Jest rzecza znana stosowanie do wysy¬ lania swiatla lamp wyladowczych, napel¬ nionych para metalowa. Od niedawna wy¬ stepuja na plan pierwszy szczególnie takie lampy wyladowcze, które zawieraja pare metali stosunkowo trudnolotnych, to jest metali, których cisnienie pary przy tempe¬ raturze 200°C jest mniejsze od 1 mm slupa rteci, np. metali sodu, kadmu, talu lub magnezu. Azeby wytworzyc wysokie ci¬ snienie pary metalowej, lampy te otaczano druga oslona, usuwajac przytern powie¬ trze z przestrzeni miedzy lampa wyladow¬ cza a wymieniona oslona. Ta przestrzen, z której usunieto powietrze, dziala jako izo¬ lator cieplny, dzieki czemu zmniejsza sie wydatek ciepla lampy wyladowczej oraz latwiej uzyskuje sie wymagane cisnienie pary metalu.W patencie Nr 20408 proponowano za¬ stapic wspomniana oslone, otaczajaca cal¬ kowicie lampe wyladowcza i tworzaca ca¬ losc z ta lampa, oslona o podwójnych sciankach, usuwajac przytern powietrze z przestrzeni miedzy obu sciankami oslony.Ta przestrzen miedzy obu sciankami oslo¬ ny, z której usunieto powietrze, wywiera zatem takie samo dzialanie izolacyjne, jak przestrzen miedzy lampa wyladowcza a wspomniana uprzednio oslona, z której u- sunieto powietrze i która otacza calkowicie te lampe. Zastosowanie oslony o podwój¬ nych sciankach ma te zalete, ze oslona ta nie musi tworzyc calosci z lampa wyla-dowoza, a stanowi oddzielna niezalezna od lampy czesc, co ma duze znaczenie przy produkcji, transporcie j. przy wymianie w i razie zbicia oslony.' Pród£ tego uzyskuje sie jeszcze te zalete, zfe temperatura scian¬ ki lampy wyladowczej jest wyrównywana zapomoca powietrza, znajdujacego sie w przestrzeni miedzy lampa a oslona.Stwierdzono, ze na temperature prze¬ strzeni wyladowczej i wskutek tego na ci¬ snienie pary metalowej moga bardzo od¬ dzialywac wahfcma temperatury oslony, powodowane np. zmianami stanu otocze¬ nia, np. zmianami temperatury lub de¬ szczem albo wiatrem, dziala jacemi na o- slone.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad oraz mniejsze uzaleznienie lamp wy¬ ladowczych od stanu otoczenia.Wedlug wynalazku w tym celu do prze¬ strzeni, która otacza lampe wyladowcza i nie jest polaczona z przestrzenia wyladow¬ cza lampy i w której nie zachodzi ani wy¬ ladowanie ani tez nie jest z&warte inne zródlo ciepla, wprowadzona zostaje sub¬ stancja, zajmujaca mala tylko czesc tej przestrzeni i wydzielajaca gaz lub pare, wypelniajaca prawie calkowicie te prze¬ strzen przy wzroscie temperatury, przy¬ czem gaz lub para przy obnizaniu sie tem¬ peratury powraca znowu do stanu stalego lub plynnego.Ponizej wyjasniono wynalazek, rozpa¬ trujac lampe wyladowcza, zawierajaca pa¬ re sodu i otoczona oslona o podwójnych sciankach, przyczem przestrzen miedzy sciankami jest pozbawiona powietrza.Scianka wewnetrzna, to jest scianka oslo¬ ny, polozona blizej lampy wyladowczej, otrzymuje cieplo od lampy wyladowczej za posrednictwem powietrza (przewodnic¬ two^ konwekcja). Ta scianka wewnetrzna przenosi swe cieplo na zewnetrzna scianke oslony zapomoca promieniowania. Jezeli w,skutek wzrostu temperatury otoczenia wzrasta temperatura scianki zewnetrznej, wówczas zmniejsza sie ilosc ciepla, wypró- mieniowana nasamprzód ze scianki we¬ wnetrznej na zewnetrzna, co prowadzi do wzrostu temperatury lampy wyladowczej i do wzrostu cisnienia pary metalu.Jezeli zatem w oslonie na zewnetrznej sciance znajduje sie substancja, wydziela¬ jaca gaz lub pare, wówczas nastepuje rów¬ niez przenoszenie sie ciepla poprzez wspo¬ mniany gaz lub pare. Jezeli substancja ta posiada wlasciwosc wydzielania wiecej ga¬ zu lub pary niz to odpowiada wzrostowi temperatury otoczenia i wskutek tego scianki zewnetrznej (/ wówczas wymienione przenoszenie ciepla bedzie wieksze przy wzrastajacej temperaturze scianki ze¬ wnetrznej. Przytem nastapi mniejsze lub wieksze wyrównanie zmniejszenia sie pro¬ mieniowania cieplnego, wskutek czego tem¬ peratura i cisnienie pary metalu lampy wy¬ ladowczej stana sie mniej zalezne od tem¬ peratury zewnetrznej scianki oslony i od temperatury otoczenia.AJbf nie byla zaklócona kompensacja zmiennego promieniowania cieplnego na skutek przenoszenia ciepla za posrednic¬ twem gazu lub pary, nalezy zwrócic uwa¬ ge na to, aby w przestrzeni wyladowczej nie znajdowalo sie jakiekolwiek zródlo ciepla, np. aby w przestrzeni tej nie mialo miejsca wyladowanie lub nie byl umie¬ szczony grzejnik.Substancje, wprowadzana do prze¬ strzeni, z której usunieto powietrze, mozna wybierac w zaleznosci od okolicznosci, przyczem nalezy zwrócic uwage na to, aby przy temperaturach, które uzyskuje ta sub¬ stancja w czasie pracy lampy wyladow¬ czej, wydzielany gaz ewentualnie wydzie¬ lona para przyjmowaly cisnienie, fOdpo- wiednie do rozpatrywanego dzialania. Na- ogól nalezy postarac $ie o to, aby cisnienie gazu lub pary pozostawalo ponizej grani¬ cy, powyzej której zmiany cisnienia nie powoduja zadnych zmian w przenoszeniu ciepla. — 2 -Mozna uzyc np. rteci jako substancji, która ma wyparowywac. Cisnienie pary rteci zalezy przytem od temperatury ze¬ wnetrznej scianki oslony, tak iz np. przy wzroscie temperatury tej scianki zewnetrz¬ nej wzrasta cisnienie pary rteci, a wsku¬ tek tego wzrasta równiez stopien przeno¬ szenia ciepla za posrednictwem pary rte¬ ci. Jezeli zas obniza sie temperatura ze¬ wnetrznej scianki oslony, wówczas zmniej¬ sza sie cisnienie pary rteci, poniewaz czesc pary skrapla sie i powraca ponownie do stanu cieklego.Inne substancje, wchodzace w rachube i stwarzajace atmosfere w postaci pary, sa np.: oleje o wysokim punkcie wrzenia, bromek rteci (Hg Br^J, bromonaftaleny.Mozna stosowac równiez substancje dy¬ socjujace, dajace przytem gaz lub pare.Tak dysocjuje np. borofluorek sodu {Na BFJ we fluorek sodu (Na F) i we fluo¬ rek boru (B Fz). Substancje pierwsze sa substancjami stalemi, podczas gdy ostatnio wzmiankowana substancja jest gazem. Re¬ akcja jest odwracalna, tak iz z kazda tem¬ peratura jest zwiazane okreslone cisnienie fluorku boru.Inna substancja dysocjujaca jest kwa¬ sny pirofosforan potasowy K2H2P20lf któ¬ ry rozklada sie wedlug równania: K2H2P207 ^± 2KP03 + H2 0.Jezeli jest za male cisnienie gazu ewen¬ tualnie pary, powstajace przy temperatu¬ rze, która przyjmuje zewnetrzna scianka oslony, wówczas zastosowana substancje mozna umiescic w innym punkcie w prze¬ strzeni, pozbawionej powietrza. Punkt ten nalezy przytem wybrac tak, aby przy zmianie temperatury zewnetrznej scianki oslony temperatura w tym punkcie zmienia¬ la sie wystarczajaco, aby spowodowac za¬ dana zmiane w cisnieniu gazu ewentualnie pary.W patencie Nr 23209 zaproponowano np. umieszczenie ekranu miedzy scianka¬ mi oslony. W czasie pracy lampy wyla¬ dowczej ekran ten przyjmuje temperature, wyzsza od temperatury zewnetrznej scian¬ ki oslony. Jezeli jako substancje, wydzie¬ lajaca gaz, chce sie uzyc np. weglanu man¬ ganu, rozkladajacego sie wedlug równa¬ nia Mn C02 ~3^ Mn + COv wówczas substancje te mozna umiescic na wspo¬ mnianym ekranie. Jednak substancja ta nie nadaje sie do umieszczenia na zewnetrz¬ nej sciance oslony, poniewaz jest za male cisnienie kwasu weglowego przy zwyklych temperaturach tej scianki zewnetrznej.Jezeli zastosowana substancja nie jest ciecza, lecz cialem stalem, wówczas zale¬ ca sie rozpostrzec ja na duzej powierzchni, dzieki czemu przyspiesza sie osiaganie stanu równowagi przy wahaniach tempe¬ ratury. Jezeli substancja Jest umieszczona przytem na drodze wychodzacych promie¬ ni swietlnych, wówczas jest rzecza celowa umiescic te substancje w ksztalcie cienkiej warstwy, przepuszczajacej swiatlo.Wynalazek posiada równiez zalete, ze zostaje zmniejszony czas, potrzebny do wytworzenia sie wymaganego cisnienia pa¬ ry metalu w lampie wyladowczej. Miano¬ wicie przy uruchomianiu jest bardzo male cisnienie gazu ewentualnie pary w prze¬ strzeni, pozbawionej powietrza, tak iz jest male przenoszenie ciepla zapomoca tego gazu ewentualnie pary. Zatem jezeli za¬ czyna wzrastac cisnienie gazu ewentualnie pary pod wplywem ciepla scianki ze¬ wnetrznej przestrzeni, pozbawionej powie¬ trza, wówczas gaz ten ewentualnie para zaczyna przyczyniac sie w wiekszym stop¬ niu do odprowadzania ciepla.Równiez stwierdzono, ze lampa wyla¬ dowcza jest mniej czula na wahania na¬ piecia zasilajacego/ Jezeli lampa A^ladowcza nie jest oto¬ czona oslona o podwójnych sciankach, lecz o sciance pojedynczej, wówczas oslona ta odgrywa taka sama role, jak scianka ze-wnetfzna oslony o podwójnych sciankach, 0 ile substancja zostanie umieszczona w tym przypadku w przestrzeni, pozbawio¬ nej powietrza, utworzonej miedzy scianka lampy wyladowczej a oslona.Na rysunku tytulem przykladu przed¬ stawiono schematycznie postac wykonania wynalazku.Lampa wyladowcza 1 posiada katode 2, zwinieta srubowo, patrzac zboku., oraz dwie anody 3 i 4. Wlasciwa przestrzen wy¬ ladowcza jest oddzielona od górnego kon¬ ca lampy zapomoca ekranu 5, zapobiegaja¬ cego przenikaniu pary metalowej, znajdu¬ jacej sie w przestrzeni wyladowcze}, do górnego konca lampy. Przestrzen wyla¬ dowcza oprócz pewnej ilosci gazu szla¬ chetnego, np. neonu, zawiera jeszcze pew¬ na ilosc sodu metalicznego, którego para przyczynia sie do emisji swietlne}. W celu ulatwienia wywiazywania sie zadanego ci¬ snienia pary sodu, lampe otoczono oslona 6 o podwójnych sciankach, przyczem z przestrzeni miedzy sciankami tej oslony usunieto powietrze. Zarówno lampa wyla¬ dowcza //jak i oslona 6 moga byc wypo¬ sazone w trzonek, zapomoca którego moga byc osadzone w oprawce. Przytem nalezy postarac sie o to, aby przestrzen miedzy lampa a oslona byla zamknieta od góry. W ten sposób lampa wyladowcza jest otoczo¬ na przestrzenia, pozbawiona powietrza, która nie jest polaczona z przestrzenia wy¬ ladowcza i w której ani nie zachodzi wy¬ ladowanie, ani tez nie istnieje inne zródlo ciepla. W przestrzeni, pozbawionej powie¬ trza, znajduje sie pewna ilosc cieklej rte¬ ci 7. Rtec ta wytwarza w przestrzeni pare rteci, której cisnienie jest uzaleznione od temperatury zewnetrznej scianki 8 oslony.Stopien przenoszenia -sie ciepla od scianki wewnetrznej 9 do zewnetrznej 8 zapomo¬ ca tej pary rteci zalezy miedzy innenii od cisnienia pary rteci, a wskutek tego i od temperatury zewnetrznej scianki oslony.Przytem przenoszenie ciepla odbywa sie równiez na drodze promieniowania. Przy wzroscie temperatury zewnetrznej scianki oslony wzrasta stopien przenoszenia cie¬ pla zapomoca pary rteci, jednak zmniej¬ sza sie promieniowanie cieplne. To ma ten skutek, ze temperatura lampy wyladow¬ czej jest bardziej niezalezna od tempera¬ tury scianki 8, niz przy braku rteci w oslo¬ nie. PL