Wynalazek niniejszy dotyczy lacznika do czesci maszyn, przyrzadów i wezów, posiadajacego narzady, które moga byc la¬ czone ze soba lub rozlaczane w nadzwyczaj prosty sposób, przyczem jednoczesnie lacz¬ nik ten jest nadzwyczaj mocny i moze wy¬ trzymac stosunkowo duze obciazenie, gdy jego narzady sa odpowiednio polaczone.Lacznik posiada jedna pare czesci, któ¬ re moga byc dowolnie laczone ze soba i rozlaczane; czesci te posiadaja na obwo¬ dzie szereg wystepów z klami, które zaze¬ biaja sie ze soba przy wzglednym ruchu osiowym i obrotowym tych czesci i nastep¬ nie zostaja zaryglowane, przyczem wedlug niniejszego wynalazku narzad ryglujacy wchodzi pomiedzy sasiednie wystepy oby¬ dwóch czesci, nie pozwalajac na ich po¬ krecenie sie w kierunku odwrotnym, dopó¬ ki nie zostanie zwolnione urzadzenie ry¬ glujace. Urzadzenie ryglujace moze stano¬ wic pierscien, nasadzony na jedna z tych czesci i posiadajacy jeden lub kilka kli¬ nów, stanowiacych narzady ryglujace, któ¬ re wchodza pomiedzy wystepy laczonych czesci, zapobiegajac wzglednemu pokrece¬ niu sie tych czesci z polozenia zaryglowa¬ nego.Na zalaczonym rysunku przedstawiono tytulem przykladu kilka postaci wykona¬ nia wynalazku, przyczem fig. 1 przedsta¬ wia wildok zboku lacznika, fig. 2 — wi-dok zboktt fcfc^sci dolnej po odlaczeniu, fig. 3 -p przekrój poziomy wzdluz linji 2 — 2, przyczem Igórna c||$c m jjjpt usunieta, fig. 4 -Z-+5 ptz^sta^ftil schefiaty, objasniaja¬ ce laczenie czesci, fig. 6 " 7 — podobne schematy, objasniajace rozlaczanie czesci, fig. 8 przedstawia przekrój lacznika do we¬ za gumowego, a fig. 9 — schematyczny wi¬ dok lacznika, objasniajacy laczenie.Lacznik wedlug fig. 1 sluzy do laczenia dwóch walów 10 i 11 lub podobnych na¬ rzadów i pteiadfe, nabgól d*vie czesci 12 i 13. Jak widac na fig. 3, czesc 13 posiada pare wystepów 14, rówtnodeglych do jej o- si, przyczem kazdy Wystep posiada kly 15 równolegle do obwodu i wspóldzialajace z wrebami 16 pomiedzy druga para klów czesci 12% której jeden kiel oznaczony jest liczba 17. Czesc 13 jest zaopatrzona w pierscien ryglujacy 18, który nórmailaie jest dociskany wgóre do wystepów 14 za- pomoca sprezyny 19, przyczem pierscien ten jest zaopatrzony w dwa rygle lub Mi¬ ny 20, które (fig. 3) wrfwdza do rowków klinowych 21 w czesci 13, nie pozwalajac na obrót pierscienia 18. W ten sposób rygle wzglednie kliny 20 stykaja sie stale z kra¬ wedziami 22 wystepów 14.Laczenie czesci jest objasnione na filg. 4 i 5, przyczem, jak widac na pierwszym schemacie, czesc 13 jest przesuwana w kie¬ runku osiowym cisnieniem, wywieranem na wystepy 14, np. dzieki naciskowi walu 11 w kierunku osiowym, przyczem wystepy 17 zazebiaja sie z wystepami 14. Skoro tyl¬ ko wystepy 17 zetkna sie z ryglami lub kii- natni 20, to pierscien 18 jest odpychany wdól wbrew dzialaniu sprezyny .1% jak flac aa schemacie wedlug lig. 5. Przez ob¬ rócenie walu 11 i wystepów 14 kly 15 wchodza we wreby 16, przyczem zeby te i wreby sa zaopatrzone w odpowiednio po¬ chylone powierzchnie, dzieki czemu sprze¬ gajace te czesci wspóldzialaja ze soba po- -dobnie, fjak sruby. Gdy nastapilo pelne za- zebienie^ rygle Wzglednie kliny 20 zostaja wypchniete wgóre do przedzialu, utworzo¬ nego pomiedzy krawedziami ztylu wyste¬ pów 17, ryglujac w| ten} sposób czesci lacz¬ nika, jak na fig. 1.Chcac rozlaczyc czesci, nalezy naci¬ snac pierscien 13 (fig. 6) az do usuniecia rygla 20 z pomiedzy wystepów, poczem nalezy pokrecic czesci lacznika o niewielki kat wzgledem siebie az do wysuniecia sie klów 15 z wrebów 16. Skoro tylko pola¬ czenie zostalo zwolnione, wystepy 14 sty¬ kaja sie tylko z piericiemiem 18 pod dzia¬ laniem sprezyny 19.Podobne urzadzenie do sprzegania i rozlaczania jest uzyte w laczniku do we¬ zów gumowych, przedstawionym na fig. 8.W laczniku tym czesc 11 posiada gwint 23 do polaczenia np. z kurkiem i jest zaopa¬ trzona w wydluzona tuleje 24 o srednicy, zwezonej przy dolnym koncu, w celu za¬ bezpieczenia od rozpryskiwania sie cieczy, gdy dolna czesc 13 jest odlaczona. W tym przypadku urzadzenie ryglujace 20 posia¬ dal rpierscien 25, lncn& osadzony na czesci 11, przyczem obrót tego pierscienia jest niemozliwy, dzieki prowadzeniu wystepów 26 wewnatrz szczelin, utworzonych w ze¬ wnetrznej oslonie 27. Wystepy 17 sa w tym przypadku utworzone nazewnatrz cze¬ sci 24, podczas gdy wystepy 14 stanowia jedna calosc z czescia 13, która je&t zaopa¬ trzona w podkladke uszczelniajaca 28, przyczem ikróciec 29, karbowany .odpo¬ wiednio z zewtaatrz, sluzy do zakladania weza gumowego. Laczenie czesci jest obja¬ snione na fig. % na której widac, ze przy pierwszym ruchu czesci 13 w -kierunku o- siowym zazebiaja sie ze soba wystepy 14 i 17, zwalniajac jednoczesnie pierscien 25, poczem po odpowiedniem obróceniu cze¬ sci 13 pierscien 25 opada ^pod wjplywetn ciezaru i zapobiega obrotowi w tkierunku odwrotnym, co sprowadziloby rozlaczenie czesci.Budowa lacznika -wedlug wynalazku moze zmieniac sie w szerokich ^ramcach — 2 —w zaleznosci od poszczególnych przypad¬ ków jego zastosowania, które nie ogranicza sie do podanych przykladów, gdyz lacznik wedlug wynalazku imoze miec zastosowa¬ nie do wszelkich czesci mechanicznych, w których wymagane jest latwe rozlaczenie, mp. w kolach i uchwytach mechanicznych.Ponadto liczba wystepów w kazdej czesci moze byc zmieniona, jak równiez moze byc dowolna ilosc klów na kazdym wystepie.Tak samo w niektórych przypadkach na¬ rzady ryglujace moga miec ksztalt klino¬ waty, aby mozna bylo otrzymac mocne po¬ laczenie czesci bez zadnego luzu, i jezeli w dodatku kly sa zaopatrzone w powierzch¬ nie ukosne, to otrzymuje sie zacisniecie w kierunku osiowym. PL