Wynalazek dotyczy urzadzenia do pro¬ stowania wyrobów walcowanych, a zwla¬ szcza blachy o srednich i duzych grubo¬ sciach oraz zelaza profilowego. Wynala¬ zek umozliwia latwiejsze i szybsze prosto¬ wanie wyrobów tego rodzaju przy zasto¬ sowaniu przytem prostszych i tanszych srodków, przyczem uzyskuje sie lepsze wyniki prostowania.Znane sa maszyny do prostowania ze¬ laza plaskiego oraz profilowego, w któ¬ rych doprowadzany skokami materjal pro¬ stowany przesuwa sie przez prase, przy¬ czem na górnym suporcie umocowany jest jeden próg naciskowy, a dwa progi — na nieruchomym stole maszyny. Materjal prostuje sie dzieki posuwisto zwrotnemu ruchowi suportu. Dwa dolne progi nacisko¬ we mozna rozstawiac zaleznie od grubo¬ sci prostowanego materjalu. Pracujac na tych maszynach musi sie jednak prosto¬ wany materjal obracac o 180° w przypad¬ ku, gdy wskutek nieuwagi robotnika pro¬ stowany odcinek materjalu zostal zbyt silnie przegiety, wzglednie wtedy, gdy ma¬ terjal posiada poczatkowe wygiecie tego rodzaju, ze mozna je usunac tylko przez obrócenie materjalu prostowanego. Ten sposób pracy jest klopotliwy, zabiera zbyt wiele czasu oraz jest drogi.Znane sa równiez maszyny do prosto¬ wania, które na górnym suporcie i na sto-le maszytiy posiadaja po trzy progi pro¬ stownicze, przyczem progi obydwu zespo¬ lów sa osadzone bezposrednio naprzeciw siebie. Srodkowy próg naciskowy obydwu zespolów wspólpracuje z jednym ze skraj¬ nych progów zespolu przeciwleglego, a to w tym celu, aby calkowite wyprostowanie zelaza walcowanego mozna bylo osiagnac przy jednorazowem przeprowadzeniu ma- terjalu przez maszyne. Jeden lub drugi ze¬ spól progów nastawia sie odpowiednio do warunków pracy, ^leznie od, tego, czy ma- terjal prostoWMy zosftal w" jedna lub dru¬ ga strone zbyt silnie wygiety, czy tez po¬ siadal wstepne wygseóii. Ta nastawnosc progów naciskowych'nie tylko podraza ko¬ szta wykonania maszyny, ale takze utrud¬ nia obslujge oraz prace prostowania.Mozna równiez prostowac cienkie bla¬ chy w znanej maszynie przy pomocy dwu przyrzadów, górnego i dolnego, w których wykonane sa zaglebienia, odpowiadajace wystepom wspólpracujacego przyrzadu.Wystepy te i zaglebienia sa odpowiednio do warunków pracy przy prostowaniu blach cienkich rozlozone nierównomiernie wzdluz osi podluznej obydwu przyrzadów wzgled¬ nie sa rozstawione w róznych odstepach, przyczem wymiarów oraz rozstawienia tych wystepów nie mozna zmieniac. Wsku¬ tek tego mozna blachy cienkie przesuwac przez maszyne przy pomocy urzadzenia na¬ dawczego tylko (w jednym kierunku, co jednak w praktyce niejednokrotnie jest niewskazane. Stosownie do wlasciwosci cienkiej blachy wymagana jest duza licz¬ ba skoków górnego przyrzadu, a przesuw blachy musi byc mozliwie wolny, aby kaz¬ da czastka materjalu ulegla sprasowaniu albo przegieciu zapomoca przyrzadów na¬ ciskowych w celu usuniecia z blachy na¬ piec, które powstaja przy walcowaniu i ochladzaniu. Stosunek wydajnosci i zuzy¬ cia mocy jest jednak w tych maszynach niekorzystny.Prostowanie blach w znanych maszy¬ nach do prostowania — walcarkach usku¬ tecznia sie przy pomocy trzech albo wiek¬ szej liczby walców górnych oraz dwu albo wiekszej liczby walców dolnych. Górne i dolne walce ustawia sie wzgledem siebie w ten sposób, ze blache przeprowadza sie po¬ miedzy niemi falisto, przyczem sfalowana blache prostuja dwa walce zewnetrzne. W maszynach tych jednak przy prostowaniu blach grubych srednica oraz rozstaw wal¬ ców musza byc bardzo duze, tak ze pro¬ stowanie trwa bardzo dlugo. Aby otrzymac male srednice walców, zastosowuje sie podparcie walców, co jednak bardzo po¬ wieksza koszt maszyny. Poza tern walcar¬ ki wykazuja bardzo duze nieproduktywne zuzycie mocy z powodu tarcia w lozyskach.Maszyna do prostowania wedlug wy¬ nalazku nie posiada wad maszyn opisa¬ nych powyzej. Maszyna ta sluzy do pro¬ stowania blach o duzej i sredniej grubosci oraz zelaza profilowego nawet o najwiek¬ szych wymiarach. W maszynie tej nie zna¬ lazly zastosowania zasady znanych ma¬ szyn i sposobu prostowania przy pomocy przyrzadów o niezmiennych odstepach progów naciskowych. Maszyna do pro¬ stowania wedlug wynalazku nie wykazuje wad znanych maszyn do prostowania, po¬ siada jednak wszystkie ich zalety. Maszy¬ na ta równiez posiada dwa zespoly usta¬ wionych obok siebie progów naciskowych, przyczem progi kazdego z zespolów sa u- stawione naprzeciw wolnych przestrzeni, znajdujacych sie pomiedzy progami ze¬ spolu przeciwleglego.Wynalazek polega na tern, ze waskie progi naciskowe tworza podluzne belki, u- lozone poprzecznie do kierunku ruchu ma¬ terjalu prostowanego, przyczem sa ulozo¬ ne w tych samych, dajacych sie jednak na¬ stawiac odstepach i ustawione naprzeciw srodków wolnych przestrzeni, znajduja¬ cych sie pomiedzy progami zespolu wspól¬ pracujacego. Przytem kazdorazowe prze¬ suniecie materjalu prostowanego jest rów- - 2 -ne polowie odstepu pomiedzy sasiedniemi progami tego samego zespolu.Dzieki temu wyroby walcowane ulegaja jakby wyprasowaniu przy jednorazowem przepuszczeniu przez maszyne, bez potrze¬ by obracania materjalu oraz przesuwania podczas pracy jednego z zespolów progów.Poniewaz odstepy pomiedzy poszczegól- rnemi progami sa te same, a przytem daja sie zmieniac, mozna! materjal walcowany o nieznacznej wytrzymalosci prostowac przy malych odstepach progów, a materjal o znacznej wytrzymalosci — przy duzych odstepach progów. Dzieki temu uzyskuje sie znaczne polepszenie pracy prostowac nia w porównaniu z praca maszyn znanych.Poniewaz kazdorazowy przesuw jest rów¬ ny polowie odstepu dwu progów, przeto wydajnosc jest wieksza, niz wydajnosc znanych maszyn. Poza tern belki naciskowe moga ibyc bardzo waskie, tak ze odstepy pomiedzy niemi moga byc bardzo nie¬ znaczne. Uzyskuje sie wiec belki o malych wymiarach, przyczem nie zachodzi obawa, aby sie uginaly, poniewaz sa one podparte na calej swej dlugosci. Dzieki temu uzy¬ skuje sie równiez dokladne wyprostowanie materjalu. Belki naciskowe sa to wogóle przyrzady proste i teinie, które mozna rów¬ niez w sposób latwy i tani ustawic na ma¬ szynie. Dzieki temu zmniejsza sie koszt zestawienia przyrzadu do prostowania.Male odstepy pomiedzy progami nacisko- wemi umozliwiaja prostowanie szybsze, niz w znanych maszynach. Straty na tarcie w maszynie wedlug wynalazku nie daja sie tak odczuwac, jak np. w walcarkach. Sto¬ pien dokladnosci wyprostowania materja¬ lu zalezy od liczby progów naciskowych.Jednakze jeden walec dodatkowy powo¬ duje znaczne zwiekszenie kosztu walcar¬ ki, natomiast koszt dodatkowego progu naciskowego jest nieznaczny. W przyrza¬ dzie wedlug wynalazku zmienna wielkosc nacisku na mater jal prostowany nie wply¬ wa! zupelnie na sprezynowanie, tak ze pro¬ stowanie odbywa sie bez zarzutu. W zna' nych dotychczas walcarkach prostowni¬ czych odstep pomiedzy osiami walców jest staly, tak ze scisle biorac, mozna prosto¬ wac tylko blache o grubosci, odpowiada¬ jacej rozstawieniu walców. Natomiast w maszynie wedlug wynalazku przy normal¬ nych odstepach progów naciskowych moz¬ na prostowac grube blachy o normalnej szerokosci, przy wiekszych zas odstepach progów — blachy grubsze niz normalne, jednak wezsze, a przy mniejszych odste¬ pach — szersze niz normalne blachy cien¬ kie, przyczem nie przekracza sie dopu¬ szczalnego najwiekszego obciazenia danej maszyny.Wedlug innej cechy znamiennej wyna¬ lazku, zaleznie od rodzaju i wlasciwosci materjalu prostowanego, mozna ustawic wyzej lub nizej od reszty progów nacisko¬ wych jeden lub wieksza liczbe progów, najlepiej takich, które znajduja sie w srod¬ ku dolnego lub górnego zespolu. Dzieki temu jeszcze bardziej polepsza sie wynik prostowania oraz staje sie mozliwe prosto¬ wanie materjalu z obydwóch stron.W maszynie wedlug wynalazku mozna ustawic progi naciskowe ich osiami podluz- nemi ukosnie do kierunku ruchu materja¬ lu walcowanego, a to w tym celu, aby moz¬ na bylo prostowac materjal walcowany równiez wzdluz przekatnej, wprowadzajac go w sposób zwykly do maszyny.W porównaniu ze znanemi maszynami do prostowania maszyna wedlug wynalaz¬ ku posiada równiez te zalete ze mozna na niej prostowac w obydwu kierunkach pla¬ skie, ewentualnie nawet profilowane, przy¬ ciete nozycami, waskie paski blachy o ksztalcie sierpowatym. Jest to mozliwe dzieki temu, ze wedlug wynalazku jeden zespól progów naciskowych, najlepiej dol¬ ny, mozna ustawic w plaszczyznie nachy¬ lonej do plaszczyzny drugiego zespolu.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania urzadzenia wedlug wyna- — 3 —lazku, przyczem fig, la — 5b uwidocznia¬ ja poszczególne stad ja prostowania blachy, a mianowicie przed i po kazdorazowym procesie prostowania.Na suporcie /, wykonywajacym ruch posuwisto zwrotny, osadzone sa w szeregu obok siebie w jednakowych odstepach pro¬ gi naciskowe 2. Odstepy te ustala oraz na¬ stawia wrzeciono 3, jednak tak, ze sa one stale równe sobie. Na nieruchomym stole 4 urzadzenia umocowane sa takie same pro¬ gi naciskowe 5 w ten sposób, ze znajduja sie one na srodku wolnych przestrzeni, mieszczacych sie pomiedzy górnemi proga¬ mi naciskowemi 2. Odstepy pomiedzy nie¬ mi sa równiez jednakowe, przyczem wrze¬ ciono 6 ustala odstepy te oraz zwieksza lub zmniejsza je, nie zmieniajac przytem ich wzajemnego stosunku. Progi naciskowe 2 zespolu górnego oraz progi 5 zespolu dol¬ nego sa wykonane jako waskie belki po¬ dluzne. Belki te sa ulozone poprzecznie do kierunku ruchu materjalu prostowane¬ go 7.Prostowany materjal, w uwidocznio¬ nym na rysunku przykladzie wykonania blachy 7, wprowadza sie pomiedzy oby¬ dwa zespoly progów naciskowych 2 i 5 i w dowolny sposób przesuwa skokami o po¬ lowe podzialki w kierunku strzalki pod¬ czas skoku wgóre suportu 1. Kazdorazo¬ wy przesuw mozna uskutecznic recznie lub tez maszynowa przy pomocy jakiegokol¬ wiek przyrzadu transportowego.Polozenie suportu 1 nad stolem maszy¬ ny mozna nastawiac zaleznie od zmiennej grubosci prostowanego materjalu.Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy.Suport 1 z progami naciskowemi 2 wy¬ konywa ruch posuwisto zwrotny w kierun¬ ku pionowym. Blache 7 (lub zelazo profi¬ lowe) wsuwa sie do urzadzenia od strony lewej w kierunku strzalki. Podczas skoku wdól suportu / nieruchomy materjal wal¬ cowany znajdujacy sie pomiedzy progami naciskowemi ulega stopniowemu Wypro*- stowaniu, jak to uwidoczniaja rysunki po¬ szczególnych faz pracy. W celu uzyskania lepszego wyniku pracy prostowania za¬ leznie od grubosci materjalu prostowane- gd mozna nastawic jeden lub wieksza licz¬ be prpgpw naciskowych dolnego lub gór¬ nego zespolu wyzej lub nizej niz progi po¬ zostale. Mozna to osiagnac dowolnemi srodkami, np. przy pomocy podkladek lub przez nastawienie mechaniczne.Podczas skoku wgóre suportu 1 mate¬ rjal prostowany wsuwa sie do urzadzenia na pewna odleglosc, tak ze podczas nastep¬ nego skoku roboczego dalsza czesc mate¬ rjalu prostowanego wchodzi w zakres dzialania progów naciskowych.Zaleznie od dlugosci i grubosci materja¬ lu prostowanego, odstepy pomiedzy po- szczególnemi progami obydwu zespolów nastawia sie przy pomocy wrzecion 3 i llt nie zmieniajac przytem stalego wzajemne¬ go stosunku wzgledem siebie tych odste¬ pów. Równiez wzajemne odstepy obydwu zespolów progów naciskowych odpowiednio sie ustala przez nastawienie pionowego po¬ lozenia suportu 1.Aby umozliwic prostowanie materjalu ukosnie do kierunku walcowania oraz wy¬ zyskac calkowita szerokosc maszyny, moz¬ na progi naciskowe obydwu suportów usta¬ wic ukosnie do kierunku ruchu materjalu prostowanego, przyczem dalej rozciagaja sie one na calej dlugosci maszyny.W celu wyprostowania przycietych no¬ zycami, dlugich, plaskich pasków blachy o ksztalcie sierpowatyim, ustawia sie pro¬ gi naciskowe jednego z zespolów, najle¬ piej zespolu dolnego, w plaszczyznie, na¬ chylonej do plaszczyzny zespolu przeciw¬ leglego tak, aby progi jednego zespolu by¬ ly nachylone pod pewnym katem do pro¬ gów drugiego zespolu. Plasko lezacy ma¬ terial wprowadza sie do maszyny tak, ze nachylone wzgledem siebie progi prostow¬ nicze silniej naciskaja strone wklesla ma- — 4 —terjalu anizeli strone wypukla. Dzieki te¬ mu wlókna strony wkleslej ulegaja rozcia¬ gnieciu, tak ze materjal jest równoczesnie prostowany w kierunku swej grubosci o- raz szerokosci.Zaleznie od wlasciwosci materjalu pro¬ stowanego mozna w górnym ltdb dolnym zespole ulozyc wiecej progów nacisko¬ wych niz w zespole przeciwleglym. W za¬ znaczonym na rysunku przykladzie wyko¬ nania np. mozna ulozyc cztery progi w gór¬ nym, a trzy progi w dolnym zespole za¬ miast trzech w górnym a czterech w dol¬ nym, a wiec np. tak, aby zaznaczony na rysunku suport / byl unieruchomiony, na¬ tomiast stól 4 wykonywal ruchy posuwi¬ sto zwrotne.Wreszcie materjal prostowany mozna wprowadzac do urzadzenia zarówno od strony lewej, jak i prawej. PL