Wynalazek niniejszy dotyczy licznika kilometrów do pojazdów kolejowych z me¬ chanizmem zapadkowym, napedzanym za- pomoca mimosrodu i napedzajacym liczy¬ dlo, przyczem licznik ten pracuje w ten sposób, ze obroty osi pojazdu sa liczone zapomoca liczydla. Tego rodzaju liczniki sa juz znane. Znane liczniki kilometrów posiadaja jednak te wade, ze ich trwalosc jest stosunkowo niewielka, co ma swa przy¬ czyne przedewszystkiem w tern, ze w wa¬ runkach ruchu kolejowego czesci licznika sa narazone na uderzenia i wstrzasy, które moga powodowac drgania. Równiez i do¬ kladnosc pomiaru takich liczników kilo¬ metrów z chwila zjawienia sie drgan moze latwo ulec pogorszeniu.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest konstrukcja liczników kilometrów, po¬ siadajaca znacznie wieksza trwalosc i u- mozliwiajaca we wszystkich warunkach dokladny pomiar odbytej drogi.Stosownie do wynalazku osiaga sie to w ten sposób, ze liczydlo, które z reguly znaj¬ duje sie wewnatrz oslony lozyskowej osi, jest umieszczone w smarze. Smar w tym przypadku dziala tlumiaco na ruchy wszystkich czesci licznika, dzieki czemuzachodzace drgania zostaja, praktycznie biorac, natychmiast stlumione. Oprócz tego smar4 zabezpiecza Czesci licznika przed z^cz^ejszem zuzyciem.J s Jest rzecza wskazana, zeby mechanizm licznika kilometrów byl umieszczony w lo¬ zyskowej oslonie osi w smarze, który slu¬ zy do smarowania lozysk osiowych. W pewnych przypadkach mechanizm licznika mozna umiescic wewnatrz oddzielnej ko¬ mory, oddzielonej przegroda od wnetrza oslony lozyska osiowego i wypelnionej specjalnym smarem.Inna bardzo korzystna konstrukcje o- trzymuje sie wtedy, gdy mechanizm licz¬ nika kilometrów umieszcza sie w ole- jarce lozyska osiowego, napelnionej ole¬ jem lozyskowym i dajacej! sie wyjmowac z oslony lozyska.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania wynalazku, przyczem fig* 1 przedstawia schematycznie konstrukcje licznika oraz jego polaczenie z osia wago¬ nu; fig. 3 i 4 przedstawiaja przekroje po¬ dluzny i poprzeczny oslony lozyskowej z wbudowanym licznikiem i olejarka, fig. 2 przedstawia widok perspektywiczny) liczni¬ ka kilometrów, wbudowanego w olejarke lozyskowa, fig. 5 — inne umieszczenie licz¬ nika kilometrów w oslonie lozyskowej, zaopatrzonej w lozyska walkowe, a fig. 6 i 7 przedstawiaja w widoku zprzodu i w przekroju umieszczenie i konstrukcje licz¬ nika kilometrów, dostosowanego do wago¬ nu o lozyskach kulkowych.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza czop osi wago¬ nu kolejowego. Na powierzchni czolowej tego czopa umocowana jest mimosrodowo zapomoca srub 3 waska, okragla tarcza 2 o srednicy wiekszej od srednicy czopa 1. Na obrzezu tarczy, 2 opiera sie wystep 4 dwu- ramiennej dzwigni zapadkowej 5. Ramie 6 dzwigni, przeciwlegle ramieniu, zaopatrzo¬ nemu w wystep 4, wspólnie z ramieniem! 8, umieszezonem równolegle i polaczonem za¬ pomoca palaka 7, podtrzymuje os 9 zapad¬ ki 10, która pozostaje pod dzialaniem spre¬ zyny 11 i jest wciskana pomiedzy zeby 12 kola zapadkowego 13. Z palakiem 7 dzwi¬ gni zapadkowej 5 polaczona jest sprezyna 14, która stale dociska wystep 4 do obrze¬ za tarczy 2. Obok kola zapadkowego 13 umieszczone jest kolo ryglujace 15, które¬ go zeby 16 wspóldzialaja z zapadka ryglu¬ jaca 17. Podzialka uzebienia kola rygluja¬ cego 16 jest dobrana w ten sposób, ze jest równa ulamkowi podzialki uzebienia kola zapadkowego 13, liczac w stopniach kato¬ wych.W ten sposób wyrównywa sie zmiane polozenia zapadki przelaczajacej wzgle¬ dem kola zapadkowego bez koniecznosci zwiekszania skoku zapadki. Jezeli podzial¬ ka kola ryglujacego jest równa polowie po¬ dzialki kola zapadkowego, to skok zapadki, przelaczajacej kola zapadkowe, powinien byc o nieco wiecej niz 50% wiekszy od po¬ dzialki kola zapadkowego. Jezeli podzial¬ ka kola ryglujacego jest równa trzeciej czesci podzialki kola zapadkowego, to skok zapadki powinien byc wiecej niz o 33% wiekszy anizeli podzialka kola zapad¬ kowego.Kolo ryglujace i kolo zapadkowe sa po¬ laczone wspólnym walem 18, który posiada na koncu slimak 19, zazebiajacy sie ze sli¬ macznica 20 i za posrednictwem przeklad¬ ni zebatych 21, 22, 23, 24 napedzajacy osie 27 i 28 dwóch tarcz 29 i 30 liczydla.Urzadzenie, opisane wyzej, dziala w ten sposób, ze przy obrocie czopa / osi w dowolnym kierunku wystep 4 zostaje na¬ cisniety, a dwuramienna dzwignia przela¬ czajaca 5 zostaje obrócona w lewo dokola swej osi. Zapomoca zapadki przelaczajacej 10, pozostajacej pod dzialaniem sprezyny, kolo zapadkowe 13 jest obracane naprzód i uruchomia mechanizm licznika. Dzwignia 5 przy dalszem obracaniu sie. osi fest poru¬ szana w kierunku odwrotnym zapomoca sprezyn 14, co umozliwia przelaczanie sko¬ kami kola zapadkowego 13. — 2 —Wedlug wynalazku licznik kilometrów jest umieszczony w smarze. W przykladzie, przedstawionym na fig. 2 — 4, mechanizm licznika znajduje sie w olejarce oslony lo¬ zyska osiowego, przyczem na fig. 2 przed¬ stawiono licznik kilometrów oddzielnie, a na fig. 3 i 4 jest on wbudowany do oslony lozyska osiowego. Olejarka 32 jest obliczo¬ na tak, iz moze byc wsunieta do dolnej czesci oslony lozyska osiowego. Z jednej strony olejarka posiada wystep 33, który umozliwia wlewanie oleju do olej arki po otwarciu klapy na pokrywie lozyska osio¬ wego. W wystepie znajduje sie omówiony wyzej mechanizm licznika 34 z przeklad¬ nia, umieszczony czesciowo w ramie 35.Cyfra 4 oznacza wystep* przelaczajacy, na który dziala mimosród, sprzezony z osia (nieprzedstawiony na rysunku). Licznik jest umocowany zapomoca poprzeczki 36, dóf której przymocowana jest rama 35 licz¬ nika. Poprzeczka, która moze byc w srodku zaopatrzona w wygiecie, wystajace ponad wystep 33, jest przymocowana zapomoca katownika 38 do olejarki i ewentualnie mo¬ ze byc podparta na krawedziach wystepu.Licznik jest umieszczony wewnatrz wy¬ stepu 33 i zanurzony w oleju, co wykazuje te szczególna zalete, ze przy ponownem napelnianiu olejarki olej musi byc wlewa¬ ny poprzez mechanizm licznika. O ile wiec wewnatrz mechanizmu licznika znajduja sie jakies zanieczyszczenia i osady oleju, zostaja one w ten sposób z licznika usunie¬ te.Na fig. 3 i 4, które przedstawiaja licz¬ nik, wbudowany w oslone lozyska, liczba 41 oznacza oslone lozyska osiowego, a licz¬ ba 42 — zdejmowalna pokrywe, zaopatrzo¬ na w wystajaca czesc odpowiednio do wy¬ stepu 33 olejarki 32. Licznik znajduje sie bezposrednio obok nleprzedstawionej na rysunku odchylnej pokrywy, dzieki czemu przy podniesieniu pokrywy mozna latwo odczytac wskazania licznika.Umieszczenie licznika w olejarce, znaj¬ dujacej sie pod osia, przedstawia te zalete, ze naped mechanizmu licznika zapomoca obracajacej sie osi mozna otrzymac w naj¬ prostszy sposób za posrednictwem tarczy mimosrodowej, umocowanej na powierzch¬ ni czolowej czopa osi Oczywiscie szczególy opisanego wyzej urzadzenia moga byc zmienione. Naprzy- klad zamiast tarczy mimosrodowej 2 moz¬ na zastosowac naped zapomoca korby, któ¬ ra laczy wystep przelaczajacy 4 z czopem mimosrodowym, znajdujacym sie na po¬ wierzchni czolowej czopa / osi.Inny przyklad wykonania wynalazku przedstawiono na fig. 5, 6 i 7 w* zastosowa¬ niu do szybkobieznych wagonów z lozyska¬ mi walkowemi, które sa smarowane nie olejem, lecz odpowiednim tluszczem sma¬ rowym.Na fig. 5 50 oznacza oslone lozyska, a 51 — os wagonu. Os wagonu jest osadzona wewnatrz oslony lozyska zapomoca lozysk walkowych 52, 53. Lozyska walkowe sa przytrzymywane zapomoca pierscienia gwintowanego 54 oraz pierscienia stozko¬ wego 55, sluzacego jednoczesnie jako opar¬ cie lozyska zewnetrznego na1 stozkowych powierzchniach oporowych 56, 57 osi wa¬ gonu. Liczba 58 oznacza pasek zabezpie¬ czajacy, wchodzacy pomiedzy wystepy 59 pierscienia 54 i umocowany zapomoca srub 60, wkreconych w powierzchnie czolowa osi. Pod temi srubami znajduje sie ponad¬ to blacha zabezpieczajaca 61, której konce sa zagiete w celu zabezpieczenia srub 60 przed obluznieniem. Oprócz tego blacha zabezpieczajaca 61 w srodkowej czesci po¬ siada zagiety jezyczek 62, sluzacy do na¬ pedu ramienia korbowego 63 licznika kilo¬ metrów 64.Licznik kilometrów 64 jest umieszczony wewnatrz rozszerzenia specjalnie uksztal¬ towanej pokrywy lozyskowej 66 lozyska walkowego. Wewnatrz tego rozszerzenia znajduja sie zebra wspornikowe 65, na których zawieszony jest licznik 64. — 3 —Licznik kilometrów odznacza sie tern, ze ramie korbowe 63, sluzace do urucho¬ miania licznika, jest umocowane na spe¬ cjalnym wale 68. Wal ten podtrzymuje sli¬ mak 69, zazebiajacy sie ze slimacznica 70.Na wale slimacznicy 70 umocowany jest mimosród 71. Z mimosrodem wspóldziala dzwignia przelaczajaca 72, która jest osa¬ dzona w otworze mimosrodu 71. Dzwignia przelaczajaca 72 posiada na jednym koncu zapadke 73, która moze wspóldzialac z u- . zebionem kolem zapadkowem 74. W celu utrzymywania dzwigni zapadkowej w sta¬ lem sprzezeniu z kolem 74 stosuje sie spre¬ zyne 75, która wywiera odpowiedni moment obrotowy na dzwignie przelaczajaca 72.Oprócz tego pomiedzy zeby kola zapadko¬ wego wchodzi sprezysta zapadka ryglujaca 76, która nie pozwala na wsteczny obrót kola zapadkowego. Wal 78 kola zapadko¬ wego 74 zapomoca kól 79 — 80 jest sprze¬ zony z walem pomocniczym 81, który za¬ pomoca przekladni slimakowej 82 napedza liczydlo bebenkowe 83. Wal pomocniczy 81 i liczydlo bebenkowe sa umieszczone tak, ze licznik 83 znajduje sie ponad dzwi¬ gnia przelaczajaca oraz kolem zapadko¬ wem, jak równiez walem 64.Rozszerzenie pokrywy lozyska jest równiez i w tym liczniku wypelnione sma¬ rem (tluszczem), który sluzy jednoczesnie do smarowania lozyska walkowego 52. W pokrywie 66 znajduje sie okienko 85, któ¬ re moze byc przykryte plytka przezroczy¬ sta 86. Przez okienko to mozna odczyty¬ wac wskazania licznika. Opisane lozysko nadaje sie specjalnie przy duzych szybko¬ sciach jazdy pociagu, przyczem dzieki za¬ stosowaniu przekladni posredniej przed mimosrodem, uruchomiajacym dzwignie przelaczajaca, liczba skoków mimosrodu zmniejsza sie znacznie.Szczególy opisanego urzadzenia moga byc oczywiscie zmienione.Naprzyklad w urzadzeniu, przedstawio- nem na fig. 1 — 4, zamiast ryglowania za¬ pomoca kól zapadkowych mozna stosowac równiez i inne mechanizmy, które moga ryglowac kola zapadkowe w wiekszej liczbie polozen, anizeli liczba zebów kola zapadkowego. PL