PL21768B1 - Uklad do przesylania na fali nosnej szerokiej wstegi czestotliwosci. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy ukladów do przesylania sygnalów na fali nosnej, a w szczególnosci ukladów, w których wieksza liczba korespondencyj jest przesylana po wspólnej linji przesylowej zapomoca róz¬ nych fal nosnych, W ukladach przesylowych, pracujacych na fali nosnej, w których jeden wspólny ob¬ wód wysyla kilka wsteg sygnalów wielkiej czestotliwosci jest rzecza pozadana (ze wzgledu na wyzyskanie zakresu czestotliwo¬ sci, jaki mozna wysylac z danego obwodu), aby przedzialy czestotliwosci miedzy po- szczególnemi wstegami sygnalowemi byly mozliwie male. W urzadzeniach i ukladach, znanych obecnie, nie jest rzecza latwa zmniejszyc przedzialy miedzywstegowe. Se¬ lektywnosc filtrów, sluzacych do oddziela¬ nia od siebie wsteg czestotliwosci na stacjach koncowych byla, jak dotad, zbyt mala. Ide¬ alnym filtrem bylby taki, któryby nie tlumil wcale pozadanej (odbieranej) wstegi czesto¬ tliwosci sygnalowych, natomiast stwarzal tlumienie nieskonczenie wielkie dla wszyst¬ kich innych wsteg czestotliwosci. Wszystkie filtry, jakie mozna obecnie budowac, nie da¬ ja tlumienia zerowego przy wstedze odbie¬ ranej, jako tez przy czestotliwosciach, róz¬ niacych sie znacznie od tej wstegi, ich tlu¬ mienie jest wprawdzie stosunkowo duze, ale ma jednak wartosc skonczona. Wstegom, za¬ wartym miedzy wstega odbierana a wstega skrajna, przy której tlumienie jest bardzo duze, odpowiadaja coraz to wieksze tlumie-nia w miare przyblizania sie tych wsteg do wstegi skrajnej. Jednak, jesli przedzialy miedzy poszczególnemi wstegami w ukladzie sygnalizowania wielokrotnego sa bardzo ma¬ le, wówczas fale skrajne wstegi, sasiaduja¬ cej z wstega odbierana, beda przechodzily w pewnym stopniu poprzez filtr odbiorczy, wskutek czego moze wystapic zjawisko in¬ terferencji fal obu tych wsteg.Próbowano równiez rozmieszczac wstegi czestotliwosci bardzo blisko siebie, ale to równiez posiada liczne niedogodnosci. W przypadku zastosowania pewnej liczby fil¬ trów, polaczonych ze soba równolegle i wla¬ czonych w jeden wspólny obwód wejsciowy stacji nadawczej, opornosc pozorna, jaka przedstawia filtr jednego obwodu w stosun¬ ku do obwodu sasiedniego moze byc zupel¬ nie mala, przyczem opornosc ta moze byc niejednakowa dla poszczególnych czestotli¬ wosci wstegi sasiedniej. Poniewaz opornosc kazdego filtru winna zmieniac sie w grani¬ cach okreslonych, przeto moga pojawiac sie odbicia i znieksztalcenia, zwlaszcza przy czestotliwosciach, lezacych blisko skrajnych czestotliwosci wsteg. Znieksztalcenia takie moga miec miejsce równiez na stacji odbior*- czej. Wstege fal o danym zakresie czestotli¬ wosci, przychodzaca do pewnej grupy, pola¬ czonych ze soba równolegle filtrów aparatu odbiorczego, przewodzi tylko ten filtr, któ¬ rego opornosc dla tej wstegi jest najmniej¬ sza. Jednoczesnie jednak moze nastapic zja¬ wisko odbicia sie, gdyz opornosc pozorna, jaka przedstawia ten filtr, moze ulegac zmia¬ nom, spowodowanym stosunkowo mala opor¬ noscia pozorna wewnatrz przejsciowej wste¬ gi sasiednich pasm czestotliwosci. Znie¬ ksztalcenia moga pogorszyc powaznie jakosc odbioru.W uk/adzie komunikacji wielokrotnej wedlug wynalazku przedzial czestotliwosci miedzy sasiedniemi obwodami czestotliwosci moze byc znacznie zmniejszony bez obawy wprowadzenia szkodliwych zjawisk, wymie¬ nionych w krótkosci wyzej. Naogól uklad ten jest pomyslany tak, ze te obwody, które moglyby interferowac ze soba, dzieli sie na stacjach koncowych na dwie lub kilka grup.Grupy te sa odosobnione od siebie, jednak ze wzgledów energetycznych sa sprzezone ze soba we wspólnym obwodzie przesylo¬ wym. W przypadku istnienia dwóch grup kazda grupa moze zawierac wstegi róznych czestotliwosci. Gdy w zakresie grupy po¬ szczególne wstegi sa oddzielone od siebie szerokoscia wstegi, wówczas zjawisko wza¬ jemnego bocznikowania sie filtrów, naleza¬ cych do tej grupy, jest praktycznie znikome.Filtr, odpowiadajacy wstedze jednej grupy, nie moze oddzialywac na czestotliwosci (sy¬ gnaly), zawarte w obydwóch wstegach sa¬ siednich, poniewaz wstegi te naleza do innej grupy i sa odosobnione od siebie. Jesli filtry w kazdej grupie zamiast równolegle sa po¬ laczone ze soba szeregowo, wówczas jest rzecza korzystna odosobnic te grupy od siebie wedlug niniejszego wynalazku.Urzadzenia, izolujace poszczególne gru¬ py od siebie, moga miec kilka postaci wyko¬ nania. Wedlug jednej z tych postaci do od¬ powiedniej grupy sa przylaczone urzadze¬ nia, które przewodza w jednym tylko kie¬ runku tak, iz jedna grupa zostaje oddzielo¬ na od innych, przyczem w tym celu moze byc z powodzeniem uzyty wzmacniak z przerwa prózniowa. Fale, nalezace do danej wstegi jednej grupy, moga byc przesylane swobodnie do wspólnego obwodu lub tez mo¬ ga wychodzic z tego obwodu. Na fale te nie oddzialywaja filtry sasiednich wsteg cze¬ stotliwosci, nalezace do nnych grup, ponie¬ waz grupy te sa oddzielone od siebie zapo- moca urzadzenia, przepuszczajacego prad tylko w jednym kierunku.Wedlug innej cechy znamiennej wyna¬ lazku utrzymuje sie pewien stosunek skraj¬ nych czestotliwosci kazdej wstegi do czesto¬ tliwosci fali nosnej, z która czestotliwosci tych wsteg moga tworzyc rózne kombinacje, np. w celu modulacji lub demodulacji. Za¬ kres czestotliwosci, w którym moga wyste- — 2 —pbwac okreslone modulacje (linjowa, kwa¬ dratowa i t. d.) jest okreslony stosunkiem skrajnych czestotliwosci tego zakresu. Pro¬ dukty trzeciego rzedu, to znaczy, czestotli¬ wosci, pochodzace z modulacji kwadratu fa¬ li nosnej czestotliwosciami sygnalowemi lub z modulacji fali nosnej kwadratem czestotli¬ wosci sygnalowych, albo trzecie harmonicz¬ ne zarówno fali nosnej, jak i fali sygnalowej, powodujace szczególnie silne zaklócenia, pojawia sie we wstedze sygnalowej wtedy, gdy dolna, przeznaczona do modulowania czestotliwosc wstegi jest mniejsza od polo¬ wy górnej czestotliwosci tej wstegi. Jesli najmniejsza czestotliwosc bedzie równa do¬ kladnie polowie czestotliwosci najwiekszej, wówczas wstega, zawierajaca trzecie harmo¬ niczne modulacji, bedzie lezala po oby¬ dwóch stronach wstegi sygnalów modulowa¬ nych, to jest wstega tych sygnalów bedzie (z obydwóch swych stron) przechodzila w sposób ciagly we wstegi trzecich harmonicz¬ nych modulacji. Poniewaz fale o tych cze¬ stotliwosciach (trzecich harmonicznych) sa tlumione w filtrach niecalkowicie, przeto jest rzecza pozadana, aby miedzy skrajnemi czestotliwosciami wstegi byl zachowany sto¬ sunek mniejszy od 2:1, Wskutek tego trze¬ cie harmoniczne modulacji moga byc znacz¬ nie odsuniete od skrajnych czestotliwosci wstegi sygnalowej, a zatem moga byc sku¬ tecznie tlumione w filtrze. Tak samo przy demodulacji, ze wzgledu na usuniecie trze¬ ciej harmonicznej, jest rzecza pozadana, aby najmniejsza czestotliwosc wstegi po zdemo- dulowaniu byla wieksza od polowy najwiek¬ szej czestotliwosci tej wstegi.Inne szczególy ukladu wedlug wynalaz¬ ku opisane beda blizej przy omawianiu po¬ szczególnych przykladów wykonania. Oczy¬ wiscie uklad ten pozwala nietylko na zmniej¬ szenie przedzialów miedzy poszczególnemi wstegami sygnalowemi, lecz równiez na zmniejszenie liczby urzadzen selektywnych, potrzebnych w takich ukladach.Fig. 1 rysunku przedstawia uklad prze¬ sylowy na fali nosnej o kolejnych stopniach modulacji i kolejnych stopniach demodula¬ cji, fig. 2 — uklad odbiorczy, polaczony z u- kladem przesylowym wedlug fig. 1, fig. 3 i 4— odmienne postacie urzadzen do rozdzie¬ lania wsteg na grupy, fig. 5 — charaktery¬ styki urzadzen selektywnych w zastosowa¬ niu do wsteg w pierwszym stopniu modula¬ cji i w drugim stopniu demodulacji i wresz¬ cie fig. 6 przedstawia charakterystyki urza- dzien selektywnych, stosowanych w drugim stopniu modulacji i w pierwszym stopniu de¬ modulacji tegoz ukladu, w celu przepu¬ szczenia grup, podwójnie zmodulowanych.Na fig. 1 przedstawiono schematycznie stacje koncowa, w której sygnaly, pochodza¬ ce z szeregu obwodów malej czestotliwosci, sa nakladane na fale nosne, a to w celu przekazania ich do róznych miejsc w bar¬ dzo szerokiem widmie czestotliwosci sygna¬ lowych. Przekazywanie to jest uskutecznia¬ ne w dwóch stopniach. Obwody malej cze¬ stotliwosci sa podzielone na szereg grup A, Bf C, D, 0, R. Wewnatrz kazdej grupy sygnaly o malych czestotliwosciach, pocho¬ dzace z róznych linij 119 12 i t. d., sa nakla¬ dane na fale nosne róznych czestotliwosci tak, iz wytwarzaja wstegi czestotliwosci, zaj¬ mujace rózne miejsca w danem widmie cze¬ stotliwosci. Wszystkie wstegi, nalezace do tego samego widma, naklada sie nastepnie na druga fale nosna tak, iz ostateczna wste¬ ga zajmuje swe miejsce w szerszem widmie czestotliwosci.Wewnatrz kazdej grupy, np. grupy A, moze byc np. 60 linij malej czestotliwosci llf 12 i t. d., po których moga byc przesyla¬ ne fale telefoniczne, telegraficzne lub inne.Prady kazdej poszczególnej linij lx sa do¬ prowadzane do modulatora Af, do którego doprowadzane sa równiez fale z generatora Gl o czestotliwosci fali nosnej, dzieki czemu fala nosna jest modulowana sygnalami, po- chodzacemi z linji malej^czestotliwosci. Sy¬ gnaly z modulatora Af przechodza nastep¬ nie przez wstegowy filtr przepustowy CBFlf — 3 —który jesi przeznaczony do przesylania tyl¬ ko poszczególnej, zadanej wstegi czestotli¬ wosci sygnalowych. Modulator i filtr moga byc tego rodzaju, ze zostaje wytwarzana i przesylana przez filtr tylko jedna boczna wstega njodulacji. Przy przesylaniu mowy moze byc wymagana wstega o czestotliwo¬ sciach, lezacych miedzy 250 a 2750 cyklami, jezeli zas generator Gl wytwarza czestotli¬ wosc 263 kilocyklów, wówczas dolna wstega czestotliwosci mówniczych zostaje nalozona na fale nosna, a górna zniesiona, tak iz o- trzymuje sie wtedy wstege czestotliwosci o czestotliwosciach, zawartych miedzy 260,25 a 262,75 kilocyklami. Czestotliwosci róznych generatorów Gl, G2, G3 i t, d. moga byc otrzymywane dokladnie, wychodzac z fali o wspólnej czestotliwosci podstawowej. Prze¬ dzial czestotliwosci miedzy generatorami Gl i G2 moze wynosic 4000 cyklów. W kazdej grupie A, B, C i tak dalej sa przewidziane dwie szyny zbiorcze CB1, CB2. Do kazdej z tych szyn zbiorczych sa przylaczone naprze- mian filtry wstegowe danych pasm czestotli¬ wosci. Do szyny CEl sa przylaczone równo¬ legle np. zaciski wyjsciowe filtrów CBF1, CBF3, CBF5 i tak dalej, natomiast do szy¬ ny CB2 sa przylaczone zaciski filtrów CBF2, CMF4 i tak dalej. Sygnaly z pierwszej szyny przechodza przez wzmacniak katodowy Al do jednej z grupowych linij wyjsciowych LI, L2 i t. d. Sygnaly z drugiej szyny prze¬ chodza przez podobny wzmacniak A2 do tej samej linji wyjsciowej. Opornosc boczniku¬ jaca, przylaczona równolegle do obwodu wejsciowego wzmacniaka, moze stanowic od¬ powiednia koncowa opornosc pozorna fil¬ trów.Charakterystyki, wyrazajace zaleznosc opornosci pozornej od czestotliwosci filtrów, przylaczonych do odpowiednich szyn zbior¬ czych, sa przedstawione na fig. 5. Czestotli¬ wosci sa przedstawione na osi poziomej, a pozorne opornosci charakterystyczne albo opornosci koncowe — na osi pionowej.Wstegi sygnalowe w obydwóch grupach, przedstawione zapomoca szeregów zakresko- wanych prostokatów, sa oddzielone od sie¬ bie przedzialem, wiekszym nieco od szero¬ kosci wstegi zwyklej np. sa oddzielone od siebe szerokoscia wstegi, zwiekszona o pod¬ wójny, koncowy przedzial miedzywstegowy, np. 5.500 cyklów. Filtr jednego pasma, np. filtr CBFll wywiera niewielki wplyw na wstege sygnalów, wychodzacych z równole¬ gle przylaczonego filtru CBF13 pasma sa¬ siedniego. Co do najmniejszej czestotliwosci wstegi nalezy zaznaczyc, ze przy tej czesto¬ tliwosci charakterystyczna opornosc pozor¬ na filtru CBFll jest duza tak, iz filtr ten wywiera znikomy wplyw na opornosc filtru pasma sasiedniego. Podobne warunki sa za¬ chowane w grupie, przedstawionej zapomo¬ ca dolnego szeregu prostokatów.Poniewaz wzmacniaki katodowe Al i A2 sa wlaczone w przewody, idace od szyn zbiorczych, przeto sygnaly, pochodzace z filtru CBF13 albo z innego filtru tej grupy, nie podlegaja np. wplywom filtrów CBF12 i CBF14, nalezacych do drugiej grupy. Sy¬ gnaly te dochodza do praktycznie tej samej opornosci wejsciowej, stanowiacej przerwe prózniowa wzmacniaka A2. Kazde urzadze¬ nie, przewodzace prad w jednym kierunku, moze byc uzyte do tego celu, poniewaz za¬ wsze byloby wolne od dzialania bocznikowe¬ go filtrów innej grupy.Gdyby odlaczanie filtrów odbywalo sie tak stopniowo, ze przy czestotliwosci na jednym koncu wstegi, przepuszczonej przez filtr, opornosc pozorna filtru dla przedostat¬ niej, usunietej wstegi bylaby niewielka, wówczas mozna byloby tworzyc trzy lub wiecej grup, z których kazda bylaby odizo¬ lowana od innej zapomoca wzmacniaka i za¬ wieralaby tylko co trzecie lub dalsze zkolei pasmo. W ten sposób otrzymaloby sie prze¬ rwe czestotliwosci miedzy pasmami, wyno¬ szaca kilkakrotna szerokosc pasma, i albo u- mozliwiloby to uzycie filtrów o mniejszej selektywnosci, albo umozliwiloby wieksza selektywnosc w rodzielaniu od siebie pasm.Gdyby te same grupy filtrów byly przy¬ laczone wszystkie równolegle do pojedyn¬ czej szyny zbiorczej, wówczas wytworzyla¬ by sie zupelnie inna sytuacja. Przypuszcza¬ jac, ze charakterystyki obydwóch filtrów sa takie, jak wedlug fig. 5, latwo stwierdzic, ze wskutek zachodzenia na siebie tych charak¬ terystyk sygnaly np. z filtru CBF13 bylyby powaznie znieksztalcone. Sygnaly te bylyby bocznikowane, zwlaszcza przy mniejszych i wiekszych czestotliwosciach, filtrami CBF12 i CBF14, których opornosc pozorna jest nie- tylko mala przy czestotliwosciach wstegi sy¬ gnalowej miedzy temi filtrami, lecz równiez nie jest jednostajna przy czestotliwosciach calej tej wstegi. Zjawisko zabocznikpwania jest wogóle niepozadane. Jednak w przy¬ padku powstawania znieksztalcenia boczni¬ kowaniu temu nie mozna zapobiec zapomoca samego tylko wzmacniania, bowiem potrzeb¬ ny jest do tego wyrównywacz.Na fig. 1 litera T oznacza obwód do prze¬ kazywania szerokiej wstegi fal nosnych, mo¬ dulowanych pojedynczo i przychodzacych z pojedynczych jednakowych grup A, B, C i t d. poprzez linje LI, L2 i t. d. do odpo¬ wiednich linij w zakresie czestotliwosci no-v snej, w celu doprowadzania tych fal do li* nji przesylowej LE. Urzadzenie, stosowane na tym drugim stopniu modulacji, moze byc podobne do urzadzenia, stosowanego na pierwszym stopniu z wyjatkiem zakresu cze¬ stotliwosci, do jakiego jest ono przeznaczo¬ ne. Wstega fal, doprowadzanych do kazdego modulatora M*, waha sie w rozpatrywanym przykladzie wykonania miedzy 260,25 a 498,75 kilocyklami na sekunde. Gdy czesto¬ tliwosci generatorów fali nosnej Cl, C2 i t. d. sa poprzedzielane od siebie przedzia¬ lami po 240 kilocyklów, wówczas przedzial czestotliwosci miedzy górna wstega jednej grupy przekazywanej a dolna wstega grupy sasiedniej bedzie taki sam, jak miedzy wste¬ gami wewnatrz grup, to jest, bedzie wyno¬ sil 1500 cyklów. Energja wyjsciowa na tym drugim stopniu bedzie wiec skladala sie z szeregu eriergji wsteg sygnalowych, z któ¬ rych kazda ma szerokosc 2500 cyklów i jest oddzielona od wsteg sasiednich 1500 cykla¬ mi. Czestotliwosc najnizszej grupy fali no¬ snej wynosi 1080 kilocyKjlów na sekunde.Przy najwiekszej czestotliwosci 5160 kilocy¬ klów na sekunde otrzymuje sie 18 grup. Gru¬ powe filtry wstegowe (przepuszczajace) GBF1, GfiH2 i t. d. winny przepuszczac tyl¬ ko dolne^pasma tych wsteg bocznych. Filtry te sa najlepiej typu elektrycznego, tujajw- niicmeigo w patencie amerykanskim Nr 1227113.(Modulatory grupowe M' sa podzielone na dwie grupy, zawierajace naprzemian pasma zmiennej czestotliwosci. Filtry wyjsciowe GBF1, GBF3 i t. d. sa przylaczone do szyn zbiorczych TCB1, natomiast filtry GBF2t GBF4 i i d. sa przylaczone do szyny zbior¬ czej TCP2. Pierwsza grupa jest przylaczo¬ na do wzmacniaka katodowego A3, druga zas do takiegoz wzmacniaka A4. Opornosc bocznikowa moze byc równiez uzyta jako koncowa opornosc pozorna. Wzmacniaki te moga byc wlaczone wprost w linje przesylo¬ wa tlE albo tez za posrednictwem wzmacnia¬ ka mocy A5, jak to przedstawiono na rysun¬ ku. Ze wzgledu na sprawne przesylanie cze¬ stotliwosci rzedu 5000 kilocyklów na sekun¬ de jest rzecza pozadana uzyc pary przewo¬ dów wspólosiowych, np. przewodów wedlug patentu amerykanskiego Nr. 1781124. Nie jest rzecza istotna, aby pasmowy obwód modulujacy i grupowy obwód modulujacy byly bezposrednio sprzezone ze soba, przy czem linje LI, L2 i t. d., laczace te obwody ze soba, moga byc linjami przesylowemi ty¬ pu wspólosiowego lub tez innego typu odpo¬ wiedniego.Fig. 6 przedstawia typowa charaktery¬ styke opornosci pozornej w zaleznosci od czestotliwosci grupowych, przepuszczanych przez filtry wstegowe GBF1, GBF2 i t, d.Ze wzgledu na przejrzystosc rysunku przed¬ stawiono w kazdej grupie, Oznaczonej pro¬ stokatami zakreskowanemi, tylko cztery - 5. -wsitfgisygnalowe, jednak w przykladzie opi- gyurahym mozna stosowac 60 pasm w kazdej grupie A, B, C i t d, Dzieki polaczeniu li- nij naprzetpian, miedzy grupami pasm kaz¬ dej szyny zbiorczej istnieje szeroki przedzial czestotliwosci. Fig. 6 uwydatnia szybki wzrost opornosci pozornej filtrów, np. filtru GBF5 w tym przedziale czestotliwosci. Na¬ wet przy najmniejszej czestotliwosci grupy, przepuszczonej przez filtr GBF7, opornosc charakterystyczna filtru GBF5 jest tak du¬ za, ze praktycznie nie powoduje wcale zja¬ wiska bocznikowania. To samo mozna po¬ wiedziec o dzialaniu filtru GMF9 na naj¬ wieksza czestotliwosc tej same) grupy. Dzie¬ ki wzmacniakom katodowym A3 i A4, la¬ czacym obydwie szyny zbiorcze wspólna li- nja przesylowa, jest zupelnie usuniete dzia¬ lanie bocznikowe filtru w jednej grupie na sygnaly grupy, przylaczonej do drugiej szy¬ ny zbiorczej. Takieodosobnienie grup od sie¬ bie jest identyczne z odosobnieniem obwo¬ dów linjowych zapomoca wzmacniaków Al i A2. Najlepiej zastosowac wzmacniaki typu przeciwsobnego, zrównowazone pojemno¬ sciowe przeciwko zjawiskom sprzezenia zwrotnego.Gdyby filtry wsteg grupowych obydwóch grup byly przylaczone do tych samych szyn zbiorczych, wówozas dzialanie sygnalów sa¬ siedniej grupowej czestotliwosci byloby o wiele wieksze. Jak przedstawiono linja kropkowana na fig. 6, opornosc pozorna jed¬ nego filtru grupowego, np. filtru GBF6, jest bardzo mala w zakresach czestotliwo¬ sci grup, polozonych tuz powyzej i ponizej danej grupy, wskutek czego powstaloby znieksztalcenie, zwlaszcza we wstegach cze¬ stotliwosci, polozonych na krawedziach tych grup.Na fig. 2 jest przedstawiony odbiorczy obwód koncowy, sluzacy do rozdzielania sy¬ gnalów czestotliwosci nosnej, przychodza¬ cych z linji przesylowej LE, i do sprowadza¬ nia tych sygnalów do czestotliwosci telefo¬ nicznej, w celu przekazania ich do kilku ob¬ wodów telefonicznych. Stopien pierwszy lub rozdzial grupowy i demodulacja odbywa sie w aparacie V. Kazda oddzielona i zdetnodu- lowana grupa zostaje nastepnie podzielona calkowicie na swoje skladowe wstegi sygna¬ lowe, które nastepnie zostaja ostatecznie zdemodulowane. Uklad grupowy tych obwo¬ dów odbiorczych moze byc taki sam, jak ob¬ wodów nadawczych, chociaz nie jest to rze¬ cza istotna. Jednakze uklad taki jest poza¬ dany, poniewaz pozwala uzywac wspólnego zródla fali nosnej do celów zarówno modu¬ lacji, jak i demodulacji oraz zmniejsza licz¬ be róznych, wymaganych obwodów selek¬ tywnych.Sygnaly z linji LE przechodza przez wzmacniak A6 i pozrzez obydwie drogi, za¬ wierajace wzmacniaki A7 i A8. Do wzmac- niaka Al jest przylaczona szyna rozdzielcza RDB1, a do wzmacniaka A8 — szyna roz¬ dzielcza RDB2. Przepuszczajace filtry wste¬ gowe GBF*1, GBF'3 i t. d.f przylaczone do szyny RDB1, wybieraja naprzemian grupy czestotliwosci sygnalów, doprowadzonych do szyny rozdzielczej z linji LE. Filtry GBF'2, GBF'4 i t. d.f przylaczone do szy¬ ny rozdzielczej RDB2, wybieraja naprze¬ mian grupy innego zespolu czestotliwosci.Za kazda grupa filtrów znajduje sie demo¬ dulator DM\ najlepiej typu zrównowazone¬ go, ujawnionego w patencie amerykanskim Nr 1343306. Fale demodulujace sa wytwa¬ rzane zapomoca generatorów wielkiej cze¬ stotliwosci Cl, C2 i t. d. Czestotliwosci te moga byc takie same, jak i czynnych fal no¬ snych w obwodach modulacyjnych. Fale, wy¬ chodzace z kazdego demodulatora SM', two¬ rza w rozpatrywanym przykladzie okolo 6Q pasm sygnalowych fali nosnej w zakresie od 260,25 kilocyklów do 498,75 kilocykiów.Charakterystyki poszczególnych filtrów grupowych GBF1, GBF'2 i t. d. moga byc takie same, jak charakterystyki filtrów GBFt, GBF2 i t. d., przedstawionych na fig. 6. Wobec szerokiego przedzialu czestotliwo¬ sci grup, przylaczonych do kazdej szyny, _ & —Sygnaly w jednej grupie czestotliwosci nie podlegaja! praktycznie biorac, znieksztalca¬ niu ze strony filtrów wstegowych grup sa¬ siednich, przylaczonych do tej samej szyny.Sygnaly, przesylane poprzez wzmacniak A7 np. do filtru GBF'7, nie podlegaja boczniko¬ waniu zappmoca filtrów GBF'6 i GBF'8 sa¬ siedniego pasma czestotliwosci, poniewaz filtry te sa oddzielone od siebie wzmacnia- kiem A8. Wymagania, odnoszace sie do tlumienia w filtrach grupowych, moga byc znacznie zmniejszone wobec tego, ze pasma sa przedzielone filtrami wstegowemi. Jedno¬ czesnie wzmacniaki zapobiegaja wzajemne- mu oddzialywaniu na siebie obwodów grupo¬ wych, co przyczynia sie zazwyczaj do roz¬ szerzenia charakterystyki tlumienia.Droga wstegi fali nosnej, doprowadzanej do grup A, B* i t. d, obwodów pasmowych jest taka sama, jak droga grup wsteg, pro¬ wadzonych poprzez obwód V. Np. fale przy¬ chodzace grupy A sa doprowadzane do dwóch wzmacniaków A9 i A10, przyczem pierwszy wzmacniak jest przylaczony do szyny rozdzielczej DB1, a drugi do szyny rozdzielczej DB2. Do szyny DBl sa przyla¬ czone naprzemian filtry GBF'l, GBF'3 i t. d. p$sm czestotliwosci, pozostale zas pasma czestotliwosci przechodza przez filtry GBF'2, GBF'4 i t. d., przylaczone do szyny rozdzielczej DB2. Demodulatory DM oraz zródla pradów szybkozmiennych G*l, G'2 i t. d., przylaczone do tych demodulatorów, moga byc takie same, jak demodulatory DM' pierwszego stopnia demodulacji oraz zródla Gl, G2 i i d. pierwszego stopnia modulacji.Sygnaly malej czestotliwosci, otrzymywane w drugim stopniu demodulacji, moga byc doprowadzane do obwodów telefonowych, które, jak w przykladzie wedlug fig. 1, moga byc przylaczone do ukladu lacznicy telefo¬ nicznej. Wstegowe filtry przepuszczajace w obwodach pasmowych, dolacione do koncó¬ wek odbiorczych, sa najlepiej typu filtrów z krysztalem piezoelektrycznym, o którym by¬ la mowa wyzej, chociaz i inne typy filtrów moga byc uzyte, pozostajac w ramach wyna¬ lazku.Na fig. 3 i 4 sa przedstawione obwody, odmienne od obwodów wzmacniajacych, u- zytych do rozdzielenia grup pasm przenika¬ nych na stacji nadawczej albo odbiorczej.Wedlug fig. 3 do polaczen grupowych za¬ miast wzmacniaka sa wlaczone tlumiki opo¬ rowe 7, 8, Przewody 9 tlumika 7 oraz przer wody 10 tlumika 8 sa przylaczone na stacji nadawczej do odpowiednich szyn zbior¬ czych, z któremi sa sprezone obydwie grupy filtrów. Przewody 19 moga byc przylaczone do wspólnych linij przesylowych LI, L2 i t. d. tak, jak w przykladzie wedlug fig. 1- Sygnaly w danej wstedze czestotliwosci, Aqt prowadzone np. do przewodów JQ sa stlu¬ mione zapouioca tlumika 8, poczem sa kifror wane do linji przesylowej po przewodach 19. Przylegle pasma czestotliwosci znajduja sie w prupie, przylaczonej do przewodów 9, filtry zas sa odizolowane praktycznie zapor moca tlumika 7. Chociaz filtry te maja daz- nosc do wywierania silnego dzialania bocz¬ nikowego w zakresie czestotliwosci wstegi, odchodzacej od tlumika 8, to jednak dzia¬ lanie to staje sie znikome dzieki tlumieniu tlumika 7. Jak stwierdzono w poszczegól¬ nych przypadkach, wystarcza, aby tlumie¬ nie tlumików 7, 8 wynosilo 15 decyhelqw.Dzialanie izolacyjne moze byc równiez roz¬ patrywane w zwiazku z falami odbitemi.Jedna skladowa fal, wychodzacych z tlumi* ka 8, jest wyprowadzona nazewnatrz po przewodach 19. Druga skladowa, przecho¬ dzac przez tlumik 7, zostaje odbita tale, iz jej fala powrotna zostaje zmniejszona co najmniej o 30 decybelów w porówna¬ niu do jej wartosci pierwotnej. Wszelkie znieksztalcenie w tej fali odbitej, po¬ chodzace z dzialania filtru, przylaczonego do przewodu 9, znikomo odbija sie tyl* ko na falach wypadkowych. Jest rzecza oczywista, ze do przewodów /|9 mozna p*zy~ laczyc dodatkowe tlumiki oporowa, a to w celu przystosowania innych grup w przypad* - 7 —ku braku selektywnosci filtrów; wymagalo¬ by to jednak podzielenia poprzedniego ob¬ wodu na wiecej, niz dwie grupy. Tak samo fale, przychodzace po przewodach 19, pozo¬ staja zasadniczo na koncu odbiorczym poza oddzialywaniem urzadzen filtrujacych, przy¬ laczonych do przewodów 9 i 10.Na fig. 4 jest przedstawiona cewka dwu¬ kierunkowa, sluzaca do oddzielenia jednej grupy od drugiej. Lacznie z linja sztuczna 24, sluzaca do wyrównywania wspólnej linji przesylowej 23, nominalne przewody wej¬ sciowe i wyjsciowe 22 i 21 cewki dwukie¬ runkowej sa sprzezone ze soba tak, iz prze¬ sylaja energje w obydwie strony w stosun¬ ku do przewodów 23. Sygnaly, przychodza¬ ce do jednej grupy filtrowej, przylaczonej do przewodów 21 i 22, lub sygnaly odcho¬ dzace nie podlegaja oddzialywaniu filtrów innej grupy.Inna cecha znamienna wynalazku polega na odpowiednim doborze czestotliwosci no¬ snych i sygnalowych tak, aby ich dzialanie bylo najskuteczniejsze. Obok obydwóch grup bocznych wsteg sygnalowych modulatory grupowe wytwarzaja jeszcze inne niepoza¬ dane produkty modulacyjne. Produkty trze¬ ciego rzedu sa zazwyczaj dosc znaczne i trudne do usuniecia. Polozenie ich w widmie czestotliwosci jest okreslone czestotliwoscia c fali nosnej oraz najwiekszemi i najmniej- szemi czestotliwosciami fA i fc fal sygnalo¬ wych, doprowadzanych do modulatora. Jed¬ na grupa produktów miesci sie w zakresie od czestotliwosci (2c + f k) do czestotliwo¬ sci (2c -\- fg), inna grupa znajduje sie mie¬ dzy (c + 2le) a (c — 2fh), reszta zas mie- dzy(c + fA-ft)a(c-fA + //Gdy/, jest mniejsze od polowy fh, wówczas niektó¬ re z tych produktów znajda sie w zadanej wstedze sygnalowej, która w ukladzie dolnej bocznej wstegi miesci sie miedzy (c — f h) a fc — // Jesli stosunek miedzy fk i f e rów¬ ny jest dokladnie 2:1, wówczas produkty nie wypadna we wstedze sygnalowej, lecz poza nia z którejkolwiek strony. Poniewaz tlumienie filtrów nie jest duze przy tych czestotliwosciach, przeto fale latwo prze¬ chodza. W celu przesuniecia produktów trzeciego rzedu do takiego miejsca czesto¬ tliwosci, w którem filtr moze je usunac sku¬ tecznie, stosunek fh do fe powinien byc nie¬ co mniejszy od 2 : 1. Wobec tego wstega fal, przylozona do modulatorów grupowych AT wedlug fig. 1, zostaje ograniczona do wstegi o rozpietosci okolo 240 kilocyklów, mie¬ szczacej sie miedzy 260,25 a 498,75 kilocy¬ klów na sekunde, przyczem stosunek tych skrajnych czestotliwosci wynosi 1 : 1,92.Tak samo na stacji odbiorczej jest rzecza pozadana, aby najwieksza czestotliwosc grup demodulacyjnych byla mniejsza od podwo¬ jonej najmniejszej czestotliwosci grup, a to ze wzgledu na zapobiezenie przechodzeniu produktów trzeciego rzedu do pasm sygnali¬ zacyjnych. Skrajne czestotliwosci wsteg sy¬ gnalów telefonicznych w pasmowych obwo¬ dach modulacyjnych moga byc regulowane oczywiscie tylko w stopniu ograniczonym.Produkty trzeciego rzedu moga byc oczywi-? scie regulowane w inny sposób, np, dzieki modulacji w stopniach malej mocy.Wynalazek niniejszy, opisany w zastoso¬ waniu do szczególnego przypadku ukladu przesylowego na fali nosnej, moze byc uzyty oczywiscie z powodzeniem w innych ukla¬ dach. ' PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do przesylania we wspólnem srodowisku na fali nosnej szerokiej wstegi czestotliwosci, zawierajacej szereg pasm, ze¬ branych w grupy, znamienny tern, ze wstegi czestotliwosci, uzyte w róznych obwodach, sa rozmieszczone w widmie czestotliwosci tak, iz wstegi jednej grupy leza pomiedzy wstegami drugiej grupy, przyczem kazda grupa obwodów, bedac odizolowana od in¬ nych grup, jest sprzezona energetycznie ze wspólnym obwodem przesylowym. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamiennytern, ze w celu odizolowania poszczególnych grup od siebie sa zastosowane urzadzenia, przewodzace w jednym tylko kierunku. 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tern, ze wspomniane urzadzenia, przewodza¬ ce w jednym tylko kierunku, stanowia wzmacniaki katodowe. 4. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tern, ze pasma w kazdej grupie sa oddzielo¬ ne od siebie przynajmniej na szerokosc jed¬ nego pasma. International Standard Electric Corporation. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 217CS. Ark. 1. h ?63KC(Z\ 260.25- V/ . 262 75 /. :^m~\3cbf) -.r=rPrtStBF^[ 979KCr~\r 276 25- ZZ[ M t\CBFS ¦CB2 Al 495KSg^!IW :::: T, 5*/- 25 819- 76 ImTrgbf, ™«C&60?l*$5f CB, B C IZj M XJCBF6o\ 263*cfch£/ 267KcGZ&2 CB2 ]_Tj/-2\ U M UCBF, 267KC ZZ^_M_p\£BF2 26fKcQy£/ fzj M ttCBFi 2h7KcQj'G? A ^3 7CB,-M Co I320KC VZ) 821-25- KS 1059- 75 \\ M' \^GBF2\^ TCB2-\ C3 1560 KC I r-. ni I-^C C/J '•'t'*' t . Ifi-u!zX7fl 25- 75 /vruGBF3 ™*C($G, L\j % ]&%J M ¦-=TMt$CBF/ 267Xc(^G2 11 11 \-zTm\ScbT7 Rl 267KcQ}Gp \-rZ^M^CBF2 fl, L/7\07 4920/CC II 11 II II n 1111 ^ ' ^^ 4661-?S- 4899 75 msp i A4Do opisu patentowego Nr 21768. Ark.

2. pdfl^TfclM- 260.25- \ 262.75 \J, 20*s minc T\CBI=?ti PM EZ! 270.75 ?3KZ)?t, KC 276.2S-£'-f\ 278. 75 U£\^)279KC Mli 492. 25- n /fTN Mli ^94.75 l/59\S495 KC ~CBfS^TDMXzr. 496.25- A/fr\ ,, 49S.75*60\y499KC \ft' ¦B' (WlRDMtl Gl2'^)267Kc\C' '?63 AT ^-Q?67^^' fi/^ETzSMEzjI #& 763W tSD=: G/Ky263KC \M' tt-ttS" ?S7/(C, flsrjn PM l=:Do opisu patentowego Nr 21768. Ark.

3. /0-=-: 'j^ma^4 4A- —juu^m) Diuk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL