Pompy wirnikowe przy nieznacznej wy¬ sokosci tloczenia zuzywaja bardzo malo e- nergji, o ile osadzenie walu wewnatrz pom¬ py jest zupelnie prawidlowe, to znaczy o ile obydwa lozyska walu oraz dlawnica znajduja sie stale na jednej osi* Jezeli jednak chodzi o tloczenie wody, której temperatura zmienia sie, jak np. w urzadzeniach do ogrzewania centralnego, to zmieniaja sie równiez dlugosci przewo¬ dów rurowych, przylaczonych do krócców ssawnych i tlocznych, gdyz staja sie one dluzsze, gdy temperatura wody wzrasta, i krótsze, gdy temperatura wody spada. Po¬ niewaz przewody sa polaczone zapomoca kolnierzy sztywno z kadlubem pompy, przeto wytwarzaja one znaczne sily tnace i rozciagajace, wobec czego kadlub ten jest narazony na dzialanie wiekszych sil ze¬ wnetrznych. Naogól znana jest rzecza, ze moze zdarzyc sie przytem urwanie kolnie¬ rzy laczacych lub calych krócców. Kadlub pompy, poddajac sie nieco tym napreze¬ niom, odksztalca sie i wówczas zachodzi przemieszczenie wzajemnych polozen lo¬ zysk i wydrazen na wal wewnatrz pompy.Wal wtedy obraca sie z trudem, zaciska sie i silnik jest przeciazony. Takie przemie¬ szczenie wydrazen na wal wzgledem sie¬ bie wewnatrz pompy uwydatnia sie szcze¬ gólnie w osadzonych w ksztaltkach pom¬ pach, których oslona musi skladac sie z dwóch czesci i których uszczelnienie jest podatne.Próba itóiiftiecia tej v \ bodna zawieszenie wirnika t osadzenie wa- %, ^ | lu&tf |dlugieii l#zyskul daje dobre wyniki , tyjko^w maiych ponlpach l w pompach o jednym 4ylko stopniu tloczenia. W pom¬ pach wielostopniowych konstrukcja ta nie jest wykonalna, a: w wiekszych ponlpach wal i „wirnik drgaja tak, ze nie mozna uzy¬ skac dziaftinia pompy bez halasu.W pompie dotychczasowej konstrukcji, osadzonej w ksztaltce, wirnik mozna wy¬ jac tylko whok, gdy pompa jest prtyinoco- wana do przewodu rurowego kolnierzem kadluba. W razie jakiegokolwiek uszkodze* nia, wymagajacego wyjecia lub sprawdze¬ ni wirnika, trzeba odlaczac pompe od sie¬ ci przewodów i dopiero wtedy mozna wy¬ jac wirnik wraz z walem z krócca ssawne¬ go lub tlocznego pompy od strony, odwró¬ conej od silnika, zaleznie od kierunku tlo* czenia. Jest to wielka wada tej pompy.Lopatki prowadnicze, odlane jako ca¬ losc z kadlubem pompy lub osadzone w nim, nie pozwalaja aa dowolne zastosowa¬ nie tej pompy do tloczenia w obydwóch kierunkach przeplywu.Inna wade takiej pompy stanowi, ze za- pomoca metalu jest ona polaczona z siecia przewodów, wskutek czego szmery, po¬ wstajace w pompie i silniku, przenosza sie aapocuoca tego metalu na siec rur i do po¬ mieszczen ogrzewanych, w których szmery te daja ma odczuwac jako bardzo nieprzy¬ jemny halas.O ile pompa jest osadzona w przewo¬ dzie bocznym wzgledem przewodu glówne* go, to tr&eba umiescic w przewodzie glów¬ nym przepustnice. Przewód ssawny i prze¬ wód tloczny pompy sa xaopatrzome naj¬ czesciej w szczelne Basuwy, aby mozna by¬ lo zdjac pompe bez koniecznosci spuszcza¬ nia wody z urzadzenia ogrzewajacego. Je¬ zeli jedna z tych zasuw (lub tez obydwie) zostanie zamknieta, gdy i przepustnica jest zamknieta, to krazenie wody nie istnie¬ je, nastepuje przegrzanie goracej wody i tworzenie sie pary w kotle, tak iz zacho¬ dzi niebezpieczenstwo co najmniej uszko¬ dzenia kotla.Przedmiot wynalazku niniejszego usu¬ wa powyzsze wady przez uksztaltowanie i osadzenie w prosty sposób pompy oraz jej narzadów przelaczajacych, W tym celu taka pompa wirnikowa jest osadzana w wewnetrznym, nienarazonym na naprezenia kadlubie walcowym, przy- czem kadlub ten jest umieszczany w trój¬ niku (z moznoscia latwej wymiany) za po¬ srednictwem odpowiedniej izolacji przy u- niknieciu wszelkiego styku metalowego miedzy wirnikiem wewnetrznym i ze¬ wnetrzna oslona pompy o postaci trójnika.Wszelkie sily, odksztalcajace zewnetrzny kadlub pompy (naprezenia rozciagajace i tnace w przewodach przylaczonych, podle¬ gajacych zmianom dlugosci), nie moga od¬ dzialywac na znajdujaca sie wewnatrz wrazliwa pompe i osadzenie jej walu, a przenoszenie szmerów pompy na siec ru¬ rowa zostaje powstrzymane. Pompe mozna równiez wyjac, a kadlub mozna zamknac krazkiem, poczem ogrzewanie centralne mozna znowu uruchomic bez pompy.Pomiedzy cylindrem pompy i trójni¬ kiem znajduje sie komora pierscieniowa, która jest polaczona poprzez wydrazenie z trójnikiem w miejscu, w którem panuje jak najmniejsze cisnienie wody, gdy pompa jest w ruchu. Dzieki temu osiaga sie silne smarowanie woda wszystkich lozysk walu pompy.Przy wlaczaniu pompy w przewód bocz¬ ny wzgledem przewodu glównego latwo wymienny kadlub pompy wstawia sie w ksztaltke w ten sposób, ze wszystkie nie¬ zbedne przewody rurowe, narzady przela¬ czajace, narzady odlaczajace i sama pom¬ pe laczy sie tak, ze pozostaje zawsze swo¬ bodny przeplyw wody. Przepustnica w przewodzie glównym jest polaczona z wy¬ lacznikiem silnika pompy tak, ii bledne nastawienie jest uniemozliwione, - 2 -Przedmiot wynalazku uwidoczniono na rysunku tytulem przykladu. Fig. 1 przed¬ stawia podluzny przekrój pompy, fig. 2— pompe, umieszczona w ksztaltce.Pompa jest wstawiona w odpowiednio uksztaltowana czesc, np. w trójnik 2, wla¬ czony w siec rurowa. W trójniku 2 osadzo¬ ny i uszczelniony jest kadlub 3 z nadle- wem. W kadlubie 3 pompy o dwóch stop¬ niach cisnienia umieszczone sa lopatki kie¬ runkowe 4 oraz wirniki 5.Naprezenia zewnetrzne, powodujace odksztalcenia trójnika, nie moga wywo¬ lac szkodliwych odksztalcen kadluba 3, który nie styka sie z trójnikiem, a miekkie uszczelki gumowe 13 nie moga przekazy¬ wac zadnych sil odksztalcajacych.Przy uszkodzeniach pompy lub przy koniecznych zmianach lopatek w kierow¬ nicy (w celu zwiekszenia wydajnosci i wy¬ sokosci tloczenia, np. po rozszerzeniu o- grzewania centralnego) kadlub wewnetrz¬ ny 3 moze byc wyjety wraz zi pompa i wy¬ slany do zamiany. Otwarty trójnik 2 moz¬ na latwo zamknac blaszanym krazkiem, który wszedzie moze byc wykonany z la¬ twoscia.Tego rodzaju zespól umozliwia wlacze¬ nie w siec rurowa najpierw tylko trójnika 2, sama zas pompa wraz z silnikiem moze byc dostarczona pózniej. Dostarczenie naj¬ pierw trójnika jest czesto bardzo pozadane i korzystne, nie wstrzymuje bowiem prac przez oczekiwanie na dostawe silnika. Cze¬ sto budynek oraz pomieszczenie podczas budowy ogrzewania centralnego znajduja sie jeszcze w takim stanie, ze ustawienie silnika nie jest pozadane, zatem i pod tym wzgledem pózniejsze ustawienie pompy i silnika jest równiez korzystne.Lopatki kierownicze 4 w kadlubie 3 sa osadzane oddzielnie i przedzielane pier¬ scieniami, które utrzymuja miedzy lopat¬ kami odleglosci stale; lopatki moga byc ustawiane w kolejnosci dowolnej, zaleznie od zadanego kierunku tloczenia, który mo¬ ze byt zmieniony pózniej. Konstrukcja ta znacznie upraszcza wykonanie lozyska- Wal w lozyskach kierownic 4 smaruje sie przy pomocy wody. Miedzy scianka trójmika 2 i scianka kadluba 3 znajduje sie komora pierscieniowa 7. Jest ona polaczo¬ na otworem 8 z kolanem trójnika 2 w ta- kiem miejscu, w jakiem podczas pracy pompy powstaje cisnienie najmniejsze.Róznica cisnien jest tu wyzyskana do sma¬ rowania lozysk walu. Oddzielne lozyska kierownic 4 sa polaczone z komora 7 za- pomoca kanalów 9, utworzonych z rurek miedzianych, zalanych w odlewie glino¬ wym przy wykonywaniu kierownic 4.Wskutek róznicy cisnien w tych miejscach musi stale przeplywac woda, co ma bardzo duze znaczenie pod wzgledem trwalosci u- rzadzenia.W celu osiagniecia równomiernego do¬ plywu wody do lopatek w trójniku 2 odla¬ na jest przegroda 10, która powieksza sprawnosc hydrauliczna.Do kolnierza 12, izolujacego akustycz¬ nie, przysrubowany jest silnik lub tez lo¬ zysko kola linowego, przyczem nakretki wzglednie podkladki oraz sruby sa równiez odizolowane akustycznie od kadluba pom¬ py. Wkladka, izolujaca kolnierz 12 od kolnierza silnika, jako wkladka jednocze¬ snie centrujaca, jest osadzona w rowkach z obu stron. Waly silnika i pompy sa po¬ laczone ze soba zapomoca sprzegla, które moze pracowac na sciskanie i rozciaganie; polówki tego sprzegla sa od siebie oddzie¬ lone zapomoca izolujacej akustycznie wkladki.Kadlub 3 ze znajdujacemi sie w nim o- raz przylaczonemi do niego czesciami jest zupelnie odizolowany od trójnika 2 i sieci rur zapomoca wkladek 13, 14, 15, wyko¬ nanych np. z gumy. Sruby i nakretki sa równiez odizolowane zapomoca wkladeAt, tak ze miedzy kadlubem 3 i trójnikiem 2 niema zadnego styku metalowego, wskutek czego szmery silnika i pompy nie sa prze- — 3 —noszone na siec rur, a zatem niema po¬ trzeby wlaczania oddzielnego tlumika w postaci np. weza gumowego.Na fig. 2 pompa z czesciami dodatko- wemi jest umieszczona w odgalezieniu glównego przewodu urzadzenia do ogrze¬ wania centralnego, przyczemi w przewo¬ dzie glównym 16 nalezy umiescic prze- pustnice 17. Ksztaltka rurowa jest wyko¬ nana w ten sposób, ze od przewodu glów¬ nego 16 odgalezione sa kanaly 18 i 19, skierowane do przestrzeni 20, w której o- sadzona jest pompa, izolowana akustycznie sposobem, wzmiankowanym wyzej. Kana¬ ly 18 i 19 laczy kanal 21, przyczem w miej¬ scach przeciecia sie tych kanalów przewi¬ dziane sa kurki trój drogowe 22 i 23, które sa ze soba sprzezone w ten sposób, ze przy pokrecaniu jednego z nich drugi odlacza równa czesc kanalu, zatem oba odlaczaja albo pompe 20, albo kanal 21. W ten spo¬ sób goraca woda zawsze moze plynac ka¬ nalem 21, nawet wówczas, gdy pompa 20 jest wylaczona a przepustnica 17 jest za¬ mknieta, przyczem tworzenie sie pary w kotle i niebezpieczenstwo, stad powstajace, sa zupelnie usuniete.Przepustnica 17 jest sprzezona z wy¬ lacznikiem elektrycznym 24 silnika pompy zapomoca drazka 25, wskutek czego wszel¬ kie inne srodki zabezpieczajace staja sie zbyteczne. Podczas pracy pompy przepust¬ nica 17 jest zamknieta. Skoro tylko otwo¬ rzy sie przepustnice 17, to jednoczesnie za¬ trzyma sie pompa. PL