Wynalazek niniejszy dotyczy przyrzadu celowniczego do dziala, umieszczonego na samolocie tak, iz kat boczny i kat podnie¬ sienia lufy dziala moze byc ustawiony w stosunku do samolotu odpowiednio do kie¬ runków ruchu samolotu i ostrzeliwanego celu w powietrzu. W tym celu stosuje sie uklad ramion, zapomoca którego na pod¬ stawie szybkosci wlasnej samolotu, szybko¬ sci celu i szybkosci pocisku wyznacza sie wypadkowa, przyczem celownik przyrza¬ du celowniczego zostaje odpowiednio na¬ stawiany.Wedlug wynalazku uklad ramion jest wykonany tak, ze z jednej strony uklad ten posiada proste ramie, odtwarzajace szybkosc pocisku, zaopatrzone w prowad¬ nice drazkowa, osadzona na ramieniu obro¬ towo dokola dwóch osi prostopadlych do siebie i przecinajacych sie ze soba, przy¬ czem to ramie moze obracac sie dokola osi, równoleglej do osi czopów lufy dziala, z lufa zas dziala jest sprzezone tak, iz pla¬ szczyzna, przechodzaca przez jego os ob¬ rotu i punkt przeciecia sie obu osi obrotu prowadnicy drazkowej, pozostaje stale równolegla do osi lufy dziala, przyczem odleglosc tego punktu przeciecia od osi obrotu ramienia odpowiada szybkosci po¬ cisku. Poza teir. uklad ramion posiada po¬ dwójne ramie, którego ramie wewnetrzne odpowiada szybkosci wlasnej samolotu, a ramie zewnetrzne — szybkosci celu w po¬ wietrzu, przyczem na zewnetrznemi ramie-mu jest osacUony p^^t, dajacy sie obracac dokola dwóch osi prostopadlych do siebie i przecinajacych sie ze soba, prowadzony w prowadnicy i polaczoiny z celownikiem tak, iz lin ja celowania jest równolegla do linji, laczacej punkt przeciecia sie obu osi obrotowych prowadnicy z punktem prze¬ ciecia sie obu osi obrotu tego preta. Opi¬ sany uklad ramion umozliwia w prosty sposób zapomoca urzadzenia do obracania wstecznego zachowanie niezmiennego po¬ lozenia w przestazaai obu ramion podwój¬ nego ramienia podczas azymutowych zwro¬ tów lufy dziala wzgledem samolotu, tak iz kierunki obydwóch raanigfi pozostaja rów¬ nolegle do kierunków ruchu samolotu i ce¬ lu powietrznego.Jezeli w celu uproszczenia obslugi przy¬ rzadu celowniczego jest wymagane, azeby azymutowa os obrotu tego przyrzadu prze¬ chodzila w przyblizeniu przez stanowisko osoby celujacej, przy zalozeniu, iz obraca¬ jaca sie w azymucie podstawa loza dzia¬ lowego wykonana jest pierscieniowo, to zaleca sie z jednej strony ramie wewnetrz¬ ne podwójnego ramienia na podstawie lo¬ za dzialowego osadzic obrotowo dokola osi, równoleglej do osi obrotu tej podstawy lo¬ za dzialowego, prostopadlej do osi obrotu wspomnianego prostego ramienia i lezacej wraz z punktem przeciecia sie obu osi obro¬ tu prowadnicy drazkowej w plaszczyznie równoleglej do osi lufy dziala. Z drugiej zas strony ramie zewnetrzne ramienia po¬ dwójnego daje sie obracac na wewnetrznem ramieniu dokola osi, równoleglej do osi ob¬ rotu wewnetrznego ramienia i oddalonej od tej osi obrotu o odleglosc, odpowiada¬ jaca szybkosci wlasnej samolotu, przyczem punkt przeciecia sie obu osi obrotu preta, osadzonego obrotowo na ramieniu ze- wnetrznem, posiada takie polozenie wzgle¬ dem ramienia zewnetrznego, ze jego odle¬ glosc od osi obrotu tego ramienia odpowia¬ da szybkosci celu w powietrzu, a odleglosc jego od plaszczyzny, przechodzacej przez os obrotu prostego ramienia i prostopadlej do osi obrotu podstawy loza dzialowego, zapewnia prawidlowy kat podniesienia lu¬ fy, przyczem wewnetrzne ramie ramienia podwójnego jest sprzezone z samolotem tak, iz przy obracaniu podstawy loza dzia¬ lowego wzgledem samolotu polozenie jego wzgledem samolotu pozostaje niezmie¬ nione.Na rysunkach przedstawiono przyrzad celowniczy wedlug wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia szkic sytuacyjny walki, fig. 2 — wykres szybkosci, a fig. 3 i 4 przedstawiaja przyrzad celowniczy we¬ dlug wynalazku w przekroju oraz w wido¬ ku zgóry.Na fig. 1 litetfa P oznaczono samolot, poruszajacy sie z szybkoscia ve w pla¬ szczyznie poziomej Hv litera Q — rucho¬ my cel, poruszajacy sie w plaszczyznie po¬ ziomej H2 z szybkoscia vz. Lin ja PQ ozna¬ czono linje celowania, odpowiadajaca da¬ nej chwili. Aby trafic w cel, kiedy linja ce¬ lowania zajmuje polozenie jak na rysunku, uwzgledniajac szybkosci v e i vz oraz szyb¬ kosc pocisku v01 nalezy dzialo, umieszczo¬ ne na samolocie P, ustawic lufa w kierun¬ ku AE, lezacym w plaszczyznie pionowej V1 (fig. 2). Kierunek ten otrzymuje sie z pieciokata, w którym bok AB lezy w pla¬ szczyznie poziomej H1 i jest równy i prze¬ ciwny szybkosci ve samolotu P, bok BC le¬ zy w tej samej plaszczyznie poziomej, co zas do wielkosci i kierunku jest równy szybkosci vs celu Q, a bok CD jest prosto¬ padly do plaszczyzny poziomej H1 i po¬ siada wartosc, odpowiadajaca niezbedne¬ mu katowi podniesienia lufy dziala, przy zalozeniu stalej odleglosci PQ od celu, przyczem bok AE jest równy szybkosci v0 pocisku.W przyrzadzie celowniczym wedlug fig. 3 i 4 na plycie 1, przymocowanej do ka¬ dluba samolotu 2, jest osadzona pierscie¬ niowa podstawa 3 loza, dajaca sie obracac dookola osi X—X, która przy poziomem — 2 —polozeniu samolotu fest pionoWa. Pierscien niowia podstawa 3 loza posiada dwie tar¬ cze 4 i 5, pomiedzy któremi jest osadzona lufa 6 dziala, obracajaca sie dookola osi Y^-Y9 prostopadlej do osi X—X. Na osi Z—Z, równoleglej do osi obrotu dziala, jest osadzony na tarczy 4 obracajacy sie drazek, skladajacy sie z dwóch ramion 7 i 8, ustawionych wzgledem siebie pod pro¬ stym katem. Na ramieniu 7 jest osadzony obrotowo wzgledem osi F—F, równoleglej do osi Z—Z i odleglej od tej osi o szyb¬ kosc v0 pocisku, sworzen 9, posiadajacy wi¬ delki 10. Widelki 10 sluza za lozysko tu- lei 11, dajacej sie obracac w widelkach 10 dokola osi G—G, prostopadlej do osi F— F. Punkt przeciecia sie obydwóch osi F— Fi G—G jest punktem, dokola którego moze obracac sie na wszystkie strony tu¬ leja 11 wzgledem ramienia 7 i który odpo¬ wiada punktowi E na fig. 2. Moznosc ob¬ racania tulei 11 na wszystkie strony moz¬ na uzyskac równiez, stosujac np. lozysko kulkowe o srodku E. Ramie 8 jest pola¬ czone przegubowo pretem 12 z ramieniem 14, przymocowanem do jednego czopa 13 lufy 6 dziala tak, ze bez wzgledu na to, pod jakim katem podniesienia jest w danej chwili ustawiona lufa 6, plaszczyzna, wy¬ znaczona przez obie osie Z—Z i F—F, jest równolegla do osi M—M lufy 6. W pier¬ scieniowej podstawie 3 obrotowo wzgle¬ dem osi U—U, która jest równolegla do osi obrotu X—X pierscieniowej obsady i wraz z punktem przeciecia osi F—F i G—G lezy w plaszczyznie, równoleglej do osi M—M lufy 6 dziala, jest osadzony wal 15, posiadajacy ramie 16. Na ramieniu 16 ob¬ rotowo wzgledem osi V—V, równoleglej do osi U—U i odleglej od tej osi o szyb¬ kosc wlasna samolotu vc, jest osadzone ramie 17. Na ramieniu 17 obrotowo wzgle¬ dem osi H—H, równoleglej do osi V—V i odleglej od tej osi o szybkosc vs celu, jest osadzony sworzen 18, posiadajacy widelki 19. Widelki 19 sluza za lozysko prowadzo¬ nego w tulei 11 preta 20, dajacego sie ob¬ racac w widelkach 19 na osi J—J, prosto¬ padlej do osi H—H. Punkt przeciecia oby¬ dwóch osi H—H i J—J stanowi punkt, do¬ kola którego pret 20 moze obracac sie we wszystkie strony wzgledem ramienia 17 i odpowiada punktowi D na fig. 2, Na pre¬ cie 20 jest osadzomy celownik 21 tak, iz li- nja celowania O — 0, wyznaczona przez celownik, jest równolegla do linji, laczacej punkt przeciecia osi F—F i G—G z punk¬ tem przeciecia osi H—H i J—J. Polozenie tego ostatniego punktu przeciecia na osi H—H jest tak dobrane, aby znajdowal sie on nad plaszczyzna, zawierajaca os Z—Z i prostopadla do osi X—X, a mianowicie w odleglosci s, która zapewnia prawidlowy kat podniesienia lufy przy niezmiennej sredniej odleglosci od celu. Opisane wy¬ zej urzadzenie zapewnia poza tern niezbed¬ ne zmniejszanie sie róznicy katów podnie¬ sienia lufy dziala i urzadzenia celownicze¬ go w miare coraz bardziej stromego nachy¬ lenia lufy, tak iz ta róznica staje sie rów¬ na zeru, gdy os lufy jest pionowa. Przyj¬ mujac dla uproszczenia, ze wplyw wiatru na samolot mozna pominac, a wiec kieru¬ nek lotu samolotu zlewa sie stale z kierun¬ kiem osi podluznej samolotu, ramie 16 mu¬ si posiadac niezmienny kierunek wzgledem kadluba 2 samolotu przy wszelkich usta¬ wieniach pierscieniowej podstawy 3, a mia¬ nowicie powinno byc równolegle do osi po¬ dluznej samolotu. W celu utrzymania tego kierunku ramienia 16 wal 15 jest sprzezo¬ ny za posrednictwem slimacznicy 22, sli¬ maka 23, walu 24 i pary stozkowych kól zebatych 25 z kolem zebatem 26, zazebia- jacem sie z wiencem zebatym 27 plyty /.W celu wiekszej przejrzystosci rysunku przedstawiono na nim odmienny przy¬ klad, niz na wykresach wedlug fig. 1 i 2 w zalozeniu, ze os M—M lufy dziala zlewa sie z kierunkiem osi podluznej samolotu, a wiec wektory u() i ve maja jednakowe kie¬ runki, i ze kierunek lotu celu jest prosto- -^ 3 —paAly eto kierunku lotu samolotu, a wiec wektory v0 i vs sa wzgledem siebie prosto¬ padle. Kierunek celowania O—O jest wte¬ dy, jak to jest konieczne, nieco nachylony ku górze. Cel porusza sie wiec w pla¬ szczyznie poziomej, znajdujacej sie nieco pod plaszczyzna pozioma, w której znaj¬ duje sie samolot.Podczas poslugiwania sie przyrzadem kierunkowym nalezy ramie 17 ustawic w takie polozenie wzgledem ramienia 16, aby bylo równolegle do kierunku ruchu celu.Wtedy trzeba tylko linje celowania O — O utrzymywac stale na celu przez obracanie pierscieniowej podstawy 3 naokolo osi obrotu X — X, a lufy dziala naokolo osi Y — Y czopów i wówczas dzialo jest go¬ towe do strzalu. Napedy, potrzebne do wykonywania tych obrotów, nie sa przed- stawione, by nie zaciemniac rysunku. PL