94% oraz nasiąkliwością względem izopropanolu 730-990% (wyznaczone metodą hydrostatyczną). Moduł Younga zawiera się w zakresie 0,6-1,2 MPa (test ściskania statycznego).
Na rysunku przedstawiono:
Fig. 1. - Obrazy SEM powłok z polimerów naturalnych osadzonych na powierzchni przestrzennego polilaktydowego substytutu, według sposobu podanego w opisie wynalazku. Powłoki: 1 - mieszanina alginianu wapnia i hialuronianu sodu (Alg:Hial), 2 - chitozan (Chit), 3 - alginian wapnia (Alg). Przedstawiono cztery powierzchnie substytutu o zwiększonej osteoindukcyjności (Góra, Bok, Spód, Przekrój poziomy).
Fig. 2. - Odpowiedź osteoblastów ludzkich (MG63) hodowanych na substytutach polilaktydowych modyfikowanych chitozanem (PLA/Chit), alginianem wapnia (PLA/Alg) w stosunku do substytutu z samego polilaktydu (PLA) i materiału referencyjnego (TCP), wyznaczona w teście Presto Blue. Słupki błędu oznaczają odchylenie standardowe wyników z trzech powtórzeń.
Sposób według wynalazku został bliżej przedstawiony w przykładach.
P r z y k ł a d 1
W ampule próżniowej umieszczono polilaktydowy substytut kości gąbczastej w formie przestrzennego cylindra o objętości co najmniej 10 cm3 i dodano 3% w/v wodny roztwór mieszaniny alginian sodu : hialuronian sodu. Stosunek wagowy polimerów w roztworze wynosił 2:1. Substytut obciążono ciężarkiem tak, by cały zanurzył się w roztworze. Układ utrzymywano w warunkach próżni przez 15 minut w temperaturze 30°C. Nasączony substytut wyjmowano z ampuły próżniowej i zamrażano w -18°C przez 24 h. Następnie liofilizowano przez 48 h w temperaturze -60°C, przy ciśnieniu poniżej 120 mbar. Substytut po liofilizacji umieszczono w ampule próżniowej i zalano wodnym roztworem chlorku wapnia
PL 239 644 B1 o stężeniu 0,1M. Substytut obciążono ciężarkiem tak, by cały zanurzył się w roztworze. Ampułę próżniową zamknięto i utrzymywano w warunkach próżni 10 minut w temperaturze 25°C. Substytut wyjęto i płukano w wodzie destylowanej 1 h, wymieniając kąpiel dwukrotnie. Substytut suszono 48 h, w temperaturze 40°C, pod ciśnieniem 10 mbar. Otrzymano powłokę z alginianu wapnia i hialuronianu sodu na substytucie PLA. Morfologię poszczególnych stref substytutu zobrazowano na Fig. 1(1). Porowatość substytutu wyniosła 94,0±0,7%, nasiąkliwość masowa względem izopropanolu 990±60%, moduł Younga 0,63±0,3 MPa.
P r z y k ł a d 2
W ampule próżniowej umieszczono polilaktydowy substytut kości gąbczastej i dodano 3% w/v wodny roztwór chlorowodorku chitozanu. Implant obciążono ciężarkiem tak, by cały zanurzył się w roztworze. Układ utrzymywano w warunkach próżni przez 15 minut w temperaturze 30°C. Nasączony substytut wyjmowano z ampuły próżniowej i zamrażano w -18°C przez 24 h. Następnie liofilizowano 48 h w temperaturze -60°C, przy ciśnieniu poniżej 120 mbar. Substytut po liofilizacji umieszczono w ampule próżniowej i zalano wodno-etanolowym roztworem wodorowęglanu sodu o stężeniu 0,36% w/v. Stosunek objętościowy wody do etanolu wynosił 1:1. Implant obciążono ciężarkiem tak, by cały zanurzył się w roztworze. Ampułę próżniową zamknięto i utrzymywano w warunkach próżni 10 minut w temperaturze 25°C. Substytut wyjęto i płukano w wodzie destylowanej 1 h, wymieniając kąpiel dwukrotnie. Substytut suszono 48 h w temperaturze 40°C pod ciśnieniem 10 mbar. Otrzymano powłokę z chitozanu na substytucie PLA. Morfologię poszczególnych stref substytutu zobrazowano na Fig. 1(2). Porowatość substytutu wyniosła 92,0±1,0%, nasiąkliwość masowa 850±100%, moduł Younga 1,17±0,2 MPa.
P r z y k ł a d 3
Proces przeprowadzono jak w przykładzie 1, przy czym zastosowano 3% w/v wodny roztwór alginianu sodu. Otrzymano powłokę z alginianu wapnia na substytucie PLA. Morfologię poszczególnych stref substytutu zobrazowano na Fig. 1(3). Porowatość substytutu wyniosła 91,7±0,2%, nasiąkliwość masowa względem izopropanolu 730±40%, moduł Younga 0,85±0,2 MPa.
P r z y k ł a d 4
Wykonano test komórkowy substytutu niemodyfikowanego z samego polilaktydu oraz substytutów modyfikowanych alginianem wapnia i chitozanem. W tym celu pobrano fragmenty prostopadłościenne z części wewnętrznej substytutów o wymiarach 5x5x1 mm. Fragmenty umieszczono w płytce 96-dołkowej. Każdy dołek z próbką wypełniono 400 μL pożywki zawierającej 5x104 komórek osteoblastów linii MG63. Trzy puste dołki wypełniono taką samą zawiesiną komórek jako referencję (TCP). Płytkę inkubowano 1 dzień w 37°C. Próbki przemyto buforem PBS i następnie wykonano test PrestoBlue według protokołu producenta. Określono odpowiedź komórek rosnących na substytutach w porównaniu do TCP. Odpowiedź komórkowa jest wprost proporcjonalna do liczby komórek namnożonych w ciągu 3, 5 dni. Wykazano poprawę proliferacji komórek na substytutach modyfikowanych alginianem wapnia i chitozanem w stosunku do samego PLA i TCP (Fig. 2).
Literatura:
[1] EH Schemitsch. Size Matters: Defining Critical In Bone Defect Size! J Orthop Trauma.
2017, 31, S20.
[2] PV Giannoudis, H Dinopoulos, E Tsiridis. Bone substitutes: An update. Injury. 2005,
36, S20.
[3] S Gogolewski, L Pineda, CM Busing. Bone regeneration in segmental defects with re- sorbable polymeric membranes: IV. Does the polymer chemical composition affect the healing process? Biomaterials. 2000, 21, 2513.
[4] JO Hollinger. Preliminary report on the osteogenic potential of a biodegradable copoly- mer of polylactide (PLA) and polyglycolide (PGA). J Biomat Mat Res Part B: Applied Biomat. 1983, 17, 71.
[5] CS Leiggener, R Curtis, AA Muller, D Pfluger, S Gogolewski, BA Rahn. Influence of copolymer composition of polylactide implants on cranial bone regeneration. Biomaterials, 2006, 27, 202.
[6] G Schmidmaier, K Baehr, S Mohr, M Kretschmar, S Beck, B Wildemann. Biodegrada- ble polylactide membranes for bone defect overage: biocompatibility testing, radiological and histological evaluation in a sheep model. Clinical Oral Implants Res. 2006, 17, 439.
PL 239 644 B1
[7] K Ficek, J Filipek, P Wojciechowski, K Kopec, SZ Ewa, S Blazewicz. A bioresorbable polylactide implant used in bone cyst filling. J Mater Sci: Mater Med. 2016, 27, 33.
[8] B Błaszczyk, W Kaspera, K Ficek, M Kajor, M Binkowski, E Stodolak-Zych, A Grajo- szek, J Stojko, H Bursig, P Ładziński. Effects of Polylactide Copolymer Implants and Platelet-Rich Plasma on Bone Regeneration within a Large Calvarial Defect in Sheep. BioMed Res Int. 2018, Article ID 4120471.
[9] Y Jiao, Z Liu, C Zhou. Fabrication and characterization of PLLA-chitosan hybrid scaffolds with improved cell compatibility. J Biomed Mater Res A. 2007, 80A, 820.
[10] AM Haaparanta, E Jarvinen, IF Cengiz, V Ella, HT Kokkonen, I Kiviranta, M Kellomaki. Preparation and characterization of collagen/PLA, chitosan/PLA, and collagen/chitosan/PLA hybrid scaffolds for cartilage tissue engineering, J Mater Sci: Mater Med. 2014, 25, 1129.
[11] Anne-Marie Haaparanta, Elina Jarvinen, Ibrahim Fatih Cengiz, Ville Ella, Harri T. Kokkonen, Ilkka Kiviranta, Minna Kellomaki, Preparation and characterization of collagen/PLA, chitosan/PLA, and collagen/chitosan/PLA hybrid scaffolds for cartilage tissue engineering.
[12] Y Jiao, Z Liu, C Zhou. Fabrication and characterization of PLLA-chitosan hybrid scaffolds with improved cell compatibility, J Biomed Mater Res A. 2007, 80A, 820.
[13] Z Li, HR Ramay, KD Hauch, D Xiao, M Zhang. Chitosan-alginate hybrid scaffolds for bone tissue engineering, Biomaterials, 2005, 26, 3919.
Zastrzeżenia patentowe

Claims (8)

  1. Zastrzeżenia patentowe
    1. Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej z powłoką z polisacharydowych polimerów naturalnych, w którym substytut nasącza się roztworem polisacharydu, zamraża i liofilizuje, znamienny tym, że poliaktydowy substytut kości gąbczastej zalewa się wodnym roztworem chlorowodorku chitozanu i/albo alginianu sodu i/albo hialuronianu sodu o stężeniu 0,5-3% w/v, ewentualnie z dodatkiem alkoholu C1-C3 w ilości do 5%obj. i utrzymuje się w warunkach próżni do 30 minut, w temperaturze 25-50°C, po czym nasączony substytut wyjmuje się z roztworu i zamraża w temperaturze -30-0°C w czasie od 5 h do 24 h, a następnie substytut poddaje się liofilizacji w czasie od 24 h do 48 h, w temperaturze -60-(-30)°C, przy ciśnieniu poniżej 120 mbar, po czym wytrąca się chitozan z substytutu liofilizowanego z chlorowodorkiem chitozanu za pomocą roztworu wodorowęglanu sodu w mieszaninie woda : alkohol C1-C3, i/albo sieciuje się alginian z substytutu liofilizowanego z alginianem sodu za pomocą wodnego roztworu chlorku wapnia o stężeniu 0,05-2M, w warunkach próżni w czasie do 20 min., w temperaturze 15-30°C, po czym substytut płucze się i suszy.
  2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się roztwór samego alginianu sodu, samego chlorowodorku chitozanu lub mieszaninę alginian sodu: hialuronian sodu, alginian sodu: chlorowodorek chitozanu, w stosunku wagowym od 3:1 do 1:3.
  3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że roztwór polimerów naturalnych przed zalaniem substytutu kości gąbczastej ogrzewa się w czasie do 20 minut, w temperaturze 25-50°C.
  4. 4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako alkohol w mieszaninie do wytrącania chitozanu stosuje się etanol.
  5. 5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stężenie wodorowęglanu sodu do wytrącania chitozanu wynosi od 0,1 do 0,5% w/v, a stosunek objętościowy woda : alkohol od 1:2 do 2:1.
  6. 6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stężenie chlorku wapnia do sieciowania alginianu wynosi 0,05-2M.
  7. 7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że substytut po wytrąceniu chitozanu i/albo sieciowaniu alginianu płucze się w wodzie i suszy się próżniowo w temperaturze 30-40°C, do 48 h.
  8. 8. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się polilaktydowy substytut kości gąbczastej o następujących parametrach: porowatość otwarta >80%, nasiąkliwość względem izopropanolu >700%, moduł Younga >0,1 MPa.
PL430996A 2019-08-29 2019-08-29 Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej PL239644B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL430996A PL239644B1 (pl) 2019-08-29 2019-08-29 Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL430996A PL239644B1 (pl) 2019-08-29 2019-08-29 Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL430996A1 PL430996A1 (pl) 2021-03-08
PL239644B1 true PL239644B1 (pl) 2021-12-20

Family

ID=75107818

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL430996A PL239644B1 (pl) 2019-08-29 2019-08-29 Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL239644B1 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL430996A1 (pl) 2021-03-08

Similar Documents

Publication Publication Date Title
US11191869B2 (en) High density fibrous polymers suitable for implant
US9752117B2 (en) Hybrid tissue scaffold for tissue engineering
US8901202B2 (en) Biocompatible material and prosthetic device made thereof for the replacement, repair and regeneration of meniscus
US11896488B2 (en) Reinforced bone scaffold
JP2017047188A (ja) 足場を形成する方法
JP2008523870A (ja) キトサン組成物
ES2211446T3 (es) Materiales compuestos de ceramicos y polimeros.
PL239644B1 (pl) Sposób wytwarzania polilaktydowego substytutu kości gąbczastej
AU2020297034B2 (en) An implant comprising a collagen membrane
TWI440486B (zh) 聚乳酸/硫酸鈣支架
BR112021025835B1 (pt) Estrutura implantável, método de preparação de uma estrutura implantável e kit
JPH08141066A (ja) 高分子電解質錯体を含む骨形成材