Wady wewnetrznej budowy odlewów sa powodowane tworzeniem sie jam usado¬ wych (próznych przestrzeni w odlewie) i kurczeniem sie metali i stopów, co zweza zakres zastosowania takich wadliwych od¬ lewów (pogorszenie wlasciwosci mecha¬ nicznych, nieszczelnosc na gazy i ciecze pod cisnieniem i t. d.). W celu otrzymania szczelnych odlewów bez jam usadowych, stosowano w technice odlewnictwa liczne sposoby, polegajace przewaznie na tern, ze zmniejszenie sie objetosci odlewu podczas chlodzenia i krzepniecia metalu cieklego starano sie wyrównac przez odlewanie z „nadlewem". Przez umieszczenie nadlewu w formach podczas odlewania unika sie wprawdzie tworzenia sie wiekszych jam u- sadowych, nie wystarcza to jednak w tych przypadkach, gdy pozadana jest zupelnie szczelna budowa odlewów, pozbawionych nawet mikroskopijnych jam usadowych i próznych przestrzeni. Nawet i wtedy, gdy przy „wznoszacym sie" odlewie (t. j, odle¬ waniu od dolu) nadlew uskutecznia sie przez doprowadzanie swiezego metalu za- pomoca osobnych kanalów doprowadzaja¬ cych, a nie cieklym metalem juz silnie o- chlodzonym, jest rzecza niemozliwa, zwla¬ szcza przy stosowaniu stopów, sklonnych w znacznej mierze do tworzenia sie w nich jam usadowych, wytwarzanie odlewów szczelnych we wszystkich swych czesciach,poniewaz dzialalnosc nadlewu jest ograni¬ czona tylko do czesci odlewu, bezposrednio przylegajacych do nadleitru.Niniejszy wynalazek polega na tem, ze ciekly metal prowadzi sie juz podczas na¬ pelniania formy tak, ze krzepniecie meta¬ lu postepuje stale w kierunku ku górze, wskutek czego kazde miejsce odlewu sty¬ ka sie podczas calego procesu krzepniecia ze znajdujacym sie nad niem jeszcze cie¬ klym metalem i moze byc tym sposobem zasilane, wskutek czego tworzace sie jamy usadowe sa wypelniane podczas krzepnie¬ cia metalu. W tym celu posuwanie sie me¬ talu kieruje sie do góry tak, ze ruch ten nie odbywa sie we wlasciwej formie odlewni¬ czej, lecz glównie w kanale pionowym, u- mieszczonym obok formy odlewniczej i slu¬ zacym tylko do jej napelniania; podczas procesu napelniania plynie z tego kanalu stale metal ciekly przez szczeline, znajdu¬ jaca sie na calej dlugosci kanalu lub przy¬ najmniej na jego wiekszej czesci, zboku wlasciwej formy. Aby wznoszenie sie cie¬ klego metalu nie odbywalo sie w samej formie odlewniczej, lecz glównie tylko w kanale do napelniania, ciekly metal jest doprowadzany do kanalu najlepiej od do¬ lu w kierunku jego osi podluznej.Wedlug szczególnie korzystnego przy¬ kladu wykonania niniejszego sposobu me¬ tal ciekly doprowadza sie do zasilajacego kanalu zdolu zapomoca pólkolistego wle¬ wu. W ten sposób splywajacy ku dolowi metal kieruje sie przez odlewanie metalu z tygla powoli ku górze bez znacznych strat, mogacych powstac wskutek tarcia, oraz bez tworzenia sie wirów. Przytem korzyst¬ ne jest umieszczenie plaszczyzny pionowej, okreslonej przez pólkolisty wlew, prosto¬ padle do plaszczyzny pionowej wciecia szczelinowego, aby przy jakichkolwiek wy¬ stepujacych niekorzystnych okolicznosciach zapewnic przez to wzniesienie sie metalu w kanale do napelniania. Takie okoliczno¬ sci nastepuja np. wtedy, gdy ze wzgledu na ksztalt formy lub wskutek innych tech¬ nicznych przyczyn niemozliwe jest dopro¬ wadzanie metalu cieklego scisle w kierun¬ ku podluznej osi kanalu zasilajacego.Przez umieszczenie pólkolistego wlewu w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny pionowej szczeliny zapobiega sie wplywa¬ niu cieklego metalu bezposrednio do formy zamiast do kanalu zasilajacego.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie forme odlewnicza sluzaca do przepro¬ wadzania sposobu wedlug niniejszego wy¬ nalazku, przyczem fig. 1 przedstawia prze¬ krój pionowy; fig. 2-— przekrój pionowy wzdluz linji 2 ^— 2 na fig. 1, a fig. 3 — rzut poziomy. Litera a oznacza skrzynie for¬ mierska, napelniona piaskiem, g — wlasci¬ wa forme wydrazona, / — kanal do napel¬ niania, s — wciecie w postaci szczeliny, 6 — pólkolisty wlew, doprowadzajacy cie¬ kly metal do kanalu zasilajacego / w kie¬ runku jego podluznej osi, e — lejek do wlewania metalu.Metal, wlany do lejka e, plynie stad przez wlew pólkolisty 6 i dostaje sie od dolu do kanalu zasilajacego /. Dzieki przy¬ spieszeniu, osiaganemu w lejku e, przyspie¬ sza sie równiez podnoszenie sie metalu ku górze w kanale / tak, ze tylkamale ilosci metalu plyna przez dolna czesc szczeliny s do dolnej czesci formy, ze wzgledu na to, ze podczas lania metal stale doplywa przez lejek e, wiec poziom metalu w kanale / utrzymuje sie stale wyzej od poziomu me¬ talu w formie g, zatem metal stale doply¬ wa do formy g swa wierzchnia warstwa przez coraz to wyzsze czesci szczeliny s.Dzieki temu krzepniecie odlewu rozpoczy¬ na sie od dolu i posuwa sie powoli w kie¬ runku ku górze, dzieki czemu krzepnaca warstwa metalu styka sie stale ze znajdu¬ jacym sie nad nia metalem cieplejszym, wskutek czego tworzace sie jamy usado¬ we sa natychmiast wypelniane.Odlewy, wykonane wedlug sposobu ni¬ niejszego, w porównaniu z odlewami, wy- — 2 —konaneini zapótnoca jednego ze znanych sposobów, posiadaja znacznie szczelniejsza budowe. Odlewy z wysokoprocentowego stopu magnezu, wytworzone wedlug spo¬ sobu niniejszego, przy próbie zapomoca ci¬ snienia woda, zachowuja swa szczelnosc az do cisnienia = 8 atm, podczas gdy odle¬ wy, wytworzone wedlug jednego ze zna¬ nych sposobów, staja sie bardzo przenikli- wemi juz przy nieznacznem cisnieniu.Sposób wedlug wynalazku niniejszego mozna stosowac do wytwarzania odlewów z dowolnego metalu, przyczem zarówno w formach piaskowych, jak i w formach trwa¬ lych. PL