Wynalazek niniejszy dotyczy bebna wirówki do odwirowywania ciezkiego mu¬ lu lub cial stalych od lzejszych cieczy i do oprózniania wirówki przez otwory w scian¬ ce bebna.Beben taki, zaopatrzony na zewne¬ trznym obwodzie w otwory wyplywowe na ciezki mul i muliste materjaly stale, posiada prosty i dogodny uklad do otwie¬ rania tych otworów wyplywowych, nasta¬ wiajacych sie samoczynnie, badz tez na¬ stawianych recznie.Umieszczanie otworów w sciance bebna jest znane. W niektórych bebnach otwory te sa stale otwarte, w innych zas stosuje sie przyrzady mechaniczne lub hydrau¬ liczne do otwierania i zamykania tych o- tworów recznie lub zapomoca regulatorów czasowych. Znane jest równiez stosowanie sprezyn, zapomoca których odplyw pozo¬ staje zamkniety przy pewnem cisnieniu cieczy, jednak otwór ten otwiera sie przy wiekszem cisnieniu, które powstaje przy znaczniejszem gromadzeniu sie ciezkich cial stalych. Próbowano równiez stosowac samoczynne przyrzady do otwierania i za¬ mykania otworów w sciance bebna.Przedmiotem niniej szego wynalazku jest nastawny przyrzad odplywowy, który jest mniej zlozony i bardziej dogodny niz znane dotychczas przyrzady.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia przekrój pionowy bebna, fig.2,_ przekrój innej odmiany bebna; fig. 3 — 6 i 8, 9 przedstawiaja odmiany wy¬ konania zaworów odmulajacych.Kadlub 1 bebna z pokrywa 2 zawiera stozek srodkowy 3, szereg talerzy 4 i ta¬ lerz górny 5. Odplyw ciezkiej cieczy od¬ bywa sie przez otwór 6, lekkiej cieczy — przez otwór 7, a mulu i mulistych cial sta¬ lych — przez otwór 8. Beben jest osadzo¬ ny na wrzecionie 9, wirujacem w lozysku 10. Ciecz odwirowywana jest wprowadza¬ na rurka 11.1, ; Samoczynny zawór odmulajacy, przed¬ stawiony na fig. 3, sklada sie z otworu 8 w sciance bebna, 'gniazda 12 na we¬ wnetrznym koncu otworu i samoczynnie dzialajacego grzybka 13 o postaci wydra¬ zonego narzadu, wydluzonego w kierunku promieniowym bebna i posiadajacego sto¬ zek 14, pasujacy do gniazda, który posia¬ da otworek 15, regulowany srubka 16. Wy¬ drazony grzybek zaworu jest przesuwany w kierunku promieniowym bebna i moze byc prowadzony w rurce 17, zwróconej ku osi bebna, której koniec zewnetrzny znaj¬ duje sie wpoblizu scianki bebna. Wewnetrz¬ ny koniec rurki 17, bliski osi bebna, jest zaopatrzony w denko 18 z wyplywem 19, dopasowanym do otworu w tylnej sciance grzybka i prowadzacym ten grzybek.Przedni koniec grzybka jest zaopatrzony w wystepy 20, utrzymujace grzybek w pewnej odleglosci od scianek rurki. Tylna scianka grzybka jest zaopatrzona w otwory 21.Liczba otworów 8 i grzybków jest dowolna.Promien od osi bebna do wewnetrznego konca grzybka 13 jest mniejszy od promie¬ nia wyplywu (odleglosci otworu 6) ciez¬ kiej cieczy i wiekszy od promienia wyply¬ wu (odleglosci otworu 7) lzejszej cieczy.Aczkolwiek beben tego rodzaju nadaje sie do odwirowywania wszelkiego ciezkiego materjalu mulistego i gestego od lzejszej cieczy, np. od osadu, powstajacego przy lu¬ gowaniu olejów roslinnych, od zanieczy¬ szczen w mleku i t. d., to jednak dzialanie tego bebna dotyczy odwirowywania od ole¬ ju mineralnego mulu, który powstaje przy oddzialywaniu mocnym kwasem na takie oleje.Olej, wprowadzony do bebna, wypelnia go az do kola stozka 3, które posiada ten sam promien, co i otwór 7 do wyplywu lzejszych cieczy. Poniewaz kolo to znajdu¬ je sie blizej osi bebna niz wewnetrzny ko¬ niec grzybka 13, olej zalewa ten grzybek, wlewa sie do niego otworami 21 i wypelnia go. Sila odsrodkowa, dzialajaca na grzybek 13, dociska go do gniazda 12 zaworu i za¬ myka otwór 8. Mniejsza ilosc oleju, prze¬ ciekajaca przy,srubce 16 przez otwory 15 i otwór 8, zostaje jednak zastapiona na¬ tychmiast olejem, doplywajacym miedzy grzybkiem 13 i rurka prowadnicza 17. Mul, odwirowywany od oleju, tworzy stopniowo na sciance bebna warstwe, pokrywajaca wkrótce koniec rurki 17, wskutek czego o- lej doplywac do niej nie moze. Grzybek 13, dzieki uplywowi przy srubce 16, opróznia sie w krótkim czasie. Wskutek tego grzy¬ bek 13 staje sie lzejszy od oleju, w którym jest zanurzony, wiec grzybek ten przesu¬ wa sie ku osi bebna, otwierajac otwór 8.Mul odplywa wówczas otworem 8, az ko¬ niec rurki 17 zostanie uwolniony od mulu, poczem olej doplywa znowu i wypelnia grzybek 13, który przesuwa sie wówczas ku obwodowi bebna, zamykajac znowu o- twór 8, poczem dzialanie to powtarza sie.W niektórych procesach odwirowywa¬ nia grzybek zaworowy 13 odslania otwór 8 skoro tylko straci niewielka czesc w nim zawartej cieczy, przyczem wystarcza prze¬ plyw bardzo malej ilosci mulu otworem 8, aby przesunac poziom wewnetrzny znowu poza zewnetrzny koniec rurki 17. Wskutek tego wystarcza bardzo niewiele czasu, a- by grzybek 13 wypelnic ponownie ciecza, poczem dzialanie powtarza sie. Aczkolwiek usuwanie mulu otworem 8 odbywa sie do¬ rywczo, to jednak usuwanie to powtarza sie w tak krótkich odstepach czasu, i jak — 2 —gdyby opróznianie mulu zachodzilo ciagle w takich ilosciach, ze wewnetrzny poziom mulu utrzymuje sie w przyblizeniu przy zewnetrznym koncu rurki 17.Na fig. 2 wewnatrz stozka srodkowego 3 umieszczony jest stozek wydrazony, po¬ siadajacy komore 22, z której dna wysta¬ ja rurki 23, wprowadzajace ciecz przez wyplywy 19 w denkach 18 do grzybków wydrazonych 13 (fig. 3). Rurka 24, przepu¬ szczona w srodku rurki zasilajacej 11, u- mozliwia wpuszczanie cieczy do komory 22. Zaslonka 25, osadzona na rurce 24 wpoblizu jej konca dolnego, nie pozwala na doplyw do komory 22 cieczy, wprowa¬ dzanej rurka 11. Przez rurke 24, komore 22, rurke 23 i wyplyw 19 mozna równiez wprowadzac inna ciecz do grzybka 13 za¬ woru, aby wyrównac uplyw przy srubce 16 i utrzymac ten grzybek wypelniony, zeby otwór 8 pozostawal zamkniety, dopóki ob¬ sluga nie zechce go otworzyc. Jednak we¬ wnetrzny koniec grzybka 13 powinien znaj¬ dowac sie blizej osi bebna, anizeli wyplyw (otwór) 7 lzejszej cieczy tak, aby ciecz ta nie mogla wplywac z bebna do grzybka.Otwieranie i zamykanie zaworu pozostaje calkowicie i wylacznie pod kontrola obslu¬ gi, przyczem uniknieto jakiejkolwiek stra¬ ty oleju.Jednakze nadmiar cieczy, który nie wy¬ plywa przy srubce 16, bedzie przeplywal przez wewnetrzny koniec grzybka i mieszal sie z ciecza, odwirowywana w bebnie. Nie¬ dogodnosc te usunieto zapomoca zaworu, przedstawionego na fig. 4. Na wewnetrz¬ nym koncu otworu 8 znajduje sie gniazdo 12, do którego pasuje stozkowy koniec grzybka 13. Na grzybku umieszczone sa wystepy 20, utrzymujace go wspólsrodko- wo w otaczajacej rurce 17, której koniec wewnetrzny znajduje sie blizej osi bebna, niz wyplyw lzejszej cieczy. W ostrzu grzybka znajduje sie otworek 15, a na dru¬ gim koncu jezyczek 26, który wystaje z konca rurki 17. Ciecz z komory 22 doply¬ wa do grzybka 13 przez rurke 23*. Gdy do grzybka doplywa wiecej cieczy, niz odply¬ wa otworkiem 15, to nadmiar cieczy od¬ plywa jezyczkiem 26 i odprowadza sie. Ta¬ ki grzybek zaworowy powinien byc z ko¬ niecznosci lekki i wskutek tego jest zbyt slaby.Na fig. 5 przedstawiony jest zawór ciez¬ szy i mocniejszy. Jednym z celów wyna¬ lazku jest otrzymanie takiego ukladu, za¬ pomoca którego mozna byloby regulowac otwieranie i zamykanie zaworu szybkoscia obrotowa bebna w ten sposób, zeby zawór byl szczelnie zamkniety podczas wirowania bebna z pewna szybkoscia normalna, jed¬ nak zeby otwieral sie z chwila, gdy szyb¬ kosc bebna zwiekszy sie lub zmniejszy po¬ wyzej wzglednie ponizej granicy okreslo¬ nej. Jedna z cech konstrukcyjnych tego zaworu stanowi, ze posiada on, np. sprezy¬ ne, która dazy do pociagania grzybka za¬ worowego 13 ku srodkowi, wskutek czego cisnienie cieczy, niezbedne do otwarcia za¬ woru, zmniejsza sie, a zawór moze byc o tyle ciezszy, aby sila odsrodkowa, dziala¬ jaca na niego, przezwyciezala napiecie sprezyny. Inna cecha znamienna tej kon¬ strukcji dotyczy przyrzadu, który dazy do odprowadzania grzybka zaworowego ku osi bebna i to z sila, która jest mniejsza od sily odsrodkowej, dzialajacej na grzybek, gdy beben obraca sie z pewna szybkoscia normalna. Dzieki temu zawór pozostaje zamkniety, gdy beben wiruje z ta szybko¬ scia, a otwiera sie z chwila zmniejszenia tej szybkosci. Ten sam zawór moze byc do¬ stosowany do obydwóch sposobów dziala¬ nia, jezeli jednak otwieranie i zamykanie zaworu winno byc regulowane tylko za¬ leznie od szybkosci obrotowej bebna, to szczególy konstrukcyjne, niezbedne do dzialania samoczynnego, moga byc opu¬ szczone, dzieki czemu konstrukcja staje sie prostsza.Fig. 5 przedstawia przekrój podluzny zaworu i nalezacych do niego czesci, a fig. — 3 —6 — przekrój innej postaci wykonania. Sa¬ moczynny zawór odmulajacy jest podobny do zaworu wedlug fig. 3, jednak koniec rurki 17 wpoblizu osi bebna jest zamkniety pokrywka 18* z otworem 26', mieszczacym srube 27, polaczona ze sprezyna 28, która jest przytwierdzona do grzybka 13. Nakret¬ ki 29 na srubie umozliwiaja regulowanie sprezyny na wszelkie naprezenia dowolne.Na fig. 6 sprezyna 30 jest scisnieta miedzy scianka bebna i wystepem 31 grzybka.Jezeli w celu zwiekszenia wytrzymalo¬ sci grzybek jest tak ciezki, ze dana sila odsrodkowa bedzie wieksza od najwieksze¬ go cisnienia cieczy, i jezeli grzybek jest zaopatrzony w sprezyne 28 lub 30 o na¬ prezeniu nieznacznie wiekszem od róznicy miedzy sila srodkowa i cisnieniem cieczy, to zawór bedzie zamykany i otwierany tak, jakgdyby byl lzejszy.Z chwila wprowadzenia do bebna oleju zalewa on grzybek 13, wplywa do jego wnetrza przez otwór, w którym umieszczo¬ na jest sruba 27 i wypelnia ten grzybek.Gdy beben obraca sie z okreslona szybko¬ scia normalna, to sila odsrodkowa, dzia¬ lajaca na grzybek zaworowy, wypelniony ciecza, przezwycieza nacisk sprezyny i do¬ ciska grzybek do gniazda 12, zamykajac otwór 8. Jezeli ciezki grzybek jest naciska¬ ny sprezyna o napieciu, mniejszem od sily odsrodkowej, oddzialywajacej na zawór przy okreslonej szybkosci normalnej, jed¬ nak wiekszem od sily odsrodkowej, dzia¬ lajacej przy szybkosci bebna, mniejszej od normalnej, np. o 10%, to zawór pozostaje zamkniety, dopóki trwa szykosc bebna nor¬ malna; skoro tylko szybkosc ta zmniejszy sie ponizej 90% szybkosci normalnej, na¬ piecie sprezyny staje sie wieksze od sily odsrodkowej i sprowadza zawór do osi bebna, wskutek czego otwór w sciance beb¬ na zostaje odsloniety i nastepuje opróznia¬ nie wirówki, t. j. usuwanie z niej mulu. Gdy szybkosc obrotowa bebna zwiekszy sie do liczby obrotów na minute, przy której na¬ piecie sprezyny zostaje przezwyciezone, zawór zamyka sie znpwu.Jezeli jest rzecza pozadana kontrolo¬ wanie otwierania i zamykania zaworu tylko szybkoscia obrotowa bebna, to mozna to o- siagnac bez wprowadzania cieczy do grzyb¬ ka 13. Fig. 6 przedstawia taki zawór u- proszczony.Gdy zawór ten dziala samoczynnie, a otwiera sie i zamyka wskutek zmiany na zyczenie obslugi szybkosci obrotowej beb¬ na, jest oczywiste, ze jezeli beben przy zatrzymywaniu wirówki zmniejsza szyb¬ kosc, to zawór jest calkowicie otwarty i na¬ stepuje opróznienie zawartosci bebna. Ta¬ kie dzialanie jest bardzo pozadane.Dzialanie to mozna otrzymac równiez w odmianie, wedlug której ciezsze materja- ly muliste sa oprózniane dorywczo od cza¬ su do czasu na zyczenie obslugi przez zmiane szybkosci obrotowej bebna na pe¬ wien okres, niezbedny do takiego opróznie¬ nia. Zawór ten moze byc równiez umieszczo¬ ny tak, iz dziala samoczynnie dosc dlugo i moze wypuscic olej z jednego zbiornika, a potem przez zmniejszenie szybkosci obro¬ towej bebna mozna go opróznic calkowicie przed rozpoczeciem odwirowywania oleju z innego zbiornika, z którego olej moze po¬ siadac wlasnosci, rózniace sie dalece od wlasnosci oleju pierwej odwirowanego, i nie moze byc zmieszany z tym olejem.Aczkolwiek podane wyzej zawory na¬ daja sie do pewnych celów i sa skuteczne, to jednak przy odwirowywaniu wosku od oleju przyrzad ten nie dziala zupelnie za¬ dowalajaco, gdyz w grzybku zaworowym moga utkwic niewielkie ilosci wosku, unie¬ mozliwiajace dzialanie zaworu przez zatka¬ nie doplywu.Jezeli natomiast miedzy otworem doply¬ wowym do oleju i otworem, skierowanym do grzybka zaworowego, umiesci sie komore o znacznej wielkosci, w której wosk jest odwirowywany od oleju i moze byc odpro¬ wadzany do obwodu bebna, tak iz do grzyb- _ 4 _ka doplywa tylko czysty olej, a dzialanie grzybka moze byc regulowane, mozna ten wosk wlacznie z woskiem krystalicznym odwirowywac skutecznie i nienagannie oraz usuwac z bebna, W celu przyspieszenia mozna wewnatrz grzybka umiescic cylinder, który wypelni grzybek na tyle, ze napelnianie i opróznia¬ nie grzybka uskuteczniaja male ilosci cie¬ czy, niezbedne do wypelnienia waskiej przestrzeni pierscieniowej miedzy scianka grzybka i tym cylindrem. Poniewaz ci¬ snienie cieczy jest jednakowe we wszyst¬ kich kierunkach, dzialanie malej ilosci cie¬ czy w komorze pomiedzy denkiem i grzyb¬ kiem jest takie same, jak gdyby grzybek byl calkowicie wypelniony ciecza.Fig. 7 przedstawia przekrój bebna, fig. 8 — przekrój zaworu, a fig. 9 — prze¬ krój zaworu wzdluz linji 3 — 3 na fig. 8.Olej, ochlodzony i rozcienczony tak, by wosk zostal stracony, wprowadza sie rurka 11 i stozkiem srodkowym 3 do wnetrza bebna i rozdziela sie miedzy talerzyki 4.Jednoczesnie olej doplywa do rurki 17, powodujac przesuniecie grzybka 13 ku osi bebna, az grzybek ten oprze sie o trzpien 32 cylindra 33, wpuszczonego w rurke 17.Olej wyplywa narazie otworem 8, wypelnia jednak szybko rurke 17 i komore 34 i wle¬ wa sie do grzybka 13, który przesuwa sie ku sciance bebna, zamykajac otwór 8.Wosk zbiera sie w postaci warstwy na sciance bebna. Gdy warstwa ta jest juz ta¬ kiej grubosci, ze przykrywa koniec rurki 17, to doplyw oleju zostaje zamkniety. Olej odplywa z grzybka 13 otworkiem 15, az grzybek stanie sie tak lekki, ze zacznie ply¬ wac w oleju i odsloni otwór 8. Pod Wyso¬ kiem cisnieniem, wytworzonem sila odsrod¬ kowa, odplywa równiez wosk krystaliczny otworami 8, az zostanie odsloniety ponow¬ nie koniec rurki 17, poczem olej z bebna wypelnia szybko grzybek i opisany powy¬ zej szereg czynnosci powtarza sie znowu.Aczkolwiek wspomniany zawór i jego dzialanie nadaja sie szczególnie do odwi¬ rowywania wosku od oleju, to jednak urza¬ dzenie to nadaje sie do odwirowywania dowolnych mulistych lub gestych cieczy pólstalych lub stalych materjalów od la- twoplynnej cieczy o nizszym ciezarze wla¬ sciwym. PL