Przedmiotem wynalazku jest aparat do odmierzania cieczy, z uwzglednieniem jej rozszerzalnosci cieplnej. Przeplywajaca i odmierzona ilosc cieczy w normalnej tem¬ peraturze tworzy objetosc, wskazana przez licznik, mianowicie, w wyzszej temperatu¬ rze przeplywa przez aparat nieco wiecej, w nizszej — nieco mniej cieczy, wskutek czego waga cieczy przeplywajacej w róz¬ nych temperaturach, pozostaje zawsze sta- la.O terri, czy pewna ciecz ma sie odmie¬ rzac w litrach, czy w kilogramach, roz¬ strzyga caly szereg okolicznosci technicz¬ nych. Pomiar wagowy nie jest wprawdzie zalezny od temperatury, jednak manipula¬ cja jest bardziej klopotliwa, a urzadzenie wagowe drozsze. Pomiar objetosciowy w li¬ trach jest prostszy, odmierzona ilosc jest jednak dokladna tylko w niezmiennej tem¬ peraturze, wobec czego ciecz w litrach mozna odmierzac tylko tam, gdzie nie za¬ chodza wieksze wahania temperatury, lub tam, gdzie taka niedokladnosc jest dopu¬ szczalna, Z drugiej strony, pomiar objeto¬ sciowy jest latwiejszy i szybszy, a koszt aparatu mierniczego — mniejszy. Aparaty przeplywowe pracuja bez obslugi. Jest rze¬ cza zrozumiala, ze aparaty objetosciowe, które przeliczaja odmierzona ilosc w sto¬ sunku do okreslonej temperatury normal¬ nej, lacza w sobie korzysci mierzenia wa--owego z korzysciami pomiaru objetoscio¬ wego i pizedstawiaja idealny aparat, zwla¬ szcza do mierzenia duzych ilosci cieczy, Zarejestrowana przez aparat liczba litrów jest niezalezna od temperatury, w której zostala odmierzona, i odpowiada rzeczy¬ wistej ilosci cieczy w normalnej tempera¬ turze, np. 15°C.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój cylindra mierniczego z narzadem wrazliwym na zmiany tempe¬ ratury, fig. 2 i 3 przedstawiaja odmiany wykonania narzadu wrazliwego na zmiany temperatury, fig. 4 — narzad wrazliwy na zmiany temperatury do aparatów wielocy- lindrowych z centralna regulacja skoku tloka.W cylindrze 1, przedstawionym na fig. 1, porusza sie tlok 2 przy pomocy trzonu tlokowego 3, na którym znajduje sie zgru¬ bienie 5, przyczem w lewem polozeniu skrajnem nakretka 6 tloka uderza o ka- blak 7; w prawem polozeniu skrajnem skok tloka jest ograniczony wystepem 4. Odmie¬ rzana ciecz doplywa w kierunku strzalki 8 przez zawór ssawny i jest tloczona w kie¬ runku strzalki 9 przez odpowiedni zawór tloczny. Ruchy trzonu tlokowego odbywaja sie pod dzialaniem sily zewnetrznej i sa re¬ jestrowane zapomoca licznika; podobny system ograniczania skoku tloka moze byc równiez zastosowany w aparatach, odmie¬ rzajacych przeplyw, z kilkoma cylindrami mierniczemi, w których ruchy tloków sa wzajemnie uzaleznione, a doplyw i odplyw cieczy sa regulowane suwakiem rozdziel¬ czym, przyczem odmierzana ciecz, dopro¬ wadzana pod cisnieniem, sama uruchomia urzadzenie odmierzajace. Ograniczenie ru¬ chu tloka z prawej strony cylindra jest sta¬ le, natomiast z lewej strony do tego celu sluzy narzad wrazliwy na zmiany tempera¬ tury. Narzad ten posiada czesc walcowa. 10, której plaszcz w kierunku osiowym jest wygiety falisto dla umozliwienia jego wy¬ dluzania sie, sciany czolowe sa sztywne i szczelnie domkniete, przyczem wewnatrz narzad jest wypelniony ta sama ciecza, któ¬ ra odmierza sie, lub inna o takiej samej rozszerzalnosci cieplnej. Dlugosc zamknie¬ tego slupa cieczy o stalym przekroju jest równa dlugosci skoku tloka. Prawa sciana czolowa 11 z kablakami 12 jest sztywno umoTcowana przy pomocy sruby 13, osa¬ dzonej w pokrywie, i zabezpieczona na¬ kretka 14, przyczem kablaki 7 lacza po¬ wierzchnie styku z ructioma sciana czolowa 15. Ta sciana przesuwa sie przy zmianie temperatury i objetosci cieczy, zawartej wewnatrz narzadu, za posrednictwem ka- blaka 7; przesuwa sie równiez powierzch¬ nia styku, a skok tloka zmienia sie. Gdy odmierza sie ciecz zimna, jej objetosc w stosunku do objetosci w temperaturze nor¬ malnej jest mniejsza. Narzad sprezysty 10 skraca sie, a o te sama dlugosc skraca sie tez skok tloka. Wobec jednakiej dlugosci narzadu 10 i skoku tloka, skrócenie tegoz skoku jest równe wielkosci skurczenia cie¬ czy, a odmierzana ilosc odpowiada wago¬ wej ilosci cieczy w temperaturze normalnej.W celu zmniejszenia biegu martwego i unie¬ mozliwienia powstawania znizki cisnienia w narzadzie 10, lewa sciana czolowa jest poddana dzialaniu sprezyny 16.Warunkiem nalezytego dzialania ^est zrównanie sie temperatury cieczy odmie¬ rzanej i cieczy, zawartej wewnatrz narza¬ du 10. Warunek ten jest spelniony prak¬ tycznie. Narzad wrazliwy na zmiany tem¬ peratury lezy w sAr.utnieniu cieczy, ma du¬ za powierzchnia, Je$,t sporzadzony z mate- rjalu dobrze przewadzace£o cieplo, a po¬ miar odbywa sie przez dluzszy czas bez przerwy. Poza tern, temperatura pteczenia zmienia sie w niewielkich granicach tak, jak temperatura cieczy odmierzanej, to tez w lecie caly aparat jest stosunkowe cieply, a w zimie — zimny.Na fig. 1 jest przedstawiony przyklad, ilustrujacy zasade budowy aparatu, Na- — 2 -ifzath wrwztiwy nfer mnauiy< teBtperfrturp tao^ ze tyc róznego -kssztaltt* ¦ oraz wykotiahia.Na fig,'3 jaefst 'prrodstawibny narzad?-/w skróconej postaci, obj^tcsc • jego cze4cir a srednicy 17 ^aslepuje pfzy. gosci' /8 tvbjetosc walca o srednicy 79 i «alk kowitej dlugosci 20. Na fig. 4 narzacf spre¬ zysty jesi utworzony z dwu wspólsrodko- wych walców 2i-i 22* zawartosc wewnetrz¬ na jest zamknieta1 pierscieniem 23, przymo¬ cowanymi: do jtókry*wy swjfrzniami 25, a za posrednictwem plytki 26 narzad jest zwia¬ zany ze zgrubieniem 27, ograniczajacym skok tloka, Mozliwe jest jednak i inne wykonanie, przy ktorem ruchy pokrywki narzadu, wrazliwego na zmiany temperatury, prze¬ nosza sie na kablak 7, ograniczajac skok tloka za pomoca przekladni dzwigniowej, klinowej, srubowej lub jakiejkolwiek innej.W aparatach o kilku tlokach przeplyw cie¬ czy reguluje sie w czasie jednego okresu roboczego przy pomocy centralnego przy¬ rzadu, przy którego nastawianiu skok wszystkich tloków zmienia sie równocze¬ snie i sluzy do dokladnego uzgodnienia ilo¬ sci cieczy przeplywajacej z wskazaniami licznika aparatu. W razie wlaczenia do te¬ go centralnego przyrzadu narzadu, wrazli¬ wego na zmiany temperatury, zmiany tem¬ peratury cieczy powoduja samoczynna zmiane skoków wszystkich tloków. Przy¬ klad urzadzenia tego rodzaju jest przed¬ stawiony na fig. 5. Sruba nastawcza 32, przez której przekrecanie zmienia sie skok tloka, dziala na dalsze urzadzenie przeno¬ szace, rozpoczynajace sie od sworznia 28, nie wprost, lecz za posrednictwem narza¬ du 30, wrazliwego na zmiany temperatury, zamknietego nakrywami 29 i 31. Zmiana temperatury wywoluje wydluzenie sie na¬ rzadu 30 i zmiane polozenia sworznia 2&, a za posrednictwem urzadzenia przenoszace¬ go — równiez zmiane polozenia tloka.Sprezyna 33 podtrzymuje styk w punkcie 34 i podwyzsza wewnetrzne cisnienie cie¬ cz^, Nsr^ad,/ drazliwy rho zminy^ tempem raiusy, jest zmieszczony w kamorzerprzra która w kierunkd 35 przeplywa; cieczy prze¬ znaczona do otWrrenia. Zmiana poloze¬ nia sworznia 28, w celu ustawienia na,'pn-v zadane odmierzanie, jncfze byc osiagnieta równiez recznie przez przekrecenie srub^r 32. Wlasciwy mechanizm tlokowy i i*f*z dfzielciyr moze byc dowolnej^OBstrukcji.Przesuniecie'sworzncrf 28 wdnnd znajdowac sie w takim stosunku do zmCEnry skciku tlo¬ ka jak* dlugós& narzadu do calego akoku.W pewnych przypadkach do napelnia¬ nia narzadu jest rzecza korzystna uzywa¬ nie cieczy o mozliwie najwiekszej rozsze¬ rzalnosci cieplnej, umozliwiajacej skróce¬ nie dlugosci slupa cieczy. PL