Przy transporcie wagonami kolejowemi lub innemi zbiorników lub innych podobnych urzadzen umocowanie ich na samym wago¬ nie polaczone jest zawsze z pewnemi trud¬ nosciami, poniewaz sztywne umocowania stale pekaja przy wstrzasnieniach podczas przetaczania oraz jazdy.Zgodnie z wynalazkiem umieszcza sie na podlodze wagonu specjalne gniazda, sluza¬ ce do umocowywania zbiorników, w które wchodza odpowiednie wystepy, umieszczone na zbiornikach. Oczywiscie wystepy moga byc umieszczone na podlodze wagonu, a gniazda na zbiornikach. W mysl wynalazku gniazda i wystepy wykonane sa w ten spo¬ sób, azeby ich polaczenie nie bylo sztywne.Aby to osiagnac dobiera sie kat nachylenia z poziomem powierzchni zetkniecia sie gniazd i wystepów w ten sposób, azeby zbiorniki w razie naglej zmiany szybkosci wagonu slizgaly sie swemi wystepami po gniazdach w kierunku ukosnym ku górze, przyczem wykonana przez to podniesienie sie zbiorników praca oraz pokonywanie tar¬ cia pochlania zywa sile zbiornika. Kat na¬ chylenia gniazd dobiera sie jednak tak, aby z chwila ustalenia sie równowagi zbiorniki samoczynnie wracaly do swego- pierwotnego polozenia.Celem zabezpieczenia zbiorników od wy¬ padniecia z gniazd umieszczone sa pomie¬ dzy zbiornikiem a gniazdami ogniwa lancu-chowe o tyletatae, azeby zbiornik mógl bez przeszkód podnosic sie i slizgac w obrebie - gniazd, a jednakze nie mógl sie z nich wy¬ slizgnac, * Dzieki takiemu wykonaniu urzadzenia do umocowywania na wagonach wymienio¬ nych wyzej przewozonych przedmiotów wszelkie dalsze ich umocowywanie staje sie zbedne, a poza tern przewozony przedmiot mniej jest narazony na zniszczenie w po¬ równaniu ze sztywnym sposobem umocowa¬ nia.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok po¬ dluzny wagonu wraz z naladowanym zbior¬ nikiem, fig. 2 — widok fcpfzodu tegoz same¬ go wagonu, fig. 3 przedstawia widok zboku, a fig. 4 przekrój poprzeczny gniazda wraz z zachodzacym w nie wystepem na zbiorni¬ ku oraz polaczenie gniazda ze zbiornikiem zapomoca ogniwa latfetichoi£«go.Zbiornik a osadzony jest w gniazdach, sztywno polaczonych z wagonem zapomoca wystepów 6, polaczonych nastale ze zbior¬ nikiem. Kat a gniazd i wystepów dobrany jest tak, azeby zbiornik w razie naglej zmia¬ ny szybkosci wagonu mógl slizgac sie po u- kosnych plaszczyznach f, podnoszac sie przytem wgóre, a nastepnie powracac sa¬ moczynnie do swego pierwotnego polozenia.Tarcie, wystepujace przy slizganiu sie, jak równiez podnoszenie sie zbiornika wgóre pociaga za soba wykonanie pracy, która zu¬ zywa sile zywa, wytworzona podczas jazdy.Pierscien d, przytwierdzony do gniazda c i przypominajacy ksztaltem ogniwo lancu¬ cha, zabezpiecza zbiornik przed wypadnie¬ ciem z gniazda. Obejmuje on sworzen g, przymocowany zboku do zbiornika i posiada w obrefeie podluznej szczeliny e gniazda ty¬ le luzu, azeby zbiornik mógl sie wprawdzie przesuwac w gniazdach i podnosic, lecz by jego wystepy b nie mogly calkowicie wysko* czyc z gniazd. Sworznie g zaopatrzone sa na swych zewnetrznych koncach w noski h, skierowane do góry, które uniemozliwiaja zeslizgiwanie sie pierscieni na boki. Ze wzgledu na latwiejsze wprowadzenie wy¬ stepów b do gniazd c gniazda te zaopatrzone sa takze w kierunku poprzecznym w ukosne powierzchnie prowadnicze i.Fig. 5 — 8 przedstawiaja postac wyko¬ nania urzadzenia, którego gniazda c osadzo¬ ne sa na podlodze wagonu ruchomo i prze¬ suwnie. Okolicznosc ta ma znaczenie w tych wypadkach, gdy chodzi o zaladowywanie zbiorników o niejednakowych wymiarach.Zaleca sie wówczas osadzanie gniazd w szy¬ nach kierowniczych k, przymocowanych po obydwóch stronach wagonu. Przesuwnosc gniazd po tych szynach umozliwia zaoszcze¬ dzenie pewnej ilosci gniazd.Gniazda sa wprawdzie przesuwne wzdluz szyn, ale mozna je ustalac w miejscach rri,, odpowiadajacych wielkosci poszczególnych zbiorników. W tym celu gniazda sa zaopa¬ trzone w okragle nasady n, dostosowane do odpowiednich okraglych wykrojów w miej¬ scach m szyn. Ponizej okraglej nasady n gniazda posiadaja czworokatny wystep o o dlugosci x i szerokosci, która bezposrednio ped nasada n posiada wymiar y, a na dol¬ nym koncu wymiar y1. Szerokosc y wynosi nieco mniej, niz odleglosc pomiedzy górne- mi listwami p szyn k, a szerokosc y1 nieco wiecej. Dlugosc x jest nieco mniejsza od wzajemnego odstepu pionowych szyjek szyn.W polozeniu, przedstawionem na fig. 5, gniazdo c spoczywa nieruchomo w kolistym wykroju m szyn i mozna je z niego wyjac dopiero po zdjeciu zbiornika. Celem przenie¬ sienia gniazda z jednego miejsca na drugie trzeba je najpierw obrócic w lozysku o 90°, przyczem wystep o ustawi sie tak, ze bedzie mozna gniazdo podniesc wgóre. Skoro wystep znajdzie sie swa cienstza czescia y pomiedzy poziomem! listwami szyn p, gniazdo bedzie mozna dowolnie poruszyc pomiedzy szynami i przesunac je na inne miejsce m. Przy po- nownem opuszczeniu gniazda okragla nasa¬ da n wchodzi w odpowiedni wykrój szyn, poczem obraca sie gniazdo o 90° celem usta¬ lenia. Do calkowitego wyjmowania gniazd z — 2 —szyn sluza wieksze czworokatne wydrazenia, umieszczone w niektórych miejscach szyn, o- znaczone na fig. 8 litera /, przez które prze¬ chodza wystepy o. Wszystkie zatem gniazda mozna usunac z wagonu i w ten sposób przy¬ stosowac go do transportu równiez innych towarów. Ilosc potrzebnych gniazd zalezy od ilosci i wielkosci przeznaczonych do zala¬ dowania zbiorników. Gdyby gniazda osadzo¬ ne byly nieprzesuwnie, to przy róznej wiel¬ kosci zbiorników ilosc gniazd, potrzebnych do ich umocowania na wagonie, bylaby zbyt wielka.Fig. 9 — 11 przedstawiaja postac wyko¬ nania wynalazku, w której gniazda o umie¬ szczone sa równiez i u góry zbiorników a.Odmiana ta stosowana jest wówczas, gdy przy ladowaniu kilku zbiorników ma sie je ladowac jeden nad drugim. W tym wypad¬ ku wystepy b górnego zbiornika spoczywaja w górnych gniazdach dolnego.Fig. 12 — 14 przedstawiaja urzadzenie, którego gniazda w ten sposób polaczone sa przegubowo z podloga wagonu, ze w prze¬ rwach pracy mozna je schowac w zaglebieniu podlogi i przystosowac ja do transportu in¬ nych przedmiotów.Fig. 12 przedstawia pionowy przekrój podluzny wagonu wzdluz linji A — B na fig* 13, fig. 13—przekrój poprzeczny, a fig. 14— widok urzadzenia zgóry.W podlodze wagonu 1 wydrazony jest otwór 2, w którym w razie potrzeby mozna gniazda 3 schowac, obracajac je wraz z pod¬ stawa dookola podwójnej zawiasy 5, 6, przyczem podstawa 4 zamyka otwór 2 w podlodze, dookola którego umocowana jest zapomoca srub 8 rama obwodowa 7. Rama ta posiada w miejscach 9 i 10 czworokatne wydrazenia, w które wchodza wystepy 11 i 12, znajdujace sie u spodu podstawy 4. Wy¬ stepy te zapewniaja wyciagnietemu na- wierzch gniazdu oparcie, zabezpieczajace od poziomych przesuniec na platformie, dzieki czemu gniazdo podczas swej pracy jest cal¬ kowicie unieruchomione.Opisane powyzej postacie wykonania wy¬ nalazku oparte byly na zalozeniu, ze do transportu zbiorników beda uzywane spe¬ cjalne wagony, zaopatrzone w gniazda. Po¬ niewaz jednak takie wagony nie zawsze sa do dyspozycji, przeto zaleca sie wykonanie urzadzenia w ten sposób, azeby moglo byc ono stosowane na kazdym dowolnym wago¬ nie. Ponizej podany jest opis kilku przykla¬ dów takiego urzadzenia.Nie jest rzecza konieczna, azeby gniazda byly sztywno lub przegubowo polaczone z podloga wagonu, gdyz mozna je równiez ru¬ chomo zawiesic na zbiorniku i razem ze zbiornikiem zdejmowac z wagonu. Istota wy¬ nalazku i w tym wypadku zostaje calkowicie zachowana, gdyz zbiornik wchodzi swemi trójkatnemi wystepami w odpowiednio u- ksztaltowane gniazda i moze sie podnosic i wykonywac przytem prace, polegajaca na pokonywaniu sily ciezkosci oraz tarcia.Taka postac urzadzenia przedstawiona jest na fig. 15 — 17, przyczem fig. 15 uwi¬ docznia pionowy podluzny przekrój zbior¬ nika wraz z urzadzeniem wedlug wynalazku, fig. 16 — poziomy rzut szyny, zawieszonej pod zbiornikiem wraz z gniazdami, fig. 17 — poprzeczny przekrój zbiornika z rozpatry¬ walem urzadzeniem.W rozpatrywanym wypadku zbiornik za¬ opatrzony jest w cztery trójkatne wystepy 13 wraz z przynaleznemi gniazdami. Kazda para tych gniazd, t. j. kazde dwa gniazda, znajdujace sie na jednym podluznym boku zbiornika, przytwierdzone sa do wspólnej szyny 15, zawieszonej za posrednictwem sprezyn 16 pod dnem zbiornika 17. Sprezy¬ ny te utrzymuja szyny wraz z gniazdami we chwycie z trójkatnemi wystepami, dopu¬ szczaja jednak slizganie sie i podnoszenie wystepu wraz ze zbiornikiem w obrebie gniazd. Konce szyn laczy sie z podloga wa¬ gonu zapomoca gwozdzi, skoro tylko zbior¬ nik zostanie zaladowany na wagon celem transportu. Gwozdzie te lacza zatem sztyw¬ no szyny z umieszczonemi na nich gniazdami — 3 —oraz wagon na czas przejsciowy, a mianowi¬ cie na czas trwania transportu. Otóz jezeli podczas jazdy lub przetaczania nastapi na¬ gle zmniejszenie szybkosci wagonu, to zbior¬ nik dzieki bezwladnosci usiluje poruszyc sie na wagonie w kierunku ruchu. Szyny sa jed¬ nak unieruchomione z powodu przymocowa¬ nia ich do platformy gwozdziami, wskutek czego wystepy zbiornika slizgaja sie po u- kosnych powierzchniach gniazd ku górze, wykonujac prace skutkiem podnoszenia zbiornika i pokonywania tarcia, poczem zbiornik zeslizguje sie zpowrotem do swego polozenia pierwotnego.W celu zapobiezenia wyslizgiwaniu sie wystepów 13 z gniazd 14 wyciete sa w bocz¬ nych lubkach 19 tych gniazd katowe szcze¬ liny 20, skierowane równolegle do plaszczyzn poslizgowych. W szczelinach tych slizga sie poprzeczny sworzen 21, przesuniety w naj¬ nizszym punkcie katowej szczeliny przez o- kragly otwór wystepu 13. Te sworznie po¬ przeczne, prowadzone w szczelinach 20, o- graniczaja ruch zbiorników ku górze, wsku¬ tek czego wystepy 13 nie moga z gniazd wy¬ skoczyc.Zaleta powyzszej odmiany wykonania polega na tern, ze wagony do przewozenia zbiorników transportowych moga nie byc do tego specjalnie przystosowane, a mozna do tego celu uzywac wszelkich dowolnych wa¬ gonów towarowych niekrytych.Dalsza zaleta tej odmiany wykonania jest moznosc urzadzenia zbiornika, zaopa¬ trzonego w znany sposób w kólka toczne 22, w ten sposób, zeby podczas transportu na wagonie zbiornik spoczywal nfc szynach, na¬ tomiast dla przystosowania do jazdy na wlasnych kólkach mógl byc podniesiony wzgledem wlasnych kól razem z szynami.Zbiornik spoczywa w tym wypadku tylko na kólkach 22 i daje sie dowolnie przewozic.Opuszczanie i podnoszenie kólek 22 wzgledem zbiornika uskutecznia sie przy pomocy malych, polaczonych z kólkami cy¬ lindrów tlocznych 23, które za posrednic¬ twem przewodów rurowych 25 polaczone sa z pompa hydrauliczna 24. Wskutek napel¬ niania cylindrów 23 ciecza lub sprezonem powietrzem opuszczaja sie wdól tloki 26, znajdujace sie ponad kólkami, przyczem tlo¬ ki te pociagaja za soba widly 27 z osadzo- nemi w nich kólkami az do chwili, kiedy kólka osiada na podlodze wagonu, a przy dalszem pompowaniu, uskutecznianem za- pomoca dzwigni 24a, nastepuje podniesie¬ nie zbiornika wraz z szynami i zbiornik moz¬ na dowolnie przewozic na kólkach. W celu osadzenia zbiornika na szynach 15 otwiera sie odpowiedni zawór, skutkiem czego spre¬ zony czynnik uchodzi z cylindrów 23, co po¬ woduje opuszczenie sie zbiornika wzgledem kólek. Sprezyny 28, przyczepione z jednej strony do widel 27, a z drugiej do nierucho¬ mych czesci lozyska, podnosza kólka je¬ szcze na pewna wysokosc, gdy zbiornik spocznie na szynach 15, skutkiem czego kól¬ ka przestaja sie zupelnie stykac z podloga wagonu. Kólka osadzone sa w cylindrycz¬ nych lozyskach 29, co umozliwia ich obrót dookola pionowej osi. Dzieki temu daja sie obrócic o 90°, co umozliwia przewozenie zbiornika w kierunku podluznym lub po¬ przecznym i naladowywanie lub wyladowy¬ wanie zbiornika zarówno w kierunku dlu¬ gosci, jak i szerokosci wagonu. Kola toczne 22 zabezpiecza sie w nastawionych we wla¬ sciwym kierunku polozeniach, wskutek cze¬ go samoczynne nastawianie sie kól w innym kierunku jest niemozliwe.Urzadzenie do podnoszenia mozna wy¬ konac równiez w ten sposób, aby kola byly nieruchome, t. j. aby nie podnosily sie ani nie opuszczaly, natomiast zeby ruchy te wy¬ konywaly tylko szyny, jak to wskazuja fig. 18 — 20.Fig. 18 przedstawia pionowy przekrój podluzny zbiornika wraz z urzadzeniem do umocowania go na wagonie, fig. 19 — prze¬ krój poziomy, a fig. 20 — pionowy prze¬ krój poprzeczny zbiornika wraz z rozpatry- wanem urzadzeniem. Urzadzenie to jest - 4stale zawieszone wraz z szynami 30 na zbior¬ niku 31 za posrednictwem sprezyn 32. Zbior¬ nik spoczywa swemi trójkatnemi wystepa¬ mi 33, przesuwnemi w kierunku pionowym, w gniazdach 34 szyn 30. Ponad ruchomemi wystepami 33 znajduja sie hydrauliczne cy¬ lindry tloczne 35, polaczone przewodami rurowemi 36 z pompa 37.Jezeli zbiornik ma byc ustawiony i u- mocowany na wagonie, to opuszczanie wdól narzadów do umocowywania tego zborni- ka na tymze wagonie uskutecznia sie przez przesuniecie wdól trójkatnych wystepów 33 za posrednictwem tloków, umieszczonych w cylindrach tlocznych 35, polaczonych rura¬ mi 36 z pompa 37. Wskutek wspomnianego przesuniecia wystepów 33 urzadzenie do u- mocowywania zbiorników osiada na podlo¬ dze wagonu, natomiast kólka 38 zostaja z niej podniesione. Wystepy 33 utrzymuja sie wówczas w swem dolnem polozeniu dzieki wkladkom 39, zbiornik zas spoczywa tylko na urzadzeniu do umocowania go na wago¬ nie, które laczy sie przez wbicie gwozdzi 40 z podloga wagonu. Dzieki temu równiez i zbiornik zostaje polaczony z wagonem. Moze on jednak podnosic sie do góry, przyczem skok jego ograniczaja wydluzone ogniwa 41, zaczepione z jednej strony na sworz¬ niach 42 przymocowanych do szyn 30, a z drugiej strony obejmujace z nalezytym lu¬ zem sworznie 43, przymocowane do zbior¬ ników.Dla odwiezienia zbiornika z wagonu o- puszcza sie go ku dolowi przez opróznienie cylindrów 35 i stawia na kólkach 38, przy¬ czem urzadzenie do umocowywania zbior¬ ników na wagonach zostaje po uprzedniem wyjeciu gwozdzi 40 uniesione z podstawy w przyblizeniu o 50 mm. Z chwila kiedy to nastapi mozna zbiornik przetaczac na kól¬ kach zarówno w kierunku podluznym, jak poprzecznym.Celem umozliwienia ruchów w obydwu tych kierunkach osadza sie wszystkie czte¬ ry kola zbiornika z ich widlami 44 w cylin¬ drycznych lozyskach 45, co umozliwia obra¬ canie kól o 90°. Przed opuszczeniem zbior¬ nika ku dolowi mozna je nastawic w kie¬ runku, w któryni ma sie przewiezc zbiornik.W polozeniach krancowych kola sie zabez¬ piecza, aby w czasie przewozenia nie mo¬ gly sie przestawic w innym kierunku.W innej odmianie urzadzenia (fig. 21 — 23) mozna równiez podnosic zbiornik przy pomocy specjalnych cylindrów dzwigowych 46 i podsuwac nastepnie zboku pod wystep py slizgowe 47 szyny 30, zawieszone w prze¬ rwach w pracy na scianach bocznych zbior¬ nika. W tym wypadku urzadzenie dzwigowe jest zupelnie niezalezne od urzadzenia do umocowywania zbiornika na wagonie i sko¬ ro tylko zbiornik spocznie na kolach 38 i wy¬ ciagniete zostana sworznie 21, przelkniete przez umieszczone pod katem wzgledem siebie szczeliny 20, szyny 30 mozna usunac z pod trójkatnych wystepów 47 i zawiesic zboku zbiornika, jak to wskazuje fig. 23.Fig. 21 przedstawia pionowy przekrój podluzny polowy zbiornika, fig. 22 — prze¬ krój poziomy, a fig* 23 — pionowy przekrój poprzeczny polowy tego samego zbiornika.Urzadzenie dzwigowe w tej odmianie wykonania sklada sie z czterech cylindrów tlocznych 46, polaczonych z pompa 48 i zaopatrzonych w tloki z podporami 49, pod- noszacemi zbiornik z chwila opuszczenia sie tloków ku dolowi. Po podniesieniu zbiornika wstawia sie narzady, sluzace do umocowania zbiornika na wagonie pod trójkatne wyste¬ py i opuszcza na nie zbiornik, poczem przy¬ mocowuje sie szyny gwozdziami 40 do po¬ dlogi wagonu. Przy odwozeniu zbiorników z wagonu postepuje sie w odwrotnym po¬ rzadku.We wszystkich opisanych wyzej urza¬ dzeniach dzwigowych zamiast cieczy moz¬ na stosowac równiez sprezone powietrze, a poza tern urzadzenie do podnoszenia i opu¬ szczania zbiorników moze wogóle odbywac sie przy pomocy innych narzadów niz cylin¬ dry z tlokami. - 5 —Dalsza postac wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku przedstawiaja fig. 24 — 29.W lym wypadku szyny podsuwa sie równiez pod trójkatne wystepy zbiornika celem o- sadzenia go w gniazdach. W kazdem gniez¬ dzie jedna jego polowa jest osadzona rucho¬ mo i przesuwnie, natomiast druga polowa jest nieruchoma i nieprzesuwna. Obydwie polówki gniazd zapomoca odpowiednich na¬ rzadów, jak kliny, gwintowane wrzeciona, dzwignie katowe przycisniete sa do trójkat¬ nych wystepów, wskutek czego nastepuje pewne wydzwigniecie zbiorników wgóre i odciazenie kólek.W rozpatrywanej odmianie wykonania urzadzenia wedlug wynalazku zbiornik spo¬ czywa na kólkach transportowych 38. W ra¬ zie koniecznosci umocowania go na wago¬ nie podsuwa sie pod trójkatne wystepy 51 zbiorników narzady 50, sluzace do umoco¬ wania go na tym wagonie i zawieszone na bokach zbiornika. Jak juz zostalo zaznaczo¬ ne wyzej, jedjia polowa 52 jjniazd jest prze¬ suwna i mozna ja przycisnac do wystepów 51 zbiorników badz przy pomocy gwinto¬ wanych wrzecion 53 [fig. 24 — 26), badz tez klinów 54 {fig. 27 — 29), przyczem zbior¬ nik zostaje podniesiony nieco wgóre, skut¬ kiem czego nastepuje odciazenie kólek, zbiornik zas -osiada na samych tylko gnia¬ zdach. Slizganie sie zbiorników w gniazdach pod wplywem wstrzasnien przy przetaczaniu lub naglych zmianach szybkosci wagonu o- graniczaja ogniwa 41. Polówki gniazd przy¬ legaja nietylko z obu stron do ukosnych bo¬ ków trójkatnych wystepów, ale obejmuja je równiez zboku odpowiednieml wystepami 55, wskutek czego wyslizgniecie sie zbiorni¬ ków z gniazd jest uniemozliwione. PL