Znane jest stasowanie bardzo znaczne¬ go podwyzszenia temperatury, wytworzo¬ nej w jedmeni miejscu zapomoca luku elektrycznego, do wywolywania pewnych reakcyj chemicznych w srodowisku, przed¬ stawia jacem duza wytrzymalosc dielek¬ tryczna, np. w cieklym weglowodorze. Wo¬ bec wlasnosci izolacyjnych takiego srodo¬ wiska wywolanie i podtrzymanie luku elektrycznego przedstawia znaczne trudno¬ sci, zwlasizcza przy pradzie zmiennym, któ¬ ry zreszta posiada te zalete, ze umozliwia lattwe octrzytmywa/nie potrzebnych napiec zapomoca sprzetu prostego i trwalego, nie- zawierajacego kolektorów. Z licznych ba¬ dan dokonanych wynika, ze warunki sta¬ losci dzialania luku wymagaja, aby napie¬ cie miedzy elektrodami przy biegu jalo¬ wym bylo cztero- lub pieciokrotnie wiek- size od napiecia przy obciazeniu. Aby osia¬ gnac taka rozpietosc wartosci napiec, moz¬ na, jak wiadomo, wlaczyc miedzy siec za¬ silajaca a luk cewke samoindukcyjna od¬ powiednich wymiarów alibo tez jako zró¬ dla pradu uzyc niezaleznej pradnicy pra¬ du zmiennego, dajacej bardzo zanaczny spadek napiecia.W tym ostatnim jednak przypadku za-. silania moc iiOininalna sprzetu powinna byc \ z kpnie^inosai zs$pw)ni& wieksza od mocy, po^^aiM,^^^ przez luk, wo- ^c^cze^^tr^dil^^st^ tych warunkach $vykonac instalacje, która posiadalaby za¬ dowalajaca sprawnosc ogólna. Z prób do¬ konanych wynika, ze z punktu widzenia przemyslowego o wiele lepszem rozwiaza¬ niem jest stosowanie do stabilizacji luku szeregu wyladowan o wielkiej czestotli¬ wosci, wystepujacych stale miedzy elek¬ trodami. Sposób ten, znany pod nazwa „sposobu regulowania iskrowego", daje tylko wtedy zupelnie zadowalajace wy¬ niki, gdy przeprowadzany jest zapomoca u- rzadzen, stanowiacych równiez przedmiot wynalazku niniejszego. Doswiadczenie wy¬ kazalo, ze przy stosowaniu urzadzen we¬ dlug wynalazku napiecie miedzy elektro¬ dami przy biegu jalowym, niezbedne do o- siagniecia dobrej statecznosci luku, nie przekracza naogól wiecej niz dwukrotnie wartosci napiecia przy obciazeniu; w pew¬ nych przypadkach moze byc uzyte jeszcze nizsze napiecie biegu jalowego. W kaz¬ dym razie moc nominalna urzadzenia elektrycznego zostaje znacznie zmamiejszo- na w porównaniu do mocy, wymaganej wtedy, gdy nie stosuje sie regulowania iskrowego. Najwazniejszy warunek, jaki powinien byc spelniony w celu otrzymania omawianego wyniku, wymaga, aby liczba wyladowan na sekunde w obwodzie wiel¬ kiej czestotliwosci byla wielokrotnie wiek¬ sza od czestotliwosci pradu zmiennego, za¬ silajacego luk. Jesli np. czestotliwosc pra¬ du zmiennego wynosi 50 okr/sek, to dobre wyniki otrzymuje sie juz wtedy, gdy licz¬ ba wyladowan wynosi 1000 na sekunde.Wyladowania takie otrzymuje sie, jak wia¬ domo, przez okresowe ladowanie konden¬ satora, który wyladowuje sie w postaci iskier w iskiermiku, wobec czego- nalezy wlaczyc do instalacji specjalna pradnice pradu* zmiennego, która moglaby zapewnic ladowanie przy danej czestotliwosci. Po¬ niewaz jedjnak w urzadzeniach, których dotyczy wynalazek, zuzywa sie w samym luiku znaczna moc, obecnosc dodatkowej pradnicy nie przedstawia znaczniejszych trudnosci, gdyz moc takiej pradnicy wy¬ nosi zaledwie ulamek mocy, jaka pochla¬ nia luk w celu wytworzenia potrzebnej ilosci ciepla, W tych warunkach instala¬ cja moze byc wykonana wedlug rysunku, który przedstawia przyklad wykonania przyrzadu do stosowania sposobu wedlug wynalazku. Luk elektryczny powinien byc utrzymany miedzy elektrodami 1 i 2 w sro¬ dowislku, posiadajacem duza wytrzymalosc elektryczna, np. w srodowisku cieklego we¬ glowodoru, znajdujacego sie wewnatrz me¬ talowego dbiormika 3. Luk jest zasilany pradnica pradu zmiennego 4 o czestotliwo¬ sci przemyslowej, posiadajaca odpowiedni spadek napiecia. Elektroda 2 jest przyla¬ czona do masy zbiornika 3, która za po- sredmictweni przewodu 5 jest przylaczona do uziemienia 6. Pradnicei pomocnicza sta¬ nowi pradnica 7 o czestotliwosci muzycznej (np. 500 — 1000 okr/sek), zasilajaca pier¬ wotne Uzwojenie transformatora 8, którego uzwojenie wtórne jest przylaczone z jed¬ nej strony do zacisku kondensatora 9, z drugiej zas strony — do masy oslony me¬ talowej 10, oslaniajacej iskiernik obroto¬ wy, którego wirnik // obraca sie synchro¬ nicznie z wirnikiem pradnicy 7. Oslona ta, której znaczenie wyjasnione bedzie ni¬ zej, jest przylaczona do przewodu 5 i do uziemien 6. Z dnigiej strony elektroda nie¬ ruchoma 12 jest równiez przylaczona do ziemi, natomiast elektroda odizolowana 13 jest przylaczona do tego bieguna transfor¬ matora 8, który jest przylaczony do zaci¬ sków kondensatora 9. Drugi zacisk kon¬ densatora 9 jest polaczony przewodem izo¬ lowanym 14 z elektroda izolowana 1 zbior¬ nika 3. Latwo przekonac sie, ze kondensa¬ tor 9 jest ladowany okresowo pradnica 7, przyczem obwód ladowania jest zamknie¬ ty przez glówmy przewód zasilajacy 15, — 2 —pradnice 4, przewód 5 Wyladowanie elektryczne w przerwie mie¬ dzy elektrodami / i 2 nastepuje wtedy, gdy zeby wirnika 11 zbliza sie do elek¬ trod nieruchomych 12 i 13. Za kazdem zblizeniem sie tych zebów do elektrod 12 i 13 przeskakuja jednoczesnie dwie iskry miedzy temi elektrodami a odpowiedniemi zebami wirnika //, wskutek czego po¬ wstaje okresowe zwieranie wtórnego uzwo¬ jenia transformatora 8. Za kazdem zwar¬ ciem transformatora napiecie na zaciskach kondensatora 9 zostaje odrazu przeniesio¬ ne na elektrody 1 i 2, .pomiedzy któremi nastepuje wyladowanie, o ile napiecie to jest dosc wysokie. Oczywiscie odpowied¬ nie uregulowanie polozenia katowego' ze¬ bów witfnika 11 w stosunku do biegunów wirnika 7 moze byc osiagniete zapomoca znanych urzadzen (na rysunku nieprzed- stawionych). Z drugiej strony liczba wyla¬ dowan na sekunde jest zalezna od liczby zebów wirnika 11 ii jest albo równa czesto¬ tliwosci pradnicy 7, albo tez jest dwa razy wieksza od tej czestotliwosoL Nalezy za¬ znaczyc, ze uzycie w tym przypadku ilskiemika obrotowego jest specjalnie ko¬ rzystne, poniewaz chodzi tu o zapewnienie regularnego szeregu wyladowan stosunko¬ wo znactznej mocy, nastepujacych po sobie w bardzo krótkich odstepach czasu, przez dluzszy przeciag czasu pracy, wymagane¬ go do celów przemyslowych. Jednakze ta¬ kie nieprzerwane wytwarzanie bandzo sil¬ nych wyladowan mogloby przedstawiac w praktyce znaczne niedogodnosci wsku¬ tek mozliwosci wywolania promieniowania elektromagnetycznego. Takiepromieniowa¬ nie mogloby przeszkadzac w stopniu nie¬ dopuszczalnym odbiorowi radjowemu w najiblizszem sasiedztwie, a w niektórych miejscach instalacji moglyby nastapic po¬ za tern wyladowania jarzace. Takie wyla¬ dowania jarzace moga byc bardzo niebez¬ pieczne, jezeli instalacja sluzy do wytwa¬ rzania gazów palnych. Stosownie do wy¬ nalazku w celu calkowitego zapobiezenia tym niedogodnosciom iskierknik obrotowy umieszcza sie w oslonie metalowej 10, któ¬ ra stanowi ekran, a przewód 14 oslania sie poza tem rurka metalowa 16, która la¬ czy oslone 10 z przewodem uziemiajacym 5.Dzieki takiemu ukladowi, który w razie potrzeby moze byc uzupelniony kolpakiem metalowym, oslaniajacym zacisk wielkiej czestotliwosci, podtrzymujacy elektrode /, zaklócajace lub nawet niebezpieczne pro¬ mieniowanie elektromagnetyczne zostaj e, praktycznie biorac, zupelnie usuniete. Z drugiej strony dlawik 17, wlaczony w prze¬ wód 15, chroni pradnice 4 przed pradami wielkiej czestotliwosci, a oprócz tego w ce¬ lu ochrony pradnicy 4 wlaczony jest rów¬ nolegle do jej zacisków kondensator 18 oraz opornik 19, polaczony szeregowo z iskiemikiem 20. Uklad ten zapobiega bar¬ dzo skutecznie narazaniu pradnicy 4 na niebezpieczne przepiecia. Wreszcie oslona 10 moze byc z korzyscia zaopatrzona w wywietrznik 21 o dowolnym napedzie w celu odswiezania w oslonie powietrza, któ¬ re uchodzi przez sitko 22.Oczywiscie wykonanie wynalazku moze byc odimienne, a mianowicie przyrzady! sluzace do regulacji iskrowej luku moga byc inne. Moze byc równiez zastosowany inny uklad obwodów wielkiej czestotliwo¬ sci, pod warunkiem,, ze uklad ten bedzie mógl dostarczac ciaglych wyladowan o czestotliwosci wielokrotnie wiekszej od czestotliwosci pradnicy glównej 4. Poza tem wynalazek moze byc z latwoscia przy¬ stosowany do przypadku uzycia zródla pradu wielofazowego do zasilania kilku lu¬ ków jednofazowych lub jednego luku wie¬ lofazowego. PL