Niniejszy wynalazek dotyczy urzadze¬ nia do nastawiania smig, które pozwala lot¬ nikowi podczas lotu zmieniac w razie po¬ trzeby skok smig, np. w celu regulacji szyb¬ kosci smigla, nastawienia na skok biegu ja¬ lowego lub tez odwrócenia skoku smig do hamowania samolotu przy ladowaniu.W celu ulatwienia zrozumienia wyna¬ lazku na rysunkach przedstawiono dla przykladu smiglo o trzech smigach.Fig. 1 przedstawia przekrój wzdluz osi walu smigla, fig. 2 — szczegól, odpowiada¬ jacy fig. 1, w widoku zgóry, fig. 3 — prze¬ krój poprzeczny wzdluz osi Y na fig. 1, fig. 4 — wykres obliczeniowy, fig. 5 — od¬ miane piasty smigla.Na rysunku litera A oznaczono wal sil¬ nika, litera B — karter silnika, a litera C— skrzynke urzadzenia do nastawiania smig, która jest polaczona z karterem silnika za- pomoca srub 6.Wal D smigla posiada z zewnatrz zlob¬ ki d. Wal ten moze byc sprzezony bezpo¬ srednio z walem silnika lub napedzany za posrednictwem kola zebatego przekladni zmniejszajacej, nieuwidocznionej na rysun¬ ku, gdyz nie stanowi ona istoty wynalazku.Piasta E smigla posiada trzy ramiona Ev idace w kierunku promieni i podtrzymuja¬ ce trzy smigi. Piasta E smigla jest osadzona od strony silnika w lozysku F, np. kulko- wem, natomiast zprzodu jest sztywno po¬ laczona z walem smigla zapomoca plytki G i sruby zaciskowej g.Urzadzenie to pozostawia pomiedzy piasta smigla i walem srodkowa komoreE^ w której moze byc umieszczone urza¬ dzenie do nastawiania smig.Kazde "ramie E1 piasty posiada skie¬ rowany wzdluz osi rdzen srodkowy o malej srednicy ze zwojem srubowym e.W zwoju srubowym jest umieszczony od¬ powiedni gwint h nagwintowanego na¬ rzadu H sztywno polaczonego z podstawa / smigi. Polaczenie podstawy smigi z ob¬ sada jest uzupelnione czopem srodkowym /, nagwintowanym w kierunku odwrotnym, niz gwint hx podstawy smigi, co zapewnia zamocowanie podstawy smigi w obsadzie.Nalezy zauwazyc, ze sily aerodyna¬ miczne, np. sila odsrodkowa, wywierane na podstawe smigi, znajduja opór na zwo¬ ju srubowym, który pod wzgledem wytrzy¬ malosci i zuzycia stanowi duza i ciagla powierzchnie oporowa, z drugiej zas stro¬ ny niewielka srednica zwoju srubowego e ma na celu zmniejszenie do minimum mo¬ mentu sil tarcia, wynikajacych na skutek dzialania wspomnianych sil aerodynamicz¬ nych.Litera K oznaczono ramie korby, osa¬ dzonej w dolnej czesci podstawy smigi 2, przyczem calosc jest zablokowana nakret¬ ka L. Ramie korby K posiada cylindrycz¬ ny czop k, zaopatrzony w prostowód pry¬ zmatyczny M.A zatem kazda podstawa smigi posia¬ da ramie korbowe K, umieszczone w srod¬ kowej komorze E2 piasty smigla.Z drugiej strony wszystkie prostowody korbowe sa utrzymywane w dokladnem polozeniu wzajemnem zapomoca plyt o- porowych Nlt N2, polaczonych zapomoca rozporek n i sztywno polaczonych z tuleja suwakowa N. Plytka oporowa N2 jest osa¬ dzona na tulei N bez luzu, a tuleja ze swej strony moze przesuwac sie po wale D smigla, zaopatrzonym w tym celu w zlobki.Fig. 2 przedstawia w widoku zgóry skrajne polozenia, jakie moga zajac pro¬ stowody korbowe w zaleznosci od prze* suniecia tulei suwakowej, przyczem /n1 jest skrajnem polozeniem przedniem, m2— polozeniem srodkowem i m3 — skrajnem polozeniem, tylnem. Podluzne przesunie¬ cie tulei suwakowej powoduje wiec obrót o pewien kat ramion korbowych dokola osi Y smigi, przyczem wielkosc kata obrotu jest oznaczona literami m1 Y m3, oraz po¬ woduje niewielki ruch w kierunku osio¬ wym, zalezny od skoku sruby.Polozenie poczatkowe trzech prosto- wodów korbowych i nachylenie poczatko¬ we trzech smig sa jednakowe dzieki od¬ powiedniej konstrukcji, wobec czego da¬ nemu polozeniu tulei suwakowej odpowia¬ da równiez scisle okreslone polozenie korb, a wiec i okreslone polozenie trzech smig smigla.Fig. 3 przedstawia widok zprzodu tulei suwakowej N i plyty oporowej Nr Urzadzenie do napedu tulei suwakowej jest zawarte w oslonie C (fig. 1). Urzadze¬ nie to posiada tuleje O, nagwintowana z zewnatrz, z podluznemi rowkami o, w któ¬ re wchodza wystepy stalego narzadu P, tak iz gwintowana tuleja O moze przesu¬ wac sie równolegle do osi X — X, lecz nie obracac sie. Tuleja 0 pociaga za soba tu¬ leje suwakowa N, która obraca sie wraz z walem smigla, za posrednictwem podwój¬ nego kulkowego lozyska oporowego Q.Podluzne przesuniecie tulei 0 otrzy¬ muje sie za posrednictwem nakretki R, która moze tylko obracac sie, nie przesu¬ wajac sie. W tym celu nakretka ta jest o- sadzona pomiedzy kulkowemi lozyskami oporowemi S. Z drugiej strony obwód ze¬ wnetrzny nakretki R posiada uzebienie r, polaczone ze slimakiem T, zapomoca któ¬ rego nakretka e otrzymuje ruch obrotowy, a tuleja gwintowana o — ruch podluzny.Wal ze slimakiem / moze byc zatem obracany od wewnatrz albo z zewnatrz o- slony zapomoca silnika elektrycznego lub urzadzenia mechanicznego.Sily, jakie nalezy stosowac przy uru- — 2 —chomfaniu urzadzenia do obracania smig, mozna latwo obliczyc.Niech U (fig. 4) oznacza rozwiniety gwint sruby e o skoku a.Sila odsrodkowa Fc smigi, dzialajaca na gwint, jest wedlug zalozenia zaczepio¬ na w punkcie o i moze byc rozlozona na skladowa om = Fc sin a oraz skladowa tarcia Fc1 = Fc cos a tg cp, gdzie tg cp jest wspólczynnikiem tarcia. Z drugiej strony moment skrecajacy Fl daje skladowa po¬ slizgu on = Fl cos a oraz skladowa tar¬ cia Ft1 = Ft sin a tg cp.Jest oczywiste, ze przy obracaniu smi¬ gi w jednym kierunku skladowa poslizgu (om albo on) bedzie pomagala temu ru¬ chowi, w przeciwnym zas kierunku bedzie przeciwstawiala sie.Jezeli wiec, wychodzac z normalnego polozenia nachylenia smig, trzeba, aby u- rzadzenie obrócilo smigi np. w kierunku skoku pracy zerowej, t. j. w kierunku om, to sily wypadkowe sily odsrodkowej i mo¬ mentu skrecajacego daja w wyniku A 1 = — om + Fc1 + Ftx + on (nalezy zaznaczyc, ze przy tym ruchu mo¬ ment skrecajacy Ft dazy do zera).Przy ruchu odwrotnym zaleznosc jest nastepujaca: A2 = + om + Fcx + Ft1 — on.Przy dalszym ruchu w kierunku na¬ chylenia na bieg wsteczny otrzymuje sie A 3 = — om + Fc1 + Ft1 — on, (podczas tego ruchu moment skrecajacy jest odwrócony i wzrasta do maximum).Przechodzac od nachylenia na bieg wsteczny do nachylenia zerowego, otrzy¬ muje sie: ±4 = + om + Fcx + Ft1 + on.Urzadzenie do nastawiania smig po¬ winno spelniac swe zadanie w najgorszych warunkach, to znaczy dla &4.Znajac najwiekszy opór przy obracaniu podstawy smigi w gwintowanym rdzeniu piasty, mozna obliczyc najwieksza sile, wy¬ wierana na tuleje suwakowa, biorac, oczy¬ wiscie, pod uwage róznice momentów, to znaczy, uwzgledniajac stosunek promienia gwintowanego rdzenia do ramienia korbo¬ wego.Poza tern, gdy jest dany stosunek prze¬ kladni zmniejszajacej pomiedzy sruba R i tuleja gwintowana o z jednej strony, a po¬ miedzy slimakiem T i kolem zebatem r z drugiej strony, mozna obliczyc sile stycz¬ na, jaka nalezy przylozyc do walu T, uwzgledniajac, oczywiscie, tarcia, zacho¬ dzace w tym czasie pomiedzy róznemi cze¬ sciami urzadzenia. PL