Niniejszy wynalazek dotyczy suwa¬ ków do obliczania procentów, szczegól¬ nie dogodnych w wypadkach, gdy trze¬ ba obliczac w wiekszej ilosci procenty przy pewnej stopie procentowej i za okresy czasu zmieniajace sie tylko raz na dzien lub co kilka dni. Wypadek podobny zachodzi przy obliczaniu pro¬ centów od wkladów i zwrotach w ka¬ sach oszczednosci, a równiez przy obli¬ czaniu rat splaty pozyczek hypótecznych.Wynalazek stosuje w sposób juz znany pewna ilosc klawiszów suwnych, odpowiadajacych cyfrom sum kapitalu, umieszczonych w skrzynce i zaopatrzo¬ nych w odpowiednie liczby procentowe.Gdy jednak odnosne mechanizmy w zna¬ nych przyrzadach tego rodzaju sa wzgled¬ nie skomplikowane, ze wzgledu na za¬ stawanie przesuwnych klawiszów do róz¬ nych stóp procentowych i róznych okre¬ sów oprocentowania, suwak stanowiacy przedmiot niniejszego wynalazku, dopi¬ na celu w sposób nader prosty przez zaopatrzenie klawisza na powierzchni zewnetrznej w pasek, dajacy sie latwo wyjmowac i wprawiac (a wskutek tego latwo wymieniac), na którym znajduja sie liczby, odpowiadajace pewnej okre¬ slonej stopie procentowej i okreslone¬ mu okresowi oprocentowania, dla wszyst¬ kich cyfr odnosnej wartosci miejsca.Poniewaz pasek spoczywa w wyzlobie¬ niu na stronie górnej klawisza, jest wiec zabezpieczony od przesuniecia bez za¬ dnego specjalnego umocowania, które- by szkodzilo szybkosci wymiany.Do kazdego suwaka stosowana bywa jedna lub kilka skrzynek, w których sa umieszczone rozbite na przedzialki, we-dlug stopy procentowej i okresu opro¬ centowania, paski procentowe do umie¬ szczania na klawiszach. Paski te sa po¬ laczone razem zapomoca elastycznych wsteg, sznurów lub t. p. i daja sie wy¬ suwac.Na rysunku przedstawiona jest jedna z form wykonania wynalazku,' a miano¬ wicie fig. 1 wyobraza suwak w widoku w kierunku strzalki A na fig. 2, fig. 2— przekrój wzdluz linji By Cna. fig. 1, fig. 3— jeden klawisz suwaka w widoku zboku, a fig. 4 i 5 w przekrojach poziomym i pio¬ nowym—skrzyneczke, sluzaca do prze¬ chowywania pasków procentowych.W skrzynce 1 (fig. 1 i 2) sa utwo¬ rzone zapomoca listew 2 prowadnice dla klawiszów (plytek) 3, dajacych sie prze¬ suwac podluznie. Skrzynka 1 jest mniej wiecej dwa razy dluzsza od klawiszów 3, tak, iz kazda czesc tychze moze byc prze¬ sunieta pod otwór lub okienko 4 w po¬ krywie skrzynki 1. Plytki 3 sa zaopa¬ trzone na stronie górnej w wyzlobienie, sluzace do umieszczenia paska papiero¬ wego 5 (fig. 3), na którym sa odbite liczby procentowe. W jeden koniec plytek 3 sa wsrubowane kolki lub raczki 6, które wy¬ staja przez szczeliny podluzne 7 w po¬ krywie skrzynki i, siegajace z jednej strony wyzlobien az do czolowego konca skrzynki, zamknietej zapomoca przysru¬ bowanej plyty czolowej 8. Na pokrywie skrzynki sa umieszczone wzdluz szcze¬ lin 7 podzialki w równych odleglosciach, jak i liczby procentowe na pasku 5 ze znakami 1—9. Na stronie dolnej sztabek3 znajduja sie na odleglosci, odpowiada¬ jacej odleglosci kresek podzialek na po¬ krywie skrzynki, wydrazenia 9, w które wchodza kule ii, umieszczone w dnie skrzynki i przeciskane ustawicznie do klawiszów 3 sprezynami 10, dzieki czemu usunieta jest moznosc przypadkowego przesuniecia suwaka wskutek wstrzasnien lub t.p. i umozliwiane jest dokladne na¬ stawienie dodawanych liczb procento¬ wych.Paski 5 sa przechowywane w jednem lub w kilku pudelkach 12 (fig. 4 i 5) w ten sposób, ze pewna ilosc paczek takich pasków, z których kazdy zawiera liczby procentowe dla«pewnej okreslonej stopy lub dla pewnego okresu oprocentowania, jest przytrzymywana w jednej z prze¬ dzialek skrzynki 12 zapomoca elastycz¬ nego sznura 13. Poszczególne przedzialki najpraktyczniej jest utworzyc z dajacych sie wyciagac pudelek tekturowych 14, z umieszczonemi na nich paczkami pa¬ sków, z których kazda daje sie wysuwac, lecz jest przytrzymywana zapomoca wstegi gumowej 13, wiazacej z soba pudelka.Dla ulatwienia manipulacji i odczyty¬ wania, dno skrzynki 1 jest zaopatrzone w podstawki 15 (fig. 2), utrzymujace po¬ wierzchnie suwaka na podlozu poziomem, w pozycji pochylej.Do objasnienia wybrano oprocento¬ wanie co 15 dni, jak to przyjeto w wielu kasach oszczednosci. Paski z odpowied- niemi liczbami procentów sa ulozone po 5 dla dziesiatków tysiecy, tysiecy, setek, dziesiatków i jednostek na okres 15-dnio- wy na pierwszych-czterech przedzialkach pudelka na paski procentowe dla 474%? i utrzymywane zapomoca wstegi gumo¬ wej. Paski procentowe leza odwrotna strona do góry i sa zaopatrzone w liczbe dni oprocentowania. Dolne dwa prze¬ dzialy zawieraja paski liczbowe do okre¬ slenia rat splaty dla pozyczek hypotecz- nych, a przytem dobrze jest pozostawic jeden przedzial na oprocentowanie zgóry i jeden na oprocentowanie zdolu. Od¬ nosna .stopa procentowa pozyczki jest odbita na stronie odwrotnej pasków liczbowych.Dla wkladów np. od 1 do 15 sierpnia przypadaloby do konca roku 135 dni oprocentowania. — 2 —Najpierw nalezy odsrubowac plytke czolowa 8 suwaka do obliczania procentu i przesunac klawisze 3 calkowicie na pra¬ wo zapomoca raczek 6. Nastepnie odsru- bowuje sie raczki i mozna wtedy zapo¬ moca lekkiego nacisku jednym palcem lewej reki przez szczeliny 7, przesuwac klawisze dalej na prawo. (Zupelne wy¬ suniecie ich nie jest konieczne). Na¬ stepnie wyjmuje sie z pudelka na paski procentowe te paski, które odpowiadaja terminowi od 15.VIII czyli 135 dniom i umieszcza je na plytkach 3 w ten spo¬ sób, ze liczby sa ulozone w miare wy¬ sokosci ich od plytki 3a do plytki 3ey tak, iz na 3a znajduja sie liczby procentu dziesiatków, tysiecy, na 3b—liczby ty¬ siecy, na 3c — liczby setek, na 3d—licz¬ by dziesiatków, na 3e — liczby jednostek.Nastepnie nalezy klawisze 3 wraz z pa¬ skiem 5 wsunac calkowicie napowrót i znowu nasrubowac raczki, a równiez i plytke czolowa 8, poczem suwak go¬ tów jest do uzytku.Zasadnicza pozycja suwaka jest ze¬ rowa t. j. gdy wszystkie raczki 6 stoja w linji podzialki 0, na prawej stronie górnej suwaka.Jezeli trzeba okreslic procent od wkladu np. 45788.80 mk., suwak 3a (dla dziesiatków tysiecy) zostaje przesta¬ wiony, wzgl. przesuniety napodzialke 4, suwak 3b (dla tysiecy)—.napodzialke 5, 3c (dla setek) — napodzialke 7, suwak 3d (dla dziesiatków) — na 8, 3e (dla jedno¬ stek) — na 9 (80 f. dla zaokraglenia zo¬ staja przyjete za 1 mk.).Po dodaniu liczb pokazujacych sie w otworach 4, otrzymujemy liczbe 729,75 mk., co odpowiada 474% od 45789 mk. za 135 dni, t. j. od 15 sierpnia.Na paskach procentowych sa oddzie¬ lone zapomoca linji czerwonej ulamki dziesietne i dla dokladnosci podane sa równiez trzecie znaki dziesietne, które moga byc liczone razem, lub sluzyc do korekty.Tak wiec procenty bez dalszego obli- czaaia moga byc zapisane na rachunek i mozna jednem spojrzeniem na pozycje raczek przekonac sie, czy oprocento¬ wana liczba jest nastawiona wlasciwie.Poniewaz dla wyplat w czasie od 1—15.VIII oblicza sie 150 dni (od LVIII)od przepisanych procentów rocznych, nalezy uzyc drugiego suwaka, w którym sa umieszczone paski procentowe na 150 dni tak, iz dla wplat i dla wyplat stoso¬ wane beda dwa suwaki do obliczania procentu. Dn. 15.VIII dla wkladów beda umieszczone paski procentowe na 120 dni (oprocentowanie od l.IX), a dla wy¬ plat beda sluzyly paski na 135 dni (od 15.VIII).Naturalnie suwak do obliczania pro¬ centu nadaje sie równiez do obliczania procentu dziennego, jak wogóle do wszelkiego dowolnego sposobu opro¬ centowania i wszelkiej stopy procento¬ wej. Przy oprocentowywaniu dziennem wymiana pasków procentowych odbywa sie co dzien, co wymaga bardzo malo czasu. Do oprocentowywania dziennego pudelko z paskami procentowemi jest odpowiednio wieksze (5 pasków procen¬ towych w paczkach po 18 na 20 karto¬ nach na 360 dni).Dla obliczania pólrocznych rat splaty pozyczek hypotecznych umieszczamy w suwaku do obliczania procentu paski, odpowiadajace oprocentowaniu, a mia¬ nowicie dla oprocentowania zgóry paski z przedzialu piatego, a przy oprocento-. wywaniu zdolu — paski z przedzialu szó¬ stego. W otworach 4 zjawiaja sie wtedy po kolei liczby setek, dziesiatków, jedno¬ stek, dziesietnych, setnych, t. j. dla trzy¬ cyfrowych rat, co wystarcza w wiekszo¬ sci wypadków. Ewentualnie mozna jesz¬ cze dolaczyc szósty klawisz suwny, je¬ zeli sa obliczane .raty splat czterocyfro- — 3 —we. Czesci dziesiate i setne musza byc przy ratach splat obliczane dla scislosci.Np. ostatnia rata splaty przy 474% oprocentowania zgóry byla mk. 417.51.Klawisz 3a zostaje nastawiony na po- dzialke 4} 3b na 1, 3c na 7, 3d na 5, 3e na 1. Liczby ukazujace sie w otworach 4 daja sume 426.57 mk. Trzeci znak dziesietny zostaje równiez obliczony i ewentualnie uzyty do korekty.Proces przy obliczaniu rat amortyza¬ cyjnych z oprocentowaniem zdolu jest analogiczny z ta tylko róznica, ze uzy¬ wane sa do tego paski z szóstego prze¬ dzialu, a mozna równiez i tu poslugiwac sie oddzielnemi dwoma suwakami dla procentów zgóry i zdolu. W obu wypad¬ kach odjecie rat'splat od rocznego pro¬ centu daje procent dla pozostalego ka¬ pitalu, np. przy pozyczce 100000 mk. przy 41/47o zgóry, pólroczna rata wynosi 2500 mk., 2500—426,57 równa sie 2073,43 mk. procentu.Paski mozna równiez wykonac dla wszelkiej stopy procentowej; równiez dla rat kwartalnych.Oprócz powyzszego zastosowania suwak nadaje sie równiez do obliczania towarów i premji.Obok zaoszczedzenia czasu i pracy umyslowej suwak wedlug niniejszego wynalazku wyróznia sie szczególniejsza prostota budowy i manipulacji. PL