, Wynalazek niniejszy dotyczy naboju rozsadzajacego, stanowiacego odporne na¬ czynie metalowe, zawierajace ladunek, wystarczajacy do wytworzenia potrzebnej ilosci gazu, oraz odpowiedni zapalnik. Ga¬ zy, wychodzace z naboju, rozsadzaja ma- terjal, w którym nabój zostal umieszczo¬ ny. Narzad do wypuszczania gazu z na¬ boju stanowi najlepiej rozrywaLny i wy¬ mienny krazek; mozna go jednak zastapic odpowiednim nastawnym zaworem.Nabój wedlug wynalazku nadaje sie do uzycia zwlaszcza w kopalniach, w których "wydziela sie gaz.Znane jest juz zastosowanie wody w charakterze czynnika tlumiacego w nabo¬ jach o powloce, niszczonej calkowicie pod¬ czas wybuchu.Wynalazek niniejszy opiera sie czescio¬ wo na odkryciu, ze ladunek w nabojach, odpornych na cisnienie, moze zawierac roztwór lub zawiesine pewnej ilosci ma- terj alu, dzialajacego egzotermicznie i wydzielajacego1 gaz, wraz ze srodkiem grzejnym, w ilosci, nie wystarczajacej je¬ szcze do spowodowania wypuszczenia ga¬ zów (rozerwania krazka, otwarcia zaworu i t. d.). Umozliwia to nietyilko uzyskaniepelnego dzialania cieczy, stanowiacej czynnik bezpieczenstwa, lecz równiez za¬ stosowanie w charakterze maaterjalów, tworzacych gaz^jpewn-jch substancyj, nie¬ zupelnie bezpiecznych przy poslugiwaniu sie niemi w kopalniach, obfitujacych w ga¬ zy lub w| pyl, bez uzycia1 specjalnych srod¬ ków ostroznosci. W razie zastosowania ta¬ kich substancyj, jako zwyklych rozsadza¬ jacych niaterjalów wybuchowych, to'jest nie zawartych w naczyniach, odpornych na cisnienie, moze zajsc silnie egzotermiczna i bardzo gwaltowna reakcja pobudzajaca z wyzwoleniem produktów, reakcji w tem¬ peraturze stosunkowo wysokiej. Dzieki wynalazkowi niniejszemu mozna stosowac takie reagujace egzotermicznie substancje w kopalniach, posiadajacych gazy.Nabój wybuchowy wedlug wynalazku niniejszego zawiera ladunek wodnego roz¬ tworu lub zawiesiny, zdolnej przy nagrze¬ waniu do zapoczattkowywamia pod zwy¬ klem cisnieniem rozkladu egzotermiczne¬ go bez wybuchu, oraz niewybuchajacy zwiazek grzejny w ilosci, niewystarczaja¬ cej jeszcze do otworzenia naboju.Wodny roztwór lub zawiesina zawiera pewne sole lub mieszaniny soli, zdolne do reakcji w sposób opisany powyzej, a mia¬ nowicie azotan amonowy, azotyn amono¬ wy, mieszaniny azotanów lub azotynów potasowców z jedna lub róznemi solami amonowemi albo mieszaniny azotynu pola- sowca z mocznikiem bez soli amonowej.Mozna równiez stosowac mieszaniny substancyj, wydzielajacych tlen, z podda- jacemi sie utlenianiu cieczami organiczne- mi, np. mieszaniny dwutlenku wodoru z alkoholem. Ladunek sporzadza sie, rozpu¬ szczajac lub zawieszajac w odpowiednim stosunku pozadane materjaly badzto jed¬ noczesnie, badz kolejno w wodzie.Nabój grzejny moze sie skladac z pro¬ chu czarnego, zawartego np. w oslonie wodoszczelnej wewnatrz naboju w ten sposób, ze ciecz otacza go czesciowo lub calkowicie; mozna go jednak umiescic w oddzielnym sztywnym zbiorniku, przymo¬ cowanym do zbiornika lub wkreconym wen, lecz oddzielonym oden odpowiednia czasowa przegroda.Poniewaz ilosc uzytej masy grzejnej nie wystarcza jeszcze do otworzenia na¬ boju, nalezy zapewnic, by gorace produk¬ ty, pochodzace z masy wybuchowej lub grzejnej, zmieszaly sie zl woda przed otwo¬ rzeniem naboju, w celu usuniecia niebez- 1 pieczenstwa wyrzucenia cieczy ze zbior¬ nika przed rozkladem reagujacych egzo¬ termicznie materjalów.Zaleca sie równiez unikac stosowania mas, szybko sie spalajacych i wytwarzaja¬ cych odrazu duze ilosci gazów, poniewaz zachodziloby wówczas niebezpieczenstwo przedwczesnego zniszczenia narzadu, za¬ mykajacego zbiornik, pod dzialaniem me¬ chanicznego uderzenia srodowiska ciekle¬ go w ten narzad.Na rysunku przedstawionoi dla przy¬ kladu nabój rozsadzajacy wedlug wyna¬ lazku.Fig, 1 przedstawia zbiornik 1 z moc¬ nej stali, posiadajacy nagwintowana kon¬ cówke, w która wkrecona jest glowica za¬ plonowa 2, oddzielona1 od zbiornika kraz¬ kiem uszczelniajacym 9 z fibry albo inne¬ go odpowiedniego materjalu, przyczem uszczelnienie to winno zapewniac szczel¬ nosc nawet pod Wysokiem cisnieniem. Glo¬ wica 2 jeist zaopatrzona w dwie elektro¬ dy, z których elektroda 8 jest polaczona przewodzaco z sama glowica, a elektroda 7 jest odizolowana od niej i osadzona szczelnie, by zapobiec wydobywaniu sie gazu pod cisnieniem, dochodzacem do mniej wiecej 4000 kg na 1 cm2. Do elek¬ trycznego zapalania naboju sluza zaciski 10 i 11. Na glowice 2 nakrecony jest sta¬ lowy kaptur ochronny 3 z otworami 16 na przewody do zacisków od kabla zapalni¬ ka wybuchowego lub innego odpowiednie¬ go zródla energji elektrycznej. Ladunek — 2 —grzejny jest. zawarty w cylindrze nieprze¬ makalnym 13 i sklada sie z ziarnistego czarnego prochu lub z innego zapalnika 12* Cylinder jest zamkniety zatyczka nie¬ przemakalna 14, przez która przechodza odpowiednio izolowane przewody drucia¬ ne od prochu do elektrod 7 i 8. Do cylin¬ dra stalowego 1 przez koniec rury, prze¬ ciwlegly glowicy zaplonowej 2, wlewa sie pewna ilosc wody, zawierajacej w roz¬ tworze lub w zawiesinie ciala gazotwórcze; woda ta wypelnia czesciowo cylinder 1* W czesci zbiornika, przeciwleglej glowicy zaplonowej 2, umieszczony jest fibrowy lub podobny pierscien uszczelniajacy 6; pomiedzy tym pierscieniem a wkretka 4 zacisniety jest krazek stalowy 5, pekajacy przy okreslonem cisnieniu. Wkretka 4 po¬ siada odpowiednie kanaly do wypuszcza¬ nia, kierowania i rozprowadzania gazów wybuchowych podczas rozsadzania. Opi¬ sany nabój umieszcza sie w otworze wybu¬ chowym, kapturem 4 naprzód, mozliwie gleboko, obsypujac go w razie potrzeby ziemia, a nastepnie zapala pradem elek¬ trycznym, y Na fig. 2 cyfry 1 — //oraz 16 oznacza¬ ja dokladnie takie same czesci, jak na fig. 1, lecz zbiornik jest podzielony na ko¬ mory, z których jedna zawiera osobno la¬ dunek ciekly, a druga ladunek grzejny.Elektryczny lub inny zapalnik prochowy laczy sie przewodami z elektrodami 7 i 8 i do cylindra 1 wprowadza sie ladunek grzejny 13, np. z czarnego prochu, bez owi¬ jania go. W czesci zbiornika, przeciwle¬ glej glowicy zaplonowej 2, miesci sie fi¬ browy albo podobny krazek nieprzemakal¬ ny 15, wytrzymujacy zaledwie slabe ci¬ snienie i utrzymywany we wlaseiwem po¬ lozeniu wkreconym cylindrem stalowym 14, który zawiera ladunek 17 srodka cie¬ klego. Fibrowa albo podobna uszczelka 6 cylindra, sitalowy krazek pekajacy 5 oraz wkretka 4 sa umieszczone w koncu zbior¬ nika 14 tak, jak w urzadzeniu wedlug fig. 1. Ilosc ladunku prochowego 13 nie wystarcza do rozerwania krazka 5, jesli ladunek ciekly 17 zastapi sie równa obje¬ toscia wody.Na obu figurach przedstawiono naboje w polozeniu pionowem, rozumie sie jed¬ nak, ze ladunek 15 na iig. 1 oraz ladunki 13 i 17 na fig. 2 zajmuja w nabojach to sa¬ mo polozenie, jesli nawet nabój ulozy sie poziomo. W praktyce urzadzenie to moz¬ na zastosowac we wszelkiem polozeniu* Ponizej podaje sie ^przyklady zastO" sowania naboju wedlug wynalazku.Przyklad I. Sztywny zbiornik o pojem¬ nosci w przyhlizeniu 600 cm3 wydmuchuje gazy pod cisnieniem okolo 1900 kg na 1 cm2. Do zapalania naboju grzejnego, za¬ wartego w puszce, stosuje sie odpowied¬ nie srodki, przyczem uzyty nabój daje 57000 kaloryj i sklada sie z mieszaniny nadchloranu potasowego i zywicy fenolo¬ wej w stosunku 80 ; 20. Doswiadczenia wykazaly, ze w obecnosci 200 cm3 wody spalenie ogrzewacza nie sprawialo wy¬ dmuchu gazów. Nastepnie zamiast wody uzyto w charakterze materjalu egzoter¬ micznego mieszaniny 50 cm3 wody i 150 cm3 nasyconego roztworu azotanu a- monowego. W ten sposób calkowita ilosc cieczy w zbiorniku wynosila 200 cm3. Na¬ stepowal zadowalajacy wydmuch ze zbior¬ nika.Przyklad II. Urzadzenie i zródlo ciepla sa takie same, jak podano w przykladzie I.Mieszanina wodna isklada sie z 200 cm3 nasyconego roztworu azotanu amonowego i 50 cm3 nasyconego roztworu weglanu amonowego. Calkowita ilosc cieczy wyno¬ si 250 cm3. Osiaga sie zadowalajacy wy¬ dmuch ze zbiornika.Przyklad III. Urzadzenie i zródlo cie¬ pla sa takie same, jak podano w przykla¬ dzie I. Wodna mieszanina sklada sie z 300 om3 nasyconego roztworu azotynu so¬ dowego, w którym rozpuszczono mozliwie najwieksza ilosc chlorku amonowego. Na- — 3 -stepuje zadowalajacy wydmuch ze zbior¬ nika.Przyklad IV. Zbiornik ma pojemnosc 330 cm3, a krazek peka pod cisnieniem okolo 1900 kz na om2. Do zbiornika wpro¬ wadzono nieprzemakalny nabój grzejny, zawierajacy 33 g sadzy z pieciu ziarnami prochu, jako zaplonem. Roztwór wodny przygotowano, rozpuszczajac w 130 cm3 hasyconego roztworu azotanu amonowego mozliwie duza ilosc azotynu sodowego i mozliwie duzo mocznika tak, zeby oba te ciala nie wypadaly z roztworu. Osiagnieto zadowalajacy wydmuch ze zbiornika.Przyklad V. Urzadzenie i zródlo cie¬ pla sa takie same, jak w przykladzie I.Roztwór materjalu egzotermicznego skla¬ da sie z 200 cm3 nasyconego roztworu azotanu amonowego. Osiaga sie zadowala¬ jacy wydmuch ze zbiornika.Przyjklad VI. Urzadzenie i zródlo cie¬ pla sa takie same jak w przykladzie I.Roztwór materjalu egzotermicznego skla¬ da sie z mieszaniny 200 cm3 nasyconego azotanu amonowego oraz 50 om3 nasyco¬ nego roztworu wegjlanu amonowego. Na¬ stepuje zadowalajacy wydmuch ze zbior¬ nika.Przyklad VII. Urzadzenie i zródlo cie¬ pla sa takie same, jak w przykladzie I.Roztwór materjalu egzotermicznego skla¬ da sie z 300 cm3 nasyconego roztworu azo¬ tynu sodowego, do którego dodano taka ilosc stalego weglanu amonowego, iz wie- cef nie chcial sie on juz rozpuszczac. Osia¬ gnieto zadowalajacy wydmuch ze zbior¬ nika.Przyklad VIII. Urzadzenie i zródlo cie¬ pla sa takie same, Jak w przykladzie I.Roztwór egzotermicznego materjalu sklada sie z 300 cms nasyconego roztworu azo¬ tynu sodowego, do którego dodano taka ilosc stalego chlorku amonowego, iz wie¬ cej nie chcial sie on rozpuszczac. Nasta¬ pil zadowalajacy wydmuch ze zbiorni¬ ka.Przyklad IX. Urzadzenie i zródlo cie¬ pla sa takie same, jak w przykladzie I.Roztwór materjalu egzotermicznego skla¬ da sie z mieszaniny 200 cm3 nadtlenku wodoru z 24 cm3 alkoholu metylowego.Nastapil wydmuch z wyrzuceniem plo¬ mienia.Przyklad X. Urzadzenie, uzyte w przy¬ kladzie I, zaopatrzono w oporowy grzej¬ nik elektryczny, zuzywajacy 2,5 amp przy 220 woltach i zawanty w izolowanej rurze stalowej o srednicy okolo 1,9 cm3 i dlu¬ gosci 30,5 cm. Krazek peka pod cisnieniem 950 kjgj na 1 cm2. Roztwór materjalu egzo¬ termicznego sklada sie z 200 cm3 nasyco¬ nego roztworu azotanu amonowego, do którego dodano taka ilosc stalego azotynu sodowego iz wiecej nie chcial sie on roz¬ puszczac, a nastepnie stalego mocznika równiez w takiej ilosci, iz wiecej sie nie rozpuszczal. Wydmuch z naboju nastapil w ciagu 8 minut po wlaczeniu grzejni¬ ka.Przyklad XL Zastosowano sztywny zbiornik o pojemnosci okolo 300 cm3 oraz ogrzewacz taki sam, jak w przykladzie I.Roztwór materjalu egzotermicznego skla¬ da sie ze 100 cm3 nasyconego roztworu azotanu amonowego. Wydmuch ze zbior¬ nika nastapil wraz z wyrzuceniem plona* cych okruchów mieszaniny grzejnej.Przyklad XII. Urzadzenie takie samo, jak w przykladzie XI. Masa grzejna skla¬ da sie z 30 g czarnego prochu. Roztwór materjalu egzotermicznego sklada sie ze 100 cm3 nasyconego roztworu azotanu a- monowego, do którego dodano taka ilosc stalego weglanu amonowego, iz przestal sie on rozpuszczac. Nastapil zadowalajacy wydmuch ze zbiornika.Przyklad XIII. Zastosowano urzadze¬ nie, jak w przykladzie XI, lecz ilosc masy grzejnej zwiekszono do 33 g czarnego pro¬ chu. Roztwór materjalu egzotermicznego sklada sie ze 130 czesci nasyconego roz¬ tworu azotanu amonowego, do którego doT - 4 —dano taka ilosc stalego azotynu sodowego, iz przestal sie on juz rozpuszczac, a na¬ stepnie w taki sam sposób dodano stalego mocznika. Nastapil zadowalajacy wy¬ dmuch ze zbiornika. PL