Pierwszenstwo: 22 grudnia 1931 r. dia zastrz. 3, 5, 6, 7, 9—U; 3 grudnia 1932 r. dla zustrz. i, 2, 4, 8 (Niemcy:.Wynalazek dotyczy opornika szerego¬ wego do zarówek elektrycznych, to jest o- pornika, wlaczonego w szereg do wlókn.i zarowego zarówki i sluzacego do zwieksze¬ nia trwalosci zarówki.Trwalosc wspólczesnych zarówek wyno¬ si okolo 800 — 1000 godzin palenia. Lecz podana trwalosc zarówek sama przez sie juz bardzo krótka ulega jeszcze zmniejsze¬ niu wskutek przepiec, zjawiajacych sie bar¬ dzo czesto w sieci.Wynalazek niniejszy polega na wyko¬ rzystaniu znanej zasady, wedlug której nie¬ znaczne zmniejszenie napiecia roboczego za¬ rówek, np. o 3% — 9%, zwieksza dwukrot¬ nie lub trzykrotnie trwalosc zarówki, przy- czem ciemniejsze palenie sie lampy nie da¬ je sie prawie zauwazyc.Zmniejszenie napiecia roboczego mozna latwo osiagnac przez wlaczenie opornika szeregowego. Sposób ten jest znany. Propo¬ nowano oporniki szeregowe umieszczac w narzadzie, majacym postac posredniego trzonka, wykonanego jako dwudzielna meta¬ lowa tulejka, przyczem jeden jej koniec na¬ klada sie lub nakreca sie na trzonek zarów-ki, drugi zas kcmtec wklada sie lub wkreca sie do oprawki. Wada wymienionego trzon¬ ka posredniego jest niewspólmiernie wysoka jego cena, która niweczy korzysci, osiagnie¬ te przez zwiekszenie trwalosci zarówki, oraz ta niedogodnosc, ze zarówki, zaopatrzone w takie posrednie trzonki, wystaja ze swych oslon lub nawet nie moga sie w nich zmie¬ scic. Poza tern czesci kontaktowe takich za¬ rówek wystaja nazewnatrz w sposób nie¬ przepisowy, tak iz trzonek posredni nalezy zaopatrzyc w oslone, zabezpieczajaca wy¬ mienione czesci kontaktowe przed dotknie¬ ciem. ¦, * r'-: "3~ Postep wedlug niniejszego wynalazku po¬ lega na tern, ze stosuje sie taki maly plaski opornik, który w sposób prosty, a jednak niezawodny daje sie nasadzac na trzonek zarówki lub umieszczac w oprawce zarówki.Po zalozeniu lub zamocowaniu opornika za- rówke wkreca sie jak zwykle w dowolnem polozeniu, to znaczy albo trzonkiem wgóre, albo trzonkiem wdól bez koniecznosci wkla¬ dania reki do oprawki lub dotykania jakich¬ kolwiek czesci kontaktowych. Wedlug wy¬ nalazku opornik jest w tym cdlu zaopatrzo¬ ny w wystepy lub dodatkowe narzady, które mocno przylegaja do czesci kontaktowej trzonka zarówki lub tez przywieraja do me¬ talowego kontaktu bocznego oprawki zarów¬ ki. Szczególna zalete zamocowania opornika w oprawce stanowi moznosc korzystania z niego równiez i po zamianie zuzytej zarówki na nowa, poniewaz pozostaje on stale w oprawce.Na rysunku przedstawiono najdogodniej¬ sze przyklady wykonania wynalazku, przy- czem fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja opornik we¬ dlug wynalazku, umieszczony na srodkowym kontakcie zarówki, fig. 4 — przekrój opraw¬ ki nowszego typu, zabezpieczonej przed dotknieciem jej czesci kontaktowych, fig. 5 —• czesciowo w widoku, a czesciowo w przekroju przyrzad pomocniczy w postaci drazka, sluzacy do wprowadzania opornika w ksztalcie krazka do oprawki zarówki, fig. 6 — przekrój przez oprawke, zaopatrzona w opornik, z uwidocznieniem wkreconego . trzonka zarówki, wreszcie fig. 7 — widok zdolu v cporoika i pierscienia kontaktowego oprawki.Fig. 1 przedstawia nadzwyczaj prosta i tania postac wykonania opornika wedlug wy¬ nalazku do osadzenia na trzonku zarówki.Opornik wedlug wynalazku stanowi krazek oporowy 1 z sylitu lub wegla, umieszczony najlepiej miedzy dwiema metalowemi plyt¬ kami zewnetrzhemi 2 i 3 (fig. 1 — 3). Zbo- ku opornik jest otoczony czescia 4 w posta¬ ci pierscienia, wykonana z materjalu izola¬ cyjnego. Ksztalt czesci 4 jest dostosowany do ksztaltu czesci 5, oddzielajacej kontakty zarówki i wykonanej z materjalu izolacyjne¬ go. Dzieki temu opornik utrzymuje sie nie¬ zawodnie na trzonku zarówki nawet bez stosowania srodków pomocniczych. Opornik wedlug wynalazku posiada zatem ksztalt kapturka, nakladanego na czesc 5 zarówki, przyczem wlasciwy krazek oporowy 1 styka sie z kontaktem 6 zarówki.Czesc 4, przylegajaca do trzonka, moze byc badz wykonana z masy klejacej lub ma¬ sy, ulatwiajacej przywieranie czesci 4 do trzonka, przynajmniej po jej rozgrzaniu, badz tez wymieniona masa moze byc pokry¬ ta tylko wewnetrzna powierzchnia czesci 4, która wówczas moze byc wykonana np. z gumy lub zywicy sztucznej, wzglednie z azbestu, nasyconego kleiwem, znanem pod nazwa „piceiny".Czesc 4 moze byc równiez wykonana z izolacyjnego materjalu elastycznego i giet¬ kiego (zwlaszcza przy wyzszych tempera¬ turach), aby ja mozna bylo dostosowywac do róznych ksztaltów trzonków zarówek.Masa klejaca, laczaca trzonek zarówki z kapturkiem, moze byc tego rodzaju, ze bez ogrzania krzepnie samoczynnie. Najlepiej jest kapturek, pokryty od strony wewnetrz¬ nej wymieniona masa klejaca, pokryc w cza¬ sie wyrobu oslona, np. z folji, która w chwi¬ li uzycia opornika usuwa sie z kapturka, — 2 —Nastepnie zaklada sie kapturek na trzonek zarówki, a gdy kit stwardnieje, kapturek jest przymocowany do zarówki.Opornik w postaci kapturka wystarcza zazwyczaj tylko z pewnem docisnieciem na¬ sadzic na trzonek zarówki, gdyz ciezar ma¬ lego opornika jest bardzo nieznaczny, tak iz nawet slabe przyleganie lub przywieranie opornika do trzonka zarówki zapobiega je¬ go spadaniu z trzonka podczas wkrecania zarówki. Dla wiekszej jednak pewnosci za¬ leca sie powlec kapturek od strony we¬ wnetrznej materjalem kleistym, np. jednym ze znanych w technice klejów samotwardnie- jacych. Wówczas przy zakladaniu opornika w postaci kapturka na trzonek zarówki czesc 4 kapturka, wykonana z materjalu izola¬ cyjnego, przykleja sie do czesci 5 trzonka zarówki, wykonanej równiez z materjalu izolacyjnego. Z chwila ogrzania zarówki, np. po wlozeniu do oprawki i po wlaczeniu pradu, nastepuje stwardnienie masy kleistej.Opornik jest wówczas mocpo polaczony z trzonkiem zarówki.Oczywiscie opornik moze posiadac tylko szerokosc kontaktu 6. Lepiej jednak, jezeli opornik jest nieco szerszy, anizeli kontakt 6, pozwala to bowiem zapobiec nadmiernemu rozgrzewaniu sie wlasciwego krazka oporo¬ wego /.W postaci wykonania wynalazku, prost¬ szej od wyzej opisanej, mozna zamiast cze¬ sci 4 w postaci pierscienia stosowac dwa lub kilka czopowatych wystepów* które przy¬ wieraja z dwóch stron do srodkowego kon¬ taktu zarówki lub tez don przylegaja dzieki swej kleistosci. Wreszcie opornik plytkowy moze byc stosowany bez wymienionych pier¬ scieni lub wystepów. W tym celu na samej plytce oporowej przewiduje sie jedno lub kilka miejsc, pokrytych masa klejaca, zapo- moca której plytka oporowa przykleja sie bezposrednio do kontaktu w jednym lub w kilku miejscach.Opisane wyzej przyklady wykonania opornika wedlug wynalazku, majace na ce¬ lu zwiekszenie trwalosci zarówek, moga byc oczywiscie stosowane równiez i w zarówkach z trzonkami do oprawek Swana, ewentualnie z trzonkami do oprawek innego rodzaju* Fig. 2 przedstawia przyklad wykonania o- pornika wedlug wynalazku w zastosowaniu do trzonków do oprawek Swana.Nie wykraczajac poza ramy wynalazku, mozna zamiast krazka oporowego, stosowac równiez drucik oporowy, wyposazony w srodki, umozliwiajace jego przywieranie do trzonka zarówki. Fig. 3 przedstawia taki przyklad wykonania. Równiez i w tym przy¬ padku zachowany jest plaski ksztalt opor¬ nika wlasciwego 1', jak równiez przewidzia¬ na jest pierscieniowa oslona 4, sluzaca do przytrzymywania opornika na trzonku za¬ rówki. Zamiast pierscieniowej oslony mozna zastosowac powyzej wspomniane czopowate wystepy. Drucikowi oporowemu, z którego jest wykonany opornik wlasciwy 1\ najle¬ piej jest nadac znany ksztalt plaskiej spirali i umiescic go w materjale izolacyjnym lub powlec takim materjalem. Z obu stron pla¬ szczyzny spirali sa umieszczone plytki kon¬ taktowe 2 i 3. Drucik oporowy moze byc zwi¬ niety równiez w inny odpowiedni sposób, np. moze byc zwiniety srubowo z zastosowaniem bardzo malego skoku, a nastepnie zwiniety w plaska spirale.Oprawka, przedstawiona na fig. 4 i 6, jest wyposazona w cylindryczna oslone me¬ talowa a oraz we wkladke 6 z materjalu izolacyjnego, w której jest umieszczony me¬ talowy kontakt srodkowy c w ksztalcie trzpienia oraz metalowy kontakt boczny d w ksztalcie pierscienia. Oba kontakty c i d oprawki sa polaczone z przewodami doply- wowemi, nieprzedstawionemi na rysunku, które sa przepuszczone przez otwór e w oslonie a. Ponizej pierscienia kontaktowe¬ go d, dociskanego stale do luski trzonka zarówki zapomoca sprezynek f, znajduje sie pierscien nagwintowany h, opierajacy sie na kolnierzu g, stanowiacym czesc oslo¬ ny a, i nie znajdujacy sie pod napieciem. — 3 —Pierscien h moze byc ewentualnie wykona¬ ny z materialu izolacyjnego, W gwintowana czesc pierscienia. A wkreca sie gwintowany trzonek i zarówki (fig. 6). Przed wkrece¬ niem branka zarówki zaklada sie do opraw¬ ki plytkowy opornik, wyposazony w narza¬ dy do jego zamocowania, dzieki czemu wy¬ mieniony opornik przylega mocno do lba c kontaktu srodkowego c. Opisywany opornik, podobnie jak i oporniki na fig. 1 — 3f jest wykonany z krazka k np. z sylitu lub wegla, którego obie powierzchnie czolowe sa badz pekryte metalowemi plytkami h\ badz tez powleczone warstwami metalu. Boczna po¬ wierzchnia opornika jest otoczona pierscie¬ niem z materjalu izolacyjnego, np. z twardej tektury lub preszpanu, zaopatrzonym w kil¬ ka jezyczków n (fig. 5), które rozchodza sie nazewnatrz w kierunku promieni i które pod¬ czas zakladania opornika do oprawki opie¬ raja sie sprezyscie o pierscieniowy kontakt dt zapobiegajac wypadnieciu opornika. Jesli miedzy wkladka b z materjalu izolacyjnego a górnym brzegiem kontaktu d jest dosc miejsca, to jezyczki a przy zakladaniu opor¬ nika wpadaja nad górny brzeg pierscienia kontaktowego d (fig. 7), dzieki czemu otrzy¬ muje sie szczególnie mocne osadzenie opor- ttikft. Wkrecony trzonek i zarówki dociska wlozony w oprawke opornik jeszcze wiecej do lba e' kontaktu srodkowego c, przez co otrzymuje sie niezawodne polaczenie elek¬ tryczne z kontaktem srodkowym o trzonka zarówki. Pierscien kontaktowy d oprawki dzieki dociskaniu go zapomoca sprezynek / opiera sie po wkreceniu trzonka i zarówki o górny wygiety btzeg trzonka.Zakladanie opornika do oprawki moze byc zeacznie ulatwione zapomoca narzedzia pomocniczego p, przedstawionego na fig. 5 i posiadajacego ksztalt drazka. Wymienione narzedzie jest wykonane z odpowiedniego mate*jalu izolacyjnego i posiada na górnym koncu plaskie wydrazenie q, w które wkla¬ da sie-opornik. Przy wkladaniu opornika do oprawki nalezy tylko uwazac, aby narze¬ dzie p bylo wprowadzone do oprawki wspól¬ osiowo. PL