Wynalazek niniejszy dotyczy haków i srub do przymocowywania szyn kolejo¬ wych do podkladów drewnianych i doko¬ nany zostal na skutek spostrzezenia, ze ha¬ ki lub sruby do szyn, osadzone na podkla¬ dach skosnie, koncem, skierowanym ku podstawie szyn, okazuja sie trwalszcmi od ustawionych pionowo.Haki lub sruby do szyn, uzywane obec¬ nie, posiadaja glówke, któref dolna pla¬ szczyzna uchwytu tworzy kat prosty, lub bliski do prostego ze swoim kadlubem wskutek czego parcie szyny wywoluje wy¬ suwanie sie haków z podkladu.Wynalazek polega na nadaniu po¬ wierzchni uchwytu haka lub sruby takiego ksztaltu i kierunku, aby nacisk pionowy, wywierany na te powierzchnie, utrzymywal srube w skosnem do szyny polozeniu, za¬ miast podnosic ja do góry. Gdy dolna czesc glówki haka lub sruby tworzy na¬ chylenie o kacie 45ó lub wiecej z pozioma, cisnienie podstawy szyny nie wywiera na hak dzialania w kierunku pionowym, lecz skosnym, usilujac nie wyrwac ja, lecz od¬ chylic wstecz. Ale, dla odchylenia wstecz glówki haka lub sruby, nalezy przesunac w kierunku przeciwnym caly kadlub, któ¬ ry znów nie moze wykonac tego ruchu, be¬ dac umocowany w drzewie podkladu. Opór wiec, przeciwstawiony cisnieniu szyny, jest w tym wypadku o wiele wiekszy, niz, gdy dzialanie to skierowane jest Wzdluz haka lub sruby szynowej i wskutek tego sku¬ teczniej zabezpiecza statecznosc s^yny.Taki sam wynik moze byc osiagniety, przy zastosowaniu zwyklych srub, o ile pod ich glówki wstawione zostana krazki stoz-kowe w ten sposób, aby w czasie, gdy sruba znajduje sie w uzyciu, czesc stozkowa kraz- , ka wywierala nacisk na podstawe szyny.Powierzchnia górna, plaska, krazka stoz¬ kowego winna sie wówczas opierac o dolna powierzchnie glówki sruby.Wynalazek niniejszy ma tez na celu po¬ wiekszenie pozytecznej powierzchni haka lub sruby szynowej przez nadanie stosow¬ nego nachylenia tylnej powierzchni glówki, przeciwleglej powierzchni uchwytu.Mozna jeszcze zwiekszyc pozyteczne dzialanie haków przez zazebienie czesci po¬ wierzchni kadluba w miejscach, w których cisnienie szyny wywiera dzialanie przyci¬ skajace hak do masy drzewnej podkladu.Zalaczony rysunek pokazuje przyklad wykonania wynalazku: fig. 1 przedstawia w przekroju poprzecznym szyne, umoco¬ wana na podkladzie, z lewej strony zapo- moca zwyklego haka, zas z prawej — przez hak, uksztaltowany wedlug niniej¬ szego wynalazku; fig. 2 jest przekrojem po¬ przecznym czesci stopy szyny, który wy¬ kazuje schematycznie dzialanie parcia szy¬ ny na hak, skonstruowany wedlug wyna¬ lazku; fig. 3 przedstawia podobny widok czesci stopy szyny, umocowanej na pod¬ kladzie zapomoca sruby, wykonanej • we¬ dlug wynalazku; fig. 4 przedstawia czesc stopy szyny w przekroju pionowym, umo¬ cowanej zapomoca sruby szynowej, zwy¬ klej, zaopatrzonej w krazek stozkowy; fig. 5 przedstawia w perspektywie omawiany krazek stozkowy; fig. 6 wyobraza widok haka o formie zmienionej, osadzonego sko¬ snie w podkladzie drewnianym; fig. 7, jest to widok analogiczny, przedstawiajacy hak wedlug fig. 6, umocowany w podkladzie; fig. 8 przedstawia znów glówke haka w wy¬ padku, gdy hak jest zaglebiony pionowo; fig. 9 pokazuje inna odmiane ksztaltu glówki sruby; fig. 10 i 11 przedstawiaja przekroje poprzeczne podstawy szyn, przy¬ mocowanych zapomoca srub wedlug wyna¬ lazku.Na fig. 1 szyna a jest przymocowana z lewej strony przy pomocy zwyklego haka 6, którego glówka c tworzy kat prosty z je¬ go kadlubem, wskutek czego dzialanie ci¬ snienia szyny jest skierowane w kierunku pionowym, jak wykazuja strzalki-. Z pra- , wej strony rysunku szyna a jest przymo¬ cowana zapomoca haka e, uksztaltowanego wedlug wynalazku. Plaszczyzna oparcia / glówki g haka jest nachylona pod katem 45° do poziomu, co ma ten skutek, ze ci¬ snienie szyny dziala na glówke g haka u- kosnie, w kierunku oznaczonym strzalkami.Przestrzen zacieniowana oznacza droge, która musi wykonac strona wewnetrzna haka przy zgnieceniu drzewa podkladu pod naciskiem szyny.Na fig. 3 podstawa d szyny jest umoco¬ wana przy pomocy sruby h o glówce stoz¬ kowej, której powierzchnia dolna tworzy kat 45° z pozioma. Cisnienie, wywolane przez szyne, wywiera na srube taki sam skutek, jak na hak e.Na fig. 4 i 5 dolny zarys krazka i two¬ rzy nachylenie 45° do poziomej, co ma ten skutek, ze sily, wywolane przez cisnienie szyny, sa skierowane na srube szynowa, za posrednictwem krazka, w kierunku skosnym tak, jak gdyby sruba posiadala glówke o dolnej powierzchni stc^zkawej.Na fig. 6 powierzchnia / chwytu glówki haka m posiada nachylenie 45° do pozio¬ mu, a tylna powierzchnia n glówki haka tak jest uksztaltowana, ze spoczywa na powierzchni podkladu o. Pozadane jest, by, po wbiciu haka w podklad, plaszczyzna n tworzyla z powierzchnia podkladu kat bardzo maly tak, aby wystarczylo mocne uderzenie mlotem na strone przednia glów¬ ki haka dla nadania mu polozenia, przy którem powierzchnia n opiera sie o pod¬ klad (fig. 7). Wówczas powierzchnia n stwarza opór dodatkowy.Jak zostalo wyjasnione powyzej, owe przesuniecie w kierunku bocznym jest wy¬ nikiem dzialania sily obrotowej, która usi- — 2 —luje zaglebic w cialo podkladu czesc górna powierzchni tylnej haka. W celu powiek¬ szenia zaczepienia scianek haka o scianki jego lozyska, korzystnem jest zaopatrzenie czesci dolnej przedniej powierzchni p oraz czesci górnej tylnej powierzchni q, w zaze¬ bienia r, które opieralyby sie o podklad i wrzynaly sie wen tern mocniej, im wieksze sily dzialaja na hak. Niewskazane jest za¬ opatrywanie w zazebienia calej dlugosci kadluba, gdyz stwarzanie nadmiernej próz¬ ni w miejscach, gdzie scianka haka moze sie odchylic od swego lozyska, jest szko¬ dliwe.Hak, przedstawiony na fig. 8, rózni sie od poprzednich tern tylko, ze zaglebiony jest w podklad pionowo.Na fig. 9 pokazany jest hak, posiada¬ jacy wystep s na krawedzi górnej chwytu /. ÓW wystep jest w tym celu wykonany, aby w wypadku, gdyby hak sie zbyt odchylil, zatrzymac wysuwajacy sie brzeg stopy szyny.Jasne jest, ze sruby szynowe moga byc, wedlug wynalazku, równiez zaopatrzone w wystep okrezny k (fig. 10), który sluzy do tego samego celu.W srubach szynowych mozna tez zu¬ zytkowac plaszczyzne tylna glówki, aby powiekszyc uzyteczna powierzchnie oporu.Fig. 11 przedstawia srube /, której glówka opiera sie o podstawe / szyny i podkladke v, odpowiedniego ksztaltu. Zauwazyc na¬ lezy, iz podkladanie plytki v nie jest nie¬ zbedne, gdyz, ksztaltujac odpowiednio czesc dolna stozkowa glówki sruby oraz miarkujac jej nachylenie, mozna oprzec czesc tylna tej glówki bezposrednio o podklad. PL