Znane sa ogniwa lacznikowe do lancu¬ chów lub podobnych ciegien z dzwignia odchylna, osadzona na glównej czesci ogniwa lacznikowego i utrzymywana przy pomocy suwaka w polozeniu sprzegniecia, przyczem w chwili odchylenia tej dzwigni zwalnia ona ogniwo zaczepowe lancucha, mieszczace sie we wglebieniu tej dzwi¬ gni. Chcac zamknac takie ogniwo laczni¬ kowe, nalezy suwak przesunac wtyl, a u- wolniona przez to dzwignie odchylna nale¬ zy odchylic wbok. Cofniecie suwaka, pozo¬ stajacego prawie zawsze pod dzialaniem sprezyny, kiedy ogniwo lacznikowe pozo¬ staje pod dzialaniem sily ciagnienia, pocho¬ dzacej od lancucha, utrzymanie suwaka w cofnietem polozeniu i odrzucenie dzwigni odchylnej wraz z ogniwem zaczepowem lancucha jest przeto dosc trudne.Chcac uruchomic recznie dzwignie od¬ chylna trzeba ujac stosunkowo krótka dzwignie. Wobec tego w znanych ogniwach lacznikowych tego rodzaju trudno prze¬ zwyciezyc przy odrzucaniu dzwigni od¬ chylnej znaczne sily, wystepujace w cie¬ gnach, np. w lancuchach, naprezonych w pewnym stopniu.Wynalazek ma na celu usuniecie tych niedogodnosci.W tym celu dzwignia odchylna jest za¬ opatrzona wedlug wynalazku wi powierzch¬ nie ukosna na swobodnym koncu tej dzwi¬ gni, umozliwiajaca odsuniecie suwaka. Da¬ lej dzwignia odchylna moze byc zaopa-trzoiia w odpowiednie przedluzenie, ula¬ twiajace uzycie wieksze jsily przy odchy¬ laniu. Dzwignia ta moze^byc przedluzona równiez w ten sposób, zeby jej koniec sie¬ gal do uszka zaczepowego, dzieki czemu na przedluzeniu dzwigni odchylnej mozna w razie potrzeby, np. w zastosowaniu do szybowców, przylaczyc inne ciegno lub ciegna.Wynalazek dotyczy poza tern narzadu do sprowadzania ruchu odrzutowego dzwi¬ gni odchylnej przez cofniecie suwaka, wskutek czego uruchomienie ogniwa lacz¬ nikowego staje sie uproszczone i ulatwio¬ ne. Jako urzadzenie tego rodzaju mozna stosowac wystep, podnoszacy dzwignie odchylna, polaczona z suwakiem. Narzad ten nadaje sie szczególnie do uruchomie¬ nia na odleglosc.Szczególnie latwy ruch ogniwa sprze¬ gajacego i dogodne uruchomienie mozna osiagnac zwlaszcza w ogniwach laczniko¬ wych z przedluzeniem dzwigni odchylnej, jezeli przekrój suwaka jest owalny, przy¬ czem mniejsza os jest skierowana w stro¬ ne przedluzenia dzwigni. Pomiedzy prze¬ dluzeniem i suwakiem istnieje wtedy od¬ step na uchwycenie reka podczas urucho¬ miania suwaka, przytem przekrój owalny suwaka pozwala uzyskac mniejsza szero¬ kosc ogólna anizeli w! przypadku przekroju okraglego. Suwak najlepiej jest wykonac w postaci dlugiej tulei, która mozna bardzo latwo uchwycic ze znaczna sila. Równiez i w tym przypadku przekrój owalny ula¬ twia szczególnie dogodne uchwycenie.Zastosowanie dlugiego rurkowatego su¬ waka nadaje lacznikowi wedlug wyna¬ lazku ksztalt gladki i zwarty tak,, iz wl od¬ powiedniej wielkosci moze byc on równiez uzyty jako zamkniecie do lancuszków ozdobnych, zamiast haczyków mp. karabin- kowych, jako ogniwo koncowe lancuszka, umocowywane na uszku zegarka, jako o- gniwo do umocowywania lancuszków na torebkach damskich i t. d. W maleifi wyko¬ naniu drazek odchylny najlepiej jest za¬ opatrzyc w wystep, który mozna zaczepic np paznokciem, w celu latwego otwarcia ogniwa nawet bez silniejszego pociagnie¬ cia polaczonych lancuszków, które jest potrzebne w innym przypadku dla odrzu¬ cenia dzwigni odchylnej.Dobrze, gdy suwak rurkowaty na ze¬ wnetrznej powierzchni jest karbowany lub zaopatrzony w szorstka powierzchnie, u- latwiajaca uchwycenie. Tego rodzaju kar¬ bowanie, rowki i t. d. moga równiez sta¬ nowic upiekszenie zamkniecia lancuszków ozdobnych i moga byc dostosowane do róz¬ nych stylów.Na rysunkach przedstawiono kilka przykladów wykonania ogniw laczniko¬ wych wedlug wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia ogniwo lacznikowe zamknie¬ te w przekroju podluznym, fig. 2 — odpo¬ wiedni widok zgóry, fig. 3 — przekrój wzdluz linji A — B na fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linji C — D na fig. 1, fig. 5 — widok czesciowy otwartego ogni¬ wa lacznikowego z dzwignia odchylna, cze¬ sciowo odchylona, fig. 6 — urzadzenie ry¬ glujace suwak w polozeniu zamkniecia za¬ miast sprezyny przesuwajacej, fig. 7 — inna odmiane ogniwa lacznikowego, z usu¬ nieta czescia suwaka dla pokazania wne¬ trza ogniwa lacznikowego, przyczem linja przerywana oznacza przedluzenie dzwigni odchylnej, fig. 8 — widok zgóry, odpo¬ wiadajacy fig. 7, przyczem linja przery¬ wana oznacza przedluzenie dzwigni od¬ chylnej jako dalsza odmiane wynalazku, fig. 9 — przekrój wzdluz linji E — F na fig. 7, fig. 10 — inna odmiane ogniwa lacz¬ nikowego wedlug wynalazku w malem wy¬ konaniu o srednicy do kilku milimetrów i mniejszej (dla wiekszej wyrazistosci za¬ mkniecie lancuszków ozdobnych jest znacznie powiekszone), fig. 11 — odpo¬ wiedni widok zprzodu, patrzac z prawej strony fig. 10, przyczem ogniwo zaczepo¬ we nie jest przedstawione, fig. 12 — wi- — 2 —dok zgóry ogniwa lacznikowego wedlug fig. 10 w zmniejszonej podzialce, fig. 13 -— przyklad wykonania ruchomego tuszka za¬ czepowego na glównej czesci ogniwa lacz¬ nikowego do zaczepienia jednego z kon¬ ców ciegna i fig. 14 — ogniwo lacznikowe wedlug wynalazku w zastosowaniu do roz¬ laczania odleglosci.Na rysunkach cyfra 1 oznacza glówna czesc ogniwa lacznikowego, z która jest polaczona przegubowo dzwignia odchylna 7, np. zapomoca sworznia 2, osadzonego w rozwidlonym koncu 3 (fig. 1 i 2) albo po¬ miedzy bocznemi jezyczkami 4 (fig. 10), lub tez w1 srodkowej czesci 6 palakowatego narzadu 5 glównej czesci (fig. 7, 8) albo w inny odpowiedni sposób. Dzwignia ta posiada wglebienie 8, które przy zamknie¬ ciu ogniwa lacznikowego chwyta oglniwo zaczepowe 9 ciegna 10, podlegajacego la¬ czeniu, drugie zas ciegno 11 jest polaczone z glówna czescia zapomoca uszka 12. Licz¬ ba 13 oznacza suwak, który w dowolny sposób moze byc umieszczony i moze su¬ wac sie na cylindrycznym narzadzie 14 (fig. 1, 10) nasady lub po wewnetrznych ramionach podluznych 15 (fig. 7 — 9), przyczem suwak ten przy zamknietem o- gniwie lacznikowem zachodzi na koniec 16 dzwigni odchylnej 7 i przytrzymuje ja w polozeniu zamknietem. W postaci wyko¬ nania, przedstawionej na fig. 7 — 9, do prowadzenia suwaka sluzy równiez po¬ przeczka 17 wewnetrznych ramion podluz¬ nych 15 i narzad 18, o czerni bedzie zreszta mowa nizej.W polozeniu zamkniecia suwak 13 moze byc utrzymany w dowolny sposób, np. za¬ pomoca sprezyny 19, która jest umocowa¬ na jednym koncem, np. na polaczonym z suwakiem 13 trzpieniu 20 lub na przymoco¬ wanej do tego trzpienia oprawce 18, przy¬ czem drugi koniec sprezyny jest polaczo¬ ny z koncówka 21 lub poprzeczka 17 na¬ sady, dzieki czemu dazy do utrzymania suwaka stale w .polozeniu zamkniecia. Mo¬ ze byc równiez zastosowana sprezyna za¬ padkowa 22 (fig. 6), umocowana jednym koncem na suwaku lub nasadzie i zapa¬ dajaca drugim zagietym koncem 23 we wglebienie 24 nasady wzglednie suwaka.Odciagajac suwak z polozenia zamkniecia, zwalnia sie dzwignie odchy|lna 7 i ogniwo zaczepowe 9. Przy zamykaniu nalezy w znanyph ogniwach lacznikowych cofnac znowu suwak, a dzwignie odchylna prze¬ rzucic w odpowiedniem wycieciu 7' nasa¬ dy, poczem przez nasuniecie suwaka na koniec 16 dzwigni odchylnej zamyka sie ostatecznie ogniwo.Liczba 25 oznacza powierzchnie uko¬ sna na zewnetrznym koncu dzwigni odchyl¬ nej; ta powierzchnia przy pochylaniu dzwigni zachodzi na koniec 26 suwaka i przesuwa go wtyl, dopóki ten po calko- witem pochyleniu dzwigni odchylnej nie przesunie sie samoczynnie pod dzialaniem sprezyny 19 i zamknie ogniwo lacznikowe.Zamykanie jest przez to znacznie ulatwio¬ ne i uproszczone. Liczba 27 na fig. 7 — 9 przedstawia przedluzone ramie dzwigni odchylnej 7, zapomoca którego dzwignia ta moze byc przechylona pomimo dziala¬ nia wiekszych oporów. Oporem takim mo¬ ze byc np. naprezenie lancuchów, nacia¬ gnietych dopiero na krótko przed zamknie¬ ciem ogniwa lacznikowego, np. ptzy sprze¬ ganiu wozów. Opór moze równiez stawiac sprezyna 19 lub 22, jezeli ogniwo laczni¬ kowe ma bardzo duze wymiary. Ramie 27 dzwigni odchylnej, jak oznaczono linja kreskowana 27', moze byc równiez skie¬ rowane do uszka zaczepowego 12 i moze konczyc sie wpoblizu tego uszka, np. w miejscu 27, lub tez moze przechodzic przez uszko. Ramie 27' moze byc wówczas wy¬ zyskane nawet po zamknieciu ogniwa lacznikowego do przyczepienia jednego lub kilku ciegien IV.Liczba 28 w omawianym przykladzie wykonania, z wyjatkiem fig. 10 — 12, oznacza wystep, polaczony z suwakiem 13, — 3 ^którego tylna powierzchnia 29 po cofnie¬ ciu suwaka 13 az do zwolnienia wystepu 16 przy dalsizem cofaniu tego suwaka wspóldziala z pochyla powierzchnia 30 dzwigni odchylnej 7, powodujac odrzuce¬ nie dzwigni odchylnej. Poniewaz ta dzwi¬ gnia w opisywanym przykladzie w za- mknietemi polozeniu ogniwa znajduje sie w stanie równowagi chwiejnej, przeto wy¬ starczy niewielkie poczatkowe pchniecie, wymagajace nieznacznej sily, aby wywo¬ lac calkowity odrzut 4zw^gni odchylnej nawet w bardzo duzych ogniwach i po¬ mimo znacznych oporów, np. z powodu za¬ nieczyszczenia, rdzy i t. d.; w niezbyt du¬ zych ogniwach i w razie braku oporów od¬ chylanie to na skutek chwiejnej równowagi moze odbywac sie latwo i samoczynnie.Po odchyleniu dzwignia zajmuje polozenie wedlug fig, 5, w którem dzwignia ta jest odrzucona prawie calkowicie, a ogniwo za¬ czepowe 9 moze byc latwo zdjete. Wy¬ step 28 moze byc polaczony z suwakiem 13 w dowolny sposób, np, zapomoca od¬ powiedniego wydluzenia 18 i trzpienia 20, przyczem w nasadzie ogniwa lacznikowego moga byc wtedy wykonane szczeliny 31, 32 (fig. 1 — 3). W wykonaniu wedlug fig. 7 — 9 trzpien 20 wchodzi poprostu po¬ miedzy wewnetrzne podluzne ramiona 15 nasady. Górna i dolna powierzchnia 33 i 35 tylnej czesci i$ wystepu 28 sluzy w od¬ mianie wedlug fig. 7 — 9 do prowadzenia suwaka na nasadzie 1.W wykonaniu ogniwa lacznikowego z wydluzonem ramieniem najlepiej jest, gdy pomiedzy tern ramieniem 27 i suwakiem 13 znajduje sie odstep, tak iz oprócz moz¬ nosci uchwycenia suwaka zfooku mozna równiez uchwycic suwak pod ramieniem reka, oznaczona w zarysie na fig. 7 prze¬ rywana linjja 34. Wysokosc H ogniwa lacz¬ nikowego jest przytem bardzo mala, gdy suwak (fig. 9) jest W przekroju owalny (co mozna równiez zastosowac i w przy¬ padku wedlug fig. 1), przyczem krótka os jest skierowana w strone wydluzonego ra¬ mienia.Suwak 13 moze byc wykonany w po¬ staci dlugiej tulei, najlepiej z zewnatrz karbowanej lub rowkowanej, która mozna dogodnie uchwycic cala dlonia. Taki dlu¬ gi suwak porusza sie bardzo dobrze bez zacinania sie i ulatwia przez to otwiera¬ nie i niezawodne zamykanie ogniwa lacz¬ nikowego.Ogniwo lacznikowe wedlug wyna¬ lazku moze byc wykonane zarówno na du¬ ze obciazenia, jak i na obciazenia male, wówczas moze ono sluzyc nawet jako za¬ mkniecie np. do lancuszków ozdobnych, lancuszków do zegarków i t. d., gdyz dluga tuleja, stanowiaca suwak, nadaje ogniwu lacznikowemu wyglad estetyczny przy lan¬ cuszkach róznego ksztaltu. Ogniwa lancu¬ cha moga ^byc bardzo male, np. o wymia¬ rach kilku milimetrów. W wykonaniu we¬ dlug fig. 10 — 12 rurkowata nasada, która na swym wolnym koncu 36 moze miec te sama srednice zewnetrzna, co i suwak 13, posiada w celu umieszczenia ogniwa zacze¬ powego 9 i dzwigni odchylnej 7 tylko wy¬ ciecie 37 i szczeline 38 tak, iz po zamknie¬ ciu ogniwa lacznikowego widac wlasciwie tylko narzad cylindryczny, który jest sto¬ sowny do kazdego ksztaltu ogniw lan¬ cuszka, przyczem uzyskuje sie latwe u- chwycenie nasady i dogodne uzycie. Licz¬ ba 39 oznacza wystep na dzwigni odchyl¬ nej malego ogniwka lacznikowego, przy¬ czem wystep ten moze byc uchwycony paznokciem w celu latwego odrzucania dzwigni odchylnej. Ogniwka moga byc wy¬ konane bez ukosnej powierzchni 25 na dzwigni odchylnej 7 i bez wystepu 39 i mo¬ ga posiadac ksztalt niecylindryczny; takie male ogniwa lacznikowe sa nowoscia i mo¬ ga miec zastosowanie do lancuszków o- zdobnych, np. do zegarków; daja one pewne zamkniecie w porównaniu z stoso¬ wanemu obecnie zatrzaskami. Równiez i w wiekszem wykonaniu, np. przy lancuiszkach — 4 —do torebek damskich, walizek, aparatów fotograficznych i t. d. wykonanie w ksztal¬ cie cylinidrycztnym wedlug fig. 10 — 12 jest bardzo korzystne.Uszko zaczepowe, znajdujace sie na nasadzie ogniwa lacznikowego, moze obra¬ cac sie, jak widac na fig. 13, dookola osi podluznej 40 lub tez moze odchylac sie na osi poprzecznej 41, albo tez moze byc ru¬ chome w obydwóch kierunkach.Jak przedstawiono na fig. 14, ogniwo lacznikowe wedlug wynalazku moze byc zastosowane równiez do zwalniania z odle¬ glosci, np. w zastosowaniu do smyczy. Su¬ wak 13 posiada przedluzenie 42, zaopa¬ trzone w sworzen poprzeczny 43, do któ¬ rego jest przyczepione ciegno 44, sluzace do odciagania suwaka z odleglosci. Liczba 11 oznacza smycz lub inna uwiez, która ma byc odczepiona z odleglosci wraz z ogniwem lacznikowem, np. od obrozy. Cie¬ gno zwalniajace 44 moze przesuwac sie dowolnie wzdluz lub wewnatrz ciegna 11.Wystep 28 w takich ogniwach laczniko¬ wych, zwalnianych z odleglosci, zapew¬ nia niezawodne otwarcie bez potrzeby chwytania ogniwa lacznikowego reka.Ogniwo lacznikowe wedlug wynalazku kazdej wielkosci moze byc nadzwyczaj latwo zamkniete, przyczem w wiekszych ogniwach zamykanie jest ulatwione przez wydluzone ramie 27 wzglednie 27'. Oprócz tego, nawet gdy ogniwo jest zardzewiale, mozna je latwo otworzyc przy pomocy wy¬ stepu wyrzutowego 29. Wobec tego zakres zastosowania ogniwa lacznikowego we¬ dlug wynalazku .jest nadzwyczaj wielo- stronjny dzieki moznosci wykonania w róz¬ nych wielkosciach od srednic najwiekszych do wielkosci zaledwie kilku milimetrów. PL