Wynalazek niniejszy dotyczy obwo¬ dów elektrycznych, eikninujacych pewne czestotliwosci, wzglednie dotyczy filtrów.Wynalazek nie dotyczy wylacznie tylko filtrów wstegowych, jednakowoz moze byc zastosowany z, korzyscia do tych fil¬ trów, poniewaz zezwala na otrzymywanie plaskiej krzywej rezonansu w okreslonym zakresie czestotliwosci, po obu stronach którego krzywa refconanjs/u opada raptow¬ nie. Tego typu filtry wstegowe sa potrzeb¬ ne czesto do najroizmaitszych celów; na- przyklad w odbiornikach radjowych zwy¬ kle zadane sa strojone! filtry wstegowe, dajace w przyblizeniu plaska krzywa re¬ zonansu w zakresie wstegi o szerokosci, niezbednej ze wzgledu na dobre odtwa¬ rzanie mowy lub muzyki; po obu stronach tego zakresu krzywa rezonansu winna opadac raptownie. Obecnie wymaga sie zwykle, aby wstega czestotliwosci przepu¬ szczanych posiadala szerokosc okolo 10.000 okresów oraz aby polozenie tej wstegi w widmie czestotliwosci moglo byc zmieniane zapomoca odpowiedniego prze- strajania w stosunkowo szerokim zakre¬ sie radjofonicznych fal srednich i dlugich.Tego rodzaju zadania sa trudne/ do zreali¬ zowania przy tanich i prostych apara¬ tach; w szczególnosci trudno jest zapew¬ nic raptowne opadanie krzywej rezonan¬ su po obydwóch stronach wstegi poizepu- szcZanej, jakkolwiek tego rodzaju ostre opadanie krzywej jest rzecza bardzo po-zadana ze wizgledu na zmniejszenie prze¬ szkód, powstajacych /wskutek jednocze¬ snego odbierania tr&risniisyj z wiecej niz jednej stacji nadawczej., Jakkolwiek wynalazek niniejszy doty¬ czy obwodów tak zWamej czestotliwosci •radjowej, to jest obWodów, odznaczaja¬ cych sie selektywnoscia przy czestotliwo¬ sciach odbieranych fal radj owych, to jed¬ nak najlepiej nadaje sie do tak zwanych obwodów posredniej czestotliwosci w od¬ biornikach rniperheterodynow^h.Pierwiszym celem niniejszego wyna¬ lazku jest wytworzenie selektywnych pod wzgledem czestotliwosci obwodów elek¬ trycznych, odznaczajacych sie ostrem strojeniem i^sitegowem, to jest ostro od- dnaijacych krance wstegi przepuszczanej.Prócz tego wyiialazek niniejszy moze byc stosowany specjalnie w skomplikowa¬ nym obwodzie rezonansowym we wzmac¬ niaczu posredniej czestotliwosci, w od¬ biorniku superheterodynowym, dajacym efekt filtru wstegowego, tak iz wspomnia¬ ny wzmacniacz (przepuszcza pewna okre¬ slona wstege czestotliwosci, odcinajac o- sitro jej Jfrance, Wynalazek przedstawiony jest w po¬ staci przykladów wykonania na rysun¬ kach, a mianowicie fig. 1 przedstawia u- klad obwodu wedlug wynalazku, fig. 2 — uklad znany; fig. 3 —schemat praktycz¬ ny; fig. 4 — rówaaowazny schemat elek¬ tryczny; fig, 5 — wykres, sluzacy do teo¬ retycznego uzasadnienia obwodów we¬ dlug fig- 1 oraz fig. 3 i 4; fig, 6 — odmia¬ ne jikladu wedlug wynalazku; fig. 7 — schemat teoretyczny, odpowiadajacy u- kladowi wedlug fig. 6; fig. 8 — jeszcze mna odmiane ukladu wedlug wynalazku; fig. 9 — ,schemat teoretyczny, odpowiada¬ jacy ukladowi wedlug fig. 8; fig. 10 — uklad wedlug wynalazku, zasilany lam¬ pa; fig. 11 —? schemat teoretyczny odmia¬ ny ukladu wedlug wynalazku, odpowiada¬ jacy ukladom wedlug fig. 12 — 17; fig. 12 — 17 — rózne odmiany ukladu, skon¬ struowane na zasadzie ukladu teoretycz¬ nego wedlug fig. 11; fig. 18 — odmiane ukladu wedlug wynalazku; fig, 19 — schemat teoretyczny, odpowiadajacy u- kJadbwi wedlug fig. 18; fig. 20 — odmia¬ ne, przedstawiajaca dalsze rozwiniecie zasady wynalazku; fig. 21 — wykres do ukladu wedlug fig, 20; fig. 22 — jeszcze jedna odmiane wedlug wynala(zku, a fig. 23 — schemat teoretyczny, odpowiadaja¬ cy ukladowi wedlug fig. 22. Na fig. 24 u- widoczniono uklad wedlug wynalazku z zastosowaniem obwodów z ujemnymi opo¬ rami, a to w celu zwiekszenia ostrosci od¬ cinania' kranców wstegi,, a na fig. 25 po¬ dano uklad, odpowiadajacy ukladowi we¬ dlug fig. 20 z zastosowaniem ujemnych o- porów, a to W celu zwiekszenia efektów rezektorowych i rezonansowych.Jezeli w pewien sposób polaczyc ze soba dwa obwody strojone oraz trzeci ob¬ wód poprzeczny o wartosciach dobranych, wówczas mozna otrzymac tak zwany efekt filtru wstegowego. Jezeli np. obwód elektryczny (fig. 2) sklada sie z dwóch obwodów: strojonych, z których kazdy po¬ siada sramioindukcje (Lx-M) i kondensa¬ tor Clf orafc z obwodu poprzecznego, skla¬ dajacego sie z samoindukcji M i konden¬ satora C, wówczas w przypadku, gdy oby¬ dwa obwody strojonei (L1-M)C1 sa podob¬ ne do siebie, a obwód poprzeczny MC jest dobrany wlasciwie, mozna bedzie o- trzymac stosunkowo ostre odcinanie kran¬ ców wstegi dzieki wispomJniaaemu obwo¬ dowi MC, pozostale zas obwody beda da¬ waly optimum rezonansu w okreslonej czesci 6kali czestotliwosci, w której naste¬ puje odcinanie. Cyframi 1, 2 oznaczonb zaciski wejsciowe, a cyframi 3 i 4 — zaci¬ ski wyjsciowe obwodu elektrycznego.Wedlug wynalazku niniejszego doko¬ nano bardzo waznego ulepszenia zasadni¬ czego1 typu obwodu, przedstawionego na fig. 2, gdyz obwód wedlug wynalazku da-je ostrzejsze odcinanie i tepsze (wyzsze) napiecia rezonansowe. W znanym obwo¬ dzie wedlug fig. 2 za&tosawana, jest rze¬ czywista saniorndlikcja M, w celu otrzy¬ mania efektów rezektorowych, podczas gdy zasadnicza istota niniejszego wyna- ia;zkn jest taka modyfikacja obwodu zna¬ nego wedlug fig. 2, aby w cedu otrzymania efektów rezektorowych mozna bylo zasto¬ sowac induikcyjnosc wzajemna zamiast sa- moindulkcji rzeczywistej. Zatem sajnoin- dukcja M obwodu MC wedlug fig. 2 jest wedlug wynalazku nie osobna cewka, lecz indukcyjnosc wzajemna miedzy cewkami, z których kazda wchodzi w sklad osobne¬ go obwodu strojonego. Dzieki uzyciu in- dukcyjnosci wzajemnej uzyskuje sie o-- strzejsze charakterystyki selektywnosci, niz to moznaby osiagnac w sposób zwy¬ kly; ptzyczyna tego jest to, ze przy uzy¬ ciu indukcyjnosci Wzajemnej unika sie srtriat w cewkach (strat energji), które ma¬ ja miejsce w zwyklych ukladach zna¬ nych.Obwód wedlug fig. 1 sklada sie z ce¬ wek Lx i kondensatorów C1$ prkyczem cewki i kondensatory sa podiobne do sie¬ bie, kazda zas para L1C1 tworzy obwód strojony. Wspólny punkt dwóch cewek Lx i wspólny punkt dwóch kondensatorów sa polaczone ze soba stalym kondensatorem C Obydwie cewki Lx sa sprzezone ze so¬ ba, przyczem indukcyjnosc wzajemna o- znacfccina jest litera M. Indukcyjnosc wza¬ jemna M jest równowazna indukcyjnosci cewki nzeczywistej M obwodu znanego wedlug fig. 2.Schemat wedlug fig. 3 moze byc za¬ stosowany naprzyklad w odbiorze radjo- wym. W tym przypadku obwód antenowy jest sprzezony z ukladem rezonansowym, skladajacym sie z dwóch cewek indukcyj¬ nych L± i dwóch cewek indukcyjnych L2, z dwóch kondensatorów zmiennych Clf trzeciego zmiennego kondensatora Clf o- raz % dwó»ph stalych kondensatorów C2.Uklad wedlug fig. 3 moze byc uwaza¬ ny jako rozwiniecie lub uzupelnienie ukla¬ du wedlug fig. 1, to jest uklad wedlug fig. 3 moze byc uwazany jajto utworzony z dwóch stopni wedlug fig. 1. Uklad ten za¬ wiera trzy polaczone ze soba szeregowo obwbdy strojone CJL^MJ; C1(L2-M1)-\- + (L2-M2) i C\(L1-M2). W przypadku za¬ stosowania ukladu w radjoodhiorniku po¬ wyzsze trzy obwody sa do&troijone do za¬ sadniczej czestotliiwosci mp. do 1 000 000 okresów na sekunde; inaczej mówiac, po¬ wyzsze trzy obwody sa dostrojone do srodkowej czestotliwosci wstegi odbiera¬ nej. Litera M1 oznaczono indukcyjnosc wzajemna miedzy cewkami Lx i L2, przed- stawiotiemi z lewej strony fig. 3, a litera M2 — indukcyjnosc wzajemna miedzy cewkami L2 i Llf przedstawionemi z pra¬ wej strony tej figury. Obwody poprzecz¬ ne, skladajace sie z indukcyjnosci wza¬ jemnej Mx lacznie z kondensatorem C2 oraz z indukcyjnosci wzajernnej M2 lacz¬ nie z kondensatorem C2, sa dostrojone do czestotliwosci, lezacych po obydwóch stro¬ nach zasadniczej lub srodkowej czestotli¬ wosci. Naprzyklad obwód MXC2 moze byc dostrojony do 999 000 okresów na sekun¬ de, a obwód M2C2 — do 1 010 000 okresów na sekunde. Uklad wedlujg fig. 4 jest rów¬ nowaznikiem ukladu wedlug fig. 3, przy¬ czem stosunek napiecia wyjsciowego, V do wejsciowego e w funkcji czestotliwosci podany jest krzywa wedlujg fig. 5. Linja kreskowana, przedstawiajaca krzywa zna¬ nego obwodu rezonansowego zostala po¬ dana w celu uwidocznienia róznicy w do¬ broci krzywej rezonansu, uzyskiwanej pnzy pomocy ukladu wedlujg fig. 3 w po¬ równaniu z takaz krzywa, uzyskana ptfzy pomocy znanego obwodu strojonego.Nalezy zauwazyc, ze w ukladzie we¬ dlug fig. 3 zastosowany jest obwód po¬ przeczny z indukcyjnoscia wzajemna.Wspomniany obwód poprzeczny uzywany jest w zwiazku z innemi ukladami rezo- — 3 —nansowemi w celu osiagniecia (w przy¬ padku stosowania ukladu wedlug fig. 3) efektów filtru wstegowego1. Jak zaznaczo¬ no wyzej, uzycie indukcyjnosci wzajem¬ nej zamiast (jak dotychtezas) samoinduk- oji; w celu otrzymania efektów rezektoro- wych jest bardzo wazna wlasciwoscia wy¬ nalazku, przyozem w opisywanych ukla¬ dach indukcyjnego wzajemna dziala jako narzad: pomocniczy miedzy dWoma obwo¬ dami, sprzezonemi ze soba.Fig. 6 przedstawia uklad, oparty na tych samych zasadach, jednak w tym przypadku in/dukcyjnosc wzajemna nie jefst uzyta jako czlon sprzegajacy.Obwód elektryczny sklada sie tu z dwóch cewek samoindukcyjriych lt i Llf wlaczonych szeregowo miedzy zaciski 1 i 3, i z dwóch kondensatorów C1 i C2, przy- czem pierwszy jest wlaczony miedzy prze¬ wodni-, laczacy ze soba zaciski 2 i 4, a wlspóliny punkt cewek lx i L1$ drugi zas kondensator wlaczony jest miedzy zaciski 314. Cewki 7X i Lx sa sprzezone ze soba tak, aby indukcyjnosc wzajemna M1 byla rólwna samoindukcji cewki /r Obwód M1C1 rezonuje na czestotliwosc, która ma ulefc stlumieniu, a kondensator C2 z L± — M1 — na czestotliwosc, która ma byc przepuszczona. Jak to wynika z teotji fil¬ trów, obwód, przedstawiony na fig, 6, be¬ dzie posiadal wlasciwosc odcinania' nie¬ pozadanej czestotliwosci, mianowicie ta¬ kiej, ma iktóra rezototuje obwód Af^.Z tego powodu obwód ten nadaje sie bar¬ dzo dobrze jako wydfcielacz wstepny w ukladach supeTheterodynowych. Jak wia¬ domo, w superhete^odyjnach spotyka sie czesto- dobrze znane zjawisko tak zfwane- go „rezonansu zwierciadlanego", to jesit przeszkode, poiwstajaca wskutek istnienia w odbiorniku dwóch czestotliwosci, które w polajczeftiu z czestotliwoscia heterody- ny daja te sama czestotliwosc pqstednia.Uklad wedlug fig. 6 nicie sluzyc jako urzadzenie strojeniowe w stoptaiu wielkiej czestotliwosci odbiornika s,uperheterody- niowiego, a to w celu eliminowania niepo¬ zadanej czestotliwosci, czyilli w celu usu¬ niecia zjawiska rezonansu zwierciadla¬ nego.Dalsze rozwiniecie ukladu wedlug fig. 6 przedstawiono na fig. 8, ptrzyczem, ze wzgledu na poprzedni opis, schemat ten jest zupelnie oczywisty, a mianowicie ob¬ wód M1C1 rezonuje na jednia czestotli¬ wosc, Af2C2 — na druga, a (L±.— Mx) + .+ (L2 — M2) C3 — na trzecia czestotli¬ wosc, posrednia miedzy dwiema pierwot* nemi; ta trzecia czestotliwosc jest czesto¬ tliwoscia, odbierana z najwieksza ampli¬ tuda, podczas gdy pierwsze dwie clzeslo- tliwosci ulegaja tlumieniu, czyli amplitu¬ dy tych czestotliwosci sa minimalne.Krzywe rezonansu, otrzymywane w ukla¬ dzie wedlug fig. 8, wykazuja garby ze stromo podnoszacemi sie bokami, poczy¬ najjac od1 tych dwóch czestotliwosci tlu¬ mionych.Fig. 10 przedstawia uklad z lampa czteroelektrodowa V. Kondensatory C1 i C2 $a kondensatorami zmiennemi. Po do¬ braniu i dostrojeniu róznych czeslci sche¬ matu zostaly zdjete krzywe rezonlansu, pokazane na wykresie na fig. 10, przy- czem na osi odcietych oznaczono czesto¬ tliwosci w kiloicyklach, a na osi rzednyth — amplitudy w decibelach lub tez stosun¬ ki napiec (napiecie na wyjjistciu do napie¬ cia na wejsciu). Przy 'trzech róznych war¬ tosciach kondensatorów Cfi^ otrzymano trzy rózne charakterystyki i, jak to wi¬ dac, wskutek zmiany pojemnosci tych kondensatorów zmienia sie polozenie cze¬ stotliwosci tlumionych, przyczetm nie zmienia sie ani wielkosc plaskiej czesci wierzcholka krzywej, ani jego wysokosc, ani tez stromosc boków krzywej; inaczej mówiac, przy regulacji kondensatorami C1 x C2 nastepuje jedynie zmiam szero¬ kosci wstegi. Krzywa rezonansu podnosi sie z lewe} i prawej strony czestotliwosc — 4tttMrirotiyich ^cntAn&y^ z^di^Sci tc leza po¬ za Tezotfaiiseim. 'Powyzsze zjarska moz¬ na nistcaaic, laczac z ukladem wedlug lig. 10 zwykly obwód strojony, który móze byó polacfconry -szeregowo z filtrem ^we¬ dlug ?wynalazku nlnieTSzego/ DoMerajac wrascilwDsci -rfektryiczne tego obwodu ^stro¬ jonego, a -w szczególnosci dobierajac wla¬ sciwie jego tlomfeaie tek, stry charakte¬ rystyka tego obwodu byla taka sama lub cokolwtók wyzsza oA icharakt«rystyki fil¬ tru, ofcrzyima sie ogótea t&anraSkterySt<^e vrypadko*wa, podobna w ogólnosci do 'cha¬ rakterystyki ftkru, jedhrakze bzz podirca^ s*acyeh;sieczescljpora (rezonansem) cze¬ stotliwosciami ntimkffiemi. ¦ - ¦ ¦ Fig. 12 do 17 przedstawiaja dalsze odmiany ukladu wedlug wynala^u ul* nfejiszego, jako ,przyklaidy, gdzie elemeait sprzegajacy (Wb eJeme*ityV -w fihrte wstegowym o wiekszej liczbie tftrwodów jest dfeottsitrttO,\ratty itak, Ae slwarza rózne •poanifrsci sktrteicztoe przy TÓc&nych czes*0'- tMwosckbch w widmie cz^tottiiwo^d Toz^ ptttfywat*ychf przyczem waiftosci czesci skladowydi elemefrtu sprzegajjaicego sa w teft spoitófr dolwasije wzgjedam fctnyfch icze- id sklawdewych Hfc»Mia«iste spirgezetrie jest rówtie htb wt^fes^e od spraezeaiia, ^pitymalnego, któ¬ re to watffosd pozostaja te same dla "wid¬ ma czestotliwosci, 'odpowiadajacych pta¬ siemu kubikowi krzytwef Tezoma^irsu i na- s*$próe "tomiejszaja sie raptownie, gdy toenezy sie pilfcska caesc .krzyrwej rezonat** su, *o atlasy raptownie awi^feszafa fltt- pray tt^ertdffiiArasriacli, lezatyth p&*& ez^totlw^fefermi, odjp^iadajaoeirif pfeakiej caeSei kreywej.Na fig., II. p^zed^tawrionor (przyklad strof0»eg& filtru wstegowego, stólajdajace- go sie za&adteigz& & d*¥róc*i oiWwodów ele- mcwlawwyoh, ^pr*ezo*iytóh ze soba imjpe- dttpejaX ObhMJody, pr^ctóawicwtó *ia fig. 12 — 17, m»ga k*/& fltepartryw&iiie jajko iriepszo- rie b*dytfift^y feitwi Htyptr weefcug ftg/ li, gdyz jakkolwiek oddzleliie ohi*bdy de- mefttanne typu wedlug £tg. 11 ffloga posia¬ dac postac stostmkowo -skompilowana, t© jiedfrak moga byc przedstawione one *za.- pomoca Tprosfego obwodu teoretycznego wedlug fig. 11, gdzie kondensator C, opoi n£k R i cewka L, znajdujace sie z, jedhej strony ifltopedaaeiji X, sa czesciami ^Ha^do* wami jednego obwodu elemeritarnego; a oAyowiedni' kondensator C, opornik R 1 ceMta L po dftigiej steonle intpedancji X sltattefwfia czesci «ikladtwe ddrugiego oibwo- du elemetntatnego. Lftera X oznatzono impeda^cje sprzegajaca mieftzy ob^idtwo^ ma obwodami eletmetffeTinemi. Mozna do¬ wiesc, ze, stosujac ffl\tr wt&te|o\Kry zasad^ riilcz^gó typu wedlug fig. l't i u^kuteczfflria^ jafc ^rzezenie bezpostedhio Itflb zap'óiftO* ca indlikcyjwosci wzajemnej, xajomoca pojeirinosci lub tez w jakikolwiek Ln£y Bjp»fih, p«zy dohractifti isteistnitoi waf*fcOsc impedancji X (przy pewnej wybraniefj eze* i^olliwoSti) do wartosci oporttika Ft ki ^spos^ófc, aby iotrzymac zadane spla- fizwzenjie wierzcholka kfzywej rezomafijsu, sloswiftek t&n bedzie okresJal rówiiiez k^iajl bolkórw krzywiej ttefconansa Wu^ kladacb, propon^wanyKsh dotylchteteafs, -w których impedancja X byla w przybltze- mu istala w calym zakresie danego widitta fal, dobór stoOTiriku X db R w^UiiAjow^ odcimafcie bocznych ^rzestotliwoSfei tfictfz ksztalt boków krzywe/j fezonaitóiu, ptzy- czem bet wlaczania daJsizych obwodów nie moznja bylo osiagnac -W tym przypad¬ ku odcmatóa (batdziej wyraznego. tpfi- mum waittfnków sprzezenia isttileje ,w6Mr«- czas, gdy \rattosc pozomnej opornosci im^ jwwfaiiiAji X równia j*esft ^wartosci o^rno4- sci rzeczywistej R. Dopóki ialnpedaiftiCja X jest równa lub .wieksza od opornosci rze* czywistej R, dopóty ogólna sprawnosc u- klada bedzie duza,. Im iraplowfiiej zmniej- X sza sie stosunek —, tern odainantie be- * 3 —dzie najst^ppwaló bardziej raptóWnie.Fig, 12 przedstawia uklad, w którytm-.im- pedaneje sprzegajaca stanowi stVojony obwód L2C2, ^konstruowany w taki spo¬ sób, aby rezonowal przy tej samej czesto¬ tliwosci, co i boczne obwody, zabierajace cewki L1 i kondensatory Cx. Wartosci ob¬ wodu L2C2 isa dobrane tak, ze odpornosc pozorna tego obwodu w omach jest wiel¬ koscia zblizona do wielkosci R, najko¬ rzystniej wieksza od R, a rto w celu zibli- zenia sie jak najlwiecej do splajszczonej krzy|wej rezo-nanjsu (p plaskim cziubkui).Przy takim ukladzie plaska czesc krzywej reiiobansu przypadnie w takim odcinku, w którym reaktancja, u)bwo!rzona z iimpe- dancyj cewki L2 i kondensatora C2, j-est wieksza od opornlosci rzeczywistej R, przyczem poza tym odcinkiem stosunek X — bedzie zimniejszail sie, powodujac sto- R sunkowo (strome opadanie krzywiej rezo- nanlsu.Fig. 13 przedstawia pewna odmiane, lepsza nieco od odimiain; poprzednich. W u- kladzie tym obwód strojony L2C2 wedlug fig. 12 zastapiony zostal obwodem, zlozo¬ nym z reaktancyj L2C2 i i3C3, przyczem wartosci sa dobrane tak, ze otrzymuje sie duza szczytowa wartosc impedancji przy czestotliwosci, przy której rezonuja obwo¬ dy szeregowe L±Clf natomiast bardzo ma¬ le wartosci impedaneyj przy czestotliwo¬ sciach, lezacych po obydwóch stronach tamtej czestotliwosci. Stosunki —- i C2 C3 sa dobrane w sposób analogiczny, jak w ukladzie wedlug fig. 12, a to< w( celu otrzy¬ mania w przyblizeniu plaskiego wierzchol¬ ka krzywej rezonansu przy zadanej sze¬ rokosci wstegi czestotliwosci. Fig. 14 przedstawia odmiane ukladu, który moze byc rozpatrywany jako bliski równowaz¬ nik ukladu wedlug fig. 13. Odmiana ta po¬ lega na zastosowaniu indukcyjnosci wza¬ jemnych, dzieki czemu uklad wedlug fig. 14 wyróznia sie bardzo malemi str&tamL Nalezy podkreslic podobienstwo ukladu wedlug fig. 14 do ukladów wedlug fig. 8 — 10.Na fig. 14 litera M\ oznaczono sprzeze¬ nie miedzy cewkami L± i llf a litera M2 sprzezenie miedzy cewkami L2 i l2. Litery K± i R2 oznaczaja opornosci rzeczywiste.W najprostszym przypadku ukladu we¬ dlug fig. 14 sprzezenie M± moze byc rów¬ ne l1$ a M2 równe /2, jednakze mozna o- siagnac dobre rezultaty nawet wtedy, kie¬ dy warunki te nie sa zachowane. Ponie¬ waz w przypadkach, gdy jest zadana du¬ za selektywnosc wielkosci M1 i M2 nie be¬ da wiele róznily sie od siebie w praktyce£ przeto cewke L± mozna przyrównac na- ogól do cewki L2.Fig. 15 przedstawia schemat teoretycz¬ ny obwodu równowazonego w przypadku, gdy indukcyjnosc wzajemna M\ jest rów¬ na samoindukcji llf a M2 jest równa /2.Fig. 16 przedstawia uklad, skladajacy sie z trzech obwodów, w którym jedna induk¬ cyjnosc wzajemna M\ stosuje sie w celu wzmozenia skutku odcinania z jednej strony krzywej rezonansu, a druga induk¬ cyjnosc wzajemna M'2 — z drugiej strony krzywej rezonansu. Jak widac, sa tu dwie impedancje sprzegajace, z których kazda znajduje sie miedzy para nastepujacych po sobie obwodów skladowych. Powyzsze impedancje sprzegajace sa dobrane tak, ze ich reaktancje sa równe w przyblize¬ niu, najkorzystniej wieksze od wartosci o- pornosci rzeczywistej R w zakresie fal, w którym wymagany jest plaski wierzcholek krzywej rezonansu. Reaktancje zmniejsza¬ ja sie raptownie po obydwóch stronach plaskiego wierzcholka krzywej.Na fig. 18 przedstawiono odmiane u- kladu wedlug wynalazku niniejszego. U- klad ten nadaje sie do odcinania niepoza¬ danych czestotliwosci z jednej albo z dru¬ giej strony pewnej czestotliwosci zadanej, czyli eliminuje rezonans zwierciadlany w — 6 —odbiorniku supertieterodyinowym, tak iz uklad ten moze byc uzyty w stopniu wiel¬ kiej czestotliwosci odbiornika tak samo, jak to ma miejsce w przypadku obwodu wedlug fig. 6. Wedlug fig, 18 litera Lt ó- znacza cewki samoindukcyjne, sprzezone ze soba zapomoca indukcyjnosoi wzajem¬ nej M, litery zas C^^C^ oznaczaja kon¬ densatory.Jest rzecza mozliwa równiez zastoso¬ wac w polaczeniu szeregowem (w osob¬ nych stopniach lampowych) dwa uklady, róznie doregulowane, to jest naprzyklad tak, aby jeden uklad tlumil interferencje na pewnej fali z jednej strony, drugi zas uklad tlumilby interferencje z drugiej strony na innej fali. W rezultacie powsta¬ walby efekt filtru wstegowego. Do tego celu moga byc uzyte dwa uklady wedlug fig. 18. Takie urzadzenie przedstawia fig. 20, gdzie cyfry V1 i V2 oznaczaja lampy katodowe w polaczeniu szeregowem, przy- czem w obwód anodowy lampy V1 wlaczo¬ ny jest filtr, oznaczony ogólnie litera a (filtr ten odpowiada schematowi wedlug fig. 18). W obwód anodowy lampy V2 wla¬ czony jest podobny filtr 6, jednak dostro¬ jony inaczej/Litery Ch oznaczaja dlawiki, litery IN — zaciski wejsciowe, a Ou — zaciski wyjsciowe. Obwód filtru a jest do¬ strojony tak, ze daje krzywa rezonansu IR wedlug fig. 21, podczas gdy obwód b daje krzywa rezonansu 2R. W rezultacie na wyjsciu otrzymuje sie krzywa rezonan¬ su OR.Inna odmiane ukladu wedlug wynalaz¬ ku niniejszego przedstawiono na fig. 22, gdzie litera M oznacza, indukcyjnosc wza¬ jemna miedzy cewkami L± i L2, a takze miedzy cewkami L3 i L4. Uklad wedlug fig. 22 jest w rzeczywistosci ukladem równo¬ leglym z dwóch szeregowych obwodów re¬ zonansowych, przyczem jeden z tych ob¬ wodów daje „gleboki" rezonans przy cze¬ stotliwosci f19 a drugi „gleboki" rezonans przy czestotliwosci /2, maksymalne zas amplitudy otrzymuje sie przy czestotliwo¬ sci fo =|/7^.W celu dalszego udoskonalenia obwo¬ dów selekcyjnych i filtrów, wedlug wyna¬ lazku mozna stosowac tak zwane opory ujemne z odpowiedniemi obwodami. Jak wiadomo czteroelektrodowe lampy kato¬ dowe, np. lampy ekranowane posiadaja wlasciwosc, ze ze zwiekszeniem napiecia na anodzie maleje prad anodowy (jezeli potencjal siatki óslonnej jest wiekszy od napiecia anody), czyli iftnemi slowami lampa zachowuje sie w tych warunkach jako opór ujemny.Jezeli wiec z obwodami wedlug wyna¬ lazku polaczyc uklad, uwidoczniony na fig. 24 miedzy punktami C i Z, wówczas bedzie mozna zmniejiszyc znacznie róznice miedzy czestotliwosciami odbieranemi a odcinanemi. Uklad CZ nalezy zalaczyc w kazdym przypadku równolegle do elemen¬ tu sprzegajacego, jak to pokazano tytulem przykladu na fig. 24.Uklad, wlaczony miedzy punkty C, Z, sklada sie z dwóch lamp czteroelektrodo- wych V1 i V2, wlaczonych tak, aby napie¬ cia anod byly mniejsze od napiec siatek oslonnych, przyczem anody polaczone sa z rozgalezionym obwodem C2 + K2L2L1C + K1 w sposób, uwidoczniony na fig. 24.Obwód rozgaleziony dostraja sie zgrub- sza zapomoca kondensatorów C2 i Ca, a potem dokladnie zapomoca kondensato¬ rowi sprzega,jacych K2, Klf przyczem kon¬ densatory K2 i K1 winny byc w ten spo¬ sób polaczone ze soba mechanicznie, aby ze wzrostem pojemnosci jednego konden¬ satora malala pojemnosc drugiego.Stosujac taki uklad wedlug fig. 24 na wyjsciu Ou, bedzie mozna otrzymac krzy¬ we rezonansu o plaskim wierzcholku z bardzo ositrem odciinainiem i bar,dzo tlu- mionemi czestotliwosciami z obydwóch stron tego wierzcholka.Na fig. 25 przedstawiono nieco prost¬ szy uklad, stanowiacy ulepszenie ukladu — 7 -wedlug lig, 20. Z filtrem a jest polaczony obwód A, skladajacy sie z cewki, konden¬ satora K i drugiego zmiennego kondensa¬ tora oraz z lampy V19 dzialajacej jako o- pór ujemny; analogicznie z filtrem b jest polaczony obwód B, posiadajacy lampe V2, sluzaca jako opór ujemny, W tym przypadku otrzyma sie krzywe rezonansu wedlug fig. 21, jednakze z bardziej stro- memi bokami, przy tak rwanych ,,glebo¬ kich" czestotliwosciach. W rezultacie efekt odcinania bedzie wiekszy.Jest rzecza zrozumiala, ze w praktyez- nem zastosowaniu wynalazku niniejszego lepiej jest stosowac staranne ekranowanie, a to w celu unikniecia sprzezen niepozada¬ nych.Wynalazek niniejszy ma szerokie za¬ stosowanie, jednakowoz najbardziej pozy¬ teczne zastosowanie maja filtry wstegowe wedlug wynalazku w stopniach posredniej czestotliwosci odbiorników superheterody- nowych. Dzieki polaczeniu filtrów wstego¬ wych wedlug wynalazku ze wzmacniaczem posredniej czestotliwosci uzyskuje sie zu¬ pelnie zadowalniajace rezultaty selektyw¬ nosci wstegowej we wzmacniaczu. PL