Znane sa uklady do sterowania zdalne¬ go, sluzace do sterowania zdalnego robo¬ czych obwodów pradu, zapoczatkowuja¬ cych z centrali nadawczej prace takie, jak sterowanie liczników taryfowych, sterowanie wylaczników oswietlenia ulicznego, oswie¬ tlenia numerów domów, okien wystawowych i klatek schodowych oraz wlaczanie i wyla¬ czanie silników lub innych urzadzen. Do przesylania pradów sterujacych z centrali nadawczej do miejsc odbiorczych uzywa sie albo osobnych przewodów, albo przewodów pradu zmiennego, postepowano dotychczas w ten sposób, ze prady sterujace w miejscu nadawczem pobierano z osobnego zródla pradu oraz ze prady te przesylano do miejsc odbiorczych przy uzyciu przewodów sieci pradu zmiennego i ziemi.Wynalazek niniejszy dotyczy ukladu do sterowania zdalnego, sluzacego do zapo¬ czatkowywania prac w miejscach odbior¬ czych odleglych od centrali nadawczej, me¬ toda nadawania impulsów o okreslonym cza¬ sie trwania lub metoda nadawania okreslo- lstniejacych juz sieci pradu stalego lurj^^SVfte^czby impulsów, przyczem do przesyla- du zmiennego. W ukladach do ste#6wania^y nia siadów sterujacych z miejsca nadawcze zdalnego, w których do przesylania;f&sfcfew/^ j||;flk£%iejsc odbiorczych uzywa sie prze steru nego, w których do przesylania;f&sfdpw/^T 0%jM- ljacych uzywa sie istniejacych ji^z^s^^^^^^ó w^Jieci pradu zmiennego, a do odpro-wadzania zpówrotem — przewodnika, nie¬ zaleznego od sieci, np. ziemi. Wedlug wy¬ nalazku niniejszego w miejscach ustawienia transformatorów sieci pradu zmiennego przewidziany jest jeden transformator ste¬ rujacy, wlaczony strona pierwotna miedzy przewód fazowy oraz przewód zerowy wtór¬ nej strony sieci, a strona wtórna — miedzy przewód zerowy wtórnej strony sieci i prze¬ wód, niezalezny od sieci, oraz przewidziany jest przekaznik, wlaczajacy i wylaczajacy pierwotne uzwojenie transformatora steruja¬ cego zaleznie od przesylanych impulsów sterujacych.Fig. 1 i 2 rysunku przedstawiaja przy¬ klady wykonania wynalazku. Czesc A na fig. 1 przedstawia znana stacje nadawcza.W stacji nadawczej A lacznik 1 urzadze¬ nia nadawczego 2 jest polaczony z cewka wzbudzajaca 5 przekaznika sterujacego 6 poprzez wtórne uzwojenie 3 transformato¬ ra 4. Transformator 4 po stronie pierwotnej jest polaczony z dwoma zewnetrznemi prze¬ wodami sieci wysokiego napiecia 7. Do wtórnego uzwojenia 3 transformatora 4 jest przylaczone poprzez lacznik 8 przekaznika sterujacego 6 pierwotne uzwojenie 9 trans¬ formatora 10, którego wtórne uzwojenie // jednym koncem jest polaczone z ziemia, a drugim koncem — poprzez dlawik 12, slu¬ zacy do wytworzenia punktu zerowego, z trzema przewodami sieci wysokiego napie¬ cia 7. W stanie niewzbudzonym przekaznik sterujacy 6 zwiera wtórne uzwojenie trans¬ formatora 10 zapomoca lacznika 13.W miejscu B ustawienia transformatora z przewodami fazowemi wysokiego napiecia 7 polaczony jest dlawik 14, sluzacy do wy¬ tworzenia punktu zerowego, który jest po¬ laczony z jednym koncem cewki wzbudza¬ jacej 15 przekaznika sterujacego 16, której drugi koniec jest uziemiony. Uzwojenie pierwotne 18 transformatora nadawczego 17 jest wlaczone poprzez lacznik 19 przekazni¬ ka sterujacego 16 miedzy jeden przewód zewnetrzny sieci pradu niskiego napiecia 20 i jej przewód zerowy 22, a uzwojenie wtórne 21 — miedzy wymieniony przewód zerowy 22 i ziemie. Gdy przekaznik sterujacy 16 jest niewzbudzony, lacznik 23 powoduje zwarcie wtórnego uzwojenia 21 transforma¬ tora 17. Uklad polaczen móglby byc usku¬ teczniony równiez w ten sposób, aby nie¬ wzbudzony przekaznik sterujacy 16 zwarl równiez i pierwotne uzwojenie 18 transfor¬ matora. Przekazniki odbiorcze 24, wzbudza¬ ne zapomoca pradów sterujacych i sluzace dó zapoczatkowywania róznych prac, sa wlaczone miedzy przewód zerowy 22 i zie¬ mie.Jezeli z miejsca nadawczego trzeba wzbudzic jeden z przekazników odbiorczych 24, umieszczonych w róznych miejscach od¬ biorczych, w celu zapoczatkowania jakiej¬ kolwiek pracy, wówczas w razie przesylania pradów sterujacych metoda nadawania o- kreslonej liczby impulsów trzeba wytwa¬ rzac w ukladzie nadawczym 2 pewna liczbe impulsów, na która reaguje przekaznik, za¬ poczatkowujacy pewna okreslona prace, która ma byc wykonana przy nadaniu po¬ wyzszej liczby impulsów. Wytwarzanie im¬ pulsów odbywa sie przez kilkakrotne zamy¬ kanie i otwieranie lacznika / ukladu na¬ dawczego 2. Kazdy impuls pradu wzbudza na krótki czas przekaznik sterujacy 6, wsku¬ tek czego zostaje zniesione zwarcie wtórne¬ go uzwojenia 11 transformatora 10, a u- zwojenie pierwotne 9 zostaje przylaczone do napiecia. Wówczas w obwodzie pradu sterujacego, utworzonego z wtórnego uzwo¬ jenia 11 transformatora 10, dlawika 12, slu¬ zacego do wytworzenia punktu zerowego, trzech zewnetrznych przewodów sieci pradu wysokiego napiecia 7, dlawika 14, sluzace¬ go do wytworzenia punktu zerowego, cewki wzbudzajacej 15 przekaznika sterujacego 16 i ziemi, wystepuje impuls pradu, który uruchomia przekaznik sterujacy 16. Zwar¬ cie wtórnego uzwojenia 21 transformatora 17 zostaje zniesione, a pierwotne uzwojenie 18 zostaje polaczone z jednym z zewnetrz- — 2 —nych przewodów sieci niskiego napiecia 20 i z przewodem zerowym 22. Obwód pradu sterujacego, utworzony z wtórnego uzwoje¬ nia 21 transformatora 17, przewodu zerowe¬ go 22, przekazników odbiorczych 24, prze¬ wodów 25 przekazników odbiorczych i zie¬ mi, otrzymuje wtedy wzmocniony impuls pradu, uruchomiajacy odpowiedni prze¬ kaznik odbiorczy 24. Przy kazdorazowem zamykaniu i otwieraniu lacznika 1 urzadze¬ nia sterujacego 2, znajdujacego sie w miej¬ scu nadawczem, przekazniki odbiorcze 24 zostaja wzbudzane na krótkie okresy czasu nadchodzacemi impulsami pradu. Wspo¬ mniane przekazniki odbiorcze 24 sa zbudo¬ wane tak, iz kazdy z przekazników zapo¬ czatkowuje pewna prace dopiero przy okre¬ slonej liczbie impulsów. Wskutek tego nie wszystkie przekazniki zapoczatkowuja pra¬ ce; zostaja uruchomione tylko te przekazni¬ ki, które sa nastawione na odnosna liczbe impulsów pradu. Jezeli przeslanie pradów sterujacych uskutecznia sie metoda nadawa¬ nia impulsów o okreslonym czasie trwania, wówczas dla zapoczatkowania kazdej pracy w miejscach odbiorczych nadaje sie tylko jeden jedyny impuls pradu, który jednak w stosunku do wszystkich innych impulsów trwa inny okres czasu. Przekazniki odbior¬ cze 24 sa wówczas dostrojone tak, iz zapo¬ czatkowuja prace dopiero przy odbiorze im¬ pulsu o okreslonym czasie trwania.W czasie, kiedy nie nadaje sie impulsów, to jest podczas przerw w nadawaniu, prze¬ wód zerowy sieci pradu niskiego napiecia prawie nie wykazuje napiecia w stosunku do ziemi, poniewaz przewód zerowy poprzez kontakt 23 jest polaczony bezposrednio z ziemia, a nierównomierne obciazenie faz przez prad roboczy spowoduje zaledwie nie¬ istotny spadek napiecia pradu roboczego w przewodzie zerowym. Napiecie poszczegól¬ nych faz w stosunku do ziemi równa sie wtedy napieciu faz. Jednakze podczas na¬ dawania impulsów zmienia sie napiecie wszystkich przewodów sieci w stosunku do ziemi, mimo ze napiecia przewodów fazo¬ wych miedzy soba i wzgledem przewodu ze¬ rowego nie podlegaja zadnym zmianom.Napiecia poszczególnych przewodów sieci w stosunku do ziemi oblicza sie w ten sposób, ze do napiec, wystepujacych w przerwach nadawania, dodaje sie.wektorowo napiecie nadawania. Jest tedy rzecza latwo zrozu¬ miala, ze ten z przewodów fazowych, któ¬ ry dostarcza energje sterowania, podczas nadawania ulega najwiekszej zmianie napie¬ cia wzgledem ziemi. Wspomniana zmiana napiecia równa sie napieciu nadawania i zaleznie od przylaczenia do sieci transfor¬ matora nadawczego stanowi albo podwyzke napiecia albo jego obnizke. W przedstawio- nem na fig. 1 polaczeniu elektrycznem transformatora nadawczego 17 dolny koniec uzwojenia pierwotnego 18, a wskutek tego i przylegajacy do ziemi koniec uzwojenia wtórnego 21, otrzymuje to samo polaczenie w stosunku do przewodu zerowego, co faza zasilajaca. Wskutek tego napiecie fazy za¬ silajacej wzgledem ziemi jest mniejsze od napiecia fazowego o napiecie nadawania. W stosunku do napiec fazowych obu pozosta¬ lych faz napiecie sterujace jest w tym przy¬ padku o 60° przesuniete. Napiecie obu po¬ zostalych przewodów fazowych wzgledem ziemi zostaje wskutek tego podwyzszone, lecz nie o cala wartosc napiecia sterujace¬ go, a tylko o wartosc, odpowiadajaca poda¬ nemu wyzej wektorowemu przesunieciu i równa w przyblizeniu polowie napiecia ste¬ rujacego. Opisany sposób polaczenia, w przeciwienstwie do polaczenia o jednakowej biegunowosci przewodu zerowego i fazy za¬ silajacej wzgledem ziemi, posiada te zalete, ze izolacja sieci wzgledem ziemi jest mniej obciazona.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 miejsce ustawienia transformatora jest wy¬ konane jednoczesnie jako stacja przekazni¬ kowa dla pradów sterujacych. Impulsy pra¬ du, dochodzace do miejsca ustawienia trans¬ formatora, mozna przenosic bezposrednio — 3 —ze Strony wysokiego napiecia na strone ni¬ skiego napiecia np. zapomoca transformato¬ ra mostkujacego. Uklad polaczen tego ro¬ dzaju przedstawiono na fig. 2. Impulsy pra¬ du, przesylane przewodami sieci pradu wy¬ sokiego napiecia 7, doprowadza sie poprzez dlawik, sluzacy do wytworzenia punktu ze¬ rowego 14, do pierwotnego uzwojenia 26 transformatora mostkujacego 27, a stad po¬ przez wtórne uzwojenie 28 do przewodu ze¬ rowego 22 sieci pradu niskiego napiecia 20.Jako przewodu odsylowego uzywa sie, jak i poprzednio, ziemi.Gdy siec pradu zmiennego posiada kil¬ kakrotnie uziemiony przewód zerowy, wów¬ czas zachodzi potrzeba zastosowania jako przewodu odsylowego osobnego przewodu, niezaleznego od sieci. Na fig. 3 przedstawio¬ no taki przyklad wykonania. W tym przy¬ padku przewód zerowy 22 sieci niskiego na¬ piecia 20 jest w kilku miejscach uziemiony.Wskutek tego dla przesylania pradów ste¬ rujacych jest przewidziany osobny przewód 30. Przekazniki odbiorcze 24 sa wlaczone miedzy uziemiony przewód zerowy 22 i o- sobny przewód 30. PL