Jak wiadomo, w pojazdach gasienico¬ wych korzystnie jest, gdy mozliwie naj¬ wieksza czesc gasienicy lezy na ziemi. W znanych pojazdach rozklad obciazenia na czesc gasienicy, stykajaca sie z ziemia, jest niezmienny, wobec czego np. na bardzo ostrych zakretach cala ta czesc gasienicy przesuwa sie ruchem bocznym po ziemi.Przesuwanie sie takie jest bardzo nieko¬ rzystne, szczególnie na koncach gasieni¬ cy' sdyz powoduje zarywanie sie gasienicy w ziemie, przez co zarówno mechanizm, jak i gasienica podlegaja nienormalnym na¬ prezeniom.Nalezy zauwazyc, ze na zakretach o bardzo malym promieniu na najwieksze obciazenia jest narazona przedewszyst- kiem gasienica wewnetrzna w stosunku do zakretu, podczas gdy zewnetrzna, posuwa¬ jaca pojazd, opisuje kolo o wiekszej sred¬ nicy niz wewnetrzna, trze sie o ziemie ru¬ chem toczenia sie, co jest mniej szkodli¬ we niz gwaltowne zarywanie sie gasienicy wewnetrznej.Wynalazek niniejszy zapobiega powyz¬ szej niedogodnosci przez wyzyskanie nie¬ wielkiej czesci mocy napedowej pojazdu do zmiany rozkladu obciazenia na gasienicy w zaleznosci od potrzeby.Wedlug wynalazku mozna stosowac w tym celu wszelkie mechanizmy znane w róznych galeziach przemyslu. Takiemi me¬ chanizmami moga byc mechanizmy pneu¬ matyczne, hydrauliczne, mechaniczne, e- lektromechaniczne, elektryczne i t. d.Ponizej opisano system pneumatycznySystónk hwchkhiomy, jw^Iug których kazdy fachowiec bedzie w stanie przysto¬ sowac Którykolwiek z systemów zifenych do potrzeb wedlug wynatazku.Na zalaczonym rysunku ftg. 1 przedsta¬ wia schematycznie w widoku zboku pojazd gasienicowy wraz z urzadzeniem pneuma- tycznem, fig. 2 — widok zgóry, odpowia¬ dajacy fig. 1, fig. 3 — przekrój szczególu wózka nosnego w zwiekszonej podzialem, fig. 4 — widok zboku pojazdu z urzadze¬ niem mechanicznem wfedTujJ wynalazku, fig. 5 — widok zgóry, odpowiadajacy fig- 4.Tasma gasienicowa pojazdu wedlug fig. 1 — 3 jest wsparta na trzech zespolach ftStek p^fitórowych i jest napedzana w da¬ nym przypadku w zwykly sposób silnikiem /, którego ruch jest przenoszony na skrzyn¬ ke biegów 2 oraz wal poprzeczny 3 (fig. 1 i 2).Sprezarka powietrzna 4, która moze byc napedzana bezposrednio silnikiem albo tez jakakolwiek czescia urzadzenia napedowe¬ go, wtlacza sprezone powietrze przez prze¬ wód 5 do zbiornika zapasowego 6 i dwóch zaworów rozrzadczych 7 i 8, polaczonych ze srodkowym wózkiem nosnym kazdej ta¬ smy gasienicowej zapomoca przewodów 9 i 10 (fig. 2). Zawory 7 i 8 sa rozrzadzane za¬ pomoca ramienia 11, które jest umocowane na drazku kierowniczym 12 pojazdu (fig. 1 i 2). Kólka 13 srodkowego wózka nosnego (fig. 1, Z i 3) sa polaczone parami zapomo¬ ca wahacza 14, który jest polaczony prze¬ gubem 15 z dolna czescia tloczyska 16 {fig. 3») o prostokatnym przekroju, które pod¬ trzymuje u góry tlok lub membrane 17 (fig. 3). Tlok ten moze przesuwac sie w cy¬ lindrze 18, który jest przymocowany sztyw¬ no do ramy podwozia zapomoca kolnie¬ rzy 19.Pomiedzy tlokiem 17 i pokrywa 20 cy¬ lindra 18 jest umieszczona sprezyna naci¬ skowa 21.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy. Chcac zmienic kierunek jazdy, kie¬ rowca uruchomia kierownice 12, która zmie¬ nia kierunek pojazdu. Kierownica urucho¬ mia podczas swego ruchu ramie 11, które, opierajac sie o jeden z zaworów 7 lub 8, w zaleznosci od tego, czy pojazd skreca w prawo, czy w lewo, wpuszcza powietrze sprezone do srodkowego wózka nosnego z odipowiedniej strony.Powietrze sprezone, wchodzac do cy¬ lindra 18, cisnie na tlok 17 i wskutek tego podnosi pojazd z odpowiedniej strony na jednym tylko wózku nosnym w zaleznosci od wielkosci suwu tloka w cylindrze.Wtedy cala gasienica z danej strony o- piera sie na ziemi bardzo niewielka po¬ wierzchnia wpoblizu srodka ciezkosci po¬ jazdu. Inne czesci gasienicy sa uniesione nad ziemia i nie stawiaja zadnego oporu w przesuwaniu pojazdu wbok, który moze wo¬ bec tego jakgdyby obracac sie na srodko¬ wej czesci gasienicy, znajdujacej sie po wewnetrznej stronie zakretu.W pojazdach o bardzo duzych rozmia¬ rach dobrze jest podniesc konce obydwóch gasienic, a nie tylko jednej, jak opisano powyzej. W tym celu wystarczy wpuscic sprezone powietrze z obydwóch stron pojazdu jednoczesnie, co nie przedstawia zadnych trudnosci, przyczem wystarczy do tego tylko jeden zawór.Oczywiscie, takie samo urzadzenie mo¬ ze byc dostosowane do wózków o wiekszej lub mniejszej liczbie kólek, kazdy cylin¬ der zas moze oddzialywac nie na pare kó¬ lek, lecz na jedno tylko albo tez na trzy, cztery i wieksza ich liczbe.Do uruchomiania kólek wspornych za¬ miast powietrza sprezonego mozna zasto¬ sowac takze wode pod cisnieniem, olej lub inna ciecz pod cisnieniem.Jak zaznaczono wyzej, rozklad obcia¬ zenia mozna osiagnac równiez przy po¬ mocy systemu mechanicznego, przedsta¬ wionego na fig 4 i 5.Wedlug fig. 4 i 5 zmiane rozkladu ob- — 2 —ciaseslia na gasienice w celu ulatwienia jazdy iia zakretach uskutecznia «ie zapo- moca drobnej czesci mocy sahriica pojazdu, przycfcem zawieszenie fest lepsze.O ile w poprzednim przypadku stosu¬ je sie plyn pod cisnieniem, to w rozpatry¬ wanym (obecnie przypadku stosuje sie przekladnie V (fig. 5), która jest uru¬ chamiana zapomoea walu napedowego i która moze byc laczona z mechanizmem do przestawiania kólek wsporaych zapo- moca sprzegla 2', uruchomianego raczka lub pedalem 3', umieszczonym wpoblizu kierownicy 17'. Sprzeglo to napedza wal .poprzeczny 4', który zapomoca odpowied¬ niej przekladni 5, zmniejszajacej szybkosc, uruchomia dzwignie 6', polaczona laczni¬ kiem T z glowica 8 drazka nastawczego.Jeden drazek nastawczy 9' jest koncem 10' osadzony na kolnierzu 11', przymoco¬ wanym do ramy podwozia pojazdu. Ko¬ niec drugiego drazka nastawczego 12' jest polaczony z wahaczem 13' srodkowego wózka wspornego.Urzadzenie to dziala w sposób naste¬ pujacy. Podczas jazdy na zakrecie urucho¬ mia sie raczke 3', która wlacza sprzeglo 2' przekladni V. Sprzeglo to uruchomia wal 4,' a kola zebate 14', osadzone na oby¬ dwóch koncach tego walu, obracaja kolo ze¬ bate 15', do którego jest przymocowana dzwignia 6'. Dzwignia ta obraca sie o pe¬ wien kat, wyprostowujac przy tern draz¬ ki 9' i 12'. Kat przesuniecia dzwigni 6' jest ograniczony zderzakiem 16', wskutek czego kat rozwarcia drazków 9' i 12' jest takze ograniczony. Przesuw mechanizmu jest obliczony tak, aby drazki nastawne 9', 12' nie mogly w zadnym razie znalezc sie na linji prostej. Przy rozwieraniu sie tych drazków staly punkt 10 drazków na- stawczych odsuwa sie od wózka wsporne¬ go, wskutek czego pojazd sie podnosi i o- piera sie wówczas tylko na wózku srod¬ kowym, co ulatwia jazde na zakrecie.Przy stosowaniu rozkladu obciazenia na wwrnetnffia cfcesc gqMfiniir,y . moamjttz podczas normalnej jazdy przeniesc to**- ciazenie prawie calkowicie im skrajne wóz¬ ki nosne, przyczem srodkowa czesc sltóy wówczas tylko jakgdyby do prowadzania gasienicy. Zawieszenie pojazdu fest wów¬ czas Lepsze wobec wlasciwego rozstawie¬ nia punktów oparcia na ziemi.Aby umozliwic zupelnie samoczynne dzialanie urzadzenia, raczka 3' do wlacza¬ nia sprzegla 2' moze byc uruchomiana przy pomocy kierownicy 17', np. za posrednic¬ twem malej dzwigni w postaci kciaka 18' (fig. 5). W ten sposób przy kazdym ruchu kierownicy nastepuje odpowiednie podnie¬ sienie pojazdu.Jak wynika z opisu i rystmfców, urza¬ dzenie wedlug wynalazku dziala w oby¬ dwóch kierunkach, to znaczy, zf z chwila ustania napedu lacznika T pojazd przyj¬ muje swe polozenie pierwotne pod wply¬ wem wlasnego ciezaru.Urzadzenie, przedstawione na rysun¬ ku schematycznie, dotyczy srodkowego wózka nosnego o dwóch kólkach, jest jed¬ nak oczywiste, ze liczba kólek ^rózka mo¬ ze byc wieksza lub mniejsza w zaleznosci od wielkosci pojazdu.Poza tern nalezy zauwazyc, ze urza¬ dzenie wedlug wynalazku moze byc uzy¬ te w sposób odmienny, np. mo^e ono nie dzialac na wózek srodkowy w celu pod¬ niesienia pojazdu, lecz moze oddzialywac na skrajne wózki nosne. W tym przypad¬ ku mechanizm bedzie podnosil wózki no¬ sne w stosunku do podwozia, a nie opu¬ szczal ich, jak w przykladach powyzszych.Jednak otrzymany wynik bedzie taki sam, poniewaz przy podniesieniu skrajnych wózków nosnych obciazenie zostaje prze¬ niesione na srodkowy wózek no^ny. PL