Najdluzszy czas trwania patentu do 3 lutego 1951 r.Wynalazek niniejszy dotyczy naboju rozsadzajacego, opisanego wi patencie Nr 22 771.W patencie tym opisano nabój rozsa¬ dzajacy, którego zawartosc po zaplonie jest zdolna do wytwarzania gazu i miesci sie w naczyniu metalowem, odpornem na cisnienie i posiadajaceni odpowiednie na¬ rzady zaplonowe, przyczem naczynie to moze wydmuchiwac wywiazaine gazy pod cisnieniem, dostatecznem do wywolania pozadanego rozsadzenia w otworze wiert¬ niczym. Narzady do wypuszczania gazu stanowi zwykle rozrywalny i zamienny krazek pekajacy lub odpowiedni zawór.Wedlug wynalazku nabój, opisany w tym patencie, zawiera mieszanine azotynu potasowica z jedna lub wieksza liczba so¬ li amonowych, przyczem ladunek ten jest zdolny do ulegania samorzutnemu rozkla¬ dowi gazotwórczemu. Ladunek taki jest zdolny do podtrzymywania wlasnego roz¬ kladu egzotermicznego, lecz jesli jest on niezamkniety, tonie wykazuje wlasciwosci Wybuchowych w takich warunkach, nato¬ miast zamkniety w lodpowiedniem urza¬ dzeniu rozsadzajacem jest zdolny do roz¬ sadzania bezpiecznego w kopalniach, za¬ wierajacych gaz i pyl weglowy. Jesli za¬ pali sie niezamkniety ladunek taki, to niepowoduje to niebe^pieezaego wzrostu temperatury, któraby amxMa. zapalic mie- szanirtl metanu z^ipfcwietrzem. Wskutek tego tez zupelnie bezpiecznie" mozna go ladowac do nabojów rozsadzajacych, sto¬ sowanych W atmosferze gazowej lub zawie- rajacej pyl.Wynalazek niniejszy dotyczy odmiany wyzej opisanego naboju, która w porów¬ naniu z nabojem, opisanym w patencie Nr 22 771, posiada mniejsza ilosc ladun¬ ku, a wytwarza taka sama, jak poprzed¬ nio, objetosc gazu. Obniza sie równiez ilosc stalej pozostalosci, ca ulatwia szybkie wy¬ dmuchiwanie gazów z urzadzenia rozsadza¬ jacego.Zalety te osiaga sie, dodajac do ladun¬ ku naboju, opisanego w patencie Nr 22 771 pewna ilosc zwiazku niepalnego, który po ogrzaniu moze ulegac gazotwórczemu roz¬ kladowi egzotermicznemu, lecz który nie moze podtrzymywac swego wlasnego roz¬ kladu, jesli zostanie zapalony pod zwy¬ klem cisnieniem i w zwyklej temperaturze.Stosunek skladników ladunku musi byc taki, aby niepalna mieszanina gazotwórcza zostala zasadJniczo calkowicie rozlozona cieplem, uwalnianem przy samorzutnym rozkladzie mieszaniny azotynu potasowca z sola amonowa. Zaleca sie, aby co naj¬ mniej jeden ze skladników mieszaniny wedlug wynalazku niniejszego mial postac ziarn lub kuleczek.Odjpowiedniemi niepalnemi mieszanina¬ mi gazotwórczemi, uzytemi jako dodatek wedlug wynalazku niniejszego, sa miesza¬ niny, opisane w patencie Nr 22 771. Naj¬ lepsza mieszanina ma sklad, odpowiadaja¬ cy 3 czasteczkom azotanu amonowego na 2 czasteczki dwuweglanu amonowego.Zreszta dobre wyniki mozna otrzymywac, stosujac mniejsze ilosci dwuweglanu amo¬ nowego, a nawet pomijajac go zupelnie.Jednakze zaleca sie stosowanie wymienio¬ nej mieszaniny, gdyz dwuweglan amonu zwieksza wydajnosc ladunku dzieki wy¬ twarzaniu z azotanem amonowym zwiaz¬ ku, bedacego w stanie równowagi, i zapo¬ biega powstawaniu niepozadanych tlenków azotu.Jako srodek zaplonowy do mieszanin wedlug wynalazku niniejszego mozna sto¬ sowac 2 g prochu, stopionego elektrycznie, lecz (jesli ma sie na celu zastosowanie la¬ dunków do rozsadzania bezpiecznego) po¬ trzebne jest specjalne zabezpieczenie, po¬ legajace na stosowaniu zapalnika, który sam przez sie jest niezdolny do zapalenia atmosfery gazowej lub pylowej.Zapomoca odpowiedniego wyboru mie¬ szaniny gazotwórczej, niezdolnej w nieza- mknietem pomieszczeniu do podtrzymywa¬ nia swego wlasnego rozkladu termicznego, temperature, w której produkty rozkladu ladunków uchodza ostatecznie z urzadze¬ nia rozsadzajacego, mozna dostatecznie obnizyc, aby uczynic bezpiecznem rozsa¬ dzanie w zagazowanych i zawierajacych pyl kopalniach wegla.Zastosowanie niniejszego wynalazku ma szczególna wartosc, gdyz nietylko rozsa¬ dzanie jest zupelnie bezpieczne, ale otrzy¬ muje sie równomierne bryly wegla.Dodawanie do ladunku drobnej ilosci chlodzacego materjalu gazotwór,czego lub utrwalacza (np. weglanu albo dwuweglanu sodowego), który nie musi wytwarzac wy¬ lacznie gazowych produktów rozkladu, le¬ zy równiez w zakresie niniejszego wyna¬ lazku, Jesli np. zgranuiuje sie zalecana mieszanine azotynu sodowego z chlorkiem amonu lub siarczanem amonu, to dodanie drobnych ilosci procentowych weglanu so¬ dowego jest czesto wygodne i korzystne, gdyz nadaje mieszaninie duza trwalosc.Dodanie drobnych ilosci procentowych materjalów obojetnych, np. kredy francu¬ skiej, kaolinu i t. d., aby zapobiec zlepia¬ niu sie ziarn i wspomóc równomierne roz¬ prowadzenie kulek, lezy równiez w zakre¬ sie wynalazku niniejszego.Stosunek ilosciowy mieszaniny azoty- — 2 —nu-'sodowego z sola amonowa do miesza¬ niny azotanu amonowego z dwuweglanem amonowym moze sie wahac w znacznych granicach, jak podano w podanych poni¬ zej przykladach. Najlepsze wyniki otrzy¬ mano przy uzyciu mniej niz 1,0 czesci mie¬ szaniny azotanu amonowego z dwuwegla¬ nem amonowym na 1,0 czesci mieszaniny azotynu sodowego z sola amonowa.Mieszaniny mozna umieszczac w na¬ boju rozsadzajacym albo luzno albo tez w odpowiedniem opakowaniu; w tym ostat¬ nio wymienionym przypadku kazde opa¬ kowanie jest zaopatrzone w ogniotrwale owiniecie.Jak wspomniano powyzej, materjaly gazoiwórcze skladaja sie z materjalów, pozostawiajacych drobna resztke po spa¬ leniu albo tez niepozostawiajacych takiej resztki; wydajnosc objetosciowa ladunku wedlug wynalazku niniejszego jest wiek¬ sza, niz takiego samego ladunku z odpo¬ wiedniej mieszaniny azotynu amonowego z chlorkiem amonowym lub siarczanem a- monowym bez dodatku wymienionych gazotwórczych materjalów egzotermicz¬ nych.Nastepujace przyklady sluza do wyja¬ snienia wynalazku niniejszego.Przyklad I. Zastosowano sztywny zbiornik typu, uzywanego do rozsadzania cieklym dwutlenkiem wegla, o pojemnosci 370 cm3, wydmuchujacy pod cisnieniem 1890 kg/om2. Ladunek zawieral mieszani¬ ne 70 g zgranulowanej mieszaniny, zlozo¬ nej z 3 czesci azotanu amonowego- i 2 cze¬ sci dwuweglanu amonowego, oraz z 80 g zgranulowanej mieszaniny azotynu amono¬ wego z chlorkiem amonowym w stosunku wagowym 69 :53. 'Obie mieszaniny byly zgranulowane tak, iz przechodzily przez sito B. S. S. o 24 oczkach w dcm, a za¬ trzymywaly sie na sicie o 40 oczkach w dcm. Mieszanina azotanu amonowego' z dwuweglanem^ pokryta byla okolo 1 % kre¬ dy francuskiej.Ladunek zapalono zapomoca Z g "bez¬ piecznego prochu stopionego.Przyklad II. Uzyty zbiornik mial po¬ jemnosc 680 cm3, a jako zaplonu uzyto 2 g stopionego prochu bezpiecznego. Ladunek skladal sie ze 130 g mieszaniny, której sklad odpowiadal 3 czasteczkom azotanu amonowego na 2 czasteczki dwuweglanu amonowego zgranulowanego, jak opisano w przykladzie I do wielkosci ziarn, prze¬ chodzacych przez sito o 24 — 40 oczkach w dcm, lecz bez kredy francuskiej. Mie¬ szanina ta byla zmieszana ze 190 g mie¬ szaniny azotynu sodowego z chlorkiem a- momowym, opisanej w| przykladzie I i rów¬ niez zgranulowanej do wielkosci ziarn, przechodzacych przez sito- o 24 — 40 ocz¬ kach w dcm. Mieszanina azotynu sodowe¬ go z chlorkiem amonowym zawierala 2% wodorotlenku sodowego, jako utrwalacza.Ladunek ten, zapalony w weglu, dal do¬ bre wyniki, Zapalono piec ladunków w ga¬ lerji, wypelnionej mieszanina metanu z po¬ wietrzem, w której metan wynosil 9%. Po¬ zar nie nastapil.Przyklad III. Uzyto zbiornika i za¬ plonu takich samych, jak wj przykladzie II.Ladunek skladal sie ze 142 g mieszaniny azotanu amonowego z dwuweglanem amo¬ nowym, wspomnianej w przykladzie II, o- raz ze 142 g mieszaniny azotynu sodowego z chlorkiem amonowym, przyczem oba skladniki byly zgranulowane do wielkosci ziarn, przechodzacych przez sito o 24 — 40 oczkach na dcm. Pomiedzy zapaleniem a wydmuchem w ladunku uplynelo 2 se¬ kundy.Przyklad IV. Zbiornika i zaplonu u- zyto takich, jak w przykladzie II, z ta róz¬ nica, ze cisnienie wydmuchowe wynosilo 2520 kg/cm2. Ladunek skladal sie ze 120 g mieszaniny azotanu amonowego z dwuwe¬ glanem amonowym, jak w przykladzie II, oraz ze 180 g mieszaniny azotynu sodowe¬ go z chlorkiem amonowym. Kazdy ze skladników byl zgranulowany do wielko- - 3 —sci rziarn, przechodzacych przez sito o 16 — 32 oczkach w dcm. Ladunek rozsadzal w sposób zadowalajacy.Przyklad V. Uzyto zbiornika i zaplo¬ nu, jak w przykladzie II. Ladunek skladal sie ze 107 g mieszaniny dwóch równowaz¬ ników czasteczkowych azotanu amonowe¬ go z 1 równowaznikiem czasteczkowym dwuweglanu amonowego oraz z, 214 g mie¬ szaniny azotanu sodowego z chlorkiem a- monowym. Kazdy ze skladników zgranulo¬ wano do wielkosci ziarn, przechodzacych przez sito o 16 — 32 oczkach w: dcm. Mie¬ szanina azotynu sodowego z chlorkiem a- monowym zawierala 0,5% wodorotlenku sodowego, 'jako utrwalacza, i 2% boraksu.Nabój rozsadzal w sposób zadowalajacy.Przyklad VI. Uzyto zbiornika i za¬ plonu, jak w przykladzie II. Ladunek skla¬ dal sie ze 130 g azotanu amonowego, zgra- nulowanego do wielkosci ziarn, przecho¬ dzacych przez sito o 24 — 40 oczkach w dcm, oraz ze 190 g mieszaniny azotynu sodowego z chlorkiem amonowym, zgra- nulowanej równiez do wielkosci ziarn, przechodzacych przez sito o 24 — 40 ocz¬ kach w dcm, i zawierajacej 2% wodoro¬ tlenku sodowego. Nabój rozsadzal w spo¬ sób zadowalajacy.Przyklad VII. Uzyto zbiornika i za¬ plonu, jak W przykladzie II. Ladunek skladal sie ze 100 g azotanu amonowego, zigranndowanego do wielkosci ziarn, prze¬ chodzacych przez sito o 24 — 40 oczkach w dcm, i ze 130 g mieszaniny azotynu so¬ dowego z chlorkiem amonowym, zgranulo- wanej doi wielkosci ziarn, przechodzacych przez sito o 24 — 32 oczek w dcm, i za¬ wierajacej 0,5% wodorotlenku sodowego.Ladunek rozsadzal w sposób zadowala¬ jacy. PL