Zasieg bezposredniego polaczenia tele¬ fonicznego nie przekracza na linji napo¬ wietrznej kilkuset kilometrów, na linji zas kablowej kilkudziesieciu kilometrów. W ce¬ lu osiagniecia polaczenia telefonicznego na wieksze odleglosci jest rzecza konieczna stosowac wzmacniaki. Wzmacniaki, prze¬ znaczone do linij dwudrutowych, sa budo* wane w ukladzie mostkowym i wymagaja uzycia równowazników, t. j. ukladów, któ¬ rych opornosc pozorna (pod wzgledem swej wartosci i fazy w okreslonym zakre¬ sie czestotliwosci) winna byc równa (wzglednie prawie równa) opornosci po¬ kornej linji telefonicznej. Poniewaz w praktyce równosc ta jest przyblizona, prze¬ to wlaczanie wiekszej liczby wzmacniaków nastrecza powazne trudnosci, a mianowicie w miare wzrostu tej liczby zjawia sie co¬ raz silniejsza tendencja do samowzbudza- nia sie drgan, tak ze okazalo sie praktycz¬ nie rzecza niemozliwa wlaczyc szeregowo ponad piec wzmacniaków, ca ogranicza za¬ sieg dwudrutowej linji kablowej do kilku¬ set kilometrów. W celu otrzymania pola¬ czenia telefonicznego na wieksza odleglosc, stosuje sie obecnie obwody czterodrutowe, w których dwa druty sluza do transmisji w jednym kierunku, a drugie dwa do trans¬ misji w drugim kierunku. Obwody cztero¬ drutowe pozwalaja w zasadzie na polacze¬ nie telefoniczne na dowolnie duza odle- *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazca jest Czeslaw RmjM.glosc, jednak sa drozsze mniej wiecej dwu¬ krotnie, .Wynalazek niniejszy ^usuwa opisane wyzej niedogodnosci, plbzWalajac na trans¬ misje dwukierunkowa po obwodzie dwu- drutowym przy pomocy urzadzen, nie za¬ wierajacych równowazników, a zatem po¬ zwala w zasadzie, jak w wypadku obwo¬ dów czterodrutowych, na transmisje na do¬ wolnie wielka odleglosc.Istota wynalazku polega na tern, ze w celu kompensacji tlumienia linji, w( linje te wlacza sie czwórniki, zawierajace opory u- jemne zarówno w galeziach podluznych, jak i poprzecznych. Dowód powyzszego polega na nastepujacych rozwazaniach.Niechaj istnieje np, symetryczny czwórnik o budowie w ksztalcie litery T, skladajacy sie z dwóch oporników podluznych R i jednego poprzecznego A. Opornosci tych oporników sa zwiazane z opornoscia cha¬ rakterystyczna Z czwórnika i z jego tlumie¬ niem wlasnem b zaleznoscia nastepujaca: R = ZtghypA). sin hyp (b) Jesli czwórnik taki jest zalaczony miedzy zródlo sily elektromotorycznej o opornosci wewnetrznej Z a odbiornik energji o takiej samej opornosci Z (fig. 1), wówczas, napie¬ cie wejsciowe VI i wyjsciowe V2 sa zwia¬ zane z tlumieniem czwórnika zaleznoscia: W wypadku, gdy oporniki R i A sa opora¬ mi omowemi, to jest, gdy w opornikach tych powstaja straty energetyczne, wów¬ czas sa spelnione nierównosci nastepujace: V2 ^ VI oraz 6^0 Aby czwórnik zamiast tlumienia powodo¬ wal wzmocnienie, musza byc spelnione nie¬ równosci odwrotne: V2 VI oraz b <: O Poniewaz w celu unikniecia strat na odbi¬ cie opornosc charakterystyczna czwórnika wzmacniajacego winna byc równa Z, a z wlasnosci funkcyj hyperbolicznych wyni¬ ka, ze tg hyp (—--) = — tg hyp — sin hyp (— b) = — sin hyp b, przeto czwórnik wzmacniajacy winien wy¬ kazywac podluzne opornosci ujemne r = -Ztghyp(*-) Lt i poprzeczna sin hyp (b) gdzie b oznacza wartosc pozadanego wzmocnienia. Analogiczny dowód mozna latwo przeprowadzic dla kazdej innej bu¬ dowy czwórnika.Jesli czwórnik wzmacniajacy o wzmoc¬ nieniu b, to znaczy posiadajacy tlumienie wlasne (—b), zalaczyc w szereg ze zwy¬ klym czwórnikem o wartosci tlumienia (-\-bJ, wówczas dzialanie obu czwórników zniesie sie (fig. 2) i na zaciskach odbiorni¬ ka bedzie panowalo to samo napiecie, jakie panuje na zaciskach zródla sily elektromo¬ torycznej.Wszystko wyzej powiedziane stosuje sie nietylko do stanów ustalonych, ale rów¬ niez do stanów nieustalonych, zatem, praktycznie biorac, nietylko do transmisji telefonicznej o czestotliwosciach akustycz¬ nych lub do telefonji nosnej, lecz równiez do transmisji telegraficznej wzglednie do — 2 —imptifisrów specjalnych, np. impulsów in¬ dukcyjnych do celów telefonji samoczyn¬ nej lub do transmisji telefotograficznej lub telewizyjnej.Linje rzeczywiste posiadaja opornosc charakterystyczna oraz tlumienie, zalezne od czestotliwosci, W celu zapewnienia pra¬ widlowej kompensacji tlumienia w calym zakresie transmitowanych czestotliwosci, wzmocnienie i opornosc pozorna ukladu o- mawianego winny byc uzaleznione w taki sam sposób od czestotliwosci, jak odpo¬ wiednie wlasnosci linji, w która jest wla¬ czony ten uklad. Zaleznosc ta latwo daje sie osiagnac dzieki zastosowaniu ogólnie znanych srodków, jakiemi sa filtry elek¬ tryczne.Ze wzgledu na symetrje linji jest rze¬ cza pozadana, aby podluzne opornosci u- jemne podzielic na dwie równe sobie cze¬ sci, umieszczajac je w obu zylach, jak to pokazano na fig. 3 odnosnie ukladu czwór- nikowego, w ksztalcie litery T.Istnieje wiele ukladów elektrycznych, posiadajacych w pewnym zakresie wlasno¬ sci opornosci ujemnej, jak np. luk, pewne mineraly w kontakcie z metalami oraz ukla¬ dy lampowe, jak dynatron, negatron, kalli- rotron, biotron, uklady lampowe ze sprze¬ zeniem zwrotnem i podobne. Kazdy z wy¬ mienionych ukladów moze byc stosowany w zasadzie do wynalazku niniejszego.Jesli omawiany uklad bedzie zbudowa¬ ny w ksztalcie litery tu (fig, 4), wówczas wartosci oporów poprzecznych Q i podluz¬ nego P okresla sie ze wzorów; P = Z sin hyp b (1) Q = Zclghyp- (2) Przy budowie symetrycznej schemat takiego czwórnika przybiera postac, poda¬ na na fig. 5.Na fig. 6 uwidoczniono tytulem przy¬ kladu schemat calego urzadzenia w zalo¬ zeniu uzycia dwulampowych ukladów bio- tronowych oraz budowy calosci wedlug fig. 5. Potencjometry PI, P2, P3 sluza do do¬ bierania ujemnej opornosci siatkowej kaz¬ dego z trzech ukladów, odpowiednio do wartosci, wynikajacych z równan 1) i 2).Dzialanie ukladu biotronowego nie jest omówione, poniewaz jest ono ogólnie zna¬ ne. Energja jest dostarczana z obwodów a- nodowych lamp Li, L2 i L3. PL