Wynalazek niniejszy dotyczy ukladu odbiorczego, w którym czestotliwosc dud¬ nien otrzymuje sie zapomoca jednej tylko lampy katodowej.Istota tak zwanego odbioru superhete- rodynowego lub odbioru przy czestotliwo¬ sci posredniej polega na tern, ze w odbior¬ niku wytwarza sie stale drgania, odmien¬ ne od fali odbieranej i zmusza sie je do interferencji z ta fala w tak zwanej lampie heterodynowej. Aby otrzymac prosty i tani uklad, jest rzecza pozadana wytwarzac czestotliwosc nakladana (interferujaca wzglednie miejscowa) w samej lampie he¬ terodynowej. Nalezy jednak spelnic przy- tem niektóre wazne warunki, a mianowicie pomiedzy wytwarzaniem drgan a naklada¬ niem i wzmacnianiem powinno byc jak naj¬ mniejsze oddzialywanie wzajemne, przy- czem kazda z tych czynnosci powinna od¬ bywac sie w warunkach dla siebie najdo¬ godniejszych.Proponowano juz uklady, w których lampa dwu lub trójsiatkowa dziala jako samodrgajaca lampa heterodynowa i wy¬ twarza zarówno czestotliwosc nakladana, jak równiez czestotliwosc dudnien z fala wejsciowa. Uklady te nie dzialaja jednak w sposób zupelnie zadowalajacy, poniewaz niezupelnie odpowiadaja wspomnianym wy¬ zej warunkom, jako tez nie pozwalaja na korzystne wyzyskanie lampy, jesli niema w niej wzmocnienia.Wynalazek niniejszy dotyczy samo-drgajacego ukladu heterodynówego, spel¬ niajacego pod kazdym wzgledem warunki techniczne. Uklad ten polega na zastoso¬ waniu lampy z katoda, anoda i przynaj¬ mniej czterema elektrodami siatkowemi, przyczem drgania wejsciowe doprowadza sie do siatki, nakladanie dwóch drgan na siebie odbywa sie zapomoca sprzezenia zwrotnego dwóch dalszych siatek, roz¬ dzial zas pomiedzy obwodem wejsciowym a obwodami nakladania wzglednie czesto¬ tliwosci posredniej zapewnia jedna lub kilka siatek ekranujacych.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Drgania, odbierane z anteny ramowej R, doprowadza sie do obwodu wejsciowego LC i dalej do siatki Glf najblizej polozonej wzgledem katody K lampy.V. Pomiedzy trzecia G3 a czwar¬ ta siatka G4, jest wytwarzana czestotli¬ wosc interferujaca, przyczem siatka G3 gra role anody, siatka zas G4, przylaczona do ujemnego potencjalu stalego, — elektrody sterujacej. Do siatki G3 jest przylaczony obwód drgajacy Llf Clf nastrojony na cze¬ stotliwosc nakladana (miejscowa). Sprze¬ zenie zwrotne z siatki trzeciej na czwarta, w celu wytworzenia czestotliwosci nakla¬ dania, otrzymuje sie zapomoca sprzezenia oporowo-kondensatorowego C3 i Wx. Jak widac, napiecia zmienne na siatkach G3 i G4 maja fazy zgodne, inaczej niz w zna¬ nych ukladach o sprzezeniu zwrotnem.Ujemne napiecie poczatkowe E4 doprowa¬ dza sie do czwartej siatki G4 poprzez opor¬ nik odgaleziony W2. Druga siatka G2 jest siatka ekranujaca i oslania obwód wejscio¬ wy od obwodów drgajacych po stronie a- nody. Staly potencjal czwartej siatki G4 reguluje sie tak, aby lampa pracowala na zakrzywieniu charakterystyki pradu, ply¬ nacego do piatej elektrody A, dzieki cze¬ mu w lampie odbywa sie jednoczesnie de¬ tekcja, z obwodu zas drgajacego L2 C2 piatej elektrody pobiera sie bezposrednio czestotliwosc posrednia. Czestotliwosc te doprowadza sie do nastepnej lampy V po¬ przez obwód drgajacy £3C3, który razem z obwodem drgajacym L2C2 dziala jako filtr wstegowy. Ze wzgledu na polepszenie dzialania siatki ekranujacej pod wzgledem elektrycznego rozdzialu obwodów, prze¬ wodzacych rózne czestotliwosci, obwody umieszcza sie w metalowych skrzynkach ekranujacych, zaznaczonych na rysunku gruba linja S.Uklad ten moze byc ulepszony na pod¬ stawie nastepujacych rozwazan.Obydwie siatki, sasiadujace z katoda w lampie, posiadajacej katode, anode i przynajmniej cztery posrednie elektrody siatkowe, uzywa sie do wytwarzania cze¬ stotliwosci nakladanej. Napiecie wejscio¬ we doprowadza sie do czwartej siatki, li¬ czac od katody. Trzecia siatka sluzy jako elektroda ekranujaca i sprawia, ze sprze¬ zenie pomiedzy obwodem nakladania a obwodem wyjsciowym odbywa sie wylacz¬ nie zapomoca wspólnego pradu wylado¬ wania w przerwie prózniowej, a nie po¬ przez pojemnosci. W celu zmniejszenia od¬ dzialywania obwodu anodowego na obwód wejsciowy, proponuje sie zastosowac je¬ szcze piata siatke, dzialajaca jako druga siatka ekranujaca.Zdejmujac z takich lamp charaktery¬ styki, przedstawiajace prad anodowy w za¬ leznosci od napiecia czwartej siatki, i przyjmujac za parametr napiecie pierw¬ szej siatki, przy niezmiennych napieciach elektrod pozostalych, otrzymuje sie krzy¬ we, jak na wykresie wedlug fig. 2. Z wy¬ kresu tego widac, ze w opisanym ukladzie odbiorczym stromosc charakterystyki ro¬ boczej zmienia sie wraz z czestotliwoscia nakladania. Poza tern widac jeszcze, ze istnieje moznosc regulacji wzmocnienia za¬ pomoca przesuwania punktu pracy czwar¬ tej siatki, zmieniajac np. napiecie poczat¬ kowe tej siatki w zaleznosci od wielkosci amplitudy wejsciowej. Mozliwosc te moz¬ na zwiekszyc jeszcze bardziej, jezeli czwar- - 2 -ta siatka zeslanie wykonana jako siatka o zmiennym przechwycic, np. w ten sposób, by przeswit oczek siatki wzglednie skok zwojów siatki zmienial sie wzdluz katody* Dzialanie heterodyny podczas tej regula¬ cji pozostaje nienaruszone i to wlasnie jest duza zaleta w porównaniu z ukladem we¬ dlug fig. 1.. Na fig. 3 przedstawiono przyklad wy¬ konania innego, ulepszonego ukladu wedlug wynalazku niniejszego. Lampa V posiada katode K, zarzona posrednio zapomoca grzejnika B, cztery elektrody siatkowe Gt — G4 i anode A. Drgania, pobierane z an¬ teny D, doprowadza sie do obwodu wej¬ sciowego LC i nastepnie do czwartej siatki.Drgania nakladane wytwarza sie w obwo¬ dach, przylaczanych do dwóch pierwszych siatek. Do drugiej siatki jest przylaczony obwód drgajacy LXC19 nastrojony na cze¬ stotliwosc nakladania i sprzezony z cewka U obwodu siatkowego pierwszej siatki. Ze wzgledu na uproszczenie napiecie robocze drugiej siatki mozna obrac jako równe na¬ pieciu anodowemu. Trzecia siatka dziala jako siatka ekranujaca i jest przylaczona do nizszego napiecia dodatniego. Czestotli¬ wosc dudnien pobiera sie z anodowego ob¬ wodu drgajacego L2C2 i doprowadza sie je do wzmacniacza czestotliwosci posred¬ niej poprzez cewke sprzegajaca L". W ob¬ wodzie czwartej siatki znajduje sie zródlo potencjalu stalego Eg±, którego wartosc moze byc zmieniana w celu regulacji stop¬ nia wzmocnienia. Odbywa sie to w znany sposób zapomoca prostowania fali nosnej drgan odbieranych, wzglednie czestotliwo¬ sci wytwarzanej przy uzyciu tak otrzyma¬ nego napiecia stalego jako napiecia poczat¬ kowego czwartej siatki.W celu zmniejszenia oddzialywania obwodu anodowego na obwód wejsciowy jest rzecza ^pozadana pomiedzy czwarta siatka a anoda umiescic jeszcze piata siat¬ ke jako siatke ekranujaca. Niema przeszko¬ dy, "gdy obie siatki ekranujace (siatka trzecia i piata) beda posiadaly to samo na¬ piecie. W ten sposób otrzymuje sie moz¬ nosc polaczenia ze soba obydwóch siatek wewnatrz banki lampy albo w oprawce, dzieki czemu unika sie koniecznosci stoso¬ wania dodatkowego zacisku zewnetrznego* PL