Wynalazek niniejszy dotyczy ukladów do 'Sygnalizowania zapomoca fal nosnych.Jest rzecza znana, ze we wszystkich postaciach telefonji z fala nosna, stosowa¬ nych w praktyce, fale, przesylane w kie¬ runkach przeciwnych, sa oddzielane od sie¬ bie zapomoca transformatorów róznico- wyph lub, w przypadku uzycia róznych czestotliwosci do róznych kierunków, zapo¬ moca filtrów oddzielajacych. W kazdym razie stosuje sie na kazdej stacji, stano¬ wiacej stacje odbiorcza i stacje nadawcza, wysokoczestotliwy obwód nadawczy oraz wysokoczestotliwy obwód odbiorczy, od¬ dzielone od siebie.Wedlug patentu amerykanskiego 1 558 867 proponowano stosowac na kaz¬ dej stacji obwód pojedynczy, dzialajacy jako modulator i demodulator, przyczem zarówno fala dochodzaca, jak i odchodza¬ ca przebiegaly po tym obwodzie w kierun¬ kach przeciwnych sobie, Wynalazek niniejszy, stainoiwiacy w tym wzgledzie dalszy krok naprzód, polega na skombinowaniu ze soba ukladów dwuprze¬ wodowych (mogacych dzialac kazdy jako modulator i demodulator na obydwu sta¬ cjach) lacznie ze zródlem fal nosnych, przylaczomem tylko na jednej stacji do li¬ iij i, laczacej stacje ze soba.Dzieki temu uklady sygnalizacyjne ja¬ ko calosc beda bardziej uproszczone. Wy¬ nalazek posiada jeszcze dalsza zalete, po¬ legajaca na tern, ze przy uzyciu elementówtito&iIi&y^V^ o < zmienm#j przewodnosci ^ustawiczny dozór |ajn^atu^z4z^tirzedniikaljest niezbedny ita 'jemnej tylko-ze stacyj', a ihiaflówicie na tej, w której|znajduje sie zródlbj nosne, W celu zapewnienia wlasciwego stosurir ku fazowego demodulacji, w ltnje inozc byc wlaczona linja sztuczna taic, aby prze¬ suwala calkowita faze czestotliwosci no¬ snej od zródla, bedac równa zasadniczo jednej czwartej dlugosci fali lub calkowi¬ tej jej wielokrotnosci Na rysunku uwidoczniono uklad poje¬ dynczego pasma nosnika telefonicznego, przystosowany do dzialania podwójnego wedlug wynalazku i laczacy aparat malej czestotliwosci 22 z podobnym aparatem 22'.Uklad nosnikowy; zawiera na kazdej stacji filtr czestotliwosci mówniczych 32 lub 32', przeznaczony do przepuszczania pradów mówniczych i zatrzymywania pra¬ dów wielkich czestotliwosci, obwód modu¬ latora-demodulatora 33 lub 33' oraz filtr 34 lub 34' wielkiej czestotliwosci, przysto¬ sowany do przepuszczania pradów o cze¬ stotliwosciach, uzywanych w riasifiie no¬ snym, lecz! wykluczajacy; prady o czestotli¬ wosciach mówniczych.Dodatkowo do wspomnianych wyzej e- lementów stacja, uwidoczniona w górnej czesci figury, posiada zródlo fal nosnych 40, a w pewnych przypadkach jest rzecza polecona, aby stacja ta posiadala jeszcze filtr 44, kompensujacy faze, rco bedzie opi¬ sane dokladniej ponizej. Nalezy zaznaczyc, ze zródlo nosne 40 istnieje tylko na jednej ze stacyfj.Jak uwidoczniono, modulatory-demodu- latory 33, 33' zawieraja elementy stale, najlepiej ptrdstowmiki tlenowomiedziane w ukladzie mostkowym. Fala nosna jest przy¬ lozona ze zródla 40 doi jednej z przekat¬ nych tego nlostku, a fala mównicza — do przekatnej przeciwleglej. Na przekatnej, do której jest doprowadzana fala nosna, pojawia sie wypadkowa fala nosna oraz wstega boczna. W czasie demodulacji wste* gi boczne oraz fala nosna sa przylozone do tej samej przekatni, zdetektowana zas fala móWirucza pojawia sie na innej prze¬ katni. Wskutek tego dwa konce mostku sa Zaciskami malef czestotliwosci wzgledem obydwu fal mówniczych (doprowadzanej i detektowanej), drugie zas dwa konce sa zaciskami wielkiej czestotliwosci wzgledem fali nosnej i wzgledem dwóch wsteg bocz¬ nych, doprowadzanej i wytwarzanej. Za- tem itiodul^tor-den^idtilato^ fest wlaczony w dwuprzewodowy obwód, przewodzacy czestotliwosc.Jak to uwidoczniono, zabezpieczenie piorunowe sklada sie z bocznikowych ele¬ mentów ochronnych 41 i z szeregowych ce¬ wek opózniajacych 42.Prady mównicze przechodza z aparatu 22 do modulatora 33 poprzez filtr 32, przy- czem w modulatorze, zasilanym pradem nosnym; ze zródla 40, sa wytwarzane wste¬ gi boczne. Obydwie wstegi boczne oraz ntezmodtdoWaiia fala nosna sa przekazy¬ wane na linije a poprzez linje sztuczna 44, kompensujaca faze, i poprzez filtr limjowy 34, zawierajacy uwidoczniona cewke trans¬ formatorowa. Na stacji przeciwleglej wste¬ gi boczne i fala nosna sa odbierane z liniji a poprzez filtr linjowy 34' i modulator-de- moduilator 33', gdzie prady mówniczs, wy¬ dzielane wskutek demodulacji, przechodza do aparatu 22' poprzez filtr malej czesto¬ tliwosci 32'.Przy komunikacji w kiertwuku odwrdt* nym prady mównicze przechodza z apaf*¦* tu 22' do modulatora-deinodulatora: 33' po¬ przez filtr czestotliwosci mówniczych 32% gdzie modtdulja prad fali nosnej, dostar¬ czany za posrednictwem linji L z odlegle* go zródla 40. Wypadkowe wstegi bóiCzrtC przechodza po linji do górnego ukladii we¬ dlug figury, gdzie sa demodufowane w ob* wodzie 33 wskutek skojarzenia ich % p¥ty dem nosnymi, pochodzacym ze zródla? 40.Zdemodulowane prady fti&Wfticze dsiagna — 2 —swe mafcsymum na wyjsciu wówczas, jezeli przy równosci innych stalych, fala nosna bedzie doprowadzana do obydwóch modu- latorów-demodulatorów 33, 33' w takiej fa¬ zie, iz, przy rozpatrywaniu niemodulowa- nego skladnika fali nosnej, jako przesyla¬ nego z obwodu 33* do 33, bedzie przyby¬ wala dokladnie z taka faza, z jaka przyby¬ wa fala, idaca ze zródla 40 do obwodu 33.Skutek bedzie taki sarni, jak gdyby oddziel¬ ne zródlo fali nosnej bylo uzyte w obwo¬ dzie 33' i jak gdyby niemodulowany sklad¬ nik fali, wychodzacy z tego zródla, docho¬ dzil do- demodulatora 33 dokladnie z taka sama faza,, jak fala ze zródla 40. Ze wzgledu na budowe limja sztuczina 44, kom¬ pensujaca faze, znajduje sie nazewnatrz linji.Nalezy zaznaczyc, ze aparat nosniko¬ wy, uwidoczniony w dolnej czesci figury, jest lub moze byc umieszczony w pewnej odleglosci od aparatu, uwidocznionego w górnej czesci tej figury. Naprzyklad apa¬ raty 32', 33' i 34', ujete w obramowania linij przerywanych, moga byc umieszczone wszystkie w skrzynce na plycie, linja zas, laczaca taki aparat z aparatem 22', moze posiadac ksztalt kabla wejsciowego, pro¬ wadzacego do centrali telefonicznej. To jest rzecza praktyczna ze wzgledu na to, ze odpada koniecznosc posiadania aparatu nosnikowego w tym koncu linji. W pew¬ nym przypadku cala aparatura, wzmian¬ kowana powyzej i przystosowana do umie¬ szczenia jej na plycie, byla zawarta w skrzynce o wymiairze '21,6 X 8,4 X 8,4 cm3.Jezeli dlugosc linji jest rówma scisle jednej czwartej dlugosci fali nosnej, wów¬ czas fala nosna, przechodzac raz wzdluz linji od zródla 40 do odleglego modulatora 33' i zpowrotem wstecz po linji doi demo¬ dulatora 33, osiaga ten punkt z faza, od¬ wrotna do fazy fali nosnej, dostarczanej ze zródla 40 do demodulatora 33. Jezeli dlugosc linji jest równa polowie dlugosci fali, wówczas fala nosna powraca doklad¬ nie we fazie. Przy jednym z tych warun¬ ków (we fazie lub w fazie odwrotnej) sto¬ sunek fazowy miedzy wstegami bocznemi a fala nosna, uzyta do ich demodulowania, jest taki, iz powoduje maksymum amplitu¬ dy modulowanej fali mówniczej. Ten sto¬ sunek fazowy osiaga sie, jezeli czynna dlugosc linji, liczac od jednostki modula- cyjnej 33 do jednostki 33', jest równa czwartej czesci dlugosci fali lub jej wie¬ lokrotnosci calkowitej.Nie jest rzecza konieczna zakladac, ze pewien niemodulowany skladnik fali no¬ snej rzeczywiscie przechodzi wstecz od mo¬ dulatora 33* do demodulatora 33. Wynik bedzie taki sam, igdy niemodulowany skladnik fali nosnej bedzie tlumiony w mo¬ dulatorze 33', a beda przepuszczane tylko wstegi boczne.W celu zwiekszenia wyjsciowego, de- modulowanego pradu mówniczego na zaci¬ sku górnym, jest rzecza celowa budowac lituje sztuczna 44 do przesuwania fazy na¬ zewnatrz linji na calkowita dlugosc czyn¬ na, równa czwartej czesci dlugosci fali no¬ snej lub równej wielokrotnosci tej czwar¬ te ) czesci dlugosci fali lub tez zblizona do tego warunku.W pewnym przypadku, jak to przed¬ stawiono, lfcija sztuczna do przesuwania fa¬ zy zawiera dwie sekcje, które moga byc u- zywane oddzielnie lub szeregowo. Sekcja miedzy zaciskami 1, 2 i 3, 4 daje przesu¬ niecie fazowe o 22Vk stopniach, podczas gdy sekcja nastepna, miedzy zaciskami 5, 6 i 7, 8, daje przesuniecie fazowe o 45 stopniach. Laczac te dwie sekcje szerego¬ wo ze soba, otrzymuje sie opóznienie fazo¬ we O' 67i/2 stopniach. W tym przypadku in¬ dukcja miedzy zaciskami 1, 2 i 3, 4 bedzie wynosila po 3, 94 milihenrów, a pojemnosc kazdej takiej sekcji bedzie 0,0048 mikiro- faradów. W nastepnej sekcji indukcje be¬ da po 8,19 milihenrów, a pojemnosci po 0,010 mikrofaraclów. W kazdym przypad- - 3 —ku charakterystyka impedancji wynosi 640 ogaów. Czestotliwosc nosna bedzie 10,3 ki- locyklów.Strata w amplitudzie odbieranych pra¬ dów mówiniczych, spowodowana niesprzy¬ jajacym stosunkiem fazowym, moze byc bardzo duza. Jezeli przesuw fazowy przy jednokrotnem. przechodzeniu danej liniji jest 45 stopni, wówczas odbierany prad mówniczy jest teoretycznie zerem. Jezeli przy jednokrotnem przechodzeniu linji przesuw fazowy oddala sie od zera lub od 90 stopni lub od wielokrotnosci 90 stopni o .11^4 stopni, wówczas strata w amplitu¬ dzie, spowodowana takiem odchyleniem, jest rzedu 0,5 decybela. W pewnym przy¬ padku bedzie rzecza korzystna rozstrzy¬ gnac, czy strata w amplitudzie mównicze- go pradu odbieranego jest dostatecznie du¬ za, aby usprawiedliwic koszt wlaczenia li¬ nji sztucznej do przesuwania fazy. Moze to byc uzyskane zapomoca doswiadczenia próbnego. Wartosc przedstawionej linji sztucznej d0 przesuwania fazy jest jak za¬ wsze taka, aby zapewnic dzialanie przy nie wiekiszem jak ll1^ stopnia odchyleniu przesuniecia od zera lub 90 stopni przy jednoikrotnean przechodzeniu fali przez li¬ iije. PL